Ayrılık Davası Dilekçesi Örneği (2026) — TMK 167-172, Yargıtay Kararları ve HMK 119 Kontrol Listesi

Boşanmaya karar veremiyor ancak mevcut düzenin sürmesini de istemiyorsanız, hukuk üçüncü bir yol sunar: ayrılık davası. Ayrılık evliliği sona erdirmez; ortak hayata bir ile üç yıl arasında mahkeme kararıyla ara verir. Bu sayfada ayrılık davası dilekçesi örneğini, boşanmadan farklarını ve süre sonunda ne olacağını bulacaksınız.

Ayrılık Davasında Mevzuat Haritası

Ayrılık davası Türk Medeni Kanunu’nun boşanma hükümleri içinde düzenlenmiştir. Dilekçe ise Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun genel kurallarına tabidir. Aşağıdaki tablo hangi talebin hangi maddeye dayandığını gösterir.

Ayrılık Davası Ne Zaman Açılabilir?

TMK m. 167 uyarınca boşanma davası açmaya hakkı olan eş, dilerse boşanma, dilerse ayrılık isteyebilir. Yani ayrılık için ayrı bir sebep listesi yoktur; boşanma sebeplerinin aynısı geçerlidir. Şiddetli geçimsizlik, terk, hayata kast, onur kırıcı davranış gibi sebeplerden hangisi varsa, o sebebe dayanarak boşanma yerine ayrılık talep edilebilir.

TMK m. 170/1 uyarınca boşanma sebebi ispatlanmış olursa hâkim boşanmaya veya ayrılığa karar verir. Buradaki iki temel kural:

• Dava yalnız ayrılığa ilişkinse, boşanmaya karar verilemez (TMK m. 170/2). Hâkim talebi aşamaz.
• Dava boşanmaya ilişkinse, ancak ortak hayatın yeniden kurulması olasılığı bulunduğu takdirde ayrılığa karar verilebilir (TMK m. 170/3).

İkinci kural pratikte şu anlama gelir: boşanma davası açtınız, ancak hâkim tarafların yeniden bir araya gelebileceği kanaatine varırsa boşanma yerine ayrılığa hükmedebilir.

Anlaşmalı Ayrılık Mümkün Değil

TMK m. 166/3 yalnızca boşanma, boşanmanın malî sonuçları ve çocukların durumu hakkındaki anlaşmayı düzenler. Kanunda anlaşmalı ayrılık öngörülmemiştir; TMK m. 170/1 de ayrılık kararını boşanma sebebinin ispatlanmasına bağlar. Bu nedenle uygulamada anlaşmalı ayrılık kararı verilemeyeceği kabul edilir. Ayrılık talebi, boşanma sebebinin ispatına dayanan çekişmeli bir yargılamayı gerektirir.

Ayrılık Süresi: 1 Yıldan 3 Yıla Kadar

TMK m. 171 uyarınca ayrılığa bir yıldan üç yıla kadar bir süre için karar verilebilir ve bu süre ayrılık kararının kesinleşmesiyle işlemeye başlar.

Bu sınırlar kesindir. Hâkim altı ay veya dört yıl gibi sınırların dışında bir süre belirleyemez; böyle bir karar bozma sebebidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 17.05.2004 tarihli, E.2004/5575, K.2004/6337 sayılı kararında altı aylık ayrılık kararını bu gerekçeyle bozmuştur. Süreyi belirlerken hâkim, evlilik bağının ne ölçüde sarsıldığını ve davaya sebep olan olayların etkisinin silinmesi için ne kadar zaman gerektiğini değerlendirir.

Sürenin başlangıcının karar tarihi değil kesinleşme tarihi olması önemlidir. Kesinleşmenin takibi ihmal edilirse süre hesabı yanlış yapılır.

Süre Bitince Ne Olur?

TMK m. 172 uyarınca süre bitince ayrılık durumu kendiliğinden sona erer; ayrıca bir karara veya başvuruya gerek kalmaz. İki ihtimal doğar:

• Ortak hayat yeniden kurulmuşsa: Evlilik olağan akışında devam eder. Mahkemeye başvurmak gerekmez.
• Ortak hayat yeniden kurulmamışsa: Eşlerden her biri boşanma davası açabilir.

Bu ikinci hâlde kritik bir kural devreye girer: boşanmanın sonuçları düzenlenirken ilk davada ispatlanmış olan olaylar ve ayrılık süresinde ortaya çıkan durumlar birlikte göz önünde tutulur. Yani ayrılık dosyanızda ortaya konan kusur tespitleri, sonraki boşanma davasında da etkili olur.

Ayrılık süresinde eşlerin ortak hayatı yeniden kurdukları anlaşılırsa, açılan boşanma davasının reddine karar verilir.

Ayrılık ile Boşanma Arasındaki Farklar

Mirasçılığın devam etmesi, pratikte en çok gözden kaçan farktır. Ayrılık süresinde eşlerden biri vefat ederse diğer eş yasal mirasçı olarak mirastan pay alır.

Fiili Ayrılık ile Karıştırmayın

“Ayrılık davası” ile “fiili ayrılık sebebiyle boşanma” farklı kurumlardır. Ayrılık davası TMK m. 167 ve devamında düzenlenen, mahkeme kararıyla ortak hayata ara verilmesidir. Fiili ayrılık sebebiyle boşanma ise TMK m. 166’nın son fıkrasına dayanır ve daha önce açılıp reddedilmiş bir boşanma davasının bulunmasını gerektirir. İkisinin şartları ve sonuçları birbirinden bağımsızdır.

Ayrılık Davası Dilekçesi Örneği (2026)

Köşeli parantezli alanlar dosyanıza göre doldurulmalıdır.

Ayrılık Kararında Neler Düzenlenir?

Ayrılık kararı yalnızca ayrı yaşama iznini içermez. Evlilik devam ettiğinden ancak ortak hayat tatil edildiğinden, mahkeme aşağıdaki hususları da düzenler:

• Çocukların durumu: Velayet tedbir niteliğinde eşlerden birine bırakılır; velayeti alamayan eş ile çocuk arasında kişisel ilişki düzenlenir.
• Tedbir nafakası: TMK m. 169 uyarınca eş ve çocuk lehine nafakaya hükmedilebilir. Yargıtay’a göre ayrılık hâlinde iştirak nafakasına değil, tedbir niteliğinde nafakaya hükmedilir (2. HD, 19.12.2013, E.2013/12625, K.2013/30111).
• Konut ve eşya: Tarafların ayrı yaşayacağı düzen bakımından gerekli tedbirler alınabilir.
• Mal rejimi: Ayrılık kararı mal rejimini sona erdirmez. TMK m. 225/2, dava tarihinden geçerli sona ermeyi yalnızca evliliğin iptali, boşanma ve mal ayrılığına geçilmesi hâlleri için öngörür. Haklı bir sebep varsa TMK m. 206 uyarınca ayrıca mal ayrılığına geçilmesi istenebilir.

Ayrı yaşama bakımından bir başka yol da vardır: TMK m. 197 uyarınca ortak hayat sebebiyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddi biçimde tehlikeye düşen eş, ayrı yaşama hakkını kullanabilir. Bu, ayrılık davasından daha hafif ve daha hızlı bir yoldur; ayrılık kararı gibi 1-3 yıllık bir süreye bağlanmaz.

Görevli Mahkeme ve Usul

Dilekçede Sık Yapılan Hatalar

• Boşanma sebebini ispatlamaya çalışmamak: Ayrılık için ayrı bir sebep listesi yoktur; boşanma sebebinin ispatı gerekir. Sebep ortaya konmazsa dava reddedilir.
• Süre talebini yazmamak veya sınır dışında süre istemek: Süre 1 yıldan az, 3 yıldan fazla olamaz. Altı ay veya dört yıl talebi kanuna aykırıdır.
• Sürenin karar tarihinde başladığını sanmak: Süre, ayrılık kararının kesinleşmesiyle işlemeye başlar. Kesinleşme takip edilmelidir.
• Velayet ve kişisel ilişkiyi talep etmemek: Evlilik devam etse de ortak hayat tatil edildiğinden çocuğun durumu düzenlenmelidir.
• Tedbir nafakası istememek: Ayrılık süresi yıllarca sürebilir; TMK m. 169 uyarınca nafaka ayrıca talep edilmelidir.
• Sadakat yükümlülüğünün bittiğini sanmak: Evlilik devam ettiğinden sadakat borcu ayrılık süresince de sürer. Bu dönemdeki davranışlar sonraki boşanma davasında kusur olarak değerlendirilebilir.
• Anlaşmalı ayrılık talep etmek: Uygulamada anlaşmalı ayrılık kararı verilemez; talep çekişmesiz biçimde kurulamaz.

Ayrılık Davasında Yargıtay Kararları

Ayrılık davası az açılan bir dava olduğu için uygulamada hatalı kararlarla sık karşılaşılır. Aşağıdaki Yargıtay 2. Hukuk Dairesi kararları, dilekçenin hangi noktalara odaklanması gerektiğini gösterir.

Bu kararlardan çıkan dilekçe kuralı şudur: ayrılık isteyen eş hem boşanma sebebini ispatlamak hem de neden boşanma yerine ayrılık istediğini somut gerekçelerle açıklamak zorundadır. Kararların ilk üçü dilekçenin “açıklamalar” bölümünü, dördüncüsü “sonuç ve istem” bölümündeki nafaka talebinin nasıl adlandırılacağını doğrudan etkiler.

Dilekçenin Anatomisi: HMK m.119 Kontrolü

Ayrılık dilekçesi de diğer dava dilekçeleri gibi HMK m.119’daki unsurları taşımak zorundadır. Bazı eksiklikler bir haftalık kesin süre içinde tamamlanabilir; tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (m.119/2). Mahkemenin adı, dava konusu, vakıalar, deliller ve hukuki sebeplerdeki eksiklikler ise bu kapsamda değildir; bunlar davanın esasını doğrudan etkiler.

Açıklamalar Bölümü Nasıl Yazılmalı?

Ayrılık davasında hâkim önce boşanma sebebinin varlığını, sonra ortak hayatın yeniden kurulması olasılığını değerlendirir. Bu nedenle açıklamalar iki katmanlı yazılmalıdır:

1. Boşanma sebebini oluşturan vakıalar: Hangi tarihte, nerede, ne olduğu; kimin gördüğü veya hangi belgeyle kanıtlanacağı. Genel ve soyut ifadeler (“sürekli kavga ediyoruz”) yerine somut olaylar yazılmalıdır. Duyuma dayanan anlatımlar ve daha önce affedilmiş olaylar ayrılık için dayanak oluşturmaz.
2. Neden boşanma değil ayrılık istendiği: Evliliğin süresi, çocukların yaşı, tarafların daha önce sorunları aşmış olması, aile büyüklerinin desteği, tedavi veya danışmanlık süreci gibi barışma olasılığını gösteren olgular.

Tanık listesi dilekçede veya ön inceleme aşamasında verilen süre içinde sunulmalı, tanık ücreti süresinde yatırılmalıdır. Yargıtay, usulüne uygun gösterilen tanıkların dinlenmemesini hukuki dinlenilme hakkının ihlali saymaktadır. Boşanma sebeplerinin ispatına ilişkin genel kurallar için şiddetli geçimsizliğin ispatı yazımıza bakabilirsiniz.

Boşanma Davasında Ayrılığa Karar Verilmesi

Ayrılık kararı yalnızca ayrılık davasında verilmez. TMK m.170/3’e göre dava boşanmaya ilişkinse, ortak hayatın yeniden kurulması olasılığı bulunduğu takdirde hâkim boşanma yerine ayrılığa karar verebilir. Yargıtay bu yetkinin sınırlarını sıkı tutar. Barışma olasılığına ilişkin kanaat gerekçeli ve somut olmalıdır, zayıf bir ihtimal yeterli değildir. Kusurun tamamen bir eşte olduğu ve barışmanın gerçekçi olmadığı dosyalarda ayrılık kararları bozulmuştur.

Dilekçe bakımından sonucu şudur: boşanma davası açan eş, hâkimin ayrılığa karar vermesini istemiyorsa barışma olasılığının bulunmadığını gösteren olguları da (örneğin uzun süredir ayrı yaşama, ciddi şiddet, güveni tamamen ortadan kaldıran olaylar) açıklamalarda yazmalıdır. Boşanma davasında davalı konumundaki eş ise barışma olasılığını gösteren olguları ileri sürerek hâkimin TMK m.170/3 yetkisini kullanmasını isteyebilir. Karşı dava açılmışsa, davalının boşanma talebi ayrıca değerlendirileceğinden ayrılık isteyen eş, karşı davada boşanmaya hükmedilebileceğini de hesaba katmalıdır.

Süre Nasıl Hesaplanır? Örnek

TMK m.171’e göre süre karar tarihinden değil, kararın kesinleşmesinden itibaren işler. Bir örnekle:

Kesinleşme tarihinin nasıl belirlendiği için boşanma kararı ne zaman kesinleşir yazımıza bakabilirsiniz. Tarih hesabında hata yapılmaması için kesinleşme şerhli karar mutlaka alınmalıdır.

Süre Bitince Açılacak Boşanma Davası (TMK m.172)

Ayrılık süresi bittiğinde ortak hayat yeniden kurulmamışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir (TMK m.172/2). Bu dava, kanunun özel olarak düzenlediği bir boşanma sebebidir. Yargıtay, ortak hayatın yeniden kurulmadığı iddiasıyla açılan davanın m.172’ye dayandığını, bunun genel boşanma sebebi (m.166/2) gibi nitelendirilmesinin usule aykırı olduğunu kabul etmiştir. Ayrılık kararının kesinleşmesinden sonra tarafların bir araya gelmediği tanık beyanlarıyla sabit olan bir dosyada da davanın m.172 kapsamında kabulü gerektiği belirtilmiştir (2. HD, E.2015/13442, K.2016/4168).

TMK m.172/3’e göre bu davada boşanmanın sonuçları düzenlenirken ilk davada ispatlanmış olan olaylar ve ayrılık süresinde ortaya çıkan durumlar göz önünde tutulur. Yani tazminat ve nafaka talepleri bakımından ayrılık dosyasındaki kusur tespitleri ve ayrılık süresindeki davranışlar birlikte değerlendirilir. Bu davanın sonuç ve istem bölümü örneği:

Maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası boşanmaya bağlı haklardır; ayrılık davasında değil, süre sonunda açılan boşanma davasında istenir. Boşanma dilekçesinin tamamı için boşanma dava dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.

Dava Süresince İstenebilecek Geçici Önlemler

Ayrılık davası da boşanma davası gibi aylarca, bazen yıllarca sürebilir. TMK m.169’a göre boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır. Hâkim bu önlemleri kendiliğinden alabilse de dilekçede açıkça talep edilmeleri, ihtiyacın ve delillerin baştan gösterilmesini sağlar.

Çocuğun dinlenmesi gereken durumlarda yaş ve olgunluk ölçütü için çocuk kaç yaşında dinlenir yazımıza bakabilirsiniz.

Ayrılık Davası mı, TMK m.197 Ayrı Yaşama mı?

Ortak hayata ara vermek isteyen eşin elinde iki yol vardır. Hangisinin uygun olduğu, boşanma sebebinin ispatlanabilir olup olmadığına ve ne kadar süreli bir düzen istendiğine bağlıdır.

Ayrı yaşama hakkının ayrıntısı için TMK m.197 ayrı yaşama yazımıza, ayrılık kurumunun genel anlatımı için ayrılık davası rehberimize bakabilirsiniz.

Karar, Kanun Yolları ve Kesinleşme

Ayrılık kararına karşı da genel kurallara göre kanun yoluna başvurulabilir. İlk derece mahkemesinin kararına karşı istinaf süresi kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.345); bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz süresi de iki haftadır (HMK m.361). Ayrılık süresi kesinleşmeyle başladığı için kanun yolu süreci, ayrılığın fiilen ne zaman sona ereceğini doğrudan belirler.

Kanun yolu başvurusu yaparken iki noktaya dikkat edilmelidir. Birincisi, yalnızca ayrılık süresine veya nafaka miktarına itiraz ediliyorsa bu açıkça belirtilmelidir. İkincisi, kanun yolu başvurusu ciddi gerekçeye dayanmalıdır. Yargıtay, kısa ayrılık süresi ve düşük nafaka gerekçesiyle karardan yaklaşık dört yıl sonra yapılan bir başvuruyu kötü niyetli bulmuş ve vekile para cezası verilmiştir (2. HD, 09.03.2017, E.2016/10693, K.2017/2568). Reddedilen bir boşanma davasından sonraki farklı yol için TMK m.166/4 fiili ayrılık yazımıza, diğer dilekçe örnekleri için aile hukuku örnek dilekçeler sayfamıza bakabilirsiniz.

Dilekçeyi Vermeden Önce Kontrol Listesi

• Yetkili mahkeme: eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydır birlikte oturulan yer (TMK m.168)
• Konu satırında “ayrılık” ifadesi; boşanma talebiyle karışıklık yok
• Boşanma sebebini gösteren her olay tarihli ve ayrı numaralı
• Her olay için delil ve tanık; tanıkların hangi olayı anlatacağı
• Neden boşanma değil ayrılık istendiğine ilişkin somut gerekçe
• Bir ile üç yıl arasında açık süre talebi (TMK m.171)
• Velayet ve kişisel ilişki talebi (TMK m.182/1, m.336/2)
• Dava süresince ve ayrılık süresince tedbir niteliğinde nafaka talebi
• Gerekirse konut ve eşya kullanımına ilişkin önlem talebi
• Nüfus kayıtları, vekâletname ve harç

Sıkça Sorulan Sorular

Ayrılık davası nedir, boşanmadan farkı ne?

Ayrılık, evliliği sona erdirmeden ortak hayata mahkeme kararıyla bir ile üç yıl arasında ara verilmesidir. Evlilik bağı devam eder; medeni hâl evli kalır, sadakat yükümlülüğü sürer ve mirasçılık sona ermez. Boşanma ise evliliği kalıcı olarak sona erdirir.

Ayrılık davası hangi sebeplerle açılır?

TMK m. 167 uyarınca boşanma davası açmaya hakkı olan eş, dilerse boşanma dilerse ayrılık isteyebilir. Ayrılık için ayrı bir sebep listesi yoktur; boşanma sebeplerinin aynısı geçerlidir ve bu sebebin ispatı gerekir.

Ayrılık süresi ne kadar olur?

TMK m. 171 uyarınca ayrılığa bir yıldan üç yıla kadar bir süre için karar verilebilir. Bu sınırlar kesindir; altı ay veya dört yıl gibi bir süre belirlenmesi bozma sebebidir. Süre, ayrılık kararının kesinleşmesiyle işlemeye başlar.

Ayrılık süresi bitince ne olur?

TMK m. 172 uyarınca süre bitince ayrılık durumu kendiliğinden sona erer; ayrıca bir karara gerek kalmaz. Ortak hayat yeniden kurulmuşsa evlilik olağan akışında devam eder. Kurulmamışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir.

Ayrılık süresinde sadakat yükümlülüğüm sürer mi?

Evet. Evlilik devam ettiğinden sadakat borcu ve diğer evlilik yükümlülükleri ayrılık süresince de sürer. Bu dönemdeki davranışlar, süre sonunda açılabilecek boşanma davasında kusur olarak değerlendirilebilir.

Ayrılık davası açtım, hâkim boşanmaya karar verebilir mi?

Hayır. TMK m. 170/2 uyarınca dava yalnız ayrılığa ilişkinse boşanmaya karar verilemez; hâkim talebi aşamaz. Bunun tersi mümkündür: boşanma davasında hâkim, ortak hayatın yeniden kurulması olasılığı bulunduğu takdirde ayrılığa karar verebilir (TMK m. 170/3).

Ayrılık süresinde eşim vefat ederse mirasçı olur muyum?

Evet. Ayrılık evliliği sona erdirmediğinden mirasçılık devam eder. Mirasçılık ancak boşanmanın kesinleşmesiyle sona erer. Bu, ayrılık ile boşanma arasındaki en çok gözden kaçan farklardan biridir.

Anlaşmalı ayrılık mümkün mü?

Uygulamada mümkün değildir. TMK m. 166/3 yalnızca boşanma, boşanmanın malî sonuçları ve çocukların durumu hakkındaki anlaşmayı düzenlediğinden anlaşmalı ayrılık kararı verilemeyeceği kabul edilir. Ayrıca öğretide ayrılık süresinin uzatılamayacağı ve aynı evlilikte ikinci kez ayrılık kararı verilemeyeceği kabul edilmektedir; süre sonunda kanunun öngördüğü yol boşanma davasıdır (TMK m. 172/2).

Ayrılık davasında hangi mahkeme yetkilidir?

TMK m.168’e göre eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi yetkilidir. Görevli mahkeme aile mahkemesidir; bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar.

Boşanma davası açtım, hâkim ayrılığa karar verebilir mi?

Evet, ancak TMK m.170/3’e göre ortak hayatın yeniden kurulması olasılığı bulunduğu takdirde. Yargıtay bu kanaatin gerekçeli ve somut olmasını arar; zayıf bir ihtimal yeterli değildir.

Ayrılık süresinde çocuğun nafakası nasıl adlandırılır?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 19.12.2013 tarihli, E.2013/12625, K.2013/30111 sayılı kararına göre ayrılık hâlinde iştirak nafakasına hükmedilmez; çocuk için de tedbir niteliğinde nafaka istenir.

Ayrılık davasında tazminat istenebilir mi?

TMK m.174’teki maddi ve manevi tazminat ile m.175’teki yoksulluk nafakası boşanmaya bağlı haklardır. Bu talepler, ayrılık süresi bittikten sonra TMK m.172 uyarınca açılacak boşanma davasında, ilk davada ispatlanan olaylar ve ayrılık süresindeki durumlar gözetilerek ileri sürülür.

Ayrılık kararı mal rejimini sona erdirir mi?

Hayır. TMK m.225/2 dava tarihinden geçerli sona ermeyi evliliğin iptali, boşanma ve mal ayrılığına geçilmesi hâlleriyle sınırlar. Haklı bir sebep varsa TMK m.206 uyarınca mal ayrılığına geçilmesi ayrıca istenebilir.

Ayrılık süresi bitince açılan boşanma davası hangi maddeye dayanır?

TMK m.172/2’ye. Yargıtay, ortak hayatın yeniden kurulmadığı iddiasıyla açılan davanın m.172’ye dayandığını ve genel boşanma sebebi (m.166/2) gibi nitelendirilemeyeceğini kabul etmiştir.

Dilekçede eksiklik olursa dava reddedilir mi?

HMK m.119/2’ye göre mahkemenin adı, dava konusu, vakıalar, deliller ve hukuki sebepler dışındaki eksiklikler için hâkim bir haftalık kesin süre verir; süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır.