TOKİ’den alınan ev boşanmada kural olarak sözleşme veya tapu kimin adına ise ona kalır; diğer eşin hakkı konutun kendisine değil, değerine yönelik bir alacak hakkıdır. Edinilmiş mal, her eşin mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir (TMK m.219/1) ve boşanmada mal rejimi dava tarihinden geçerli olarak sona erer (TMK m.225/2). TOKİ konutları çoğunlukla uzun vadeli taksitlerle ödendiğinden, belirleyici olan peşinatın ve taksitlerin hangi dönemde ve hangi kaynaktan ödendiğidir. Mal rejimi sona erdiğinde ödenmemiş taksitler varsa, Yargıtay ödenmemiş borcun toplam borca oranını bulup bunu satın alma bedeline dönüştürür ve konutun karara en yakın sürüm değerine uygulayarak düşülecek borcu belirler (Y2HD 15.02.2024, E.2023/531, K.2024/892). TOKİ’nin taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan satış ve satış vaadi sözleşmelerinde resmi şekil şartı aranmaz (2985 s.K. m.6); bu nedenle tapu henüz TOKİ adına iken bile sözleşmeden doğan hak malvarlığı değeri olarak tasfiyeye girer. Kişisel maldan, örneğin evlilik öncesi birikimden veya ziynetten ödenen peşinat için değer artış payı (TMK m.227) ya da denkleştirme (TMK m.230) istenebilir; peşinatın kaynağı ispatlanamazsa edinilmiş maldan ödendiği kabul edilir (TMK m.222/3). Basına yansıyan 2025 sosyal konut kampanyası koşullarına göre bu konutlar borç tamamen bitene kadar devredilemez; bu kısıt kanundan değil, TOKİ’nin kampanya ve sözleşme koşullarından kaynaklanır.
Güncel durum (23 Ekim 2026). 2985 sayılı Toplu Konut Kanununda TOKİ konutlarının devrini genel olarak yasaklayan bir hüküm bulunmamaktadır; devir, kiralama ve hak sahipliği koşulları her projenin satış duyurusunda, kitapçığında ve sözleşmesinde ayrıca belirlenmektedir. Basına yansıyan bilgilere göre Kasım 2025’te başvuruları alınan 500 bin sosyal konut kampanyasında bir hane halkı adına, yani kişinin kendisi ve eşi adına yalnızca bir başvuru yapılabilmekte; başvuru sahibinin, eşinin ve velayeti altındaki çocuklarının adına tapuda kayıtlı bağımsız konut bulunmaması aranmaktadır.
Bu yazıda TOKİ’nin boşanma hâlinde konutun diğer eşe devrine ilişkin genel bir düzenlemesine ulaşılamamıştır; kampanya haberlerinde de boşanma hâline ilişkin bilgi yer almamaktadır. Kendi sözleşmenizdeki devir koşulları mutlaka ayrıca incelenmelidir. Bu yazı, yayımlandığı tarihte yürürlükte olan metinlere göre hazırlanmıştır.
TOKİ evinizin boşanmada nasıl paylaşılacağını birlikte hesaplayalım
Sözleşme, ödeme dökümü, peşinatın kaynağı ve kalan borç üzerinden katılma alacağı, değer artış payı ve devir seçeneklerini dosyanıza göre değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppİçindekiler
- Kısa cevaplar
- TOKİ sözleşmesinin hukuki niteliği
- Boşanmada TOKİ evi kime kalır?
- Taksitler ve kalan borç: oransal hesap
- Peşinat, ziynet ve aile yardımı
- Eşim TOKİ evini devretti veya sözleşmeyi feshetti
- Anlaşmalı boşanmada TOKİ evinin eşe bırakılması
- Dava sürerken konutun kullanımı ve korunması
- Dava, görev, zamanaşımı ve faiz
- Örnek hesap ve senaryolar
- Adım adım yol haritası
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
Kısa Cevaplar
TOKİ konutlarında sözleşme, teslim, tapu ve borcun bitişi farklı tarihlerde gerçekleşir. Boşanmada hangi tarihin ve hangi kuralın uygulanacağı bu nedenle ayrıca önem taşır. Aşağıdaki tablo temel kuralları özetler.
Tablo: TOKİ evinin boşanmada paylaşılmasına ilişkin kısa cevaplar
| Soru | Kısa cevap | Dayanak |
|---|---|---|
| TOKİ evi kime kalır? | Sözleşme veya tapu kimin adına ise ona; diğer eşin alacak hakkı vardır | TMK m.219, m.236/1 |
| Tapu hâlâ TOKİ’de; yine de paylaşılır mı? | Evet; sözleşmeden doğan hak tasfiyeye girer | 2985 s.K. m.6; Y8HD 2011/5372 K. |
| Mal rejimi ne zaman sona erer? | Boşanma davasının açıldığı tarihte | TMK m.225/2 |
| Dava tarihinde taksitler bitmemişti | Ödenmemiş borç oransal yöntemle güncel değerden düşülür | Y2HD 2023/531 E., 2024/892 K. |
| Peşinatı evlenmeden önceki birikimimle ödedim | Kişisel maldır; ispatlanırsa değer artış payı veya denkleştirme | TMK m.220/2, m.227, m.230 |
| Peşinatın kaynağı ispatlanamazsa? | Edinilmiş maldan ödendiği kabul edilir | TMK m.222/3; Y2HD 2024/892 K. |
| Hangi değer esas alınır? | Karar tarihine en yakın sürüm değeri | TMK m.232, m.235/1 |
| Borç bitmeden eşime devredebilir miyim? | Kanunda genel yasak yok; sözleşme ve kampanya koşulları belirleyici | 2985 s.K.; TOKİ sözleşmesi |
| Eşim evi annesine devretti | Katılma alacağını azaltma kastıyla devir hesaba eklenir | TMK m.229, m.241 |
| Zamanaşımı var mı? | Katılma alacağı için on yıl | TBK m.146; YHGK 2013/520 K. |
TOKİ Sözleşmesinin Hukuki Niteliği
TOKİ konutları, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ile hak sahibi arasında yapılan satış veya satış vaadi sözleşmeleriyle edinilir. Normalde taşınmaz satışı ve satış vaadi resmi şekle tabidir; ancak 2985 sayılı Toplu Konut Kanununun 6. maddesine 5793 sayılı Kanunla eklenen fıkraya göre İdarenin taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan satış ve satış vaadi sözleşmelerinde resmi şekil şartı aranmaz. Bu nedenle TOKİ ile imzalanan sözleşme geçerlidir ve tapu henüz TOKİ adına kayıtlı olsa bile hak sahibine konutun devrini isteme hakkı verir.
Tablo: TOKİ konutlarına ilişkin temel kurallar
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Sözleşmenin şekli | TOKİ’nin satış ve satış vaadi sözleşmelerinde resmi şekil şartı aranmaz | 2985 s.K. m.6 (5793 s.K. ile eklenen fıkra) |
| TOKİ alacaklarının devri | Konut satışından doğan ipotekli veya ipoteksiz alacaklar ipotek finansmanı kuruluşlarınca devralınabilir | 2985 s.K. ek m.10 |
| Tapu ve borç | Projeye göre tapu borç bitince verilebilir veya konut ipotekli olarak teslim edilebilir | Proje sözleşmesi; basın haberleri |
| Devir kısıtı | 2025 sosyal konut kampanyasında borç tamamen bitene kadar devir yasağı | Kampanya kitapçığı; Milliyet 27.10.2025 |
| Hane esaslı başvuru | Kişinin kendisi ve eşi adına tek başvuru; eş ve velayet altındaki çocuklar adına konut bulunmaması | Kampanya kitapçığı; Habertürk 28.11.2025 |
| Mirasçılar | Başvuru sahibinin vefatında yasal mirasçılar sözleşmeyi devralabilir | Kampanya kitapçığı; Milliyet 27.10.2025 |
Bu tablodaki kanun hükümleri dışındaki kurallar, kanundan değil TOKİ’nin her proje için belirlediği koşullardan kaynaklanır. Bu ayrım boşanma bakımından önemlidir: Mahkeme, mal rejimi tasfiyesinde TOKİ’nin sözleşme koşullarını değiştiremez; ancak konutun değerini hesaplayarak diğer eşin alacağını belirler. Hak sahipliği koşullarının hane esasına göre belirlenmesi, örneğin eşler için tek başvuru yapılabilmesi, konutun hangi eşin adına alındığının çoğu zaman tesadüfi olduğunu ve mal rejimi hesabının neden önemli olduğunu da gösterir.
Boşanmada TOKİ Evi Kime Kalır?
Edinilmiş mallara katılma rejiminde her eş kendi adına edindiği malların maliki olmaya devam eder; boşanma ile mülkiyet kendiliğinden diğer eşe geçmez. Mal rejimi sona erince her eş diğerinin artık değerinin yarısını alır ve alacaklar takas edilir (TMK m.236/1). Bu nedenle “ev kime kalır?” sorusunun cevabı çoğu zaman “sözleşme veya tapu kimin adına ise ona”dır; diğer eşin hakkı ise konutun değeri üzerinden hesaplanan bir alacaktır.
Tablo: Duruma göre TOKİ evinin akıbeti
| Durum | Konutun mülkiyeti | Diğer eşin hakkı |
|---|---|---|
| Sözleşme ve tapu tek eş adına | O eşte kalır | Edinilmiş kısım için katılma alacağı; kişisel malla katkı varsa değer artış payı |
| Tapu her iki eş adına paylı | Her eş kendi payının malikidir | Paylar ayrıca tasfiye edilir; ortaklığın giderilmesi ayrı bir davadır |
| Tapu hâlâ TOKİ adına, sözleşme tek eşte | Sözleşmeden doğan hak o eştedir | Sözleşmeden doğan hakkın değeri üzerinden alacak |
| Eşler protokolle anlaştı | Protokole ve TOKİ koşullarına göre devredilebilir | Protokolde düzenlenir |
| 2002 öncesi evlilik ve 2002 öncesi ödemeler | Ödeyen eşte | O dönem için ispatlanan katkı oranında katkı payı alacağı |
Tapunun her iki eş adına paylı olarak kayıtlı olması hâlinde, her eşin payı kendi malvarlığına dahildir ve mal rejimi tasfiyesinde ayrıca değerlendirilir. Paylı mülkiyetin sona erdirilmesi ise mal rejimi davasından farklı olarak ortaklığın giderilmesi davasıyla istenir (TMK m.698-699). 01.01.2002’den önce evlenmiş eşlerde bu tarihe kadar mal ayrılığı uygulandığından, o döneme ait ödemeler için katkı payı alacağı ayrıca değerlendirilir; bu konuyu 2002 öncesi evlenenlerde mal paylaşımı yazımızda anlattık.
Taksitler ve Kalan Borç: Oransal Hesap
TOKİ konutlarında boşanma davası açıldığında taksitlerin önemli bir kısmı henüz ödenmemiş olabilir. Bu durumda hesap, banka kredisiyle alınan konutlardaki ilkeyle yapılır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 15.02.2024 tarihli, E.2023/531, K.2024/892 sayılı kararında yöntemi şöyle açıklamıştır: Önce satın alma bedeli, kredi ile karşılanan kısım, eşlerin kendi imkânlarıyla karşıladığı miktarlar ve tasfiye tarihindeki sürüm değeri belirlenir. Mal rejiminin sona erdiği tarihte vadesi gelmemiş ödenmemiş borç miktarının toplam borca oranı bulunur, bu oran satın alma bedeline göre yeniden oranlanır ve taşınmazın karara en yakın sürüm değeriyle çarpılarak düşülecek borç belirlenir. Kalan miktar, değer artış payı ve artık değere katılma alacağı hesabında dikkate alınır.
Tablo: TOKİ evinde katılma alacağı hesabının adımları
| Adım | Yapılan işlem | Dayanak |
|---|---|---|
| 1 | Sözleşme bedeli, peşinat, taksit sayısı ve ödeme tablosu getirtilir | Y2HD 2023/531 E., 2024/892 K. |
| 2 | Peşinat ve taksitlerin hangi dönemde ve hangi kaynaktan ödendiği belirlenir | TMK m.219, m.220, m.222 |
| 3 | Dava tarihinde vadesi gelmemiş borcun toplam borca oranı bulunur ve satın alma bedeline göre yeniden oranlanır | Y2HD 2023/531 E., 2024/892 K. |
| 4 | Bu oran karara en yakın sürüm değerine uygulanarak düşülecek borç bulunur | TMK m.231, m.232, m.235/1 |
| 5 | Kişisel mal katkısı varsa değer artış payı ayrılır | TMK m.227 |
| 6 | Kalan edinilmiş değerin yarısı diğer eşin katılma alacağıdır | TMK m.236/1 |
Aynı kararda Yargıtay, kredi sözleşmesi ve ödeme tablosu getirtilmeden, kaç taksidin evlilik içinde ödendiği belirlenmeden ve edinme tarihindeki değer tespit edilmeden yapılan hesabı hatalı bulmuştur. Mahkeme taşınmazın güncel değerinden güncellenmiş kredi borcunu doğrudan düşüp farkın yarısına hükmetmişti; Yargıtay bu nominal yöntemi kabul etmemiştir. Bu ilke TOKİ taksitlerinde de önem taşır: Dava tarihinden sonra ödenen taksitler mal rejimi sona erdikten sonra yapılan ödemeler olduğundan edinilmiş mal hesabına girmez; ancak kalan borcun güncel değerden nasıl düşüleceği oransal yöntemle belirlenir.
TOKİ’ye özgü bir uygulama örneği olarak Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 24.10.2011 tarihli, E.2011/3389, K.2011/5372 sayılı kararı gösterilebilir. Bu dosyada daire evlilik birliği içinde 04.01.2005 tarihli sözleşmeyle TOKİ’den alınmış, 30.10.2006’da davalının annesine devredilmiş ve tapu hâlâ TOKİ adına görünmektedir. Mahkeme, TOKİ’ye yatırılan peşinat ile devir tarihine kadar ödenen taksitlerin toplamını esas alarak hesap yapmış; Yargıtay mal rejimine ilişkin hükmü onamıştır. Bu karar, tapunun TOKİ adına olmasının ve konutun üçüncü kişiye devredilmiş olmasının tasfiyeyi engellemediğini göstermektedir. Kararın verildiği dönemde değer olarak dava tarihindeki değerin esas alındığı görülmektedir; güncel Yargıtay uygulamasında ise karara en yakın sürüm değeri aranır. Krediyle alınan evlerdeki hesabın ayrıntılarını krediyle alınan ev boşanmada nasıl paylaşılır, değer tarihini mal rejimi tasfiyesinde değerleme tarihi yazılarımızda anlattık.
Peşinat, Ziynet ve Aile Yardımı
TOKİ konutlarında uyuşmazlığın en sık konusu peşinattır. Peşinat çoğu zaman evlilik öncesi birikimden, düğünde takılan altınlardan veya eşlerden birinin ailesinin yardımından karşılanır. Kanuna göre mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde edilen malvarlığı değerleri kişisel maldır (TMK m.220/2). Belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden bunu ispat etmekle yükümlüdür; ispat edilemezse edinilmiş mal karinesi uygulanır (TMK m.222/1, 222/3).
Tablo: Peşinatın kaynağına göre ileri sürülebilecek talepler
| Peşinatın kaynağı | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Konutun sahibi olan eşin evlilik öncesi birikimi | Peşinat oranındaki kısım kişisel mal; denkleştirme gündeme gelir | TMK m.220/2, m.230/3 |
| Diğer eşin evlilik öncesi birikimi veya mirası | Diğer eş, katkısı oranında değer artış payı isteyebilir | TMK m.227/1 |
| Kadına takılan ziynetlerin bozdurulması | Ziynetlerin iadesi veya bedeli ya da katkı oranında değer artış payı gündeme gelir | TMK m.220, m.227 |
| Eşin anne veya babasının yardımı | Kime yapılmış bağış olduğu ispatlanmalıdır | TMK m.220/2, m.222/1 |
| Kaynağı belli olmayan peşinat | Edinilmiş maldan karşılandığı kabul edilir | TMK m.222/3; Y2HD 2023/531 E., 2024/892 K. |
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi yukarıda anılan 2024 tarihli kararında, kredi dışında yapılan ödemenin (peşinatın) kaynağı aksi iddia ve ispat edilemediğine göre edinilmiş maldan karşılandığının kabul edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Aynı dosyada erkek, evin bir kısmının babası ve abisi tarafından ödendiğini savunmuştu; bu tür savunmalar ancak ödeme kayıtlarıyla desteklendiğinde sonuç doğurur. TOKİ’ye ilişkin 2011 tarihli kararda da davalının, ödemelerin annesine ait altınların satılması ve teyzesinin bağışıyla yapıldığı yönündeki savunmasını kanıtlayamadığı tespit edilmiştir (Y8HD 24.10.2011, E.2011/3389, K.2011/5372).
Ziynetler konusunda ayrı bir dikkat gerekir: Düğünde kadına takılan ziynetler, kural olarak kadının kişisel malı kabul edilir. Bu ziynetlerin TOKİ peşinatında kullanılması hâlinde kadın, ziynetlerin aynen iadesini veya bedelini ayrı bir talep olarak ileri sürebileceği gibi, somut olaya göre konuta katkısı nedeniyle değer artış payı da isteyebilir. Hangi talebin daha avantajlı olduğu, konutun değer artışına ve ziynetlerin bozdurulma koşullarına göre değişir. Ziynetlerle ilgili ayrıntıları eşim düğün altınlarımı izinsiz bozdurdu, değer artış payını değer artış payı alacağı nedir yazılarımızda anlattık.
Eşim TOKİ Evini Devretti veya Sözleşmeyi Feshetti
Boşanma öncesinde veya sürecinde TOKİ hakkının bir yakına devredilmesi ya da sözleşmenin feshedilerek ödemelerin geri alınması, diğer eşin hakkını ortadan kaldırmaz. Kanun bu tür işlemlere karşı eklenecek değerler kuralını öngörür.
Tablo: Devir, fesih ve iade hâllerinde tasfiye
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Son bir yıl içinde rızanız dışında karşılıksız devir | Devredilen değer edinilmiş mallara eklenir (olağan hediyeler hariç) | TMK m.229/1-1 |
| Katılma alacağını azaltma kastıyla devir | Devredilen değer edinilmiş mallara eklenir | TMK m.229/1-2 |
| Devralan üçüncü kişiye dava ihbar edilirse | Verilen karar ona karşı da ileri sürülebilir | TMK m.229/2 |
| Borçlu eşin malvarlığı yetmezse | Karşılıksız kazandırmalar, yetmeyen miktarla sınırlı olarak üçüncü kişiden istenebilir | TMK m.241 |
| Sözleşme feshedildi, ödemeler iade edildi | İade edilen tutar edinilmiş malın yerine geçen değerdir | TMK m.219/2 |
| Boşanma davası açıldıktan sonra devir | Mal rejimi sona erdiğinden konut mevcut mal gibi tasfiyeye girer | TMK m.225/2 |
TOKİ sözleşmelerinde borç bitmeden devir çoğu zaman TOKİ’nin onayına bağlıdır ve alt gelir grubu projelerinde izinsiz devir sözleşmenin feshine yol açabilir. Bu nedenle bir eşin “TOKİ evi devredilemez, paylaşılamaz” savunması da sık görülür. Oysa mal rejimi tasfiyesinde paylaşılan konutun kendisi değil değeridir; devrin TOKİ koşulları nedeniyle mümkün olmaması, diğer eşin para olarak hesaplanan katılma alacağını engellemez. 2011 tarihli TOKİ kararında da annesine devredilen ve tapusu TOKİ adına görünen dairenin devir tarihine kadar yapılan ödemeleri hesaba katılmıştır. Eklenecek değerlerin hesabını artık değer ve denkleştirme yazımızda anlattık.
Anlaşmalı Boşanmada TOKİ Evinin Eşe Bırakılması
Anlaşmalı boşanmada eşler TOKİ evinin kime kalacağını protokolle kararlaştırabilir. Ancak TOKİ sözleşmesinin tarafı TOKİ’dir; borç devam ederken konutun diğer eşe devri, TOKİ’nin sözleşme ve proje koşullarına bağlıdır. Basına yansıyan 2025 sosyal konut kampanyası koşullarında borç tamamen bitene kadar devir yapılamayacağı belirtilmiştir; boşanma hâlinde istisna olup olmadığına ilişkin bir bilgiye ulaşılamamıştır.
Tablo: Protokolde TOKİ evi için kontrol listesi
| Konu | Neden önemli? | Öneri |
|---|---|---|
| TOKİ sözleşmesinin devir hükmü | Devir yasak veya onaya bağlı olabilir | Protokolden önce sözleşme ve proje koşulları incelenmeli |
| Kalan taksitleri kimin ödeyeceği | Ödenmeyen taksit fesih riskini doğurabilir | Açıkça ve tutar belirtilerek yazılmalı |
| Devir yapılamazsa ne olacağı | Protokol uygulanamaz hâle gelebilir | Alternatif olarak para ödemesi veya borç bitince devir düzenlenmeli |
| Tapu verildiğinde tescil yükümlülüğü | Borç bitince devrin güvenceye alınması | Süre ve yükümlülük açıkça yazılmalı |
| Mal rejimi alacaklarından feragat | Sonradan katılma alacağı istenip istenemeyeceğini belirler | Açık feragat beyanı yer almalı |
Devrin TOKİ koşulları nedeniyle hemen yapılamadığı durumlarda en güvenli çözüm, protokolde devrin borcun bitiminde yapılacağını ve o tarihe kadar taksitleri kimin ödeyeceğini açıkça düzenlemek ya da konutun sahibinde kalmasına karşılık diğer eşe belirli bir para ödenmesini kararlaştırmaktır. Protokoldeki tapu devrinin sonradan yapılmaması hâlinde izlenecek yolu protokoldeki tapu devri yapılmazsa ne olur yazımızda anlattık.
Dava Sürerken Konutun Kullanımı ve Korunması
TOKİ evi çoğu zaman ailenin oturduğu evdir. Boşanma davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri resen alır (TMK m.169). Şiddet söz konusuysa 6284 sayılı Kanun kapsamında şiddet uygulayanın müşterek konuttan uzaklaştırılmasına ve konutun korunan kişiye tahsisine karar verilebilir (6284 s.K. m.5/1-b).
Tablo: TOKİ evini korumaya yönelik yollar
| Yol | Açıklama | Dayanak |
|---|---|---|
| Aile konutu şerhi | Konut eşlerden biri adına tapuda kayıtlı ise istenebilir; tapu TOKİ adına iken uygulanamaz | TMK m.194/3 |
| Aile konutu koruması | Eş, diğer eşin açık rızası olmadan aile konutunu devredemez ve üzerindeki hakları sınırlayamaz | TMK m.194/1 |
| Tasarruf yetkisinin sınırlanması | Hâkim, belirli malvarlığı değerlerinde tasarrufun diğer eşin rızasına bağlanmasına karar verebilir | TMK m.199/1 |
| İhtiyati tedbir | Devir riskine karşı TOKİ’ye yazı yazılması istenebilir | HMK m.389 |
| Geçici önlemler | Konutun kullanımı ve malların yönetimi | TMK m.169 |
Tapusu henüz TOKİ adına olan ve aile konutu olarak kullanılan bir konutta, sözleşmeden doğan hakkın diğer eşin rızası olmadan devredilmesinin TMK m.194/1 kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği somut olaya göre ileri sürülebilecek bir savunmadır; bu konuda numarası ve tam metni tarafımızca doğrulanmış bir Yargıtay kararına bu yazıda yer verilmemiştir. Bu nedenle devir riski varsa mahkemeden tedbir istenmesi en güvenli yoldur. Dava sürerken aynı evde yaşamanın kurallarını boşanmak istiyoruz ama aynı evde yaşıyoruz, aile konutu şerhini aile konutu şerhi tapuya nasıl konulur yazılarımızda anlattık.
Dava, Görev, Zamanaşımı ve Faiz
TOKİ evine ilişkin talepler mal rejiminin tasfiyesi davasında ileri sürülür. Mal rejiminin sona ermesi bu davanın görülebilirlik ön koşuludur; boşanma davası derdestse mal rejimi davasında bekletici mesele yapılması gerekir (Y2HD 19.09.2024, E.2023/6050, K.2024/6103).
Tablo: Mal rejimi davasının usulü
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Görevli mahkeme | Aile mahkemesi | 4787 s.K. m.4 |
| Yetkili mahkeme | Boşanma veya iptal sebebiyle sona ermede, boşanma veya iptal davasına bakan mahkeme | TMK m.214 |
| Görülebilirlik | Boşanmanın kesinleşmesi beklenir | Y2HD 2023/6050 E., 2024/6103 K. |
| Zamanaşımı | Katılma alacağı on yıllık zamanaşımına tabidir | TBK m.146; YHGK 17.04.2013, E.2013/8-375, K.2013/520 |
| Faiz | Katılma ve değer artış payı alacağında tasfiyenin sona ermesinden | TMK m.239/3 |
| Ödeme süresi | Derhâl ödeme ciddi güçlük doğuracaksa uygun bir süre istenebilir | TMK m.239/2 |
| Deliller | TOKİ sözleşmesi, ödeme dökümü ve aracı banka kayıtları getirtilir | HMK m.194/2 |
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, katılma alacağının kanundan doğan bir alacak olarak on yıllık genel zamanaşımına tabi olduğunu ve TMK m.178’deki bir yıllık sürenin bu alacağa uygulanmayacağını oy çokluğuyla kabul etmiştir. Mal paylaşımı davasının nasıl açılacağını mal rejimi tasfiyesi davası nasıl açılır, kooperatif evlerindeki benzer kuralları kooperatiften alınan ev boşanmada nasıl paylaşılır yazılarımızda anlattık.
Örnek Hesap ve Senaryolar
Aşağıdaki hesap ve senaryolar gerçek dosyalar değil, kuralların nasıl uygulandığını göstermek için hazırlanmış basitleştirilmiş örneklerdir. Gerçek dosyalarda ödeme tablosu, peşinatın kaynağı ve değerleme bilirkişi raporunda ayrıca gösterilir.
Tablo: Basitleştirilmiş örnek hesap (evlilik 2012, TOKİ sözleşmesi 2015, boşanma davası 2024)
| Kalem | Veri | Sonuç |
|---|---|---|
| Sözleşme bedeli | 1.000.000 TL; peşinat 100.000 TL, kalan 900.000 TL taksit | — |
| Peşinatın kaynağı | Kaynağı ispatlanamadı | Edinilmiş maldan ödendiği kabul edilir (TMK m.222/3) |
| Dava tarihinde ödenmemiş borç | 450.000 TL (taksit borcunun yarısı) | Satın alma bedeline oranı %45 |
| Karara en yakın sürüm değeri | 4.000.000 TL | Düşülecek borç: 4.000.000 × %45 = 1.800.000 TL |
| Kalan edinilmiş değer | 4.000.000 − 1.800.000 | 2.200.000 TL |
| Diğer eşin katılma alacağı | Kalan değerin yarısı (başka mal ve borç yoksa) | 1.100.000 TL |
Bu örnekte dava tarihinden sonra ödenen taksitler konutun sahibi eşe aittir ve hesaba onun lehine yansır. Kalan borç güncellenmiş nominal tutar olarak değil, satın alma bedeline oranı üzerinden güncel değere uygulanarak düşülmüştür (Y2HD 15.02.2024, E.2023/531, K.2024/892). Peşinat konutun sahibi eşin evlilik öncesi birikiminden ödendiği ispatlansaydı, peşinata isabet eden oran kişisel mal kabul edilerek ayrılırdı.
Tablo: Basitleştirilmiş senaryolar
| Senaryo | Olası değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| TOKİ sözleşmesi eşinizin adına; tapu hâlâ TOKİ’de ve dava açıldı. | Sözleşmeden doğan hak tasfiyeye girer; dava tarihine kadar ödenenler oranında katılma alacağı hesaplanır. | 2985 s.K. m.6; TMK m.219, m.225/2 |
| Peşinatı düğün altınlarınızla ödediniz. | Ziynetlerin iadesi veya bedeli ya da katkı oranında değer artış payı istenebilir. | TMK m.220, m.227 |
| Eşiniz boşanmadan önce TOKİ hakkını annesine devretti. | Katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devir hesaba eklenir; gerekirse devralandan istenebilir. | TMK m.229, m.241; Y8HD 2011/5372 K. |
| Eşiniz dava sürerken sözleşmeyi feshedip ödemeleri geri aldı. | Mal rejimi dava tarihinde sona erdiğinden konut hakkı tasfiyeye girer; iade edilen para yerine geçen değerdir. | TMK m.225/2, m.219/2 |
| Protokolde ev size bırakıldı ama TOKİ borç bitmeden devre izin vermiyor. | Devir borcun bitimine ertelenmeli veya para ödemesi düzenlenmelidir. | Protokol; TOKİ sözleşmesi |
| 2002’den önce evlendiniz; TOKİ sözleşmesi 2001’de yapılmış, taksitler 2010’a kadar sürmüş. | 2002 öncesi ödemeler için katkı payı, sonrası için katılma alacağı ayrı hesaplanır. | 4722 s.K. m.10; TMK m.202 |
Bu örnekler, TOKİ evinde sonucun tapu kaydından çok ödeme tablosuna, peşinatın kaynağına ve sözleşme üzerindeki işlemlere bağlı olduğunu göstermektedir. Kendi rakamlarınızla yaklaşık bir hesap yapmak için katılma alacağı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Adım Adım Yol Haritası
- Sözleşmeyi ve proje koşullarını edinin. TOKİ sözleşmesi, satış duyurusu veya kitapçık ile devir ve kiralama koşullarını inceleyin.
- Ödeme dökümünü alın. Peşinat ve taksitlerin tarihlerini gösteren dökümü TOKİ’den veya aracı bankadan isteyin.
- Tarihleri belirleyin. Evlilik, sözleşme, teslim, boşanma davası ve varsa tapu tarihlerini ayrı ayrı not edin.
- Peşinatın kaynağını belgeleyin. Birikim, ziynet satışı veya aile yardımını banka kayıtları ve kuyumcu belgeleriyle gösterin.
- Devir riskine karşı tedbir isteyin. Geçici önlem, tasarruf yetkisinin sınırlanması veya ihtiyati tedbir talep edin (TMK m.169, m.199; HMK m.389).
- Talepleri doğru adlandırın. Katılma alacağı, değer artış payı, 2002 öncesi için katkı payı ve ziynet alacağını ayrı ayrı belirtin.
- Bilirkişi raporunu denetleyin. Kalan borcun oransal yöntemle düşülüp düşülmediğini ve değer tarihinin karara en yakın tarih olup olmadığını kontrol edin.
- Protokolü TOKİ koşullarına uygun hazırlayın. Devir mümkün değilse alternatif çözümü protokole yazın.
Sık Yapılan Hatalar
- “Tapu TOKİ’de, paylaşılmaz” sanmak. Sözleşmeden doğan hak malvarlığı değeridir ve tasfiyeye girer.
- “Devredilemiyorsa paylaşılmaz” sanmak. Paylaşılan konutun kendisi değil değeridir; alacak para olarak hesaplanır.
- Kalan borcu nominal olarak düşmek. Yargıtay oransal yöntemi uygular (Y2HD 2023/531 E., 2024/892 K.).
- Peşinatın kaynağını belgelememek. Kaynak ispatlanamazsa edinilmiş mal karinesi uygulanır.
- Ziynet talebini ayrıca ileri sürmemek. Bozdurulan ziynetler için ayrı bir talep hakkı olabilir.
- Dava sonrası taksitleri edinilmiş mal saymak. Mal rejimi dava tarihinde sona erer.
- Protokolde TOKİ koşullarını incelememek. Uygulanamayan bir devir hükmü yeni bir uyuşmazlık doğurur.
- Sözleşme hükümlerine aykırı devir veya kiralama yapmak. Proje koşullarına göre sözleşmenin feshine yol açabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
TOKİ’den alınan ev boşanmada paylaşılır mı?
Evet, edinilmiş mallardan ödenen kısmı oranında paylaşıma girer. Edinilmiş mal, her eşin mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir (TMK m.219/1). Her eş diğerinin artık değerinin yarısını alır (TMK m.236/1).
TOKİ evi boşanınca kime kalır?
Kural olarak sözleşme veya tapu kimin adına ise ona kalır. Diğer eşin hakkı konutun kendisine değil, değeri üzerinden hesaplanan katılma alacağı veya değer artış payı alacağıdır. Eşler protokolle farklı bir düzenleme yapabilir; ancak devir TOKİ’nin sözleşme koşullarına bağlıdır.
Tapu hâlâ TOKİ adına; yine de pay alabilir miyim?
Evet. TOKİ’nin satış ve satış vaadi sözleşmelerinde resmi şekil şartı aranmaz (2985 s.K. m.6); sözleşmeden doğan hak malvarlığı değeridir. Yargıtay, tapusu TOKİ adına görünen ve üçüncü kişiye devredilen bir dairede peşinat ile devir tarihine kadar ödenen taksitleri esas alan hesabı onamıştır (Y8HD 24.10.2011, E.2011/3389, K.2011/5372).
Boşanma davası açıldığında taksitler bitmemişti; nasıl hesaplanır?
Mal rejiminin sona erdiği tarihte vadesi gelmemiş borcun toplam borca oranı bulunur, satın alma bedeline göre yeniden oranlanır ve konutun karara en yakın sürüm değeriyle çarpılarak düşülecek borç belirlenir (Y2HD 15.02.2024, E.2023/531, K.2024/892). Kalan değer üzerinden katılma alacağı hesaplanır.
Dava açıldıktan sonra ödediğim taksitler paylaşılır mı?
Hayır. Boşanmada mal rejimi davanın açıldığı tarihte sona erer (TMK m.225/2). Dava tarihinden sonra yapılan ödemeler edinilmiş mal hesabına girmez; kalan borç oransal yöntemle düşüldüğü için bu ödemeler konutun sahibi eşin lehine sonuç doğurur.
Peşinatı evlenmeden önceki birikimimle ödedim; ne olur?
Evlilik öncesi birikim kişisel maldır (TMK m.220/2). Peşinata isabet eden kısım ispatlanırsa kişisel mal olarak ayrılır veya denkleştirme yapılır (TMK m.230/3). İspat için banka kayıtları gerekir; kaynak ispatlanamazsa edinilmiş mal karinesi uygulanır (TMK m.222/3).
Peşinatı düğün altınlarımla ödedik; hakkım var mı?
Düğünde kadına takılan ziynetler kural olarak kadının kişisel malı kabul edilir. Bu ziynetler peşinatta kullanıldıysa ziynetlerin iadesi veya bedeli ayrı bir talep olarak ileri sürülebilir; somut olaya göre konuta katkı nedeniyle değer artış payı da istenebilir (TMK m.227/1).
Eşimin ailesi peşinatı ödedi; paylaşıma girer mi?
Karşılıksız kazanma yoluyla elde edilen değerler kişisel maldır (TMK m.220/2). Ancak ödemenin hangi eşe yapılmış bağış olduğu ispat edilmelidir. Yargıtay, babası ve abisinin ödediğini ileri süren eşin savunmasının kayıtlarla araştırılmasını ister; ispatlanamayan ödeme edinilmiş maldan sayılır (Y2HD 2023/531 E., 2024/892 K.).
TOKİ evi borç bitmeden eşe devredilebilir mi?
2985 sayılı Kanunda TOKİ konutlarının devrini genel olarak yasaklayan bir hüküm yoktur; devir koşulları proje sözleşmesi ve kampanya koşullarıyla belirlenir. Basına yansıyan 2025 sosyal konut kampanyası koşullarına göre konut borç tamamen bitene kadar devredilemez. Boşanma hâline ilişkin özel bir düzenlemeye ulaşılamamıştır; kendi sözleşmenizi incelemeniz gerekir.
Eşim TOKİ hakkını annesine devretti; ne yapabilirim?
Son bir yıl içinde rızanız dışında yapılan karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağınızı azaltma kastıyla yapılan devirler edinilmiş mallara eklenir (TMK m.229/1). Borçlu eşin malvarlığı yetmezse bu değer, yetmeyen miktarla sınırlı olarak devralan kişiden istenebilir (TMK m.241).
TOKİ evine aile konutu şerhi konulabilir mi?
Aile konutu şerhi, konut eşlerden biri adına tapuda kayıtlı ise istenebilir (TMK m.194/3). Tapu hâlâ TOKİ adına ise şerh konulamaz; bu durumda geçici önlem, tasarruf yetkisinin sınırlanması veya ihtiyati tedbir yollarına başvurulabilir (TMK m.169, m.199; HMK m.389).
TOKİ başvurusunu eşim yaptı ama ben de hane halkındaydım; fark eder mi?
Mal rejimi bakımından belirleyici olan başvurunun kimin adına yapıldığı değil, ödemelerin hangi dönemde ve hangi kaynaktan yapıldığıdır. Basına yansıyan kampanya koşullarına göre bir hane halkı adına yalnızca bir başvuru yapılabildiğinden, konutun eşlerden birinin adına alınması çoğu zaman bir tercihtir; edinilmiş mallardan ödenen kısım her durumda katılma alacağı hesabına girer.
Boşandıktan sonra TOKİ evinde kim oturur?
Boşanmadan sonra konutu kullanma hakkı kural olarak malikine veya sözleşme sahibine aittir. Dava sürerken ise hâkim konutun kullanımına ilişkin geçici önlemler alabilir (TMK m.169); şiddet varsa konut korunan kişiye tahsis edilebilir (6284 s.K. m.5/1-b). Boşanma sonrası kullanım için eşler protokolde düzenleme yapabilir.
Mal paylaşımı davası için süre var mı?
Katılma alacağı kanundan doğan bir alacak olarak on yıllık zamanaşımına tabidir; TMK m.178’deki bir yıllık süre uygulanmaz (YHGK 17.04.2013, E.2013/8-375, K.2013/520). Karar oy çokluğuyla verilmiştir.
Boşanma davası sürerken TOKİ evi için karar verilir mi?
Mal rejiminin sona ermesi katılma alacağı davasının görülebilirlik ön koşuludur; boşanma davası derdestse mal rejimi davasında bekletici mesele yapılır (Y2HD 19.09.2024, E.2023/6050, K.2024/6103).
Katılma alacağına faiz ne zamandan işler?
Aksine anlaşma yoksa katılma alacağı ve değer artış payı alacağı için tasfiyenin sona ermesinden başlayarak faiz yürütülür (TMK m.239/3). Uygulamada bu, kural olarak karar tarihidir.
Bu yazının kaynakları. 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu m.6 (5793 sayılı Kanunla eklenen fıkra) ve ek m.10; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.169, 194, 199, 202, 214, 219, 220, 222, 225, 227, 229, 230, 231, 232, 235, 236, 239, 241, 698, 699; 4722 sayılı Kanun m.10; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.146; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.194, 389; 4787 sayılı Kanun m.4; 6284 sayılı Kanun m.5; Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 15.02.2024 tarihli, E.2023/531, K.2024/892 ve 19.09.2024 tarihli, E.2023/6050, K.2024/6103 sayılı kararları; Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 24.10.2011 tarihli, E.2011/3389, K.2011/5372 sayılı kararı; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 17.04.2013 tarihli, E.2013/8-375, K.2013/520 sayılı kararı; Milliyet, “TOKİ’nin 500 bin sosyal konut kampanyasında tüm merak edilenler”, 27.10.2025; Habertürk, “Eşlere yönelik TOKİ başvuru şartları 2025”, 28.11.2025; Yeni Ankara, “TOKİ’den çıkan ev satılır mı, kiraya verilir mi?”, 08.01.2026.
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi (Hub)Boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımının tüm başlıkları
- Kooperatiften Alınan Ev Boşanmada Nasıl Paylaşılır?
- Krediyle Alınan Ev Boşanmada Nasıl Paylaşılır?
- Boşanmada Mal Paylaşımı ve Katılma Alacağı
- Mal Rejimi Tasfiyesi Davası Nasıl Açılır?
- Mal Rejimi Tasfiyesinde Değerleme Tarihi (TMK 235)
- Değer Artış Payı Alacağı (TMK 227)
- Eşim Düğün Altınlarımı İzinsiz Bozdurdu
- Mal Rejiminde Kişisel Mallar (TMK 220)
- Aile Konutu Şerhi Tapuya Nasıl Konulur?
- Katılma Alacağı Hesaplama Aracı
TOKİ evinizde hakkınızı doğru hesaplatın
Ödeme tablosu, peşinatın kaynağı, kalan borç ve devir koşullarını dosyanıza göre birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppMal rejimi ve konut kümesindeki diğer rehberler:
Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi · Kooperatif evi · Krediyle alınan ev · Katılma alacağı · Değerleme tarihi · Ziynet alacağı · Aile konutu şerhi