Nafaka, koşulların değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde artırılabilir (TMK m.176/4, m.331). ⚠️ Kritik: Artırım dava tarihinden itibaren hüküm doğurur — geçmişe dönük istenemez. Bu nedenle koşullar değiştiğinde gecikmeden dava açın.
Net Cevap: Yoksulluk nafakasının artırılması, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde TMK m.176/4’e; iştirak nafakasının artırılması ise durumun değişmesi hâlinde TMK m.331’e dayanır. Boşanmadan sonra açılan nafaka davalarında yetkili mahkeme, nafaka alacaklısının yerleşim yeri aile mahkemesidir (TMK m.177). Miktar; çocuğun ihtiyaçları, ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme gücüne göre belirlenir (TMK m.330/1). Artırım uygulamada dava tarihinden itibaren hüküm doğurduğundan geçmiş yıllar için fark istenemez. Her yıl yeniden dava açmamak için nafakanın ileriki yıllarda ne miktar olacağının kararda belirlenmesi istenebilir (TMK m.176/5, m.182/4, m.330/3).
Nafaka Artırım Davasında Mevzuat Haritası
Dilekçenin her bölümü belirli bir kanun maddesine dayanır. Aşağıdaki tablo, artırım davasında kullanılan hükümleri ve her birinin cevap verdiği soruyu gösterir.
Nafaka artırımında temel hükümler
| Soru | Dayanak | Hükmün cevabı |
|---|---|---|
| Yoksulluk nafakası neden artırılır? | TMK m.176/4 | Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde irat artırılabilir veya azaltılabilir. |
| İştirak nafakası neden artırılır? | TMK m.331 | Durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya kaldırır. |
| Velayeti olmayan eş ne kadar katlanır? | TMK m.182/3 | Çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. |
| Miktar neye göre belirlenir? | TMK m.330/1 | Çocuğun ihtiyaçları, ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri; çocuğun kendi gelirleri de hesaba katılır. |
| Gelecek yıllar için belirleme? | TMK m.176/5, m.182/4, m.330/3 | Talep hâlinde hâkim, ileriki yıllarda ödenecek miktarı tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre belirleyebilir. |
| Nafaka ne zaman ödenir? | TMK m.330/2 | Her ay peşin olarak ödenir. |
| Ergin çocuk? | TMK m.328 | Bakım borcu erginliğe kadar sürer; eğitim devam ediyorsa eğitim sona erinceye kadar devam eder. |
| Hangi mahkeme? | TMK m.177; 4787 s.K. | Nafaka alacaklısının yerleşim yeri aile mahkemesi; bu yetki kesin değildir ve genel yetkili mahkemeyi ortadan kaldırmaz (Y2HD 14.12.2006, E.2006/9429, K.2006/17659). |
| Dilekçede neler bulunmalı? | HMK m.119 | Mahkeme, taraflar, konu ve değer, vakıalar, deliller, hukuki sebepler, talep sonucu ve imza. |
| Ödenmezse? | İİK m.344, m.347 | Alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsi; şikâyet süresi üç ay ve her hâlde bir yıl. |
Aile hukukunda verilen her karar yıllarca etkisini sürdürür. Dosyanıza özel destek alın.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp… AİLE MAHKEMESİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad] (T.C. [—]) — [nafaka alacaklısı eş / velayet hakkı sahibi ebeveyn, müşterek çocuk adına], [Adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
DAVALI: [Ad Soyad] (T.C. [—]) — nafaka borçlusu, [Adres]
KONU: … Aile Mahkemesi’nin …/…/20… tarih, 20…/……… E. – 20…/……… K. sayılı kararıyla hükmedilen aylık … TL [iştirak/yoksulluk] nafakasının, aylık … TL‘ye ARTIRILMASI talebidir.
DAVA DEĞERİ: … TL (aylık artırım farkı × 12)
AÇIKLAMALAR:
1. MEVCUT NAFAKA DURUMU
Taraflar, … Aile Mahkemesi’nin yukarıda numarası yazılı kararıyla boşanmışlardır. Anılan kararla, [müşterek çocuk [Ad Soyad] için iştirak nafakası / müvekkil için yoksulluk nafakası] olarak aylık … TL ödenmesine hükmedilmiş; karar …/…/20… tarihinde kesinleşmiştir. Nafaka o tarihten bu yana hiç artırılmamıştır.
2. KOŞULLARDA ESASLI DEĞİŞİKLİK OLMUŞTUR
a) Paranın alım gücü ciddi biçimde düşmüştür. Nafakaya hükmedildiği …/…/20… tarihinden bu yana, TÜİK verilerine göre önemli oranda fiyat artışı yaşanmıştır. Hükmedilen … TL, bugün karşılığı olan alım gücünü büyük ölçüde yitirmiştir. (Ekte: TÜİK endeks verileri.)
b) [İştirak nafakası için] Müşterek çocuğun ihtiyaçları artmıştır. Çocuk, karar tarihinde … yaşında iken bugün … yaşındadır. [Anaokulundan ilkokula / ilkokuldan ortaokula / ortaokuldan liseye] geçmiştir. Buna bağlı olarak:
• Okul/servis/kırtasiye gideri: aylık … TL
• Etüt/kurs/dershane: aylık … TL
• Sağlık gideri: aylık … TL
• Giyim ve beslenme: aylık … TL
• TOPLAM aylık gider: … TL (Ekte: fatura, makbuz, okul kayıt belgesi, sağlık raporu.)
c) [Yoksulluk nafakası için] Müvekkilin zorunlu giderleri artmıştır. Kira … TL‘den … TL‘ye yükselmiş; sağlık ve zorunlu geçim giderleri artmıştır. (Ekte: kira sözleşmesi, faturalar, sağlık belgeleri.)
d) Davalının ekonomik durumu iyileşmiştir. Davalı, karar tarihinde [durum] iken; hâlen [işyeri/kurum]’da … TL aylık gelirle çalışmaktadır. Ayrıca [taşınmaz/araç/kira geliri] edinmiştir. (Delil: SGK kayıtları, tapu ve araç sorgusu, banka hareketleri — celbi talep olunur.)
3. Bu nedenle, TMK m.176/4 [ve iştirak nafakası bakımından m.331] uyarınca nafakanın artırılması zorunlu hâle gelmiştir.
4. OTOMATİK ARTIŞ TALEBİ: Her yıl yeniden dava açılmasının önüne geçilmesi bakımından, nafakanın her yıl ÜFE/TÜFE oranında kendiliğinden artırılmasına hükmedilmesini talep ederiz. Talebimizin dayanağı, hâkimin talep hâlinde ileriki yıllarda ödenecek miktarı belirleyebileceğine ilişkin TMK m.176/5, m.182/4 ve m.330/3 hükümleridir.
HUKUKİ SEBEPLER: TMK m.4, m.175, m.176/4-5, m.177, m.182/3-4, m.328, m.330, m.331; HMK m.119, m.194, m.220, m.221, m.316/1-ç, m.318 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Boşanma ilamı ve kesinleşme şerhi, TÜİK endeks verileri, okul kayıt belgesi, gider fatura ve makbuzları, sağlık belgeleri, kira sözleşmesi, davalının SGK ve gelir kayıtları, tapu ve araç sorgusu, banka hareketleri, sosyal ve ekonomik durum araştırması, tanık, bilirkişi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ ve TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1) Davanın KABULÜ ile, hâlen aylık … TL olan [iştirak/yoksulluk] nafakasının DAVA TARİHİNDEN GEÇERLİ OLMAK ÜZERE aylık … TL‘ye ARTIRILMASINA,
2) Nafakanın her yıl ÜFE/TÜFE oranında kendiliğinden ARTIRILMASINA,
3) Yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.
Tarih: …/…/20…
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad] — İmza
⚖️ Güncel Gelişme — Yoksulluk Nafakasında Değişim
Anayasa Mahkemesi’nin TMK m.175/1’de yer alan “süresiz olarak” ibaresini iptal eden kararı (E.2025/156, K.2026/131, karar tarihi 4 Haziran 2026) 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. İptal hükmü 30 Haziran 2027 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar TMK m.175 eski hâliyle uygulanır: mevcut nafaka kararları kendiliğinden sona ermez ve ödeme yükümlülüğü devam eder. İptal edilen, yoksulluk nafakası kurumu değil nafakanın süresiz olma niteliğidir; iştirak (çocuk) nafakası bu karardan etkilenmez. Ayrıntı için AYM süresiz nafaka kararı: ne değişti ve geçiş döneminde strateji rehberlerimize bakabilirsiniz.
⚠️ Artırım Geçmişe Dönük İstenemez — Gecikmeyin
Bu, nafaka artırım davalarındaki en önemli kuraldır:
Geçmiş yıllara ait “eksik ödenen” nafaka farkı talep edilemez.
Pratik sonuç: Nafaka 3 yıldır artırılmadıysa ve siz bugün dava açarsanız, geçmiş 3 yılın farkını alamazsınız. Yalnızca dava tarihinden itibaren yeni miktar uygulanır.
Bu nedenle: koşullar değiştiğinde beklemeyin. Her geçen ay, geri alınamayan bir kayıptır.
Bekleme süresi var mı? Kanunda nafaka artırım davası için öngörülmüş bir bekleme süresi yoktur; koşullarda esaslı değişiklik olduğunda dava açılabilir. Ancak uygulamada, önceki karardan kısa süre sonra açılan davalarda mahkemeler “koşullarda esaslı değişiklik” şartını daha titiz inceler. Bazı kaynaklarda bir yıllık bir bekleme süresinden söz edilmekteyse de, bu kanuni bir zorunluluk değildir. Somut dosyanız için zamanlamayı avukatınızla değerlendirin.
🔑 En Değerli Talep: Otomatik Artış
Nafaka artırım davalarının en büyük sorunu şudur: her yıl yeniden dava açmak zorunda kalmak. Bu, hem zaman hem para hem de duygusal yıpranma demektir.
Çözüm: Mahkemeden, nafakanın her yıl belirli bir endekse göre kendiliğinden artırılmasına karar verilmesini isteyin.
“Nafakanın her yıl ÜFE/TÜFE oranında kendiliğinden artırılmasına”
Kanun bu tür belirlemeye açıkça imkân tanır (TMK m.176/5, 182/4, 330/3). Yargıtay da tarafların durumunda olağanüstü bir değişiklik bulunmayan dosyada nafakanın resmî endeks oranında artırılmasını yeterli görmüştür (Y3HD 18.01.2016, E.2015/16624, K.2016/178). Böyle bir hüküm kurulursa:
- Nafaka her yıl otomatik artar — dava açmanıza gerek kalmaz.
- İcra takibinde de bu artış doğrudan uygulanır.
⚠️ Endeks tartışması: Yargıtay uygulamasında artış oranı için hem ÜFE hem TÜFE kullanılan kararlar bulunmakta; kaynaklar bu konuda farklılık göstermektedir. Bu nedenle dilekçede “ÜFE/TÜFE oranında” şeklinde talep edilmesi ve nihai endeksin mahkeme takdirine bırakılması pratik bir yaklaşımdır. Somut dosyanız için avukatınıza danışın.
Anlaşmalı boşanmada: Protokole “nafaka her yıl ÜFE/TÜFE oranında artırılır” maddesini mutlaka koydurun. Bu tek cümle, yıllarca dava açmaktan kurtarır.
Davayı Kazandıran Deliller
Sadece “enflasyon arttı” demek çoğu zaman yetmez. Mahkeme somut delil arar.
| Gerekçe | Sunulacak delil |
|---|---|
| Enflasyon | TÜİK endeks verileri; nafakanın hükmedildiği tarihten bugüne alım gücü kaybı hesabı |
| Çocuğun büyümesi | En güçlü gerekçe. Okul kayıt belgesi, eğitim kademesi değişikliği (ilkokul→ortaokul), servis/kurs faturaları, sağlık raporu |
| Gider artışı | Kira sözleşmesi, faturalar, makbuzlar — kalem kalem, tutarlı |
| Borçlunun geliri arttı | SGK kaydı, tapu ve araç sorgusu, banka hareketleri (mahkemeden celbini isteyin) |
💡 En güçlü argüman: çocuğun eğitim kademesi değişikliği. Uygulamada çocuğun ilkokuldan ortaokula veya ortaokuldan liseye geçmesi, ihtiyaçların doğal olarak arttığının kabulü için güçlü bir gerekçe olarak değerlendirilmektedir. Hukuk Genel Kurulu da iştirak nafakasının çocuğun yaşı, eğitimi ve ihtiyaçları ile ana-babanın mali gücüne göre takdir edileceğini belirtmiştir (YHGK 17.04.2013, E.2012/1344, K.2013/517).
Kim Açar, Nerede Açılır?
- İştirak nafakasında: Davayı, çocuğun velayetine sahip ebeveyn, çocuk adına açar. Çocuk ergin olmuşsa ve eğitimi devam ediyorsa, TMK m.328/2 uyarınca kendi adına nafaka talebini ileri sürebilir.
- Yoksulluk nafakasında: Davayı nafaka alacaklısı eş açar.
Görevli mahkeme: Aile Mahkemesi (bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla).
Yetkili mahkeme: TMK m.177 uyarınca, boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Bu, nafaka alacaklısı lehine getirilmiş önemli bir kolaylıktır — davalının bulunduğu şehre gitmeniz gerekmez. Ancak bu yetki kesin değildir; dava, genel yetki kuralı uyarınca davalının yerleşim yerinde de açılabilir (HMK m.6; Y2HD 14.12.2006, E.2006/9429, K.2006/17659).
Nafaka ödenmezse:
- İlamlı icra takibi başlatılabilir.
- Ödenmemesi hâlinde, şikâyet üzerine icra ceza mahkemesinde tazyik hapsi yaptırımı gündeme gelir (İİK m.344).
- İşleyen aylık nafakada maaş haczindeki dörtte bir sınırı uygulamada gözetilmez; İş Kanunu m.35 nafaka alacaklılarının haklarını saklı tutar.
Yoksulluk ve İştirak Nafakasında Artırımın Farklı Dayanakları
Dilekçede en sık yapılan hata, iki nafaka türünün aynı maddeye dayandırılmasıdır. Yoksulluk nafakası boşanma hükümleri arasında yer alır ve artırımı TMK m.176/4’te düzenlenmiştir: irat biçiminde ödenen nafaka, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde artırılabilir. İştirak nafakası ise velayet ve soybağı hükümleri arasında yer alır; artırımı TMK m.331’e dayanır: durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler.
İki nafakanın ölçütü de farklıdır. Yoksulluk nafakasında bakılan, nafaka alacaklısının yoksulluğu ile borçlunun mali gücü arasındaki dengedir. İştirak nafakasında ise TMK m.182/3 uyarınca velayeti kendisine verilmeyen eş çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır; TMK m.330/1 uyarınca miktar çocuğun ihtiyaçları, ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri ile çocuğun kendi gelirleri dikkate alınarak belirlenir. Bu nedenle iştirak nafakası artırımında çocuğun büyümesiyle değişen ihtiyaçlar, yoksulluk nafakası artırımında ise alacaklının zorunlu giderleri ön plana çıkar.
İki nafaka türünde artırım
| Konu | Yoksulluk nafakası | İştirak nafakası |
|---|---|---|
| Artırımın dayanağı | TMK m.176/4 | TMK m.331 |
| Kimin lehine | Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş | Müşterek çocuk |
| Davayı kim açar | Nafaka alacaklısı eş | Velayet sahibi ebeveyn, çocuk adına; ergin ve eğitimi süren çocuk kendisi |
| Temel ölçüt | Alacaklının yoksulluğu ve borçlunun mali gücü | Çocuğun ihtiyaçları, ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme gücü (TMK m.330/1) |
| Gelecek yıllar için belirleme | TMK m.176/5 | TMK m.182/4, m.330/3 |
| Kendiliğinden sona erme | Alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü (TMK m.176/3) | Çocuğun erginliği; eğitim sürüyorsa eğitimin sonu (TMK m.328) |
| AYM kararının etkisi | Süresizlik niteliği iptal edildi; iptal 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girer | Etkilenmez |
Ergin olmuş ancak eğitimi süren çocuk bakımından velayet sona erdiğinden, ebeveyn artık çocuk adına dava açamaz; nafaka talebini çocuk kendisi ileri sürer. Bu konu için 18 yaşını dolduran çocuğa nafaka yazımıza bakabilirsiniz.
Artırım Miktarı Nasıl Belirlenir? Endeks, İhtiyaç ve Ödeme Gücü
Mahkeme artırım miktarını belirlerken üç unsuru birlikte tartar: paranın alım gücündeki kayıp, ihtiyaçlardaki değişiklik ve borçlunun ödeme gücü. Bunlardan yalnızca birine dayanan talep çoğu zaman kısmen kabul edilir. Endeks artışı tek başına bir alt referans işlevi görür; çocuğun eğitim kademesinin değişmesi veya sağlık giderlerinin ortaya çıkması gibi somut ihtiyaçlar ise artırımı endeksin üzerine taşıyabilir. Borçlunun ödeme gücü ise üst sınırı oluşturur; TMK m.182/3 velayeti olmayan eşin “gücü oranında” katılacağını açıkça belirtir.
Örnek hesap (varsayımsal oranlarla)
| Kalem | Tutar | Açıklama |
|---|---|---|
| Son kararla belirlenen iştirak nafakası | 4.000 TL | Karar tarihindeki miktar |
| Aradaki dönemde endeks artışı (varsayım) | %60 | TÜİK verisiyle belgelenir |
| Yalnızca alım gücünü koruyan tutar | 6.400 TL | 4.000 x 1,60 |
| Çocuğun yeni okul servisi ve kurs gideri | +1.600 TL | Fatura ve kayıt belgesiyle |
| Talep edilen yeni nafaka | 8.000 TL | Alım gücü kaybı ve yeni ihtiyaç |
| Borçlunun belgelenen geliri | 60.000 TL | SGK ve bordro kaydı; ödeme gücü sınırı (TMK m.182/3) |
Tablodaki oranlar örnektir; gerçek dosyada kullanılacak endeks verisi, son kararın tarihi ile dava tarihi arasındaki dönem için TÜİK’ten alınmalıdır. Mahkemenin hangi endeksi esas alacağı konusunda uygulama tek tip değildir; bu nedenle dilekçede endeksin adıyla birlikte somut ihtiyaç artışının da gösterilmesi gerekir. Kendi rakamlarınızla ön hesap yapmak için nafaka artırım ve birikmiş fark hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Her yıl dava açmamanın kanuni yolu, gelecek yıllar için belirleme talebidir. TMK m.176/5 yoksulluk nafakası bakımından, TMK m.182/4 ve m.330/3 ise iştirak nafakası bakımından hâkimin talep hâlinde ileriki yıllarda ödenecek miktarı tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre belirleyebileceğini öngörür. Bu talep dilekçenin sonuç ve talep kısmında ayrı bir bent olarak yazılmalıdır. Konunun ayrıntısı için otomatik artış klozu yazımıza bakabilirsiniz.
Dilekçenin Kanuni Unsurları: HMK m.119
Yukarıdaki örnek dilekçe, HMK m.119’da sayılan dava dilekçesi unsurlarına göre kurulmuştur. Nafaka davaları basit yargılama usulüne tabi olduğundan (HMK m.316/1-ç) ayrıca tüm delillerin dilekçeyle birlikte, hangi vakıanın delili olduğu belirtilerek bildirilmesi gerekir (HMK m.318). Bu unsurların her biri dilekçede ayrı bir başlığa karşılık gelir; eksik bırakılan unsur dava sürecini uzatır.
HMK m.119 unsurları ve örnek dilekçedeki karşılığı
| HMK m.119 unsuru | Dilekçedeki karşılığı | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Mahkemenin adı | … AİLE MAHKEMESİ’NE | Nafaka alacaklısının yerleşim yeri (TMK m.177) |
| Tarafların ad, soyad ve adresleri; davacının kimlik numarası | DAVACI, DAVALI | Davalının güncel adresi tebligat için doğru yazılmalı |
| Varsa kanuni temsilci ve vekil | VEKİLİ; çocuk adına açılıyorsa velayet sahibi | Ergin çocuk kendi adına davacıdır |
| Davanın konusu ve değeri | KONU, DAVA DEĞERİ | Uygulamada aylık artış farkının yıllık tutarı gösterilir |
| Vakıaların sıra numarası altında açık özetleri | AÇIKLAMALAR 1-4 | Her değişiklik ayrı bentte, rakam ve tarihle |
| Her vakıanın hangi delille ispatlanacağı | Açıklamalardaki parantez içi ekler, DELİLLER | Delil ile vakıa eşleştirilmeli (HMK m.194) |
| Dayanılan hukuki sebepler | HUKUKİ SEBEPLER | Nafaka türüne göre m.176/4 veya m.331 |
| Açık talep sonucu | SONUÇ ve TALEP | Yeni miktar, dava tarihinden geçerlilik ve gelecek yıllar için belirleme ayrı bentlerde |
| İmza | Davacı veya vekili | UYAP’ta e-imza |
Nafaka Davası Basit Yargılama Usulüne Tabidir (HMK m.316-320)
Her çeşit nafaka davası basit yargılama usulüne tabidir (HMK m.316/1-ç). Bu, dilekçenin yazımını doğrudan etkiler: yazılı yargılamadaki dört dilekçe turu ve sonradan delil bildirme imkânı burada yoktur. Artırım dilekçesi hazırlanırken aşağıdaki kurallar gözetilmelidir:
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Dilekçe turu | Yalnız dava ve cevap dilekçesi verilir; cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi verilemez | HMK m.317/1, 3 |
| Cevap süresi | Dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta; zorunlu hâllerde bir defaya mahsus ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre | HMK m.317/2 |
| Delillerin bildirilmesi | Taraflar dilekçeleriyle birlikte tüm delillerini, hangi vakıanın delili olduğunu belirterek bildirmek; ellerindeki delilleri eklemek ve başka yerden getirilecekler için gerekli bilgiyi vermek zorundadır | HMK m.318 |
| Dosya üzerinden karar | Mahkeme mümkün olan hâllerde taraflar davet edilmeden dosya üzerinden karar verir | HMK m.320/1 |
| İlk duruşma | Dava şartları, ilk itirazlar, anlaşılan ve anlaşılamayan hususlar tespit edilir; taraflar sulhe veya arabuluculuğa teşvik edilir | HMK m.320/2 |
| Tahkikatın süresi | İlk duruşma dışında tahkikat mümkün olduğunca iki duruşmada tamamlanır; duruşmalar arasındaki süre bir aydan fazla olamaz. Bilirkişi incelemesi veya istinabe gibi zorunlu hâllerde hâkim gerekçesini tutanağa yazarak daha ileri gün verebilir ve ikiden fazla duruşma yapabilir | HMK m.320/3 |
| Takipsiz bırakma | İşlemden kaldırılıp yenilenen dosya yeniden takipsiz bırakılırsa dava açılmamış sayılır | HMK m.320/4 |
Tablonun üçüncü satırı en kritik olanıdır: nafaka artırım dilekçesinde deliller sonraya bırakılamaz. TÜİK endeks verisi, okul ve gider belgeleri dilekçeye eklenmeli; davalının SGK, tapu, araç ve banka kayıtları gibi başka yerden getirilecek deliller için de kayıtların bulunduğu yer dilekçede açıkça gösterilmelidir. Yukarıdaki örnek dilekçe bu kurala göre kurulmuştur.
Delillerin Mahkemeye Getirilmesi
Artırım davası belgeyle kazanılır. Basit yargılama usulünde taraflar tüm delillerini dilekçeleriyle birlikte bildirmek ve ellerindeki delilleri dilekçeye eklemek zorundadır (HMK m.318). HMK m.194 uyarınca taraflar dayandıkları vakıaları ispata elverişli şekilde somutlaştırmalı ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmelidir. Bu nedenle “davalının geliri artmıştır” demek yeterli değildir; davalının hangi işyerinde çalıştığı, hangi taşınmazı edindiği ve bunun hangi kayıtla ispatlanacağı yazılmalıdır.
Delilin kaynağı ve getirtme yolu
| Delil | Kimde? | Getirtme yolu |
|---|---|---|
| Davalının maaş ve SGK kaydı | SGK ve işveren | Mahkemece müzekkere; üçüncü kişideki belge için HMK m.221 |
| Davalının taşınmaz ve araç kayıtları | Tapu ve trafik tescil kayıtları | Mahkemece sorgu ve müzekkere |
| Davalının banka hesap hareketleri | Bankalar | Somutlaştırılmış talep üzerine ibraz emri (HMK m.221) |
| Davalının elindeki bordro ve belgeler | Davalı | İbraz için kesin süre; ibraz edilmezse diğer tarafın beyanı kabul edilebilir (HMK m.220/3) |
| Çocuğun okul ve kurs giderleri | Davacı | Fatura, makbuz, okul kayıt belgesi dilekçeye eklenir |
| Tarafların sosyal ve ekonomik durumu | Kolluk araştırması | Sosyal ve ekonomik durum araştırması istenir |
| Alım gücü kaybı | TÜİK | Endeks verisi dilekçeye eklenir |
Sosyal ve ekonomik durum araştırmasının nasıl yapıldığı ve tutanağa nasıl itiraz edileceği için SED araştırması yazımıza bakabilirsiniz.
Davalının Savunmaları ve Karşı Talepleri
Artırım davasında davalı çoğu zaman yalnızca reddi istemekle kalmaz, nafakanın azaltılmasını veya kaldırılmasını da talep eder. Aynı kanun hükümleri her iki yönde çalıştığından, davacının dilekçesinde olası savunmaları önceden karşılaması gerekir.
Sık görülen savunmalar
| Savunma | Hukuki değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| Gelirim azaldı | Ödeme gücü azalmışsa artırım sınırlanabilir; ancak kasıtlı gelir düşüşü dikkate alınmayabilir | TMK m.176/4, m.182/3, m.330/1 |
| Yeniden evlendim, yeni çocuğum var | Borçlunun hayat koşulları ve yeni bakım yükü takdirde gözetilir | TMK m.330/1 |
| Nafaka alacaklısı çalışmaya başladı | Yoksulluk nafakasında yoksulluğun ortadan kalkması, mahkeme kararıyla kaldırma sebebidir | TMK m.176/3 |
| Nafaka alacaklısı yeniden evlendi | İrat biçimindeki nafaka kendiliğinden kalkar | TMK m.176/3 |
| Çocuk ergin oldu | Bakım borcu erginlikte sona erer; eğitim sürüyorsa eğitim sonuna kadar devam eder | TMK m.328 |
| Çocuğu bana göstermiyor | Kişisel ilişki ile nafaka ayrı yükümlülüklerdir; nafaka artırımına engel değildir | TMK m.182, m.323 |
Davalının azaltma veya kaldırma istemi için nafaka azaltma ve kaldırma dilekçesi örneğimize, kasıtlı gelir düşüşü için kasıtlı işsizlik yazımıza bakabilirsiniz.
Artırım Kararından Sonra: Fark Alacağı ve İcra
Artırım kararı uygulamada dava tarihinden itibaren hüküm doğurduğundan, dava tarihi ile kararın uygulanmaya başladığı tarih arasında eski miktar üzerinden yapılan ödemeler eksik kalır. Bu fark, karara dayanılarak birikmiş nafaka olarak ilamlı icra yoluyla istenebilir. Takip talebinde fark ay ay gösterilmeli, sonraki aylar için yeni miktar işleyecek nafaka olarak ayrı kalemde talep edilmelidir.
Ödeme yapılmazsa nafaka alacağının icra hukukundaki ayrıcalıkları devreye girer: işçi ücretinde dörtte bir sınırı bulunsa da İş Kanunu m.35 nafaka alacaklılarının haklarını saklı tutar ve uygulamada işleyen aylık nafaka bu sınıra bağlı olmadan kesilir; emekli aylığı nafaka borcu için haczedilebilir (5510 sayılı Kanun m.93/1); icra emrinin tebliğinden sonra ödenmeyen nafaka için alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir (İİK m.344/1). Şikâyet süresi fiilin öğrenilmesinden itibaren üç ay, her hâlde bir yıldır (İİK m.347). Ayrıntılar için nafaka tahsili rehberimize bakabilirsiniz.
Yargıtay Kararları: Yetki, Ölçüt ve Endeks
Nafaka artırım ve kaldırma davalarına ilişkin aşağıdaki kararlar, dilekçenin hangi mahkemeye verileceği ve artırım miktarının hangi ölçütlerle belirleneceği konusunda yol gösterir. Künyeler yayımlanmış karar özetlerinden teyit edilmiştir.
| Karar | Konu | İlke |
|---|---|---|
| Y2HD 14.12.2006, E.2006/9429, K.2006/17659 | TMK m.177’deki yetki | Nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesinin yetkisi kesin değildir; davacıya seçim hakkı tanır ve genel yetkili mahkemeyi ortadan kaldırmaz |
| Y2HD 14.03.2013, E.2012/14955, K.2013/6904 | Nafakanın kaldırılması davasında yetki | Yoksulluk ve iştirak nafakasının kaldırılması taleplerinde TMK m.177 uygulanmış, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkili kabul edilmiştir |
| Y2HD 08.04.2019, E.2019/2532, K.2019/4235 | Velayetin değiştirilmesiyle birlikte istenen nafaka | Velayetin değiştirilmesi davasıyla birlikte istenen nafaka fer’i istektir; TMK m.177 değil, çekişmesiz yargıdaki genel yetki kuralı (HMK m.384) uygulanır |
| YHGK 17.04.2013, E.2012/1344, K.2013/517 | İştirak nafakasının artırılması | İştirak nafakası çocuğun yaşı, eğitimi ve ihtiyaçları ile ana ve babanın mali gücüne göre takdir edilir; artırım kararı onanmıştır |
| YHGK 30.09.2015, E.2013/1557, K.2015/2021 | İştirak nafakasının miktarı | Nafaka TMK m.330, 331 ve hakkaniyet (TMK m.4) gözetilerek belirlenir; tarafların gelir ve giderleriyle orantısız yüksek nafakaya hükmedilemez |
| Y3HD 18.01.2016, E.2015/16624, K.2016/178 | Yoksulluk nafakasının artırılması | Tarafların durumunda olağanüstü bir değişiklik yoksa nafakanın resmî endeks oranında artırılması yeterlidir; hükümle belirlenen nafaka alacağına faiz kararın kesinleşmesinden itibaren yürütülür |
Bu kararların dilekçeye yansıması şudur: artırım talebi yalnız enflasyona dayanıyorsa mahkeme çoğu zaman endeks oranında artırımla yetinir; endeksin üzerinde bir artış için çocuğun ihtiyaçlarındaki somut değişiklik ve borçlunun ödeme gücü belgelenmelidir. Hukuk Genel Kurulu’nun da vurguladığı gibi, talep borçlunun gücüyle orantılı olmalıdır.
Nafaka Artırım Dilekçesinde Sık Yapılan Hatalar
- Yanlış madde: İştirak nafakası artırımını TMK m.176/4’e, yoksulluk nafakası artırımını TMK m.331’e dayandırmak. Doğrusu tersidir.
- Yetkiyi yanlış değerlendirmek: TMK m.177 nafaka alacaklısına kendi yerleşim yerinde dava açma imkânı tanır. Yargıtay bu yetkinin kesin olmadığını ve genel yetkili mahkemeyi ortadan kaldırmadığını belirtmiştir (Y2HD 14.12.2006, E.2006/9429, K.2006/17659). Davalının yerleşim yerinde dava açmak hatalı değildir; ancak alacaklı için çoğu zaman en elverişli seçenek kendi yerleşim yeridir. Velayetin değiştirilmesi davasıyla birlikte istenen nafakada ise TMK m.177 değil, HMK m.384’teki genel yetki kuralı uygulanır (Y2HD 08.04.2019, E.2019/2532, K.2019/4235).
- Yalnızca enflasyona dayanmak: İhtiyaç artışını ve davalının ödeme gücünü belgelemeden yalnızca endekse dayanan talep çoğu zaman kısmen kabul edilir.
- Gelecek yıllar talebini unutmak: TMK m.176/5, m.182/4 ve m.330/3 talebi yazılmazsa her artış için yeni dava gerekir.
- Geç kalmak: Artırım dava tarihinden itibaren hüküm doğurur; bekleme süresince kaybedilen fark geri istenemez.
- Delili somutlaştırmamak: Hangi delilin hangi vakıayı ispatlayacağını göstermemek (HMK m.194).
- Ergin çocuk adına velayet sahibinin dava açması: Erginlikle velayet sona erer; dava çocuk tarafından açılmalıdır.
Dava Açmadan Önce Kontrol Listesi
- Son nafaka kararının ve kesinleşme şerhinin onaylı örneği
- Nafaka türü ve buna göre dayanak: yoksulluk için TMK m.176/4, iştirak için TMK m.331
- Son karar tarihinden dava tarihine kadar TÜİK endeks verisi
- Çocuğun okul kayıt belgesi, servis, kurs, sağlık ve giyim giderlerine ilişkin belgeler
- Kira sözleşmesi ve zorunlu gider belgeleri (yoksulluk nafakası için)
- Davalının işyeri, taşınmaz, araç ve banka bilgileri; getirtme talepleri (HMK m.221)
- Talep sonucunda yeni miktar, dava tarihinden geçerlilik ve gelecek yıllar için belirleme bentleri
- Nafaka alacaklısının yerleşim yeri aile mahkemesi (TMK m.177)
Dilekçenizi dosyanıza özgü hazırlamak için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilir veya WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.
📖 İlgili Rehberler
🗺️ Aile ve Boşanma Hukuku Konu Haritası
Sürecin tüm aşamaları için hazırladığımız rehberler:
💔 Boşanma Davası
- Boşanma Kararı Ne Zaman Kesinleşir? İstinaf ve Temyiz
- Ön İnceleme Duruşması: Taraflar Ne Yapmalı?
- Tensip Zaptı Nedir? İlk Duruşmaya Hazırlık
- Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Nasıl İspatlanır?
- Boşanma Davasında Islah: Talep ve Sebep Değişikliği
- Boşanma Davasından Vazgeçme: Feragat ve Sonuçları
💰 Nafaka
- Nafaka Hesaplama ve Artırım Aracı
- Tedbir Nafakası Geriye Dönük İstenebilir mi?
- Emekli Maaşına Nafaka İçin Haciz Konur mu?
- Nafaka Ödememe ve Tazyik Hapsi
- Yoksulluk Nafakası Alan Eş Yeniden Evlenirse
- İştirak Nafakası Çocuk 18 Yaşına Gelince Biter mi?
👶 Velayet ve Çocuk
- Bekar Biri Tek Başına Evlat Edinebilir mi?
- Sosyal İnceleme Raporu (SİR) ve Velayet
- Velayeti Alan Ebeveyn Başka Şehre Taşınabilir mi?
- Geçici (Tedbiren) Velayet Nedir?
- Boşanmadan Sonra Çocuğun Nüfus Kaydı
- Koruyucu Aile ile Evlat Edinme Farkı
🏠 Mal Rejimi ve Paylaşım
- Evlilikte Alınan Araba Boşanmada Paylaşılır mı?
- Aile Konutu Şerhi Tapuya Nasıl Konulur?
- Krediyle Alınan Ev Boşanmada Nasıl Paylaşılır?
- Mal Paylaşımı Davasında Zamanaşımı
- Emekli İkramiyesi Mal Paylaşımına Girer mi?
- Ortak Kredi ve Banka Borçları Nasıl Paylaşılır?
🛡️ Şiddet ve Koruma (6284)
- 6284 Kapsamında Koruma Kararı Nasıl Alınır?
- 6284 Koruma Kararına İtiraz: Süre ve Usul
- Koruma Kararının Süresi Dolmadan Uzatma
- 6284 Kapsamında Elektronik Kelepçe
- Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır?
- Uzaklaştırma Kararı İşyeri ve Okulu da Kapsar mı?
💍 Evlilik ve Statü
- Evlenme Yaşı Kaçtır? 16-17 Yaşında Evlilik
- Boşanmadan Sonra Kimlik, Pasaport ve Nüfus Kaydı
- Yurt Dışında Yapılan Evlilik Türkiye’de Geçerli mi?
- Evlilik Dışı Doğan Çocuk Nüfusa Nasıl Kaydedilir?
- Eşin Borcundan Diğer Eş Sorumlu mu?
- Yabancı Biriyle Evlilik: Gerekli Belgeler
📚 Genel çerçeve için Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Nafaka artırımı geçmişe dönük istenebilir mi?
Hayır. Nafaka artırımı kural olarak dava tarihinden itibaren hüküm doğurur; geçmiş dönemlere ait fark talep edilemez. Bu nedenle koşullar değiştiğinde gecikmeden dava açılmalıdır.
Nafaka artırım davası için 1 yıl beklemek gerekir mi?
Kanunda öngörülmüş bir bekleme süresi yoktur; koşullarda esaslı değişiklik olduğunda dava açılabilir. Ancak uygulamada, önceki karardan kısa süre sonra açılan davalarda ‘esaslı değişiklik’ şartı daha titiz incelenir.
Nafaka her yıl otomatik artar mı?
Kararda veya protokolde ‘her yıl ÜFE/TÜFE oranında artırılır’ hükmü varsa otomatik artar. Böyle bir hüküm yoksa her artış için yeniden dava açmak gerekir. Bu nedenle davada otomatik artış talep edilmesi önemlidir.
Nafaka artırım davası nerede açılır?
Aile Mahkemesi’nde. TMK m.177 uyarınca yetkili mahkeme, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir — davalının bulunduğu şehre gitmek gerekmez.
En güçlü artırım gerekçesi nedir?
İştirak nafakasında, çocuğun eğitim kademesinin değişmesi (örneğin ilkokuldan ortaokula geçiş) güçlü bir gerekçedir. Ayrıca enflasyon, gider artışı ve borçlunun gelirindeki iyileşme de dikkate alınır.
Nafaka ödenmezse ne olur?
İlamlı icra takibi başlatılabilir. Ayrıca şikâyet üzerine icra ceza mahkemesinde tazyik hapsi yaptırımı gündeme gelebilir (İİK m.344). İşleyen aylık nafakada maaş haczindeki dörtte bir sınırı uygulamada gözetilmez (İş Kanunu m.35).
İştirak nafakasının artırılması hangi maddeye dayanır?
TMK m.331’e dayanır: durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler. Yoksulluk nafakasının artırılması ise TMK m.176/4’e dayanır.
Nafaka artırımında miktar neye göre belirlenir?
TMK m.330/1’e göre çocuğun ihtiyaçları, ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınır; çocuğun kendi gelirleri de hesaba katılır. Velayeti olmayan eş giderlere gücü oranında katılır (TMK m.182/3).
Her yıl otomatik artış hangi maddeye dayanarak istenir?
Yoksulluk nafakası için TMK m.176/5, iştirak nafakası için TMK m.182/4 ve m.330/3. Bu hükümler, talep hâlinde hâkimin ileriki yıllarda ödenecek miktarı tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre belirleyebileceğini öngörür.
Davalı başka şehirde oturuyorsa dava nerede açılır?
Boşanmadan sonra açılan nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m.177). Davalının bulunduğu şehirde dava açmanız gerekmez.
Anlaşmalı boşanma protokolünde belirlenen nafaka artırılabilir mi?
Evet. Protokolle belirlenen ve mahkemece onaylanan nafaka da koşullar değiştiğinde TMK m.176/4 veya m.331 uyarınca artırılabilir. Protokolde artış maddesi varsa önce bu maddenin uygulanıp uygulanmadığı incelenmelidir.
18 yaşını doldurmuş çocuk için nafaka artırımı istenebilir mi?
Çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa ana ve baba eğitim sona erinceye kadar bakımla yükümlüdür (TMK m.328/2). Erginlikle velayet sona erdiğinden talebi çocuk kendisi ileri sürer.
Artırım kararı çıkınca dava tarihinden itibaren oluşan fark nasıl alınır?
Karar dava tarihinden itibaren geçerli olduğundan, dava tarihi ile ödeme tarihi arasındaki eksik ödemeler birikmiş nafaka olarak ilamlı icra yoluyla istenebilir. Takip talebinde fark ay ay gösterilmelidir.
Nafaka artırım davasında harç nasıl hesaplanır?
Uygulamada dava değeri, aylık artış farkının yıllık tutarı olarak gösterilir. Harçlar Kanunu m.13/c’deki muafiyet yalnızca ayda 100 TL’yi geçmeyen nafakalar içindir. Harcı karşılayamayan davacı adli yardım isteyebilir (HMK m.334).
AYM’nin süresiz nafaka kararı artırım davasını etkiler mi?
İptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecektir; bu tarihe kadar TMK m.175 eski hâliyle uygulanır. Karar yoksulluk nafakasının süresizlik niteliğine ilişkindir; iştirak nafakası artırımını etkilemez.
Nafaka artırım davasında delilleri sonradan sunabilir miyim?
Nafaka davaları basit yargılama usulüne tabidir (HMK m.316/1-ç). Taraflar tüm delillerini dilekçeleriyle birlikte, hangi vakıanın delili olduğunu belirterek bildirmek ve ellerindeki delilleri eklemek zorundadır (HMK m.318). Cevaba cevap dilekçesi de verilemediğinden (HMK m.317/3) deliller dava dilekçesinde eksiksiz gösterilmelidir.
Nafaka artırım davası kaç duruşmada biter?
Basit yargılamada mahkeme mümkünse dosya üzerinden karar verir; aksi hâlde ilk duruşma dışında tahkikatı mümkün olduğunca iki duruşmada tamamlar ve duruşmalar arasındaki süre bir aydan fazla olamaz. Bilirkişi incelemesi veya istinabe gibi zorunlu hâllerde hâkim gerekçesini tutanağa yazarak daha ileri gün verebilir (HMK m.320).
Davalının oturduğu yerde de dava açabilir miyim?
Evet. TMK m.177 nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesini yetkili kılar; ancak Yargıtay bu yetkinin kesin olmadığını ve genel yetkili mahkemeyi ortadan kaldırmadığını belirtmiştir (Y2HD 14.12.2006, E.2006/9429, K.2006/17659). Alacaklı açısından çoğu zaman kendi yerleşim yeri daha elverişlidir.
Ankara aile ve boşanma avukatı kadromuz; velayet, nafaka ve mal paylaşımı süreçlerinde yanınızda.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu — mevzuat.gov.tr
- Yargıtay Karar Arama — karararama.yargitay.gov.tr
- HMK m.316 — basit yargılama usulüne tabi davalar (nafaka) — av-saimincekas.com
- HMK m.318 — basit yargılamada delillerin bildirilmesi — av-saimincekas.com
- HMK m.320 — basit yargılamada ön inceleme ve tahkikat — av-saimincekas.com
- TMK m.177 ve yetkiye ilişkin Yargıtay kararları — av-saimincekas.com
- TMK m.330 ve iştirak nafakasına ilişkin Hukuk Genel Kurulu kararları — av-saimincekas.com
Bu sayfada anılan kanun maddelerinin güncel metnine ve içtihatlara yukarıdaki resmî kaynaklardan ulaşabilirsiniz. Mevzuat değişebildiğinden, işlem yapmadan önce güncel hâlin teyit edilmesi önerilir.
İlgili Rehberler
- 📘 Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi
- Nafaka Azaltma / Kaldırma Dilekçesi Örneği (2026) — TMK 176
- Nafaka Artırım ve Azaltım Davası — TMK m.176 Rehberi
- Nafaka Hukuku Rehberi: Türleri, Hesaplama, Artırım ve İcra (2026)
- Yoksulluk Nafakası (TMK m.175): Şartlar, Süresizlik ve Kaldırılma
- Nafaka Artırım Davası Nasıl Açılır? Şartlar, Süre ve TÜFE Hesabı
