Nafakaya “Her Yıl Otomatik Artış” Klozu Nasıl Konur? (Endeks Şartı)

Her yıl enflasyon karşısında nafakanın erimesini önlemenin en pratik yolu, mahkeme kararına otomatik artış (endeks) klozu koydurmaktır. Böylece nafaka, her yıl belirlenen oranda kendiliğinden güncellenir ve sürekli dava açma zorunluluğu ortadan kalkar. Bu yazıda otomatik artış klozunun nasıl talep edileceğini ve sınırlarını açıklıyoruz.

Otomatik Artış Klozu Nedir?

Otomatik artış klozu, mahkeme kararında nafakanın “her yıl belirli bir ayda, TÜİK tarafından açıklanan ÜFE/TÜFE oranında artırılmasına” şeklinde yer alan hükümdür. Bu kloz sayesinde nafaka miktarı, her yıl yeniden dava açılmasına gerek kalmadan otomatik olarak güncellenir.

Klozu Nasıl Talep Edersiniz?

Otomatik artış, mahkemenin kendiliğinden (re’sen) karar vereceği bir husus değildir; çoğu durumda talebe bağlıdır. Bu nedenle boşanma veya nafaka davası dilekçesinde, nafakanın her yıl belirli bir endeks oranında artırılmasını açıkça talep etmek gerekir. Dava dilekçesinde bu talep yapılmazsa, hâkim genellikle artış oranı belirlemez ve nafaka sabit kalır.

Mahkeme talep ile bağlıdır: Davacının talep ettiği orandan fazlasına hükmedilemez. Taraflar kendi aralarında bir yüzde belirlemişse, hâkim de bu oranı uygulayabilir.

Hangi Oran Seçilmeli?

• 12 aylık ortalama TÜFE: Tüketiciye yansıyan fiyat artışını gösterir; hayat pahalılığını gerçekçi yansıttığı için son dönemde sık tercih edilir.
• ÜFE: Üretici fiyat endeksidir; Yargıtay’ın geleneksel uygulamasında sıkça kullanılmıştır.
• ÜFE-TÜFE ortalaması: İki endeksin ortalaması da kararlaştırılabilir.

Otomatik Artış Yetersiz Kalırsa Ne Olur?

Otomatik endeks artışı bir “taban” niteliğindedir. Çocuğun okula veya üniversiteye başlaması, ciddi bir sağlık ihtiyacının doğması ya da nafaka yükümlüsünün gelirinde olağanüstü artış gibi durumlarda, yalnızca endeks artışıyla yetinilmeyip ayrıca nafaka artırım davası açılarak miktarın yeniden belirlenmesi istenebilir.

⚖️ Güncel not: Anayasa Mahkemesi 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla TMK m.175/1’deki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir; iptal, Resmî Gazete yayımından dokuz ay sonra yürürlüğe girecektir. Geçiş döneminde mevcut nafaka kararları ve ödeme yükümlülüğü devam eder. Ayrıntı: AYM süresiz nafaka kararı (2026).

İcra Aşamasında Artış Nasıl Uygulanır?

Kararda artış klozu bulunması, tahsilin kendiliğinden güncel tutardan yapılacağı anlamına gelmez. Uygulama, takip talebinin nasıl kurulduğuna bağlıdır.

Borçlu tarafın bu aşamadaki itirazları da bellidir: uygulanan endeksin karardaki endeksle uyuşmaması, artış tarihinin yanlış hesaplanması ve önceki yıllara ait artışların mükerrer eklenmesi. Bu nedenle her yıl için ayrı satır tutmak, iki taraf için de netlik sağlar.

Kararda Kloz Yoksa: Sonradan Eklenebilir mi?

Bu, uygulamada sık sorulan bir sorudur. Cevap, kesinleşmiş bir kararın niteliğinden doğar.

1. Doğrudan ekleme mümkün değildir. Kesinleşmiş bir karara, sonradan bir hüküm eklenmesi istenemez; karar bu hâliyle bağlayıcıdır.
2. Artırım davası açılır. Yeni bir dava ile nafakanın artırılması istenir; bu davada ayrıca artış klozu talep edilir.
3. Yeni kararda kloz yer alır. Böylece bundan sonraki yıllar için otomatik artış sağlanmış olur.

Bu üç adımın pratik sonucu şudur: kloz olmayan bir kararla yola devam edildiğinde, her artırım için ayrı dava açılması gerekir. Bu nedenle ilk davada klozun talep edilmesi, ileride tekrarlanacak dava yükünü baştan ortadan kaldırır.

Yükümlü Bakımından Değerlendirme

Otomatik artış klozu yalnızca alacaklının yararına değildir; ödeyen taraf için de öngörülebilirlik sağlar.

Son satır önemlidir: artış klozu bulunması, nafakanın hiç azaltılamayacağı anlamına gelmez. Yükümlünün gelirinde düşüş, sağlık sorunu veya yeni bakım yükümlülüğü doğması hâlinde azaltma davası açılabilir. Kloz, yalnızca artışın otomatik işlemesini sağlar; koşulların değişmesine dayalı davaları engellemez.

Sabit oran ile endeks arasındaki tercih bakımından da bir denge vardır: sabit oran öngörülebilirlik sağlar ancak enflasyonun altında kalabilir; endeks ise gerçek erimeyi yansıtır ancak dalgalıdır. Protokol veya dilekçe hazırlanırken bu tercih, tarafların gelir yapısına göre yapılmalıdır.

Artırım davasının şartları, hesap ölçütleri ve başlangıç tarihi için nafaka artırım davası rehberimize, protokolde nafaka ve artış hükümlerinin nasıl yazılacağı için anlaşmalı boşanma şartları rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Mahkeme otomatik artışa kendiliğinden karar verir mi?

Genellikle hayır. Otomatik artış çoğu durumda talebe bağlıdır. Dava dilekçesinde nafakanın her yıl endeks oranında artırılmasını açıkça talep etmezseniz, hâkim artış oranı belirlemeyebilir.

Otomatik artış varsa her yıl dava açmam gerekir mi?

Hayır. Kararda otomatik artış klozu varsa, nafaka her yıl belirlenen oranda kendiliğinden güncellenir. Ayrıca dava açmaya gerek kalmaz.

Otomatik artış yetersiz kalırsa ne yapabilirim?

Otomatik endeks artışı bir tabandır. Çocuğun artan giderleri veya yükümlünün gelir artışı gibi olağanüstü durumlarda, ayrıca nafaka artırım davası açarak miktarın yeniden belirlenmesini isteyebilirsiniz.

Hangi endeks daha avantajlı?

Yüksek enflasyon dönemlerinde 12 aylık ortalama TÜFE genellikle alacaklı lehinedir ve son dönemde sık tercih edilir. Ancak hangi endeksin uygulanacağı mahkeme kararındaki ifadeye bağlıdır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işlem yapmadan önce bir avukata danışmanız ve güncel mevzuat ile uzman hukuki görüşü esas almanız önerilir.