Ev üzerinde ipotek veya haciz bulunması, edinilmiş malın mal paylaşımına girmesine engel değildir; çünkü mal paylaşımında eşin evde mülkiyet değil, para olarak katılma alacağı hakkı vardır. Artık değer, edinilmiş malların toplamından bu mallara ilişkin borçlar çıkarılarak bulunur ve eksi değer hesaba katılmaz (TMK m.231). Her borç ilişkin olduğu mal kesimine yüklenir; hangi kesime ait olduğu anlaşılamayan borç edinilmiş mallara ait sayılır (TMK m.230/2). Ev konut kredisiyle alınmış ve kredi mal rejiminin sona ermesinden sonra da ödeniyorsa, Yargıtay kalan borcu doğrudan değil, oranlama yöntemiyle karara en yakın değer üzerinden düşer (2. HD 2023/531 E.). Aile konutuna diğer eşin açık rızası olmadan ipotek konulamaz ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu durumda bankanın iyiniyetine önem vermemektedir; ancak aile konutu şerhi alacaklıların haczini ve cebrî satışı engellemez.
Güncel durum (24 Ekim 2026). TMK m.194, 230, 231 ve 235 hükümlerinde yeni bir değişiklik yoktur. Konut kredisinde kalan borcun hesaba katılmasına ilişkin güncel ölçü, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 15.02.2024 tarihli, E.2023/531, K.2024/892 sayılı kararında açıklanan oranlama yöntemidir. Aile konutuna rızasız ipotek konusunda Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2013 tarihli farklı bir kararı bulunsa da, 2015 ve sonrasındaki Genel Kurul kararları rıza şartını öne çıkarmaktadır.
Bu yazıyı hazırlarken, sitemizdeki ev ve araç değeri yazısında kredi bakiyesinin doğrudan düşüldüğü örnekleri tespit ettik ve oranlama yöntemine uygun olarak düzelttik. Haciz borcunun ve başkasının borcu için verilen ipoteğin artık değere etkisi konusunda doğrudan bir Yargıtay kararına ulaşamadık; bu konudaki değerlendirmeler “bizim yorumumuz” olarak işaretlenmiştir.
İpotekli veya hacizli evde payınızı birlikte hesaplayalım
Kredi sözleşmesi ve ödeme tablosuyla oranlama hesabını yapalım, borçların hangi mal kesimine ait olduğunu belirleyelim; aile konutuna rızasız ipotek veya haciz varsa süresinde dava ve şikâyet yollarını işletelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppİçindekiler
- Kısa cevaplar
- Temel çerçeve: mülkiyet değil alacak
- Borç hangi mal kesimine aittir? (TMK 230, 231)
- Konut kredisi: oranlama yöntemi
- Başkasının borcu için ipotek ve kefalet
- Hacizli ev: haciz borcu nasıl değerlendirilir?
- Aile konutu: rızasız ipotek ve haciz (TMK 194)
- Dava sürerken ev satılırsa veya icradan satılırsa
- Ortak tapulu ve ortak kredili ev
- Alacağın tahsili ve üçüncü kişilere karşı dava
- Dilekçe örnekleri
- Örnek hesaplar
- Adım adım yol haritası
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
Kısa Cevaplar
Boşanma aşamasındaki evlerin önemli bir kısmı kredili, ipotekli veya hacizlidir. Aşağıdaki tablo bu durumlarda mal paylaşımının temel kurallarını özetler.
Tablo: Hacizli veya ipotekli evde kısa cevaplar
| Soru | Kısa cevap | Dayanak |
|---|---|---|
| İpotekli ev paylaşıma girer mi? | Evet; edinilmiş malsa hesaba katılır. | TMK m.219, m.231 |
| Hacizli ev paylaşıma girer mi? | Evet; haciz mülkiyeti değiştirmez. | TMK m.219, m.231 |
| Eş evde mülkiyet isteyebilir mi? | Kural olarak hayır; hakkı para alacağıdır. | 2. HD 2025/4456 E. |
| Borç hangi kesime aittir? | İlişkin olduğu kesime; kuşkuda edinilmiş mallara. | TMK m.230/2 |
| Borçlar nasıl düşülür? | Edinilmiş malların toplamından çıkarılır. | TMK m.231/1 |
| Borç maldan fazlaysa? | Eksi değer hesaba katılmaz; artık değer sıfırdır. | TMK m.231/2 |
| Konut kredisi nasıl düşülür? | Kalan borç oranlanarak güncel değer üzerinden. | 2. HD 2023/531 E. |
| Rızasız ipotek geçerli mi? | Aile konutunda hayır; iptal istenebilir. | TMK m.194; YHGK 2017/2-2809 E. |
| Şerh yoksa banka korunur mu? | Güncel Genel Kurul kararlarına göre iyiniyet önemsiz. | YHGK 2017/2-2809 E. |
| Aile konutu şerhi haczi engeller mi? | Hayır; haciz ve cebrî satış mümkündür. | TMK m.194 (ikincil kaynak) |
| Şerhli eş ihalenin feshini isteyebilir mi? | Evet; tapu sicilindeki ilgili sayılır. | İİK m.134/2; 12. HD 2021/4568 E. |
| İpotekli ortak ev bir eşe verilebilir mi? | Üstün yarar ispatı ve pay bedeliyle. | TMK m.226/2 |
Kredili evin hesabı için krediyle alınan ev, değerin nasıl belirlendiği için ev ve araç değeri yazılarımıza bakabilirsiniz.
Temel Çerçeve: Mülkiyet Değil Alacak
Edinilmiş mallara katılma rejiminde tasfiye isteyen eşin hakkı ayni değil şahsi bir alacak hakkıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, eşlerden birine ait malvarlığında diğer tarafın kural olarak mülkiyet veya başka bir ayni hak talep edemeyeceğini, katılma alacağı ve değer artış payının ayın veya para olarak ödenebileceğini, ancak ayın olarak ödemenin borçlu eşe tanınmış bir hak olduğunu belirtmiştir. Paylı mülkiyetteki mallar için TMK m.226/2’deki üstün yarar ve TMK m.240’taki aile konutu istisnaları saklıdır (2. HD, 11.09.2025, E.2025/4456, K.2025/7122).
Bu nedenle evin tapusunda ipotek veya haciz bulunması, evin edinilmiş mal olarak hesaba katılmasını engellemez. İpotek ve haciz, evin değerini ve borçların hesabını etkiler; mal paylaşımının konusu ise her durumda bir para alacağıdır. Mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer (TMK m.225/2); edinilmiş mallar tasfiye anındaki, uygulamada karar tarihine en yakın değerleriyle hesaba katılır (TMK m.235/1).
Tablo: Tapudaki kayıtların niteliği
| Kayıt | Niteliği | Mal paylaşımına etkisi |
|---|---|---|
| İpotek | Sınırlı ayni hak (taşınmaz rehni) | Teminat altındaki borç hesaba katılır |
| Haciz | Cebrî icra işlemi; mülkiyeti değiştirmez | Dayanağı olan borç değerlendirilir (yorum) |
| Aile konutu şerhi | Açıklayıcı nitelikte kayıt | Rızasız tasarrufu sınırlar; değeri değiştirmez |
| İntifa hakkı | Sınırlı ayni hak | Çıplak mülkiyet değeri ayrıca belirlenir (2. HD 2021/8011 E.) |
| Paylı mülkiyet | Eşler veya üçüncü kişiyle ortak | Her eşin payı ayrı değerlendirilir |
Mal paylaşımının temel kuralları için boşanmada mal paylaşımı ve katılma alacağı rehberimize bakabilirsiniz.
Borç Hangi Mal Kesimine Aittir? (TMK 230, 231)
Mal paylaşımında her eşin malvarlığı kişisel mallar ve edinilmiş mallar olmak üzere iki kesime ayrılır. Bir eşin kişisel mallarına ilişkin borçları edinilmiş mallarından veya edinilmiş mallarına ilişkin borçları kişisel mallarından ödenmişse, tasfiye sırasında denkleştirme istenebilir (TMK m.230/1). Her borç ilişkin olduğu mal kesimini yükümlü kılar; hangi kesime ait olduğu anlaşılamayan borç edinilmiş mallara ilişkin sayılır (TMK m.230/2). Maddenin gerekçesinde bu kuralın adi bir karine olduğu ve aksini iddia edenin ispatla yükümlü bulunduğu belirtilmiştir.
Artık değer, eklenecek değerler ve denkleştirmeden elde edilen miktarlar da dahil olmak üzere her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır; değer eksilmesi göz önüne alınmaz (TMK m.231). Yani borçlar edinilmiş malların toplamından fazlaysa artık değer sıfır kabul edilir ve eksi değer diğer eşe yansıtılmaz.
Tablo: Borç türlerine göre mal kesimi
| Borç | Ait olduğu kesim | Dayanak |
|---|---|---|
| Evlilikte alınan evin konut kredisi | Edinilmiş mallar | TMK m.230/2, m.231 |
| Mirasla gelen evin vergi veya tamir borcu | Kişisel mallar | TMK m.220, m.230/2 |
| Aile ihtiyaçları için kredi kartı borcu | Kuşkuda edinilmiş mallar | TMK m.230/2 (yorum) |
| Kişisel malla kurulan işyerinin borcu | Kişisel mallar (ispat hâlinde) | TMK m.230/2 |
| Hangi kesime ait olduğu anlaşılamayan borç | Edinilmiş mallar | TMK m.230/2 |
| Borçlar edinilmiş mallardan fazla | Artık değer sıfır | TMK m.231/2 |
Eşlerin birbirlerine olan borçları için eşler arası borç yazımıza bakabilirsiniz.
Konut Kredisi: Oranlama Yöntemi
Evlilik içinde krediyle alınan evlerde en sık sorun, mal rejiminin sona ermesinden sonra da ödenmeye devam eden kredinin hesaba nasıl katılacağıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kredi ödemelerinin bir kısmının mal rejiminin devamı sırasında, bir kısmının sonrasında yapıldığı durumlarda sonraya sarkan ödemelerin taşınmazın borcu kabul edilerek tasfiye yapılacağını belirtmiş ve hesabın şu sırayla yapılmasını istemiştir (2. HD, 15.02.2024, E.2023/531, K.2024/892):
Tablo: Yargıtay’ın oranlama yöntemi
| Adım | İşlem | Not |
|---|---|---|
| 1 | Satın alma bedeli, krediyle karşılanan kısım ve eşlerin kendi imkânlarıyla karşılanan kısım ayrı ayrı belirlenir | Kredi sözleşmesi ve ödeme tablosu getirtilir |
| 2 | Mal rejiminin sona erdiği tarihte vadesi gelmemiş ödenmemiş kredi borcunun toplam kredi borcuna oranı bulunur | Dava tarihi esas |
| 3 | Bu oran, taşınmazın toplam satın alma bedeli içindeki orana dönüştürülür | Kredinin bedeldeki payı |
| 4 | Bulunan oran, karara en yakın sürüm değeriyle çarpılarak düşülecek borç belirlenir | TMK m.235/1 |
| 5 | Bu tutar güncel değerden düşülür; kalan tutar artık değer ve değer artış payı hesabında kullanılır | TMK m.231 |
Aynı kararda, kredi sözleşmesi ve ödeme tablosu getirtilmeden, kredinin kaç taksitinin evlilik içinde ödendiği belirlenmeden ve taşınmazın edinme değeri tespit edilmeden hesap yapılması ve mal rejiminin sona ermesinden sonra ödenen kredi tutarının doğrudan güncel değerden düşülmesi hatalı bulunmuştur. Karar, bu yöntemin sonuçlarının hakkaniyete uygunluğunun öğretide tartışıldığına da işaret etmektedir. Adana Bölge Adliye Mahkemesi de kredi ile alınan taşınmazda kalan borcun doğrudan düşülmesi yerine oranlama yapılması gerektiğini belirtmiştir (Adana BAM 2. HD, 01.10.2020, E.2018/1050, K.2020/1353; derlemede aktarıldığına göre).
Bu yöntemin mantığı şudur: ev değer kazandıkça henüz ödenmemiş kredi kısmının karşılık geldiği pay da büyür; böylece kalan borç nominal tutarıyla değil, evin güncel değerindeki payıyla hesaba katılır. Kooperatif ve TOKİ evlerinde de benzer dönemsel ayrıştırma yapılır; ayrıntılar için krediyle alınan ev, TOKİ’den alınan ev ve kooperatiften alınan ev yazılarımıza bakabilirsiniz.
Başkasının Borcu İçin İpotek ve Kefalet
Ev bazen konut kredisi için değil, eşin işyeri kredisi, bir yakının borcu veya şirket kredisi için ipotek edilmiştir. Bu durumda ipotek tek başına eşin borcu değildir; ipotek veren üçüncü kişinin sorumluluğu ipotek limitiyle sınırlıdır (YHGK, 18.06.2019, E.2017/12-356, K.2019/711; sitemizdeki yazıda aktarıldığına göre). Mal paylaşımında belirleyici olan, mal rejiminin sona erdiği tarihte eşin gerçekten ödemekle yükümlü olduğu bir borcun bulunup bulunmadığı ve bu borcun hangi mal kesimine ait olduğudur (TMK m.230/2, m.231).
Asıl borçlu borcunu ödüyorsa, ipotek yalnızca bir teminat olarak kalır ve borç olarak düşülmesi tartışmalıdır; asıl borç ödenmez ve ipotek paraya çevrilme aşamasına gelirse, eşin bu nedenle uğrayacağı kayıp ve rücu hakkı ayrıca değerlendirilmelidir (bizim yorumumuz). Bu konuda doğrudan bir Yargıtay kararına ulaşamadık; bu nedenle bilirkişiden ipotekli borcun dava tarihindeki durumunun, asıl borçlunun ödeme durumunun ve ipotek limitinin ayrıca incelenmesi istenmelidir.
Tablo: Teminat türlerine göre değerlendirme
| Durum | Değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| Ev, eşin kendi konut kredisi için ipotekli | Kalan borç oranlama ile düşülür | 2. HD 2023/531 E. |
| Ev, eşin işyeri kredisi için ipotekli | Borç işyerinin ait olduğu kesime yüklenir | TMK m.230/2 |
| Ev, üçüncü kişinin borcu için ipotekli | Sorumluluk ipotek limitiyle sınırlı; düşülmesi tartışmalı | YHGK 2017/12-356 E. (ikincil); yorum |
| Eş, başkasının kredisine kefil | Kefalet borcu doğmuşsa kesimine göre | TMK m.230/2 (yorum) |
| İpotek aile konutunda rızasız kurulmuş | İptali istenebilir | TMK m.194 |
İpotekli evin icra yoluyla satılması için ipotekli ev haczedilir mi yazımıza bakabilirsiniz.
Hacizli Ev: Haciz Borcu Nasıl Değerlendirilir?
Haciz, alacaklının icra takibi sonucunda ev üzerine koydurduğu bir kayıttır ve mülkiyeti değiştirmez. Mal paylaşımında önemli olan haczin kendisi değil, dayanağı olan borçtur. Bu borç mal rejiminin sona erdiği tarihte mevcutsa ve edinilmiş mallara ilişkinse ya da hangi kesime ait olduğu anlaşılamıyorsa, edinilmiş malların toplamından düşülür (TMK m.230/2, m.231). Mirasla gelen bir mala veya kişisel malla yürütülen bir işe ilişkin borç ise edinilmiş mallardan düşülmez.
Borcun doğduğu tarih önemlidir. Mal rejimi dava tarihinde sona erdiğinden, bu tarihten sonra doğan borçların artık değerden düşülmemesi gerekir; aksi hâlde dava sürerken yeni borç yaratılarak katılma alacağı azaltılabilir (bizim yorumumuz; Yargıtay da kredi borcunda mal rejiminin sona erdiği tarihteki bakiyeyi esas almaktadır, 2. HD 2023/531 E.). Borcun mevcudiyetini ve hangi kesime ait olduğunu, borcun düşülmesini isteyen taraf belgelerle göstermelidir.
Tablo: Hacizli evde borcun değerlendirilmesi
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Haciz, aile ihtiyaçları için yapılan borçtan | Edinilmiş mallardan düşülür | TMK m.230/2, m.231 |
| Haciz, mirasla gelen malın borcundan | Edinilmiş mallardan düşülmez | TMK m.230/2 |
| Borç dava tarihinden sonra doğmuş | Düşülmemesi gerekir | TMK m.225/2 (yorum) |
| Borç kaynağı belirsiz | Edinilmiş mallara ait sayılır | TMK m.230/2 |
| Borçlar malları aşıyor | Artık değer sıfır | TMK m.231/2 |
| Ev hacizden sonra satıldı | Satılan mal hesaptan çıkmaz (yorum) | 2. HD 2021/5633 E. |
Aile konutunun haczi için aile konutu haczedilebilir mi ve meskeniyet için tek ev haczedilir mi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Aile Konutu: Rızasız İpotek ve Haciz (TMK 194)
Eşlerden biri, diğerinin açık rızası bulunmadıkça aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz (TMK m.194/1). Konut eşlerden birine aitse, malik olmayan eş tapu kütüğüne aile konutu şerhi verilmesini isteyebilir (TMK m.194/3). İpotek, konut üzerindeki hakları sınırlayan bir işlem olduğundan bu kapsamdadır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, rızası gereken eşin açık rızası alınmadan aile konutuna kurulan ipoteğin geçerli kabul edilemeyeceğini; konutun aile konutu olduğunu bilen veya bilmesi gereken kişinin, şerh bulunmasa bile iyiniyetli sayılamayacağını belirterek ipoteğin kaldırılmasına ilişkin kararı onamıştır (YHGK, 21.10.2015, E.2015/2-247, K.2015/2323). Daha sonraki bir kararda ise açık rızanın varlığını ispat yükünün aile konutu üzerinde tasarrufta bulunana ait olduğu, aile konutu şerhinin kurucu değil açıklayıcı nitelikte olduğu ve işlem tarafı üçüncü kişinin iyiniyetli olup olmamasının önemi bulunmadığı kabul edilmiştir (YHGK, 30.03.2021, E.2017/2-2809, K.2021/367). Bankanın, kendisine sunulan muvafakat belgesindeki imzanın rızası gereken eşe ait olup olmadığını araştırması gerektiği de vurgulanmıştır (2. HD, E.2020/5801, K.2021/896; ikincil kaynakta aktarıldığına göre). Buna karşılık 2013 tarihli bir Genel Kurul kararında şerh yoksa iyiniyetli üçüncü kişinin TMK m.1023 ile korunacağı kabul edilmişti (YHGK, 24.04.2013, E.2012/1567, K.2013/579; derlemede aktarıldığına göre); 2015’ten sonraki kararlar bu yaklaşımdan ayrılmıştır.
Haciz ise farklıdır. TMK m.194 malik eşin kendi iradesiyle yaptığı işlemleri sınırlar; aile konutu şerhinin bulunması alacaklıların haczine ve cebrî satışa engel değildir (Av. Mustafa Zafer, Hukuki Haber, 2022). Borçlu eş, haline münasip evinin haczedilemeyeceğini ileri sürebilir (İİK m.82/1-12); ancak bu hak borçlunun şahsına bağlıdır (12. HD, E.2021/6186, K.2021/8256; ikincil kaynakta aktarıldığına göre) ve ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan satışta haciz aşaması bulunmadığından meskeniyet şikâyeti dinlenmez (12. HD, E.2020/8579, K.2021/4618; ikincil kaynakta aktarıldığına göre). Tapuda şerhi bulunan eş ise tapu sicilindeki ilgililerden sayılır ve ihalenin feshini isteyebilir (İİK m.134/2; 12. HD, E.2021/4568, K.2021/6008; ikincil kaynakta aktarıldığına göre).
Tablo: Aile konutunda ipotek ve haciz
| Durum | Sonuç | Kaynak |
|---|---|---|
| Rızasız ipotek, şerh var | İpotek iptal edilebilir | TMK m.194; YHGK 2015/2-247 E. |
| Rızasız ipotek, şerh yok | Güncel Genel Kurul kararlarına göre yine iptal | YHGK 2017/2-2809 E. |
| Rızanın ispatı | Tasarrufta bulunan tarafa ait | YHGK 2017/2-2809 E. |
| Sahte muvafakat belgesi | Banka imzayı araştırmalı | 2. HD 2020/5801 E. (ikincil) |
| Alacaklının haczi | Şerh haczi engellemez | TMK m.194 (ikincil kaynak) |
| Meskeniyet şikâyeti | Borçlunun şahsına bağlı; ipotekli satışta yok | 12. HD 2021/6186 E.; 2020/8579 E. |
| Şerhli eşin ihale itirazı | İhalenin feshini isteyebilir | İİK m.134/2; 12. HD 2021/4568 E. |
Rızasız ipotek için aile konutuna eşin rızası olmadan ipotek, dava sürerken konutun kullanımı için boşanmak istiyoruz ama aynı evde yaşıyoruz yazılarımıza bakabilirsiniz.
Dava Sürerken Ev Satılırsa veya İcradan Satılırsa
Mal rejimi dava tarihinde sona erdiğinden, bu tarihte mevcut olan ev daha sonra satılsa da hesaptan çıkmaz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, boşanma dava tarihinden sonra üçüncü kişiye yapılan satışın TMK m.229 anlamında eklenecek değer olmadığını belirtmiştir (2. HD, 04.04.2022, E.2021/5633, K.2022/3253). Öğretide bu durumda malın tasfiye anında mevcutmuş gibi karara en yakın sürüm değeriyle hesaba katılması gerektiği savunulmaktadır (Karamercan Hukuk’ta aktarılan öğreti görüşü). Satış icra yoluyla yapılmışsa, satış bedelinden ödenen borçlar da hesapta ayrıca dikkate alınmalıdır (bizim yorumumuz).
Dava tarihinden önce katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan devirler ise eklenecek değer olarak hesaba katılır (TMK m.229). Kanun devir tarihini esas alsa da Yargıtay uygulamasında devredilen mal, devir tarihindeki nitelikleriyle karara en yakın sürüm değeri üzerinden hesaplanmaktadır (TMK m.235/2; 2. HD 2024/6615 E.; derlemede aktarıldığına göre). Borçlu eşin malvarlığı katılma alacağını karşılamaya yetmezse alacaklı eş, hesaba katılması gereken karşılıksız kazandırmalardan yararlanan üçüncü kişilerden eksik kalan miktarı isteyebilir; bu hak, hakkının zedelendiğini öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde mal rejiminin sona ermesinden itibaren beş yıl geçmekle düşer (TMK m.241).
Tablo: Evin elden çıkması
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Dava tarihinden önce, azaltma amacıyla devir | Eklenecek değer; devir tarihindeki nitelik, karara en yakın değer | TMK m.229, m.235/2; 2. HD 2024/6615 E. |
| Dava tarihinden sonra satış | Eklenecek değer değil; mal hesaptan çıkmaz | 2. HD 2021/5633 E. |
| Satılan malın değeri | Mevcutmuş gibi karara en yakın değer | Öğreti görüşü (Karamercan) |
| İcradan satış | Satış bedelinden ödenen borçlar ayrıca değerlendirilir | Bizim yorumumuz |
| Malvarlığı yetersiz | Üçüncü kişilere karşı dava | TMK m.241 |
| TMK 241 süresi | Öğrenmeden bir yıl; her hâlde beş yıl | TMK m.241/2 |
Mal kaçırma için eşim evi annesinin adına aldı yazımıza bakabilirsiniz.
Ortak Tapulu ve Ortak Kredili Ev
Ev eşlerin paylı mülkiyetindeyse, her eşin payı kendi edinilmiş veya kişisel malları arasında ayrı ayrı değerlendirilir. Paylı mülkiyetteki bir mal üzerinde eşlerden her biri, daha üstün bir yararı olduğunu ispat ederek ve diğerinin payını ödeyerek o malın kendisine verilmesini isteyebilir (TMK m.226/2). İpotekli ortak evin bir eşe verilmesi durumunda ipotek kendiliğinden kalkmaz; bankayla ayrıca anlaşılması gerekir (bizim yorumumuz). Taşınmazın devrine ilişkin hüküm kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m.367/2).
Konut kredisi eşler tarafından birlikte çekilmişse, bankaya karşı genellikle müteselsil sorumluluk vardır. Aksi kararlaştırılmadıkça veya ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça müteselsil borçlular iç ilişkide eşit paylarla sorumludur; payından fazla ödeme yapan borçlu, fazlayı diğer borçlulardan payları oranında isteyebilir (TBK m.167). Boşandıktan sonra krediyi tek başına ödeyen eşin rücu hakkı bu hükme dayanır; mal rejimi dönemine ait ödemeler ise tasfiyede değerlendirilir (bizim yorumumuz).
Tablo: Ortak ev ve ortak kredi
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Paylı mülkiyetteki ev | Her pay ayrı değerlendirilir | TMK m.222, m.226 |
| Bir eşin evi istemesi | Üstün yarar ispatı ve pay bedeli | TMK m.226/2 |
| Tapu devri hükmü | Kesinleşmeden yerine getirilmez | HMK m.367/2 |
| Ortak kredi, iç ilişki | Kural olarak eşit pay | TBK m.167/1 |
| Boşanmadan sonra ödeme | Fazla ödenen kısım için rücu | TBK m.167/2 |
| Ortaklığın giderilmesi | Mal paylaşımından ayrı dava | TMK m.698, m.699 |
Ayrıntılar için eşlerin ortak tapulu evi yazımıza bakabilirsiniz.
Alacağın Tahsili ve Üçüncü Kişilere Karşı Dava
Katılma alacağı ev üzerinde bir rehin veya öncelik hakkı sağlamaz; alacaklı eş, kararı ilamlı icra yoluyla takip eder. Katılma alacağı ilamı kesinleşmeden icraya konulabilir (12. HD 2018/4163 E.). Ev üzerinde banka ipoteği varsa, satış bedelinden önce ipotekli alacak karşılanır; katılma alacağı kalan bedel ve borçlunun diğer malları üzerinden tahsil edilir (bizim yorumumuz). Bu nedenle evdeki ipotek ve hacizlerin sırası ile borçlunun başka mallarının bulunup bulunmadığı dava aşamasında araştırılmalıdır.
Tablo: Tahsil aşamasında dikkat edilecekler
| Konu | Not | Dayanak |
|---|---|---|
| Takip türü | İlamlı icra; kesinleşme beklenmez | 12. HD 2018/4163 E. |
| Öncelik | Katılma alacağı rehin hakkı sağlamaz | Bizim yorumumuz |
| Güvence | Durum gerektiriyorsa istenebilir | TMK m.239/3 |
| Faiz | Karar tarihinden yasal faiz | TMK m.239/3 |
| Malvarlığı yetersiz | Üçüncü kişilere karşı dava | TMK m.241 |
Kararın icrası için katılma alacağı kararını icraya koymak, faiz için katılma alacağına faiz yazılarımıza bakabilirsiniz.
Dilekçe Örnekleri
Önemli not. Aşağıdaki dilekçeler basitleştirilmiş ve varsayımsal örneklerdir. Köşeli parantez içindeki bölümleri dosyanıza göre doldurmanız ve görevli mahkeme ile süreleri ayrıca kontrol etmeniz gerekir.
1. Kredi borcunun oranlama yöntemiyle hesaplanması talebi (davalı)
2. Aile konutuna rızasız konulan ipoteğin kaldırılması davası
3. Şerhli eşin ihalenin feshi talebi
İhalenin feshi talebi reddedilirse feshi istenen ihale bedelinin yüzde onu oranında para cezası uygulanabileceğinden (İİK m.134/2), başvurudan önce fesih sebebinin belgeyle desteklendiği kontrol edilmelidir. Ayrıntılar için ihalenin feshi dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.
Örnek Hesaplar
Uyarı. Aşağıdaki örnekler basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; gerçek kişilere ait değildir. Faiz, değer artış payı ve denkleştirme gibi unsurlar hesaba katılmamıştır. Gerçek dosyada kesin tutar, kredi sözleşmesi, ödeme tablosu ve bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Örnek 1: Konut kredisinde oranlama. Daire evlilik içinde 2.000.000 TL’ye alınmıştır. 400.000 TL peşinat evlilik içindeki gelirlerden, 1.600.000 TL konut kredisinden karşılanmıştır. Dava tarihinde kredinin 800.000 TL’lik kısmının vadesi gelmemiş ve ödenmemiştir. Dairenin karara en yakın sürüm değeri 6.000.000 TL’dir.
Örnek 1: Oranlama yöntemiyle hesap
| Kalem | Tutar veya oran | Dayanak |
|---|---|---|
| Ödenmemiş kredi / toplam kredi | 800.000 / 1.600.000 = yüzde 50 | 2. HD 2023/531 E. |
| Kredinin satın alma bedelindeki payı | 1.600.000 / 2.000.000 = yüzde 80 | 2. HD 2023/531 E. |
| Ödenmemiş kısmın bedeldeki payı | Yüzde 50 × yüzde 80 = yüzde 40 | 2. HD 2023/531 E. |
| Düşülecek borç | 6.000.000 × yüzde 40 = 2.400.000 TL | TMK m.231 |
| Artık değer | 3.600.000 TL | TMK m.231 |
| Diğer eşin katılma alacağı | 1.800.000 TL | TMK m.236 |
| Karşılaştırma: bakiye doğrudan düşülseydi | 6.000.000 − 800.000 = 5.200.000; alacak 2.600.000 TL | Yargıtay’ın kabul etmediği yöntem |
Örnek 2: Hacizli ev ve borcun kaynağı. Koca adına kayıtlı borçsuz evin değeri 3.000.000 TL, aracının değeri 500.000 TL’dir. Evlilik içinde aile ihtiyaçları için kullanılan kredi kartından doğan 300.000 TL borç nedeniyle eve haciz konulmuştur. Kadının edinilmiş malı yoktur.
Örnek 2: Borcun kaynağına göre sonuç
| Senaryo | Artık değer | Kadının katılma alacağı |
|---|---|---|
| Borç dava tarihinde mevcut ve edinilmiş mallara ilişkin | 3.500.000 − 300.000 = 3.200.000 TL | 1.600.000 TL (TMK m.230/2, m.231) |
| Borç mirasla gelen dükkânın vergi borcu | 3.500.000 TL (borç kişisel kesime ait) | 1.750.000 TL (TMK m.230/2) |
| Borç dava tarihinden sonra doğmuş | 3.500.000 TL | 1.750.000 TL (TMK m.225/2; yorum) |
Örnek 3: Borçların malları aşması. Kocanın edinilmiş mallarının değeri 1.000.000 TL, bu mallara ilişkin borçları 1.400.000 TL’dir. Kadının borçsuz edinilmiş mallarının değeri 600.000 TL’dir.
Örnek 3: Eksi artık değer
| Eş | Artık değer | Diğer eşin katılma alacağı |
|---|---|---|
| Koca | 1.000.000 − 1.400.000 = eksi; sıfır kabul edilir | Kadının alacağı 0 TL (TMK m.231/2) |
| Kadın | 600.000 TL | Kocanın alacağı 300.000 TL (TMK m.236) |
Üçüncü örnek, borçları fazla olan eşin kendi borçlarını diğer eşe yansıtamadığını, ancak diğer eşin artık değerine katılma hakkını koruduğunu gösterir.
Tablo: Senaryolara göre doğru yol
| Senaryo | Yapılacak işlem | Dayanak |
|---|---|---|
| Kredili ev, kredi devam ediyor | Oranlama yöntemiyle hesap | 2. HD 2023/531 E. |
| Ev başkasının borcu için ipotekli | Asıl borcun durumu ve limit araştırılır | TMK m.230/2 (yorum) |
| Hacizli ev | Haczin dayanağı borcun kesimi ve tarihi belirlenir | TMK m.230/2, m.231 |
| Aile konutuna rızasız ipotek | İpoteğin kaldırılması davası | TMK m.194 |
| Şerhli eşe satış ilanı tebliğ edilmedi | İhalenin feshi | İİK m.134/2 |
| Dava sırasında ev satıldı | Mal hesaptan çıkmaz | 2. HD 2021/5633 E. |
Adım Adım Yol Haritası
- Tapu kaydını alın. İpotek, haciz ve şerhleri tarihleriyle birlikte görün.
- Kredi belgelerini getirtin. Kredi sözleşmesi, ödeme tablosu ve dava tarihindeki bakiye için bankaya müzekkere yazılmasını isteyin (2. HD 2023/531 E.).
- Borçların kaynağını belirleyin. Her borcun hangi mal kesimine ait olduğunu belgeyle gösterin (TMK m.230/2).
- Haczin dayanağını inceleyin. İcra dosyasını getirterek borcun tarihini ve niteliğini tespit edin.
- Aile konutunu koruyun. Gerekirse tapuya aile konutu şerhi verilmesini isteyin (TMK m.194/3).
- Rızasız ipoteğe karşı dava açın. İpoteğin kaldırılmasını ve paraya çevrilmesinin önlenmesi için tedbir isteyin (TMK m.194).
- Bilirkişi raporunu kontrol edin. Kredinin oranlama yöntemiyle hesaplandığını ve borçların doğru kesime yüklendiğini denetleyin (TMK m.231).
- Tahsili planlayın. İpotekli alacakların önceliğini ve borçlunun diğer mallarını gözeterek ilamlı takip başlatın (12. HD 2018/4163 E.).
Sık Yapılan Hatalar
Tablo: İpotekli ve hacizli evde sık yapılan hatalar
| Hata | Sonuç | Doğrusu |
|---|---|---|
| Kredi bakiyesini doğrudan düşmek | Hatalı hesap; bozma | Oranlama yöntemi (2. HD 2023/531 E.) |
| Ödeme tablosunu getirtmemek | Eksik inceleme | Banka kayıtlarını getirtmek |
| Her borcu edinilmiş mallardan düşmek | Alacağın haksız azalması | Borcun kesimini belirlemek (TMK m.230/2) |
| Dava sonrası borçları düşmek | Alacağın haksız azalması | Sona erme tarihindeki borçlar (yorum) |
| Eksi artık değeri diğer eşe yansıtmak | Kanuna aykırı hesap | Eksi değer sıfırdır (TMK m.231/2) |
| Şerh yok diye rızasız ipoteği kabullenmek | Hak kaybı | İpoteğin kaldırılmasını istemek (YHGK 2017/2-2809 E.) |
| Şerhin haczi engelleyeceğini sanmak | Geç kalınmış tedbir | Haciz için ayrı yollar (İİK m.82, m.134) |
| Satılan evi hesaptan çıkarmak | Eksik tasfiye | Dava tarihinde mevcut mal hesaba girer (2. HD 2021/5633 E.) |
Aile içi borçla alınan ev: Banka kredisi yerine kayınpederden alınan borçla alınan evin mal paylaşımındaki durumu için Kayınpederden Alınan Borç Boşanmada Kimin Borcu? Bağış mı Ödünç mü, Mal Paylaşımına Etkisi yazımıza bakın.
Sıkça Sorulan Sorular
Evin üzerinde ipotek var; boşanmada paylaşılır mı?
Evet. Ev edinilmiş malsa ipotek bulunması mal paylaşımına girmesine engel değildir. İpotekle güvence altına alınan borç, ait olduğu mal kesimine göre artık değer hesabında dikkate alınır (TMK m.230/2, m.231).
Hacizli ev mal paylaşımına girer mi?
Evet. Haciz mülkiyeti değiştirmez. Önemli olan haczin dayanağı borcun hangi kesime ait olduğu ve mal rejiminin sona erdiği tarihte mevcut olup olmadığıdır.
Konut kredisi hesapta nasıl düşülür?
Mal rejiminin sona erdiği tarihte vadesi gelmemiş borcun toplam krediye oranı bulunur, bu oran satın alma bedeli içindeki orana dönüştürülür ve karara en yakın sürüm değeriyle çarpılarak düşülür (2. HD 2023/531 E.).
Neden kalan kredi bakiyesi doğrudan düşülmüyor?
Yargıtay, mal rejiminin sona ermesinden sonra ödenen kredi tutarının doğrudan güncel değerden düşülmesini hatalı bulmuştur. Oranlama ile kalan borç, evin güncel değerindeki payıyla hesaba katılır.
Dava açıldıktan sonra ödenen kredi taksitleri ne olur?
Yargıtay, mal rejiminin sona ermesinden sonraya sarkan kredi ödemelerini taşınmazın borcu kabul ederek oranlama yöntemiyle hesaba katmaktadır (2. HD 2023/531 E.).
Eşim evi şirket kredisi için ipotek verdi; bu borç düşülür mü?
İpotek tek başına eşin borcu değildir; ipotek verenin sorumluluğu ipotek limitiyle sınırlıdır. Borcun düşülüp düşülmeyeceği, asıl borcun durumu ve ait olduğu kesime göre değerlendirilmelidir (bizim yorumumuz).
Kocamın kredi kartı borcu yüzünden eve haciz geldi; katılma alacağım azalır mı?
Borç dava tarihinde mevcutsa ve edinilmiş mallara ilişkinse ya da hangi kesime ait olduğu anlaşılamıyorsa artık değerden düşülür ve alacağınız azalır (TMK m.230/2, m.231). Dava tarihinden sonra doğan borcun düşülmemesi gerekir (bizim yorumumuz).
Borçlar edinilmiş mallardan fazlaysa ne olur?
Eksi değer hesaba katılmaz; o eşin artık değeri sıfır kabul edilir (TMK m.231/2). Borçlu eş, kendi borcunu diğer eşe yansıtamaz.
Rızam olmadan aile konutuna ipotek konuldu; ne yapabilirim?
İpoteğin kaldırılması için dava açabilirsiniz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, açık rıza alınmadan aile konutuna kurulan ipoteği geçerli kabul etmemektedir (YHGK 2015/2-247 E.; 2017/2-2809 E.).
Tapuda aile konutu şerhi yoksa banka iyiniyetli sayılır mı?
Güncel Genel Kurul kararlarına göre şerh açıklayıcı niteliktedir ve işlem tarafı üçüncü kişinin iyiniyeti önem taşımaz (YHGK 2017/2-2809 E.). 2013 tarihli farklı bir Genel Kurul kararı bulunsa da sonraki kararlar bu yaklaşımdan ayrılmıştır.
Aile konutu şerhi haczi engeller mi?
Hayır. TMK m.194 malik eşin kendi iradesiyle yaptığı işlemleri sınırlar; alacaklıların haczine ve cebrî satışa engel değildir. Borçlu eş meskeniyet şikâyetinde bulunabilir (İİK m.82/1-12).
Eşimin alacaklıları evi satarsa haklarım ne olur?
Tapuda şerhiniz varsa ilgili sıfatıyla ihalenin feshini isteyebilirsiniz (İİK m.134/2). Katılma alacağınızı borçlu eşin diğer mallarından ve gerekirse üçüncü kişilere karşı dava yoluyla takip edebilirsiniz (TMK m.241).
Dava sürerken ev satılırsa ne olur?
Dava tarihinden sonraki satış eklenecek değer sayılmaz; ancak dava tarihinde mevcut olan mal hesaptan çıkmaz (2. HD 2021/5633 E.). Öğretide malın mevcutmuş gibi karara en yakın değerle hesaplanacağı savunulmaktadır.
İpotekli ortak evi ben alabilir miyim?
Paylı mülkiyetteki evde üstün yararınızı ispat edip diğer eşin payının değerini ödeyerek evin size verilmesini isteyebilirsiniz (TMK m.226/2). İpoteğin durumu için bankayla ayrıca anlaşmak gerekir (bizim yorumumuz).
Boşandıktan sonra ortak krediyi ben ödüyorum; eşimden isteyebilir miyim?
Müteselsil borçlular iç ilişkide kural olarak eşit paylarla sorumludur; payınızdan fazla ödediğiniz kısmı diğer eşten payı oranında isteyebilirsiniz (TBK m.167).
Meskeniyet şikâyetini malik olmayan eş yapabilir mi?
Meskeniyet hakkı borçlunun şahsına bağlı kabul edilmektedir (12. HD 2021/6186 E.; ikincil kaynak). Malik olmayan eş, şerh sahibiyse ihalenin feshi yoluna başvurabilir.
Bu yazının kaynakları. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.194, 219, 220, 222, 225, 226, 229, 230, 231, 235, 236, 239, 241, 698, 699, 1023, 1025 (madde metinleri ve gerekçeler için Av. Saim İncekaş derlemesi); 6098 sayılı TBK m.167; 6100 sayılı HMK m.281, 367; 2004 sayılı İİK m.82, 126, 127, 134 (İİK m.134 için Kadim Hukuk).
Yargıtay kararları (Karamercan Hukuk’ta yayımlanan metinler): 2. HD, 15.02.2024, E.2023/531, K.2024/892; 2. HD, 11.09.2025, E.2025/4456, K.2025/7122; 2. HD, 04.04.2022, E.2021/5633, K.2022/3253; YHGK, 21.10.2015, E.2015/2-247, K.2015/2323; YHGK, 30.03.2021, E.2017/2-2809, K.2021/367; 12. HD, 10.10.2018, E.2018/4163, K.2018/9595 (icrahukuku.com.tr). Derlemede aktarılan kararlar (Av. Saim İncekaş): YHGK, 24.04.2013, E.2012/1567, K.2013/579; Adana BAM 2. HD, 01.10.2020, E.2018/1050, K.2020/1353. Hukuki Haber: 2. HD, E.2020/5801, K.2021/896 (Av. Deniz Turay, 17.03.2026); 12. HD, E.2021/6186, K.2021/8256; 12. HD, E.2020/8579, K.2021/4618; 12. HD, E.2021/4568, K.2021/6008 (Av. Mustafa Zafer, “Cebri Satışta Aile Konutu”). Sitemizdeki yazıda aktarılan: YHGK, 18.06.2019, E.2017/12-356, K.2019/711.
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi (Hub)Boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımının tüm başlıkları
- Boşanmada Mal Paylaşımı ve Katılma AlacağıTemel kurallar
- Krediyle Alınan Ev Boşanmada Nasıl Paylaşılır?Oranlama yöntemi
- Katılma Alacağı Hesaplama AracıTMK 231 ve 236
- Mal Paylaşımında Ev ve Araç DeğeriKeşif ve bilirkişi
- Aile Konutuna Eşin Rızası Olmadan İpotekTMK 194
- Aile Konutu Haczedilebilir mi?Şerh ve meskeniyet
- İpotekli Ev Haczedilir mi?Konut kredisi ödenmezse
- Eşlerin Ortak Tapulu EviTMK 226 ve ortaklığın giderilmesi
- TOKİ’den Alınan Ev Boşanmada Kime Kalır?Taksit dönemleri
- Kooperatiften Alınan EvAidat dönemleri
- Katılma Alacağı Kararını İcraya KoymakTahsil
- İhalenin Feshi Dilekçesi ÖrneğiİİK 134
İpotekli, hacizli veya kredili evde hakkınızı birlikte koruyalım
Oranlama hesabını kredi belgeleriyle yapalım, borçların ait olduğu kesimi belirleyelim; rızasız ipotek, haciz veya ihale sürecinde süresinde dava ve şikâyet yollarını işletelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppMal paylaşımı kümesindeki diğer rehberler:
Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi · Katılma alacağı · Krediyle alınan ev · Ev ve araç değeri · Katılma alacağına faiz · Kararın icrası · Aile konutuna rızasız ipotek · Yazlık ve ikinci konut