Mal Rejimi Tasfiyesinde Değerleme Tarihi (TMK 235, 232): Karar Tarihi Kuralı ve Yargıtay Kararları

Boşanmada mal paylaşımının en çok tartışılan teknik konularından biri, malların değerinin hangi tarihe göre hesaplanacağıdır. Özellikle değeri zamanla ciddi biçimde artan taşınmazlarda, bu tarih doğrudan alacağın miktarını belirler ve taraflar arasında önemli bir fark yaratır.

Kanun ne diyor?

Türk Medeni Kanunu m.235/1’e göre mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş mallar, tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır; m.232 ise tasfiyede malların sürüm değerinin esas alınacağını söyler. Yargıtay tasfiye anını karar tarihi olarak kabul eder ve malın karara en yakın tarihteki sürüm (rayiç) değerinin belirlenmesini ister. Böylece dava sürerken oluşan değer artışından da pay alınır ve uzun yargılama alacaklı eşin hakkını enflasyon karşısında eritmez.

Uygulamada durum

Bu kuralın önemini somutlaştırmak gerekirse: evlilik süresince alınan bir daire, mal rejiminin sona erdiği tarihte 2 milyon lira ederken dava sonunda 4 milyon liraya ulaşmışsa, tasfiyede kural olarak güncel (4 milyon) değer esas alınır. Böylece değer artışından her iki eş de pay alır. Malın hangi kesime ait olduğu ve hangi niteliği taşıdığı ise mal rejiminin sona erdiği andaki durumuna göre belirlenir (TMK m.228/1); Yargıtay, malın o andaki nitelik, seviye ve aşaması esas alınarak karara en yakın sürüm değerinin bulunmasını ister. Bu, rejim sona erdikten sonra eşlerden birinin kendi imkânlarıyla yaptığı tadilat ve eklentilerin değerlemeye yansıtılmaması gerektiği anlamına gelir.

Bu nedenle bilirkişi raporundaki değerleme tarihi büyük önem taşır. Rapor, malı güncel değeri yerine eski bir tarihteki değeriyle hesaplamışsa, bu durum alacaklı eş aleyhine ciddi kayıplara yol açabilir. Aynı şekilde, malın değerini olduğundan düşük gösteren bir rapor da hak kaybı doğurur.

Pratik sonuç

Mal paylaşımında bilirkişi raporu geldiğinde, değerleme tarihinin ve yönteminin doğru olup olmadığı mutlaka kontrol edilmelidir. Yanlış bir değerleme tarihine raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilmeli, gerekirse yeniden değerleme istenmelidir (HMK m.281/1). Bu teknik ayrıntı çoğu zaman alacağın miktarını belirlediğinden, sürecin bir avukat ve gerektiğinde mali uzman desteğiyle yürütülmesi önemlidir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız ve belirtilen kanun maddelerini güncel metinden teyit etmeniz önerilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Mal rejimi tasfiyesinde değerleme tarihi nedir?

Tasfiyeye konu malların değeri, kural olarak tasfiye anındaki (karara en yakın) sürüm değerine göre belirlenir. Bu, malın güncel değerinin paylaşılmasını sağlar.

Değerleme tarihi neden önemlidir?

Çünkü malın değeri zamanla değişir. Güncel değerleme, enflasyon ve piyasa hareketleri karşısında alacaklı eşin hakkının erimesini önler ve adil paylaşımı sağlar.

Satılan malın değeri nasıl belirlenir?

Ayrım yapmak gerekir. Mal boşanma davası açıldıktan sonra satılmışsa, rejimin sona erdiği anda mevcut olduğu için tasfiyeye mevcut mal olarak girer; bu satış TMK m.229 anlamında eklenecek değer sayılmaz. Mal rejim sürerken TMK m.229’daki şartlarla devredilmişse eklenecek değer olur: kanun metni devir tarihini gösterse de (m.235/2) Yargıtay, malın devir tarihindeki niteliğini esas alıp karara en yakın sürüm değerini uygulamaktadır. Değer artış payına konu mal daha önce elden çıkarılmışsa hâkim alacağı hakkaniyete uygun olarak belirler (m.227).

Bilirkişi raporu iki yıl önce alındı, karar şimdi verilecek. Değer güncellenir mi?

Güncellenmesi gerekir. Yargıtay tasfiye tarihini karar tarihi sayar ve 2019 tarihli raporla 2023’te karar verilmesini bozma sebebi yapmıştır (Yargıtay 2. HD, 07.03.2024, E.2023/4359, K.2024/1528). Güncel değer talebi aşıyorsa talep artırılmalıdır; hâkim talepten fazlasına karar veremez.

Karar bozulursa değerler yeniden belirlenir mi?

Evet. Bozmadan sonra verilecek karara en yakın tarih itibarıyla değer yeniden tespit edilir (Yargıtay 8. HD, 02.03.2021, E.2019/584, K.2021/1817). Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, sürüm değeri kuralının emredici olduğunu ve güncellemeye karşı usuli kazanılmış hak oluşmayacağını oy çokluğuyla kabul etmiştir (Yargıtay 2. HD, 21.10.2025, E.2024/2350, K.2025/9092).

Eşim boşanma davasından önce evi kardeşine devretti. Hangi değer hesaba girer?

Devir TMK m.229’daki şartları taşıyorsa ev eklenecek değer olur. Kanun metni devir tarihini gösterse de Yargıtay, evin devir tarihindeki niteliğini esas alıp karara en yakın sürüm değerini uygulamaktadır (Yargıtay 2. HD, 27.06.2024, E.2023/3557, K.2024/4924). Bilirkişiden her iki değerin ayrı ayrı gösterilmesini istemek, karşı tarafın itirazına hazırlıklı olmayı sağlar.

Kredisi devam eden evde kalan borç nasıl düşülür?

Kalan bakiye evin güncel değerinden olduğu gibi düşülmez. Rejimin sona erdiği tarihte vadesi gelmemiş kredinin toplam krediye oranı bulunur, bu oran satın alma bedeline dönüştürülür ve evin karara en yakın değeriyle çarpılarak düşülecek borç hesaplanır (Yargıtay 2. HD, 15.02.2024, E.2023/531, K.2024/892).

Dövizdeki birikim hangi kurla hesaplanır?

Miktar rejimin sona erdiği tarihteki bakiyeye göre, değer ise karar tarihindeki kura göre belirlenir. Harcın yatırıldığı tarihteki kurla yapılan hesap Yargıtay tarafından bozulmuştur; hüküm yine de talep miktarıyla sınırlıdır (Yargıtay 2. HD, 18.03.2025, E.2024/2795, K.2025/2815).

Katılma alacağına faiz dava tarihinden mi işler?

Hayır. Aksi kararlaştırılmadıkça faiz tasfiyenin sona ermesinden, yani kural olarak karar tarihinden işler (TMK m.239/3; Yargıtay 2. HD, 12.12.2022, E.2022/1738, K.2022/10357). Dava tarihinden faiz, 2002 öncesi döneme ilişkin katkı payı alacağı gibi farklı alacak türlerinde gündeme gelir.

Mal paylaşımı davası belirsiz alacak davası olarak açılabilir mi?

Hayır. 31 Temmuz 2026’dan sonra açılan davalarda belirsiz alacak davası yoktur: 7589 sayılı Kanun HMK m.107’yi yürürlükten kaldırmıştır. Dava kısmi dava olarak açılır, fazlaya ilişkin haklar saklı tutulur ve talep tahkikat sona erene kadar bir defaya mahsus artırılır; artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır (HMK m.109/4). Bu tarihten önce açılmış belirsiz alacak davalarında eski hüküm uygulanmaya devam eder; Yargıtay bu davalarda rapordan sonraki ilk artırımın ıslah değil talep açıklaması olduğunu kabul etmiştir (Yargıtay 2. HD, 26.02.2026, E.2025/2244, K.2026/2269).

Para, Döviz, Altın ve Kripto Varlıklarda Değerleme

Nakit ve benzeri varlıklarda iki soru birbirinden ayrılmalıdır: miktar ve değer. Miktar, rejimin sona erdiği tarihteki bakiyeye göre belirlenir; çünkü o tarihten sonra hesaba giren para tasfiyeye konu değildir. Değer ise tasfiye anına göre bulunur.

• Türk lirası mevduat. Yargıtay, rejim sona erdiğinde hesapta bulunan paranın, tasfiye tarihi itibarıyla değeri belirlenmeden nominal tutarıyla hesaba katılmasını hatalı bulmuş ve bu değerin bilirkişiye tespit ettirilmesini istemiştir (Yargıtay 8. HD, 02.03.2021, E.2019/584, K.2021/1817).
• Döviz. Euro cinsinden birikimi harcın yatırıldığı tarihteki kurla hesaplayan karar bozulmuş; kurun tasfiye, yani karar tarihine göre belirlenmesi gerektiği ve hükmün davacının talebiyle sınırlı olduğu belirtilmiştir (Yargıtay 2. HD, 18.03.2025, E.2024/2795, K.2025/2815).
• Altın ve kripto varlıklar. Bu varlıklar için doğrudan aktarabildiğimiz bir Yargıtay kararı yoktur; ancak TMK m.232 ve m.235/1’deki genel ölçü bütün mallar için geçerli olduğundan, rejimin sona erdiği tarihteki miktarın karara en yakın piyasa fiyatıyla değerlendirilmesi gerekir. Ayrıntı için kripto varlıklar rehberine bakabilirsiniz.

Banka hesaplarındaki birikimin hangi kesime ait olduğu, maaştan mı mirastan mı geldiği gibi sorular için banka hesapları ve birikimler rehberimize bakınız.

Kredili Mallarda Düşülecek Borç Nasıl Hesaplanır?

Artık değer bulunurken edinilmiş mallara ilişkin borçlar düşülür (TMK m.231). Kredi taksitleri rejim sona erdikten sonra da ödenmeye devam ediyorsa, rejim sonrasına sarkan kredi kısmı edinilmiş malın borcu olarak hesaba katılmalıdır (Yargıtay 8. HD, 10.10.2016, E.2016/15695, K.2016/13500). Yargıtay bu borcu malın güncel değerinden olduğu gibi düşmez; rejimin sona erdiği tarihte vadesi gelmemiş kredinin toplam krediye oranını bulur, bu oranı satın alma bedeline dönüştürür ve malın karara en yakın sürüm değeriyle çarparak düşülecek borcu belirler (Yargıtay 2. HD, 15.02.2024, E.2023/531, K.2024/892). Böylece borç da mal gibi güncel değerle orantılı hâle gelir.

Peşinatın bir kısmı kişisel maldan, örneğin mirastan ödenmişse ayrıca denkleştirme ve oransal hesap yapılır. Ayrıntılı örnekler için krediyle alınan ev rehberimize bakabilirsiniz.

İntifa Hakkıyla Yüklü Taşınmaz

Malın üzerinde sınırlı ayni hak varsa, değerleme bu yük gözetilerek yapılır. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, mal rejimi sona erdiği anda mevcut olan malların o andaki durumları ve nitelikleri gözetilerek değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiş ve tapudaki intifa şerhini dikkate almayan bilirkişi raporuna dayanan kararı bozmuştur (Yargıtay 8. HD, 16.01.2019, E.2016/20006, K.2019/463). Bozmadan sonra bilirkişi taşınmazın değerinden intifa hakkının değerini düşmüş, 2. Hukuk Dairesi de bu hesabı esas alan kararı düzelterek onamıştır (Yargıtay 2. HD, 21.02.2024, E.2022/10447, K.2024/1071). İpotek gibi teminat yüklerinde ise teminat altındaki borç TMK m.231’e göre zaten düşüldüğünden, aynı yükün iki kez hesaba katılmamasına dikkat edilmelidir.

Değer Artış Payında Değerleme (TMK 227)

Bir eş diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına karşılıksız katkıda bulunmuşsa değer artış payı doğar. Bu alacak malın tasfiye sırasındaki değerine göre ve katkı oranında hesaplanır. Katılma alacağından iki önemli farkı vardır:

• Değer kaybı. Malın değeri düşmüşse katkının başlangıçtaki değeri esas alınır (TMK m.227/1). Katılma alacağında ise değer kaybı doğrudan alacaklının aleyhine işler.
• Elden çıkarılmış mal. Değer artış payına konu mal daha önce elden çıkarılmışsa hâkim, diğer eşe ödenecek alacağı hakkaniyete uygun olarak belirler (TMK m.227).

Eşler yazılı anlaşmayla değer artış payından feragat edebilir veya oranını değiştirebilir. Değer artış payı ile katılma alacağı aynı davada birlikte istenebilir; bilirkişiden her ikisi için ayrı hesap yapılması istenmelidir. Ayrıntı için değer artış payı rehberimize bakınız.

Talep ile Bağlılık, Kısmi Dava ve Islah (7589 Sonrası)

Değer karar tarihine göre belirlendiği için davanın açıldığı gün alacağın tam tutarını bilmek çoğu zaman mümkün değildir. Hâkim ise talepten fazlasına karar veremez (HMK m.26). Bu iki kural birlikte, dava stratejisini belirler.

31 Temmuz 2026’dan sonra açılan davalarda belirsiz alacak davası yoktur: 7589 sayılı Kanun HMK m.107’yi yürürlükten kaldırmıştır. Dava kısmi dava olarak açılır, fazlaya ilişkin haklar saklı tutulur ve talep tahkikat sona erene kadar bir defaya mahsus artırılır; artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır (HMK m.109/4). Artırım dilekçesinde dayanağın HMK m.109/4 olduğu açıkça yazılmalıdır. Yeni düzenlemenin aile davalarına etkisi için 7589 sayılı Kanun ve aile davaları yazımıza bakabilirsiniz. Islah hakkının tek olduğu unutulmamalı ve ıslah, değerlerin son kez güncellenmesinden sonra kullanılmalıdır. Ayrıntı için ıslah rehberimize bakabilirsiniz.

Faiz Ne Zamandan İşler?

Aksi kararlaştırılmadıkça katılma alacağına ve değer artış payına tasfiyenin sona ermesinden itibaren faiz yürütülür (TMK m.239/3). Değer karar tarihine göre belirlendiğinden faiz de kural olarak karar tarihinden başlar; dava tarihinden faiz yürütmek, güncel değerin üzerine ikinci bir güncelleme eklemek anlamına gelir.

Değerleme Tarihi Kimin Lehine Çalışır?

Mallar, tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır. Bu kural, uzun süren yargılamalarda somut bir sonuç doğurur.

Eklenecek Değerlerde Kanun Metni ve Yargıtay Uygulaması

Tasfiye anında malvarlığında bulunmayan, ancak TMK m.229 uyarınca hesaba eklenmesi gereken mallarda kanun metni ile Yargıtay uygulaması aynı noktada durmaz. Bu fark, değeri hızla artan taşınmazlarda alacağı katlarca değiştirebilir.

1. Kanun metni. “Edinilmiş mallara hesapta eklenecek olanların değeri, malın devredildiği tarih esas alınarak hesaplanır” (TMK m.235/2).
2. Yargıtay uygulaması. Devredilen mal mevcutmuş gibi tasfiye hesabına dahil edilir; malın devir tarihindeki durumu gözetilerek tasfiye tarihindeki sürüm değeri belirlenir. Devir bedelinin endeksle güncellenmesi yeterli görülmemiştir (Yargıtay 2. HD, 27.06.2024, E.2023/3557, K.2024/4924). 8. Hukuk Dairesi de devredilen dairede karar tarihindeki sürüm değerinin esas alınması gerektiğini (Yargıtay 8. HD, 22.11.2016, E.2015/7311, K.2016/15935) ve taşınmazların devir tarihindeki değerleri üzerinden katılma alacağına hükmedilmesinin doğru olmadığını belirtmiştir (Yargıtay 8. HD, E.2019/5799, K.2019/11378).
3. İspat. Devir tarihindeki niteliğin tespiti için o döneme ait tapu kaydı, imar durumu, yapı ruhsatı veya iskân belgesi, fotoğraflar ve tapu akit tablosu dosyaya getirilmelidir. Devir bedeli tek başına değer ölçüsü değildir; akrabaya yapılan devirlerde çoğu zaman gerçeği yansıtmaz.
4. Talep. Dilekçede bu husus ayrıca yazılmalıdır: “devredilen malın devir tarihindeki niteliği esas alınarak karara en yakın tarihteki sürüm değerinin tespiti”. Karşı taraf kanun metnine dayanarak devir tarihindeki değeri savunabileceğinden, bilirkişiden her iki değerin de ayrı ayrı gösterilmesi istenebilir.

Sonuç olarak mevcut mallar ile eklenecek değerler arasındaki fark, değerin tarihinde değil niteliğin tarihinde ortaya çıkar: mevcut mallarda rejimin sona erdiği an, eklenecek değerlerde devir anı esas alınır; değer ise her ikisinde de karara en yakın tarihe göre bulunur. Bilirkişiye her grup için nitelik tarihi ayrı ayrı bildirilmelidir; aksi hâlde rapor tek bir tarihe göre hazırlanır ve hesap eksik çıkar. Mal kaçırma iddiasının şartları için TMK 229 rehberimize bakabilirsiniz.

Bilirkişi Raporuna İtiraz Başlıkları

Değerleme raporlarına itiraz, sonuca değil yönteme yöneltilmelidir. Denetlenecek hususlar:

Örnek Hesap: Aynı Dosyada Dört Farklı Mal

Aşağıdaki örnek, kuralların birlikte nasıl işlediğini göstermek için kurgulanmıştır. Boşanma davası 2021’de açılmış, tasfiye davasında karar 2026’da verilecektir. Malların tamamı kocanın edinilmiş malıdır ve kocanın başka edinilmiş malı yoktur; kadının artık değeri sıfırdır.

Arsanın 2023’te imar planına alınıp değerlendiğini varsayalım. Yargıtay’ın ölçüsüne göre arsa, devir tarihindeki niteliğiyle, yani imarsız tarla olarak, ama bugünkü piyasa koşullarına göre değerlenir; sonradan gelen imar değişikliği kural olarak değere yansıtılmamalıdır. Daire, araç ve arsanın toplamı 8.500.000 TL’dir; Euro hesabının karar tarihindeki karşılığı da eklenir. Kadının katılma alacağı bu toplamın yarısıdır (TMK m.236/1). Değerler eski tarihlere göre hesaplansaydı yalnızca daire ve arsadaki fark kadının alacağını 2.700.000 TL azaltırdı. Davanın açılış tutarı bu toplamdan düşükse, hükmün talep miktarıyla sınırlı kalmaması için rapordan sonra talep artırılmalıdır.

Dilekçede Değerleme Talebinin Yazılışı

Talebin somutlaştırılması, raporun eksik çıkmasını önler. Yazılması gerekenler:

• Her mal için ayrı satır. Taşınmaz ada-parsel, araç plaka, şirket unvan ve pay oranıyla.
• İki tarih. Edinim tarihindeki ve tasfiye anındaki değerlerin ayrı ayrı tespiti.
• Borç bakiyesi. Rejimin sona erdiği tarihte vadesi gelmemiş kredi tutarı, toplam kredi ve satın alma bedeli; Yargıtay düşülecek borcu bu oranları malın güncel değerine uygulayarak bulur.
• Elden çıkarılmış mallar. Devir tarihindeki niteliğin tespiti ve bu nitelikle karara en yakın sürüm değerinin hesaplanması.
• Katkı oranı. Karma finansmanla edinilen mallarda oransal hesabın yapılması.
• Yabancı para ve benzeri varlıklar. Rejimin sona erdiği tarihteki miktar ve karara en yakın tarihteki kur veya fiyat.

Bu altı kalem tek bir talep bendinde toplandığında, bilirkişi neyi hesaplayacağını net biçimde görür ve rapor tek seferde tamamlanır. Genel nitelikte bir talep ise ek rapor turlarına ve aylarca gecikmeye yol açar.

Tasfiye hesabının adımları, denkleştirme ve borçların gruplandırılması için artık değer ve denkleştirme rehberimize, tasfiye davasının açılma zamanı ve dilekçe yapısı için tasfiye davası rehberimize bakabilirsiniz.