Tedbir Nafakası Talep Dilekçesi Örneği (2026) — TMK 169, HGK Kararları ve İcra Yolu

Talebin Sunulma Anı: Üç Farklı Senaryo

Tedbir nafakası, ayrı bir dava değil taleptir. Ancak nereye sunulacağı, o an dosyanın hangi aşamada olduğuna göre değişir.

Talebin ne zaman sunulduğu, nafakanın hangi tarihten itibaren işleyeceğini de etkiler. Bu nedenle ihtiyaç doğduğu anda talebin sunulması, geriye dönük kayıp yaşanmasını önler.

Miktarın Belirlenmesi: Dilekçeye Eklenecek Veriler

Tedbir nafakasında mahkeme, tarafların ekonomik ve sosyal durumunu değerlendirerek karar verir. Talebin somutlaştırılması, kararın hem hızlanmasını hem de gerçekçi olmasını sağlar.

1. Aylık gider tablosu. Kira, aidat, elektrik-su-doğalgaz, gıda, ulaşım, eğitim ve sağlık kalemleri ayrı satırlar hâlinde ve toplamıyla. Her kalem için belge — kira sözleşmesi, fatura, okul yazısı.
2. Kendi geliriniz. Bordro, SGK hizmet dökümü veya gelir bulunmadığına dair beyan. Gelirin gizlenmesi, sonradan ortaya çıktığında güven kaybına yol açar.
3. Karşı tarafın geliri. Biliniyorsa belge; bilinmiyorsa araştırılması talep edilmelidir — SGK kayıtları, vergi dairesi, banka hesap hareketleri, tapu ve araç kayıtları.
4. Çocuk sayısı ve yaşları. Her çocuk için ayrı tutar istenmesi, ileride iştirak nafakasına dönüşüm aşamasında karışıklığı önler.

Karara İtiraz ve Değişiklik Talebi

Tedbir nafakası kararı geçicidir; bu nedenle hem itiraz hem de sonradan değiştirilme imkânı vardır.

İtiraz veya değişiklik talebi, ödeme yükümlülüğünü durdurmaz. Karar verilene kadar mevcut tutarın ödenmesi zorunludur; ödenmemesi hâlinde icra takibi ve şikâyet yolu işler. Doğru sıra şudur: ödemeyi sürdürmek, aynı anda talebi sunmak.

Bir kural daha hatırlatılmalıdır: iştirak nafakası çocuğun hakkıdır ve ana baba bu haktan çocuk adına feragat edemez. Protokolde veya dilekçede “nafaka talep etmiyorum” beyanı, çocuk bakımından bağlayıcı değildir; çocuk için nafaka her zaman talep edilebilir. Bu, anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanırken en sık yapılan hatalardan biridir.

Nafakanın artırılmasında dayanak maddeler ve endeksli artış talebi için nafaka artırımı rehberimize, protokolde kararlaştırılan nafakanın ödenmemesi hâlinde izlenecek yollar için protokol ihlali rehberimize bakabilirsiniz.

Dava Açılmadan Önce Nafaka İstenebilir mi? TMK m.197

TMK m.169, tedbir nafakasını dava açıldıktan sonra için düzenler. Peki henüz boşanma davası açılmamışsa ne olur? Kanun bu dönem için ayrı bir yol öngörmüştür.

TMK m.197’nin birinci fıkrasına göre eşlerden biri, ortak hayat sebebiyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddî biçimde tehlikeye düştüğü sürece ayrı yaşama hakkına sahiptir.

Maddenin ikinci fıkrası ise malî tarafı düzenler: birlikte yaşamaya ara verilmesi haklı bir sebebe dayanıyorsa hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine birinin diğerine yapacağı parasal katkıya, konut ve ev eşyasından yararlanmaya ve eşlerin mallarının yönetimine ilişkin önlemleri alır.

Görüldüğü gibi bu hüküm, dört ayrı önlem öngörür: parasal katkı, konuttan yararlanma, ev eşyasından yararlanma ve malların yönetimi. Boşanma davası açmadan da bu önlemler istenebilir.

m.169 ile farkı. TMK m.169 önlemleri re’sen alınırken, m.197/2’deki önlemler “eşlerden birinin istemi üzerine” alınır. Yani ayrı yaşama hâlinde talep edilmesi zorunludur.

Bir basamak öncesi — TMK m.195. Uyuşmazlık henüz ayrı yaşama noktasına gelmemişse, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya evlilik birliğine ilişkin önemli bir konuda uyuşmazlığa düşülmesi hâlinde, eşler ayrı ayrı veya birlikte hâkimin müdahalesini isteyebilirler. Hâkim eşleri yükümlülükleri konusunda uyarır, uzlaştırmaya çalışır ve gerektiği takdirde eşlerden birinin istemi üzerine kanunda öngörülen önlemleri alır.

Dayanak — TMK m.185. Bütün bu yolların arkasındaki yükümlülük aynıdır: eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorundadırlar. Nafaka talebi, bu yardım yükümlülüğünün malî karşılığıdır.

Şiddet Dosyalarında Ayrı Bir Dayanak: 6284 m.5/4

Koruma başvurusu yapılmış dosyalarda, nafaka için ayrı bir dava açılması gerekmeyebilir. 6284 sayılı Kanun bu konuda özel ve güçlü bir hüküm içerir.

Kanun’un 5. maddesinin dördüncü fıkrasına göre şiddet uygulayan, aynı zamanda ailenin geçimini sağlayan yahut katkıda bulunan kişi ise 4721 sayılı Kanun hükümlerine göre nafakaya hükmedilmemiş olması kaydıyla hâkim, şiddet mağdurunun yaşam düzeyini göz önünde bulundurarak talep edilmese dahi tedbir nafakasına hükmedebilir.

Üç şart birlikte aranır. Birincisi, şiddet uygulayanın aynı zamanda ailenin geçimini sağlayan ya da katkıda bulunan kişi olması. İkincisi, Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre daha önce nafakaya hükmedilmemiş olması. Üçüncüsü, hâkimin şiddet mağdurunun yaşam düzeyini göz önünde bulundurması.

Ayırt edici yön. Hükmün en dikkat çekici ifadesi “talep edilmese dahi”dir: hâkim bu nafakaya re’sen hükmedebilir. Koruma başvurusu sırasında malî talepleri dile getiremeyen kişiler bakımından bu, önemli bir güvencedir.

Aynı dosyada başka talepler. 6284 m.5’in üçüncü fıkrası uyarınca hâkim, bu Kanundaki tedbirlerle birlikte 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunundaki koruyucu ve destekleyici tedbirler ile 4721 sayılı Kanun hükümlerine göre velâyet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki kurulması hususlarında karar vermeye yetkilidir.

Yine de yazılmalı. Re’sen hükmedilebilmesi, talebin yazılmamasını gerektirmez. Mağdurun gelir durumu ve ihtiyaçlarına ilişkin bilgiler dosyaya sunulduğunda hâkimin değerlendirmesi somutlaşır.

Dilekçenin Unsurları, Görev ve Yetki

Talep hangi yola dayanırsa dayansın, dilekçenin kanunda aranan unsurları taşıması gerekir.

Dilekçe unsurları — HMK m.119. Dava dilekçesinde bulunması gerekenler arasında; mahkemenin adı, tarafların ad, soyad ve adresleri, davanın konusu, açık bir şekilde vakıalar, hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiği, dayanılan hukukî sebepler ve açık bir biçimde talep sonucu yer alır.

Belgeler birlikte verilir — HMK m.121. Dilekçede gösterilen ve elde bulunan belgelerin asıllarıyla birlikte, karşı taraf sayısından bir fazla örneğinin dilekçeye eklenmesi; başka yerlerden getirtilecek belge ve dosyalar için de bunların bulunabilmesini sağlayıcı açıklamanın dilekçede yer alması gerekir.

Görev. Nafaka talepleri aile mahkemesinde görülür. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar ve kararında bu sıfatı belirtir.

Yetki — iki ayrı kural. Talep boşanma davasıyla birlikte ileri sürülüyorsa yetki TMK m.168‘e göre belirlenir: eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi. Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında ise TMK m.177 uyarınca yetkili mahkeme nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir.

Miktarın ölçütü. TMK m.4’e göre kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini göz önünde tutmayı emrettiği konularda hâkim hukuka ve hakkaniyete göre karar verir. Bu nedenle dilekçede hem ihtiyaç hem de karşı tarafın ödeme gücüne ilişkin veriler sunulmalıdır.

Hukuk Genel Kurulu ve Yargıtay Kararlarında Tedbir Nafakası

Tedbir nafakasının ölçütleri büyük ölçüde Hukuk Genel Kurulu kararlarıyla netleşmiştir. Kararların ortak dayanağı, eşlerin birlikten doğan yükümlülüklerinin boşanma davası açılmakla sona ermemesi (TMK m.185) ve her eşin birliğin giderlerine gücü oranında emeği ve malvarlığıyla katılma yükümlülüğüdür (TMK m.186).

Kararlardan dilekçe yazımı için üç sonuç çıkar. Birincisi, karşı tarafın “eşim de çalışıyor” savunması tek başına sonuç doğurmaz; belirleyici olan iki gelir arasındaki farktır. Bu nedenle dilekçede yalnızca kendi geliriniz değil, iki gelirin karşılaştırması ve evlilik içindeki yaşam düzeyi gösterilmelidir. İkincisi, kusur tartışması tedbir nafakası talebinde gereksizdir; kusura ilişkin vakıalar boşanma ve tazminat talepleri için ayrıca yazılır. Üçüncüsü, çocuk için talep edilen giderler kalem kalem yazılmalıdır: Hukuk Genel Kurulu, iştirak nafakasına re’sen hükmedilebileceğini kabul etmekle birlikte talep edilmeyen ayrı bir öğrenim gideri için hüküm kurulamayacağını belirtmiştir.

Karara İtiraz, Değişiklik ve Tahsil

Tedbir nafakası kararı verildikten sonra üç ayrı süreç gündeme gelebilir.

İtiraz. Tedbir nafakası bir geçici hukukî koruma niteliğindedir ve ara kararla hükmedilir. Bu nedenle bağımsız bir istinaf yolu bulunmaz; itiraz yargılama içinde ileri sürülür ve nihaî hükümle birlikte kanun yoluna götürülür.

Ara karardan dönülebilir. Mahkeme verdiği ara kararla bağlı olmadığından, koşullar değiştiğinde miktarın artırılması, azaltılması veya kaldırılması yargılama sürerken istenebilir. Talebin, değişikliği gösteren somut verilerle desteklenmesi gerekir.

Hüküm sonrası değişiklik — TMK m.176/4: tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılması veya azaltılmasına karar verilebilir. Çocuk nafakası bakımından ise TMK m.331 devrededir: durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır.

Endeksli artış kaydı. TMK m.176’nın son fıkrasına göre hâkim, istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir. Buradaki “istem hâlinde” kaydı belirleyicidir: hâkim bunu re’sen yapamaz, dilekçede ayrıca talep edilmelidir.

Tahsil. Ara kararla verilen tedbir nafakası ilamlı takibe konulamaz; hükümde yer alan tedbir nafakası ise kesinleşme beklenmeden ilamlı takiple takip edilebilir (ayrıntı aşağıdaki tabloda). Nafaka alacakları bakımından güçlü bir rejim vardır: nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemez (HMK m.367/1); icranın geri bırakılması için süre de verilmez (İİK m.36/4; Y. 8. HD 16.11.2017, E.2017/10449, K.2017/15408).

Ödenmezse. İcra ve İflâs Kanunu’nun 344. maddesi uyarınca nafaka borcunun ödenmemesi, kanunda öngörülen usul ve süreler içinde şikâyet üzerine tazyik hapsi yaptırımını gündeme getirir.

Tedbir Nafakasının Takibi: Ara Karar ile Hüküm Arasındaki Fark

Tedbir nafakası ödenmediğinde hangi icra yolunun kullanılacağı, nafakanın yargılama sırasında ara kararla mı, yoksa hükümde mi bağlandığına göre değişir. Yanlış yola başvurmak, icra emrinin iptaline ve zaman kaybına yol açar.

Bu ayrım dilekçe aşamasında da önem taşır. Ara kararla tedbir nafakası alındıktan sonra boşanma hükmünde tedbir nafakasının kesinleşmeye kadar devamına karar verilmesi istenmelidir; böylece hüküm tarihinden sonraki dönem için ilamlı takip imkânı doğar. İcra takibinin ayrıntıları için nafaka ödenmiyorsa ne yapılır, tazyik hapsi şikâyeti için İİK m.344 şikâyet dilekçesi örneği sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Çocuk İçin Tedbir Nafakasının Ayrı Zemini

Tedbir nafakası çocuk için isteniyorsa, dayanak eşler arasındaki yardım yükümlülüğü değil ana babanın bakım borcudur. Bu fark, talebin gücünü belirler.

Kanunî ölçüt — TMK m.182/3: velâyetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararları esas tutulur. Aynı fıkra malî yükümlülüğü de belirler: bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır.

Kusurdan bağımsızdır. Bakım borcu, kusur değerlendirmesine bağlı değildir. Boşanmada kusurlu bulunan taraf da, kusursuz bulunan taraf da bu yükümlülük altındadır.

Feragat edilemez. Çocuk nafakası çocuğun hakkıdır; ana babanın aralarında yapacağı bir anlaşmayla ortadan kaldırılamaz. Protokolde “nafaka istemiyorum” kaydı bulunsa dahi, koşullar gerektirdiğinde nafaka talep edilebilir.

Her zaman yeniden belirlenebilir — TMK m.331: durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır.

Miktarın ölçütü — TMK m.330: nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir; ayrıca çocuğun gelirleri de göz önünde bulundurulur.

Sık Sorulan Sorular