Çekişmeli boşanma davası, Aile Mahkemesi‘nde açılır ve yazılı yargılama usulüne tabidir. Dilekçenin en kritik kısmı kusur anlatımıdır — çünkü kusur; tazminat, yoksulluk nafakası ve velayet kararlarını doğrudan etkiler.
Aile hukukunda verilen her karar yıllarca etkisini sürdürür. Dosyanıza özel destek alın.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp… AİLE MAHKEMESİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad] (T.C. [—]), [Adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] — [Baro Sicil No]
DAVALI: [Ad Soyad] (T.C. [—]), [Adres]
KONU: Evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanma, velayet, nafaka ve tazminat taleplerimizin sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR:
1. EVLİLİK VE AİLE DURUMU
Taraflar …/…/20… tarihinde evlenmiştir. Evlilikten … (…) müşterek çocuk bulunmaktadır: [Ad Soyad], …/…/20… doğumlu. (Ekte: nüfus kayıt örneği, evlenme cüzdanı sureti.)
2. EVLİLİK BİRLİĞİNİN TEMELİNDEN SARSILMASI
Evlilik birliği, davalının aşağıda açıklanan kusurlu davranışları nedeniyle temelinden sarsılmış; ortak hayatın sürdürülmesi müvekkilden beklenemez hâle gelmiştir.
[Aşağıdaki kusur başlıklarından dosyanıza uygun olanları, HER BİRİNİ TARİH–YER–TANIK ile somutlaştırarak anlatın. Genel ifadeler ispat edilemez.]
• Güven sarsıcı davranış / sadakat yükümlülüğüne aykırılık: …/…/20… tarihinde, [somut olay: kim, nerede, nasıl]. (Delil: mesaj kayıtları, fotoğraf, tanık [Ad Soyad].)
• Fiziksel/psikolojik şiddet: …/…/20… tarihinde davalı, [olayı anlatın]. (Delil: darp raporu, 6284 sayılı Kanun kapsamında alınan koruma kararı, kolluk tutanağı, tanık.)
• Hakaret ve aşağılama: Davalı, [tarih] tarihinde [tanıkların yanında] müvekkile “[sözler]” şeklinde hakaret etmiştir. (Delil: tanık; size gönderilmiş mesaj; yalnızca hukuka uygun elde edilmişse ses kaydı — HMK m.189/2.)
• Ekonomik şiddet / birlik giderlerine katılmama: Davalı, düzenli geliri olmasına rağmen [tarih]’ten bu yana ailenin geçimine katkıda bulunmamış; müvekkilin gelirine el koymuştur. (Delil: banka kayıtları, SGK dökümü, tanık.)
• Eve gelmeme / ortak konutu terk: Davalı, …/…/20… tarihinden itibaren ortak konuta gelmemekte, [adres]’te ayrı yaşamaktadır. (Delil: tanık, adres kaydı.)
• Ailesinin müdahalesine sessiz kalma: Davalı, ailesinin evlilik birliğine sürekli müdahalesine göz yummuş; müvekkili bu müdahalelere karşı korumamıştır. (Delil: tanık.)
• Bağımlılık: Davalı, [alkol/kumar/madde] bağımlılığı nedeniyle aile bütçesini tüketmiş ve ailevi yükümlülüklerini yerine getirmemiştir. (Delil: tanık, banka/bahis kayıtları.)
3. MÜVEKKİL KUSURSUZDUR / DAHA AZ KUSURLUDUR. Müvekkil, evlilik birliğinin gereklerini yerine getirmiş; sadakat, yardım ve dayanışma yükümlülüklerine uygun davranmıştır.
4. VELAYET: Müşterek çocuk [Ad Soyad], doğumundan bu yana fiilen müvekkilin bakım ve gözetimi altındadır. Müvekkil, çocuğun eğitim, sağlık ve psikososyal gelişimini sağlayacak maddi ve manevi imkânlara sahiptir. Çocuğun üstün yararı gereği velayetin müvekkile verilmesi gerekmektedir. (Ekte: okul belgesi, sağlık kayıtları, gelir belgesi.)
5. TEDBİR NAFAKASI (TMK m.169): Yargılama süresince müvekkil ve müşterek çocuk için tedbir nafakasına hükmedilmesi gerekmektedir.
6. YOKSULLUK VE İŞTİRAK NAFAKASI (TMK m.175, m.182): Müvekkil boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olup kusuru davalınınkinden daha ağır değildir; davalının ise düzenli geliri bulunmaktadır. Müşterek çocuğun bakım ve eğitim giderlerine davalının gücü oranında katılması gerekir. (Ekte: gelir belgeleri, kira sözleşmesi, okul ve sağlık giderleri.)
7. TAZMİNAT (TMK m.174): Müvekkil kusursuz, davalı ise kusurludur. Davalının kusurlu davranışları müvekkilin mevcut ve beklenen menfaatlerini zedelemiş; kişilik haklarına saldırı oluşturmuştur. Bu nedenle maddi ve manevi tazminat talep edilmektedir.
HUKUKİ SEBEPLER: TMK m.166, m.168, m.169, m.174, m.175, m.176, m.182, m.184, m.185 vd.; 6284 sayılı Kanun; HMK m.119 vd. ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Nüfus kayıtları, evlenme cüzdanı, tanık beyanları, darp raporu, 6284 koruma kararı, kolluk tutanakları, mesaj/e-posta kayıtları, fotoğraf ve video kayıtları, banka kayıtları, SGK ve gelir kayıtları, tapu/araç sorgusu, sosyal ve ekonomik durum araştırması, uzman (pedagog/psikolog) incelemesi, keşif, bilirkişi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ ve TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1) Davanın KABULÜ ile tarafların BOŞANMALARINA,
2) Müşterek çocuk [Ad Soyad]’ın VELAYETİNİN MÜVEKKİLE VERİLMESİNE,
3) Yargılama süresince TMK m.169 uyarınca müvekkil lehine aylık … TL, müşterek çocuk lehine aylık … TL TEDBİR NAFAKASINA,
4) Karar kesinleştikten sonra müvekkil lehine TMK m.175 uyarınca aylık … TL YOKSULLUK NAFAKASINA, müşterek çocuk lehine TMK m.182 uyarınca aylık … TL İŞTİRAK NAFAKASINA,
5) Nafakaların gelecek yıllarda her yıl TÜİK tarafından açıklanan ÜFE oranında artırılmasına (TMK m.176/5, m.182/4),
6) … TL maddi ve … TL manevi TAZMİNATIN boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsiline,
7) Davalının, müşterek çocukla kişisel ilişkisinin düzenlenmesine,
8) Yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.
Tarih: …/…/20…
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad] — İmza
⚖️ Güncel Gelişme — Yoksulluk Nafakasında Değişim
Anayasa Mahkemesi’nin TMK m.175/1’de yer alan “süresiz olarak” ibaresini iptal eden kararı (E.2025/156, K.2026/131, karar tarihi 4 Haziran 2026) 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. İptal hükmü 30 Haziran 2027 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar TMK m.175 eski hâliyle uygulanır: mevcut nafaka kararları kendiliğinden sona ermez ve ödeme yükümlülüğü devam eder. İptal edilen, yoksulluk nafakası kurumu değil nafakanın süresiz olma niteliğidir; iştirak (çocuk) nafakası bu karardan etkilenmez. Ayrıntı için AYM süresiz nafaka kararı: ne değişti ve geçiş döneminde strateji rehberlerimize bakabilirsiniz.
Net Cevap: Boşanma dava dilekçesi HMK m.119’daki unsurları taşımalı; vakıalar sıra numarasıyla, her vakıanın delili ayrı ayrı gösterilmelidir. Dava aile mahkemesinde, eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydır birlikte oturulan yer mahkemesinde açılır (TMK m.168). Yoksulluk nafakası ve tazminat talep edilmedikçe hükmedilmez; tedbir nafakası yargılama süresince (TMK m.169), yoksulluk nafakası kesinleşmeden sonrası için (TMK m.175), iştirak nafakası çocuk için (TMK m.182/3) ayrı ayrı istenmelidir. Boşanma tazminatlarına faiz dava tarihinden değil, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren işler (Yargıtay 2. HD, E.2016/9421, K.2018/466). Hukuka aykırı elde edilmiş kayıtlar delil olarak gösterilmemelidir (HMK m.189/2).
Boşanma Dilekçesi: Mevzuat Haritası
Dilekçedeki her başlığın bir kanuni dayanağı vardır. Aşağıdaki tablo, şablonun hangi bölümünün hangi hükme dayandığını gösterir.
Boşanma dilekçesine uygulanan hükümler
| Hüküm | Düzenlediği konu | Dilekçedeki karşılığı |
|---|---|---|
| TMK m.161-165 | Özel boşanma sebepleri: zina, hayata kast ve pek kötü davranış, suç ve haysiyetsiz hayat, terk, akıl hastalığı | Sebep ayrıca ve süresinde gösterilir |
| TMK m.166/1-2 | Evlilik birliğinin temelinden sarsılması; kusur karşılaştırması | En sık kullanılan genel sebep |
| TMK m.166/3-4 | Anlaşmalı boşanma; ret kararından sonra bir yıllık fiili ayrılık (7532 s.K.) | Ayrı dilekçe türleri |
| TMK m.168 | Eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydır birlikte oturulan yer mahkemesi | Mahkemenin adı |
| TMK m.169 | Dava süresince geçici önlemler | Tedbir nafakası, konut, çocuk |
| TMK m.174-178 | Maddi ve manevi tazminat, yoksulluk nafakası, ödeme biçimi, bir yıllık zamanaşımı | Mali talepler |
| TMK m.182 | Velayet, kişisel ilişki, iştirak nafakası ve ilerleyen yıllar için artış | Çocuğa ilişkin talepler |
| TMK m.184 | Boşanma davasında yargılama usulü; ikrar hâkimi bağlamaz, deliller serbestçe takdir edilir | İspat stratejisi |
| HMK m.119 | Dava dilekçesinin içeriği | Şablonun iskeleti |
| HMK m.127, m.136 | Cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap için iki haftalık süreler | Dilekçeler aşaması |
| HMK m.141 | İddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı | Vakıalar baştan yazılmalı |
| HMK m.189/2 | Hukuka aykırı elde edilmiş deliller dikkate alınamaz | Delil listesi |
| 6284 s. Kanun m.8/3 | Koruyucu tedbir için delil veya belge aranmaz; önleyici tedbir geciktirilmeksizin verilir | Koruma kararının delil değeri |
Kusur: Boşanma Dilekçesinin Kalbi
Boşanma dilekçesinde en kritik bölüm kusur anlatımıdır. Çünkü kusur, üç ayrı sonucu doğrudan belirler:
- Tazminat (TMK m.174): Maddi tazminat için talep edenin kusursuz veya daha az kusurlu, karşı tarafın kusurlu olması gerekir (m.174/1). Manevi tazminatı kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan isteyebilir (m.174/2); Yargıtay eşit kusurlu eşe manevi tazminat verilmeyeceğini kabul eder.
- Yoksulluk nafakası (TMK m.175): Nafaka isteyen tarafın kusuru, diğerinden daha ağır olmamalıdır. Nafaka yükümlüsünün kusuru ise aranmaz.
- Velayet: Doğrudan belirleyici olmasa da, ebeveynin çocuğa karşı tutumu ve şiddet gibi davranışları velayet değerlendirmesinde ağırlık taşır.
⚠️ En sık yapılan hata: soyut anlatım.
“Bana kötü davrandı”, “geçimsizdi”, “beni aldattı” gibi ifadeler ispat edilemez ve hükme esas alınmaz.
Doğru yöntem: Her kusur iddiasını TARİH + YER + OLAY + DELİL dörtlüsüyle somutlaştırın:
“12.03.2025 tarihinde, ortak konutumuzda, kayınvalidem [Ad Soyad] ve komşumuz [Ad Soyad]’ın yanında, davalı bana ‘…’ şeklinde hakaret etmiş ve üzerime yürümüştür. Tanıklar: … (telefon).”
Dava Dilekçesinin Zorunlu Unsurları (HMK 119)
Şablondaki başlıklar HMK m.119/1’deki zorunlu unsurlara karşılık gelir. Bir unsurun eksikliği her zaman aynı sonucu doğurmaz:
HMK m.119 ve eksikliğin sonucu
| Unsur | Şablondaki karşılığı | Eksikse |
|---|---|---|
| (a) Mahkemenin adı | … Aile Mahkemesi’ne | Bir haftalık süre verilmez; görev ve yetki kurallarına göre değerlendirilir |
| (b) Tarafların ad, soyad ve adresleri | Davacı ve davalı satırları | Bir haftalık kesin süre; tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır |
| (c) Davacının T.C. kimlik numarası | Davacı satırı | Bir haftalık kesin süre |
| (ç) Kanuni temsilci ve vekil | Vekil satırı | Bir haftalık kesin süre |
| (d) Dava konusu | Konu satırı | Bir haftalık süre verilmez |
| (e) Vakıaların sıra numarasıyla açık özeti | Açıklamalar bölümü | Bir haftalık süre verilmez; ispat ve genişletme yasağı bakımından risk doğar |
| (f) Her vakıanın delili | Her paragrafın sonundaki delil notu | Bir haftalık süre verilmez; delil gösterilmemiş vakıa ispatsız kalabilir |
| (g) Hukuki sebepler | Hukuki sebepler satırı | Bir haftalık süre verilmez; hukuki nitelendirme hâkime aittir |
| (ğ) Açık talep sonucu | Sonuç ve talep bölümü | Bir haftalık kesin süre |
| (h) İmza | Tarih ve imza | Bir haftalık kesin süre |
HMK m.119/2’ye göre (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışındaki eksikliklerde hâkim bir haftalık kesin süre verir; süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır. Vakıaların ve delillerin eksik yazılması ise bu süreyle telafi edilemeyebilir; dilekçeler aşamasından sonra yeni vakıa ileri sürmek iddianın genişletilmesi yasağına takılır (HMK m.141).
Hangi Boşanma Sebebine Dayanılacak? Süreler
Şablon en sık kullanılan sebep olan evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına (TMK m.166/1-2) göre hazırlanmıştır. Özel sebeplerden birine dayanılacaksa kanunun öngördüğü süreler ve şartlar dilekçede ayrıca gösterilmelidir:
Boşanma sebepleri ve dava hakkının süresi
| Sebep | Şart ve süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Zina | Öğrenmeden itibaren altı ay, her hâlde eylemden itibaren beş yıl; affeden eşin dava hakkı yoktur | TMK m.161 |
| Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış | Öğrenmeden itibaren altı ay, her hâlde olaydan itibaren beş yıl; affeden eşin dava hakkı yoktur | TMK m.162 |
| Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme | Eşle birlikte yaşamanın çekilmez hâle gelmesi; süre öngörülmemiştir | TMK m.163 |
| Terk | En az altı aylık ayrılık; dört ay geçtikten sonra ihtar istenir, ihtardan sonra iki ay beklenir | TMK m.164 |
| Akıl hastalığı | Ortak hayatı çekilmez kılması ve iyileşmesinin olanaksızlığının resmî sağlık kurulu raporuyla tespiti | TMK m.165 |
| Evlilik birliğinin temelinden sarsılması | Süre yok; kusur karşılaştırılır | TMK m.166/1-2 |
| Anlaşmalı boşanma | Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı; eşler birlikte başvurmalı veya biri diğerinin davasını kabul etmeli | TMK m.166/3 |
| Fiili ayrılık | Önceki boşanma davasının reddinin kesinleşmesinden itibaren bir yıl (7532 s.K. ile üç yıldan indirildi) ve ortak hayatın yeniden kurulamaması | TMK m.166/4 |
Özel sebepler genel sebeple birlikte, terditli olarak ileri sürülebilir. Zina veya hayata kast iddiasında altı aylık süre kaçmışsa aynı olgular genel sebep içinde kusur olarak anlatılabilir. Boşanma davası açma hakkı kusursuz, az, eşit veya fazla kusurlu eşe aittir (YHGK, 09.05.2018, E.2017/1583, K.2018/1051); ancak boşanmaya sebep olan olaylarda tam kusurlu eşin dava açma hakkı yoktur (YHGK, 27.11.2024, E.2023/580, K.2024/573). Süre hesabı için boşanma sebepleri süre hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.
Görev, Yetki ve Süreler
- Görevli mahkeme: Aile Mahkemesi. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde, Asliye Hukuk Mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.
- Yetkili mahkeme (TMK m.168): Eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi.
- Yargılama usulü: Yazılı yargılama. Davalının cevap süresi, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.127). Zorunlu hâllerde bir defaya mahsus, bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir.
Dilekçeler teatisi: Yazılı yargılamada dört dilekçe verilir: dava dilekçesi → cevap → cevaba cevap (replik) → ikinci cevap (düplik). Her aşamada iki haftalık süreler işler.
Önemli: Vakıalar ve deliller, dilekçeler aşaması tamamlanana kadar ileri sürülmelidir. Sonradan (ıslah veya karşı tarafın açık muvafakati dışında) yeni vakıa ileri sürmek kural olarak mümkün değildir.
Talep Sonucu: Hangi Talep Nasıl Yazılır?
Hâkim talepten fazlasına veya başka bir şeye karar veremez (HMK m.26). Mali talepler bu nedenle açık ve ayrı ayrı yazılmalıdır:
Talep türleri ve dikkat edilecekler
| Talep | Nasıl yazılır? | Dayanak ve not |
|---|---|---|
| Boşanma | Dayanılan sebep açıkça yazılır; özel sebep varsa genel sebeple terditli istenebilir | TMK m.161-166 |
| Velayet ve kişisel ilişki | Velayetin kime verileceği ve diğer ebeveynle kişisel ilişki günleri istenir | TMK m.182 |
| Tedbir nafakası | Yalnızca yargılama süresi için; eş ve çocuk için ayrı tutarlar | TMK m.169; hâkim geçici önlemleri kendiliğinden de alır |
| Yoksulluk nafakası | Kesinleşmeden sonrası için ayrıca ve açıkça istenir; talep yoksa hükmedilmez | TMK m.175; YHGK, 18.09.2013, E.2013/231, K.2013/1370 |
| İştirak nafakası | Çocuk için kesinleşmeden sonrası için ayrıca istenir | TMK m.182/3 |
| Yıllık artış | Nafakaların gelecek yıllarda ne oranda artacağı istenir | TMK m.176/5, m.182/4 |
| Maddi ve manevi tazminat | Tutar ayrı ayrı yazılır; faiz boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren istenir | TMK m.174; Yargıtay 2. HD, E.2016/9421, K.2018/466 |
| Faiz | Talep edilmezse hükmedilmez | Yargıtay 2. HD, E.2016/11131, K.2018/1753 |
| Ziynet ve kişisel eşya | Liste ve değer gösterilir; ayrı bir alacak talebidir | Aile mahkemesi görevlidir |
| Mal rejimi tasfiyesi | Ayrı dava olarak açılır veya ayrılır; boşanmanın kesinleşmesi beklenir | TMK m.225/2; HMK m.165 |
Davalı eş de karşı dava açmadan cevap dilekçesinde tazminat ve yoksulluk nafakası isteyebilir; dilekçeler aşamasından sonra ileri sürülen talep savunmanın genişletilmesi sayılır (Yargıtay 2. HD, 23.06.2015, E.2015/12132, K.2015/13292). Mal paylaşımı için tasfiye davası rehberimize bakabilirsiniz.
Ek Talepler İçin Örnek Paragraflar
Aşağıdaki paragraflar, dosyanın özelliğine göre şablondaki açıklamalar ve talep sonucu bölümüne eklenebilir. Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulmalıdır.
Aile konutunun korunması: “Taraflara ait aile konutu olarak kullanılan [il, ilçe, ada, parsel, bağımsız bölüm] numaralı taşınmaz davalı adına kayıtlıdır. Davalının konutu dava sürecinde devretme riski bulunduğundan TMK m.194 uyarınca tapu kaydına aile konutu şerhi konulmasına ve TMK m.169 uyarınca konutun yargılama süresince müvekkil ve müşterek çocuğun kullanımına bırakılmasına karar verilmesini talep ederiz.”
Velayet incelemesi: “Müşterek çocuğun üstün yararının belirlenmesi için uzman tarafından sosyal inceleme raporu düzenlenmesine (4787 s. Kanun m.5) ve idrak çağındaki çocuğun görüşünün alınmasına (Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m.12) karar verilmesini talep ederiz.”
Ziynet eşyası: “Düğünde müvekkile takılan ve ekli listede gösterilen ziynet eşyaları davalı tarafından alınmıştır. Ziynetlerin aynen iadesine, aynen iade mümkün olmazsa bedelinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ederiz.” Bu talep para ile ölçülebildiğinden harcı ayrıca hesaplanır; ispat yükü ve deliller için ziynet iadesi rehberimize bakınız.
Kayıtların getirtilmesi: “Davalının [tarih aralığı] dönemine ait [numara] hattına ilişkin HTS kayıtlarının ilgili operatörden, [banka adı] nezdindeki hesap hareketlerinin bankadan ve SGK hizmet dökümünün Sosyal Güvenlik Kurumundan getirtilmesini talep ederiz.”
Davalı tarafın da kendi taleplerini cevap dilekçesinde göstermesi gerekir. Karşı dava cevap süresi içinde açılabilir; karşı dava açılmasa bile tazminat ve yoksulluk nafakası cevap dilekçesinde istenebilir. Ayrıntı için karşı dava rehberimize bakabilirsiniz.
Delil Listesi: Neyi Gösterebilirsiniz, Neyi Gösterememelisiniz?
Delil listesindeki her kalem bir vakıaya bağlanmalıdır. İki konu ayrıca dikkat ister:
- Hukuka aykırı kayıtlar. Eşin telefonuna yazılım yükleyerek, ortak konuta gizli kamera veya dinleme cihazı yerleştirerek elde edilen kayıtlar hükme esas alınmaz (HMK m.189/2) ve suç oluşturabilir. Yargıtay, ortak konuta gizli kamera yerleştiren kocanın kayıtlarını hukuka aykırı delil saymıştır (Yargıtay 2. HD, 27.06.2024, E.2023/7996, K.2024/5004). Size gönderilmiş mesajlar ve herkese açık paylaşımlar ise kural olarak kullanılabilir. Ayrıntı için gizli ses kaydı rehberimize bakınız.
- 6284 koruma kararı. Koruyucu tedbir kararı için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz, önleyici tedbir kararı ise geciktirilmeksizin verilir (6284 s. Kanun m.8/3). Bu nedenle koruma kararı önemli bir başlangıç delilidir, ancak tek başına kusurun kesin ispatı sayılmaz; darp raporu, kolluk tutanağı ve tanık beyanlarıyla desteklenmelidir. Ayrıntı için 6284 koruma kararının delil değeri rehberimize bakınız.
- Mahkeme aracılığıyla istenecek kayıtlar. HTS kayıtları, banka hesap dökümleri, SGK kayıtları, tapu ve araç kayıtları, okul ve sağlık kayıtları dilekçede “… kurumundan getirtilmesi” şeklinde, numara ve dönem belirtilerek istenmelidir.
- Tanıklar. Tanıkların adı ve adresi, hangi vakıa için dinleneceği belirtilerek gösterilmelidir; tanık listesi süresinde verilmezse tanık dinletme hakkı kaybedilebilir.
Anlaşmalı mı, Çekişmeli mi?
| Anlaşmalı (TMK m.166/3) | Çekişmeli (TMK m.166/1-2) | |
|---|---|---|
| Şart | Evlilik en az 1 yıl sürmüş olmalı; eşler birlikte başvurmalı veya biri diğerinin davasını kabul etmeli | Şart yok; kusur ispatı gerekir |
| Süre | Genellikle tek duruşma | Delil ve tanık sayısına göre 1–3 yıl sürebilir |
| Kusur | Tartışılmaz | Davanın merkezinde |
| Hâkim | Tarafları bizzat dinler; protokolü uygun bulmazsa değişiklik isteyebilir | Delilleri toplar, kusuru belirler |
Strateji notu: Çekişmeli dava açılıp süreç içinde anlaşma sağlanırsa, dava anlaşmalı boşanmaya dönüştürülebilir. Tersi de mümkündür — anlaşmalı boşanmada hâkim protokolü uygun bulmazsa dava çekişmeliye döner.
Dava Açmadan Önce Yapılacaklar
- Delilleri toplayın — sonra değil, ŞİMDİ. Mesajlar silinir, tanıklar unutur, kamera kayıtları döner. Size gönderilmiş mesajların ve herkese açık paylaşımların ekran görüntülerini alın, yedekleyin; eşin telefonuna veya hesabına izinsiz girmeyin (HMK m.189/2).
- Şiddet varsa 6284’ü kullanın. 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı alın (uzaklaştırma, konuta yaklaşmama). Bu karar sizi korur ve boşanma dosyasında önemli bir başlangıç delilidir; ancak kesin delil aranmaksızın ve ivedilikle verildiğinden (6284 s. Kanun m.8/3) tek başına kusurun kesin ispatı sayılmaz, darp raporu ve tanıkla desteklenmelidir.
- Ekonomik durumu belgeleyin. Eşinizin gelir, taşınmaz ve araç kayıtlarını tespit ettirin. Nafaka ve mal paylaşımı için kritiktir.
- Aile konutunu koruyun. Konut eşinizin üzerineyse, aile konutu şerhi koydurun (TMK m.194) — aksi hâlde satılabilir.
- Mal paylaşımı ayrı davadır. Mal rejiminin tasfiyesi, boşanma davasıyla birlikte açılabilir ancak ayrı bir davadır ve boşanma kesinleşmeden karara bağlanmaz.
⚠️ Sosyal medya uyarısı: Dava sürecinde sosyal medya paylaşımlarınız delil olarak kullanılabilir. Dikkatli olun.
Dilekçeden Sonra: Dava Nasıl İlerler?
Çekişmeli boşanma davasının aşamaları
| Aşama | Ne olur? | Dayanak |
|---|---|---|
| Dava dilekçesi ve harç | Dilekçe aile mahkemesine verilir; harç ve gider avansı yatırılır | HMK m.118-120 |
| Cevap dilekçesi | Davalı tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap verir; zorunlu hâllerde bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir | HMK m.127 |
| Cevaba cevap ve ikinci cevap | Her biri için iki haftalık süre | HMK m.136 |
| Ön inceleme | Dava şartları, uyuşmazlık noktaları ve delil eksiklikleri belirlenir; taraflar sulhe teşvik edilir | HMK m.137-140 |
| Tahkikat | Tanıklar dinlenir, sosyal ve ekonomik durum araştırması ve gerekirse sosyal inceleme raporu alınır | HMK tahkikat hükümleri |
| Karar | Boşanma, velayet, nafaka ve tazminat hakkında hüküm kurulur | TMK m.166, m.174-182 |
| Kanun yolu | İstinaf ve temyiz; boşanma hükmü kesinleşmeden nüfusa işlenmez | HMK m.341 vd., m.361 vd., m.367 |
Harç ve adli yardım. Davacı, yargılama harçları ile gider avansını dava açarken yatırmakla yükümlüdür (HMK m.120). Kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zorlaştırmadan yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olan kişi, iddiasında hukuken dinlenebilir bir yararı varsa adli yardımdan yararlanabilir (HMK m.334); talep dava dilekçesiyle birlikte gelir durumunu gösteren belgelerle yapılmalıdır. Ayrıntı için adli yardım talebi dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.
Anlaşmalı boşanma, dilekçe yerine protokolle yürür ve genellikle tek duruşmada sonuçlanır. Çekişmeli dava sürerken taraflar anlaşırsa ve evlilik en az bir yıl sürmüşse dava TMK m.166/3’e göre sonuçlandırılabilir. Anlaşmalı boşanma için protokol örneğimize bakabilirsiniz.
Boşanma Dilekçesinde Sık Yapılan Hatalar
Hata ve doğrusu
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Soyut anlatım (“kötü davrandı”) | Vakıa ispatlanamaz | Tarih, yer, olay ve tanık ile somutlaştırma |
| Yoksulluk nafakasının istenmemesi | Hâkim kendiliğinden hükmedemez | Tedbir, yoksulluk ve iştirak nafakasını ayrı ayrı istemek |
| Tazminata dava tarihinden faiz istenmesi | Faiz talebi kısmen reddedilir | Kesinleşme tarihinden faiz istemek |
| Gizli kayıtların delil gösterilmesi | Delil dışlanır; ceza ve kusur riski doğar | Mahkemeden müzekkere ile kayıt istemek |
| Zina iddiasında sürenin kaçırılması | Özel sebebe dayanılamaz | Olguyu genel sebep içinde kusur olarak anlatmak |
| Delillerin sonradan bildirilmesi | İddianın genişletilmesi yasağına takılır | Bütün vakıa ve delilleri dilekçeler aşamasında göstermek |
| Aile konutunun korunmaması | Konut dava sürerken satılabilir | Aile konutu şerhi ve ihtiyati tedbir istemek |
Dilekçeniz davanın sınırını çizer
Vakıaları, delilleri ve talepleri dosyanıza göre birlikte kuralım — Av. Fatma Öztürk, Hukukçular Evi Ankara
📖 İlgili Rehberler
🗺️ Aile ve Boşanma Hukuku Konu Haritası
Sürecin tüm aşamaları için hazırladığımız rehberler:
💔 Boşanma Davası
- Boşanma Kararı Ne Zaman Kesinleşir? İstinaf ve Temyiz
- Ön İnceleme Duruşması: Taraflar Ne Yapmalı?
- Tensip Zaptı Nedir? İlk Duruşmaya Hazırlık
- Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Nasıl İspatlanır?
- Boşanma Davasında Islah: Talep ve Sebep Değişikliği
- Boşanma Davasından Vazgeçme: Feragat ve Sonuçları
💰 Nafaka
- Nafaka Hesaplama ve Artırım Aracı
- Tedbir Nafakası Geriye Dönük İstenebilir mi?
- Emekli Maaşına Nafaka İçin Haciz Konur mu?
- Nafaka Ödememe ve Tazyik Hapsi
- Yoksulluk Nafakası Alan Eş Yeniden Evlenirse
- İştirak Nafakası Çocuk 18 Yaşına Gelince Biter mi?
👶 Velayet ve Çocuk
- Bekar Biri Tek Başına Evlat Edinebilir mi?
- Sosyal İnceleme Raporu (SİR) ve Velayet
- Velayeti Alan Ebeveyn Başka Şehre Taşınabilir mi?
- Geçici (Tedbiren) Velayet Nedir?
- Boşanmadan Sonra Çocuğun Nüfus Kaydı
- Koruyucu Aile ile Evlat Edinme Farkı
🏠 Mal Rejimi ve Paylaşım
- Evlilikte Alınan Araba Boşanmada Paylaşılır mı?
- Aile Konutu Şerhi Tapuya Nasıl Konulur?
- Krediyle Alınan Ev Boşanmada Nasıl Paylaşılır?
- Mal Paylaşımı Davasında Zamanaşımı
- Emekli İkramiyesi Mal Paylaşımına Girer mi?
- Ortak Kredi ve Banka Borçları Nasıl Paylaşılır?
🛡️ Şiddet ve Koruma (6284)
- 6284 Kapsamında Koruma Kararı Nasıl Alınır?
- 6284 Koruma Kararına İtiraz: Süre ve Usul
- Koruma Kararının Süresi Dolmadan Uzatma
- 6284 Kapsamında Elektronik Kelepçe
- Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır?
- Uzaklaştırma Kararı İşyeri ve Okulu da Kapsar mı?
💍 Evlilik ve Statü
- Evlenme Yaşı Kaçtır? 16-17 Yaşında Evlilik
- Boşanmadan Sonra Kimlik, Pasaport ve Nüfus Kaydı
- Yurt Dışında Yapılan Evlilik Türkiye’de Geçerli mi?
- Evlilik Dışı Doğan Çocuk Nüfusa Nasıl Kaydedilir?
- Eşin Borcundan Diğer Eş Sorumlu mu?
- Yabancı Biriyle Evlilik: Gerekli Belgeler
📚 Genel çerçeve için Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Boşanma davası hangi mahkemede açılır?
Aile Mahkemesi’nde. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168).
Boşanma dilekçesinde kusur nasıl anlatılır?
Her kusur iddiası tarih, yer, olay ve delil ile somutlaştırılmalıdır. ‘Kötü davrandı’ gibi soyut ifadeler ispat edilemez ve hükme esas alınmaz.
Kusur neden bu kadar önemli?
Kusur; tazminat (TMK m.174), yoksulluk nafakası (TMK m.175) ve velayet kararlarını doğrudan etkiler. Maddi tazminat için talep edenin kusursuz veya daha az kusurlu olması gerekir; yoksulluk nafakası için kusuru daha ağır olmamalıdır.
Boşanma davasına cevap süresi kaç gündür?
Dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.127). Zorunlu hâllerde bir defaya mahsus, bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir.
Mal paylaşımı boşanma davasında mı görülür?
Hayır, mal rejiminin tasfiyesi ayrı bir davadır. Boşanma davasıyla birlikte açılabilir ancak boşanma kesinleşmeden karara bağlanmaz.
Boşanma davası ne kadar sürer?
Anlaşmalı boşanma genellikle tek duruşmada sonuçlanır. Çekişmeli boşanma, delil ve tanık sayısına göre değişir; uygulamada bir ilâ üç yıl arasında sürebilmektedir.
Dilekçede yoksulluk nafakası istemezsem hâkim kendiliğinden verir mi?
Hayır. Yoksulluk nafakası talebe bağlıdır. Hukuk Genel Kurulu, açıkça tedbir nafakasıyla sınırlanmamış bir nafaka talebinin yoksulluk nafakasını da kapsadığını kabul etmiştir (YHGK, 18.09.2013, E.2013/231, K.2013/1370); yine de tedbir, yoksulluk ve iştirak nafakasını ayrı ayrı yazmak en güvenli yoldur.
Boşanma tazminatına hangi tarihten faiz istenir?
Boşanma davasıyla birlikte istenen maddi ve manevi tazminata faiz, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren işler (Yargıtay 2. HD, E.2016/9421, K.2018/466). Faiz talep edilmezse hükmedilmez (Yargıtay 2. HD, E.2016/11131, K.2018/1753).
Dilekçede eksik bilgi varsa dava reddedilir mi?
HMK m.119/2’ye göre mahkeme adı, dava konusu, vakıalar, deliller ve hukuki sebepler dışındaki eksikliklerde (ör. imza, T.C. kimlik numarası, talep sonucu) hâkim bir haftalık kesin süre verir; tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır. Vakıa ve delil eksikliği ise sonradan genişletme yasağı nedeniyle telafi edilemeyebilir.
Zina iddiasında süre geçtiyse dava açabilir miyim?
Zinaya dayalı dava hakkı öğrenmeden itibaren altı ay ve her hâlde beş yıl geçmekle düşer (TMK m.161). Süre geçmişse aynı olgular evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle açılan davada kusur olarak ileri sürülebilir.
6284 koruma kararı boşanma davasında yeterli delil midir?
Tek başına genellikle yeterli sayılmaz; çünkü koruyucu tedbirde delil veya belge aranmaz, önleyici tedbir ise geciktirilmeksizin verilir (6284 s. Kanun m.8/3). Darp raporu, kolluk tutanağı ve tanık beyanlarıyla birlikte sunulmalıdır.
Dilekçede velayet istemezsem hâkim velayet hakkında karar vermez mi?
Verir. Boşanmaya karar veren hâkim, ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkiyi kendiliğinden düzenler (TMK m.182/1). Yine de velayeti kimin istediği ve gerekçesi dilekçede açıkça yazılmalı, sosyal inceleme raporu talep edilmelidir.
Tanıkların isimlerini dava dilekçesinde yazmak zorunda mıyım?
Tanık dinletmek isteyen taraf, tanıkların adı, soyadı ve adresleriyle hangi vakıa hakkında dinletileceklerini mahkemeye bildirmek zorundadır (HMK m.240/2). Tanıklar dilekçede veya ön incelemede verilecek tanık listesinde, her biri ilgili vakıaya bağlanarak gösterilmelidir.
Kusurlu olan eş boşanma davası açabilir mi?
Evet. Hukuk Genel Kurulu’na göre dava açma hakkı kusursuz, az, eşit veya fazla kusurlu eşe aittir (YHGK, 09.05.2018, E.2017/1583, K.2018/1051). Ancak tam kusurlu eşin genel sebebe dayanarak dava açma hakkı yoktur (YHGK, 27.11.2024, E.2023/580, K.2024/573).
Ankara aile ve boşanma avukatı kadromuz; velayet, nafaka ve mal paylaşımı süreçlerinde yanınızda.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m.161-185) — mevzuat.gov.tr
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m.26, 119, 127, 136-141, 189, 240) — mevzuat.gov.tr
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun (m.5) — mevzuat.gov.tr
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun (m.8) — mevzuat.gov.tr
- Boşanma tazminatında faiz başlangıcı — Yargıtay 2. HD kararları — hukukihaber.net
- Yargıtay Karar Arama — karararama.yargitay.gov.tr
Bu sayfada anılan kanun maddelerinin güncel metnine ve içtihatlara yukarıdaki resmî kaynaklardan ulaşabilirsiniz. Mevzuat değişebildiğinden, işlem yapmadan önce güncel hâlin teyit edilmesi önerilir.
İlgili Rehberler
- Anlaşmalı Boşanma Reddedilirse Ne Olur? Hâkim Protokolü Onaylamazsa
- Boşanmada Gizli Ses Kaydı veya Mesajlar Delil Olur mu?
- 6284 Koruma Kararı Boşanmada Kusur Kanıtı Olur mu?
- Boşanma Sebepleri ve Süre Hesaplama
- 📘 Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi
- Aile Hukuku Örnek Dilekçeler (2026) — Boşanma, Nafaka, Velayet
- Ayrılık Davası Dilekçesi Örneği (2026) — TMK 167-172
- Boşanma Sebepleri: Mutlak ve Nispi Ayrımı — TMK m.161-166 Rehberi (202
- Terk Sebebiyle Boşanma: TMK m.164 — İhtar, 6 Ay Kuralı ve Yargılama Us
- Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Nedir?
