Katılma Alacağı Hesaplama Aracı (2026) — Mal Rejimi Tasfiyesi

Hesabın kanuni iskeleti

Yukarıdaki araç basitleştirilmiş bir tahmin verir. Gerçek hesabın dayandığı hükümler şunlardır.

Adım 1 — Mal gruplarının ayrılması

TMK 219’a göre edinilmiş mal, her eşin mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. Madde bunları örnekleyerek sayar: çalışmasının karşılığı olan edinimler; sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının yaptığı ödemeler; çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar; kişisel malların gelirleri; edinilmiş malların yerine geçen değerler.

TMK 220 ise kişisel malları sayar: yalnız kişisel kullanıma yarayan eşya, mal rejiminin başlangıcında bir eşe ait bulunan veya sonradan miras ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde edilen malvarlığı değerleri, manevi tazminat alacakları ve kişisel mallar yerine geçen değerler.

Adım 2 — Karine

TMK 222: “Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir.” Bir malı paylaşımın dışında tutmak isteyen eş, kişisel mal olduğunu kendisi ispatlar.

Adım 3 — Artık değer (TMK 231)

Artık değer; eklenmeden ve denkleştirmeden elde edilen miktarlar da dahil olmak üzere, her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır. Değer eksilmeleri göz önüne alınmaz; yani sonuç eksi çıkarsa sıfır kabul edilir.

Adım 4 — Katılma alacağı (TMK 236/1)

“Her eş veya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olurlar. Alacaklar takas edilir.” Oran kanun gereği sabittir ve katkıya bağlı değildir.

Aracın kapsamadığı kalemler

Bu hesaplayıcı yalnızca temel formülü uygular. Gerçek dosyalarda sonucu belirgin biçimde değiştiren dört kalem daha vardır ve bunlar araca dahil değildir.

1. Değer artış payı (TMK 227)

Eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiyede katkısı oranında değer artışından pay isteyebilir. Bu, katılma alacağından ayrı ve ek bir taleptir.

2. Eklenecek değerler (TMK 229)

Mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan, olağan hediyeler dışında yapılan karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler, edinilmiş mallara değer olarak eklenir. Yani malvarlığından çıkmış olsa bile hesaba katılır.

3. Denkleştirme (TMK 230)

Bir mal grubundan diğerine yapılan aktarımlar tasfiyede denkleştirilir. Kişisel maldan edinilmiş mala ya da tersi yönde yapılan katkılar bu kapsamda hesaplanır.

4. TMK 228/2 indirimi

Sosyal güvenlik kurumlarınca yapılan toptan ödemeler ve iş gücü kaybı tazminatlarında; bu ödemeler yerine ömür boyu irat bağlanmış olsaydı, mal rejiminin sona erdiği tarihten sonraki döneme ait iradın peşin sermayeye çevrilmiş değeri ne olacak idiyse, o miktar kişisel mal olarak hesaba katılır. Emekli ikramiyesi gibi kalemlerde bu indirim belirleyicidir.

İki kritik tarih

Hesabın doğruluğu, iki farklı tarihin doğru belirlenmesine bağlıdır ve bunlar sık karıştırılır.

Hangi mallar girer? — Dava tarihi

TMK 225’in son fıkrasına göre; mahkemece evliliğin iptal veya boşanma sebebiyle sona erdirilmesine ya da mal ayrılığına geçilmesine karar verilmesi hâllerinde mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer. Yani tasfiyeye girecek malvarlığı, davanın açıldığı tarihteki tablodur. Bu tarihten sonra edinilen mallar ve elde edilen gelirler paylaşıma girmez.

Kaç lira değerlenir? — Tasfiye anı

Değerleme ise farklı bir ana bağlıdır: edinilmiş malların sürüm değerleri, tasfiye anındaki yani karar tarihine en yakın tarihteki değerler üzerinden hesaplanır (TMK 235). Yargılama uzun sürebildiğinden, dava tarihi ile karar tarihi arasında yıllar geçebilir ve değerler bu süreçte önemli ölçüde değişebilir.

Bu ayrımın somut sonucu

Dava tarihinde eşin adına kayıtlı bir taşınmaz varsa, hesaba girer; ancak değeri bugünkü sürüm değeri üzerinden bulunur. Buna karşılık dava tarihinden sonra alınmış bir taşınmaz, bugün ne kadar değerli olursa olsun hesaba girmez.

Davaya hazırlık

Görevli mahkeme

Mal rejiminin tasfiyesinde görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar.

Toplanacak belgeler

• Evlenme tarihini gösteren nüfus kayıt örneği ve boşanma dava dilekçesinin tarihi.
• Her taşınmaz için tapu kaydı ve edinme tarihi; taşıtlar için trafik tescil kayıtları.
• Banka hesap hareketleri ve mevduat bilgileri; dava tarihi itibarıyla bakiyeler.
• Kredi sözleşmeleri, ödeme planları ve dava tarihi itibarıyla kalan borç bilgisi.
• Kişisel mal iddiası varsa kaynağını gösteren belgeler: veraset ilamı, bağış belgesi, evlilik öncesi hesap dökümü, satış sözleşmesi.
• Şirket payı varsa ortaklık kayıtları ve mali tablolar.
• Emeklilik ödemeleri varsa SGK hizmet dökümü ve ödemeye esas hizmet süresini gösteren kurum yazısı.

Bilirkişi ve itiraz

Bu davalarda hesap bilirkişi marifetiyle yapılır. Rapora itiraz ederken soyut ifadeler yerine somut noktalar gösterilmelidir: mal rejiminin sona erdiği tarihin doğru alınıp alınmadığı, değerlemenin TMK 235’e uygun yapılıp yapılmadığı, kişisel mal ayrımının doğru kurulup kurulmadığı, eklenecek değerlerin ve denkleştirmenin hesaba katılıp katılmadığı.