Kademeli (Evlilik Süresine Endeksli) Nafaka Modeli: AYM Kararı ve Taslaklar (2026)

Süresiz nafaka tartışmalarının merkezinde, nafakanın evlilik süresiyle orantılı şekilde belirlenmesini öngören “kademeli nafaka” modeli yer almaktadır. Henüz yasalaşmamış olsa da bu model, gelecekteki düzenlemenin temelini oluşturabilir. Bu rehberde kademeli nafaka modelinin ne olduğunu ve hangi kriterleri içerdiğini açıklıyoruz.

Kademeli Nafaka Tartışmasının Mevzuat ve Karar Haritası

Kademeli nafaka modeli bir taslak olduğu için hukuki zemini, yürürlükteki TMK hükümleri ile bu hükümler hakkında verilmiş Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay kararlarından okunur. Aşağıdaki tablo, tartışmanın hangi metne dayandığını gösterir.

Kademeli Nafaka Modeli Nedir?

Kademeli nafaka modeli, yoksulluk nafakasının ömür boyu değil, evlilik süresine ve tarafların durumuna göre belirlenen makul bir süreyle ödenmesini öngören bir yaklaşımdır. Temel mantığı, kısa süren bir evlilikten dolayı uzun yıllar nafaka ödeme zorunluluğunun önüne geçmektir.

Tartışılan Kriterler

Kamuoyuna yansıyan taslak ve tekliflerde nafaka süresinin belirlenmesinde şu ölçütler gündemdedir: evlilik süresi, tarafların yaşı, eğitim ve meslek durumu, sağlık durumu, nafaka alacaklısının çalışabilir olup olmadığı, çocuk sayısı ve çocukların yaşı. Bu kriterler puanlanarak veya değerlendirilerek bir süre sınırı belirlenmesi öngörülmektedir.

Örnek Yaklaşımlar

Basına yansıyan modellerde, örneğin belirli yıl evli kalan bir çift için orantılı bir nafaka süresi öngörülmesi gibi yaklaşımlar tartışılmaktadır. “Evlilik süresi kadar” veya “makul süre” kavramlarının, mevcut “ömür boyu” anlayışının yerini alması planlanmaktadır. Ancak bu oranların hiçbiri henüz kesinleşmemiştir.

Önemli Uyarı: Henüz Yasalaşmadı

Kademeli nafaka modeli şu an için bir reform tartışması ve taslak niteliğindedir. TBMM’de kabul edilip Resmî Gazete’de yayımlanmadıkça yürürlükteki kanun hâline gelmez. Bu nedenle “5 yıl nafaka”, “evlilik süresi kadar nafaka” gibi kesin ifadeler, büyük ölçüde kulis bilgileri ve taslak iddialarına dayanmaktadır. Güncel durumda halen TMK m.175 ve 176 hükümleri geçerlidir.

AYM Gerekçesi Kademeli Model İçin Ne Söylüyor?

Kademeli nafaka tartışmasının bugünkü hukuki dayanağı, Anayasa Mahkemesinin 4 Haziran 2026 tarihli kararının gerekçesidir. Antalya 12. Aile Mahkemesinin itiraz başvurusu üzerine verilen kararda Mahkeme, kuralı Anayasa’nın 2., 5. ve 17. maddeleri yönünden incelemiş; Anayasa’nın 17. maddesindeki maddi ve manevi varlığı koruma ve geliştirme hakkı bakımından devletin pozitif yükümlülüğüyle bağdaşmadığı sonucuna varmıştır. Başvuruda ileri sürülen 10. ve 35. maddelerle ilgi görülmemiş, 20. ve 41. maddeler ise ayrıca incelenmemiştir. İptal kararı oyçokluğuyla (üç karşıoyla), dokuz aylık erteleme ise oybirliğiyle verilmiştir (AYM, 04.06.2026, E.2025/156, K.2026/131).

Gerekçenin kademeli model bakımından en önemli yanı, Mahkemenin nafakanın süresi belirlenirken gözetilmesi gereken ölçütleri saymış olmasıdır: evlilik süresi, eşlerin yaşı ve sağlık durumu, ekonomik durumları, çalışma imkânı ve nafakanın yükümlünün hayatına etkisi. Mahkeme, irat biçimindeki nafakanın süresinin bu ölçütlere göre somut olayda hâkim tarafından belirlenmesi, nafakanın süresiz olması gereken hâllerin ise kanunda açıkça düzenlenmesi gerektiğini belirtmiş; pozitif yükümlülüklerin yerine getirilmesinde kanun koyucuya geniş bir takdir yetkisi tanındığını da vurgulamıştır. Dolayısıyla gerekçe, evlilik süresini tek ölçüt yapan katı bir tabloyu değil, evlilik süresinin diğer ölçütlerle birlikte değerlendirildiği bir sistemi işaret etmektedir.

Kararın ilginç yanı, Mahkemenin aynı ibare hakkında 2012’de ret kararı vermiş olmasıdır. 2012 kararında “süresiz olarak” ifadesinin ömür boyu nafaka anlamına gelmediği, nafakanın TMK m.176’daki sebeplerle kaldırılabileceği kabul edilmişti (AYM, 17.05.2012, E.2011/136, K.2012/72; RG 26.06.2012, S.28335). 2026 kararında Mahkeme, buna rağmen Yargıtay’ın kuralı emredici okuduğunu ve hâkime süre konusunda takdir tanımadığını tespit etmiş ve bu uygulamaya örnek olarak Yargıtay 2. HD, 12.12.2017, E.2016/8859, K.2017/14407 kararını göstermiştir. Karşıoy yazan üyeler ise sorunun kuraldan değil uygulamadan kaynaklandığını, TMK m.176’nın uyarlama imkânı verdiğini ve sosyal devlet ilkesinin ekonomik bakımdan kırılgan eşi koruduğunu savunmuştur.

Kararın geçiş dönemi etkileri için AYM’nin dokuz aylık ertelemesi ve yeni nafaka yasası, geriye yürüme sorusu için süresiz nafaka iptali geriye yürür mü rehberlerimize bakabilirsiniz.

Karar Ne Değiştirdi, Ne Değiştirmedi?

Kamuoyunda “nafaka kalktı” biçiminde yayılan yorumlar hukuken isabetli değildir. İptal edilen, yoksulluk nafakası kurumu değil nafakanın süresiz olma zorunluluğudur. Aşağıdaki tablo ayrımı netleştirmektedir.

Altıncı satır pratikte en kritik uyarıdır: karar yürürlüğe girene kadar nafaka ödemeye devam edilmelidir. “Nasıl olsa kalkacak” düşüncesiyle yapılan tek taraflı kesinti, ilamlı icra takibi ve İİK m.344 kapsamında tazyik hapsi riskini doğurur. Ayrıca Anayasa m.153 uyarınca iptal kararları geriye yürümez; yürürlükten önceki dönem için doğmuş nafaka alacakları korunur.

Taslaklar Ne Diyor? Basına Yansıyan Modeller ve Bugünkü Durum

Kamuoyunda “kademeli nafaka” olarak anılan düzenlemenin resmî bir metni yoktur. Adalet Bakanlığının çalışmalarına ilişkin bilgiler basın haberleri ve açıklamalar üzerinden kamuoyuna yansımış, ancak bu haberler birbiriyle tutarlı değildir. 14 Ekim 2026 tarihli haberlere göre nafaka düzenlemesini içermesi beklenen yargı paketi henüz TBMM’ye sunulmamıştır. 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi) ise nafakaya ilişkin hüküm içermemektedir; bu konu yeni nafaka yasası rehberimizde ayrıca anlatılmıştır.

Bu farklılık, “kaç yıl evliliğe kaç yıl nafaka” sorusuna bugün kesin bir cevap verilemeyeceğini gösterir. Örneğin sekiz yıllık bir evlilikte, yarı süre ve beş yıllık taban formülü beş yıllık bir süre verirken, Euronews’in aktardığı kademeli yapıda süre en fazla sekiz yıl olabilecektir; on iki yıllık bir evlilikte ise ilk formül altı yıl sonucunu verir. Bu hesaplar yalnızca taslak haberlerinin karşılaştırılması içindir ve hiçbir dosyada dayanak yapılamaz.

AYM gerekçesi de tek başına evlilik süresine bağlı otomatik bir tabloyu zorunlu kılmamaktadır; evlilik süresinin yanında yaş, sağlık, ekonomik durum ve çalışma imkânı gibi ölçütlerin kanunda yer alması ve süresiz nafaka gerektiren hâllerin açıkça düzenlenmesi beklenmektedir. Yeni düzenlemenin mevcut kararlara etkisi için yeni nafaka düzenlemesi mevcut kararları etkiler mi yazımıza bakabilirsiniz.

Geçiş Döneminde Taraflar Ne Yapmalı?

Dokuz aylık geçiş süreci, her iki taraf için de hazırlık dönemidir. Bu dönemde atılacak adımlar, yeni düzenleme yürürlüğe girdiğinde konumunuzu belirleyecektir.

İkinci satır özellikle önemlidir: AYM kararını beklemeye gerek yoktur. TMK m.176/3’teki mevcut kaldırma sebepleri bugün de yürürlüktedir — alacaklının yeniden evlenmesi, fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde nafakanın kaldırılması hemen istenebilir. Şartların ayrıntısı için nafakanın kaldırılması hâlleri (TMK m.176/3) ve eski eşin birlikte yaşaması nafakayı bitirir mi rehberlerimize bakınız.

Bugün Hâkim Nafakaya Süre Koyabilir mi?

İptal kararı 30 Haziran 2027’de yürürlüğe gireceğinden, bu tarihe kadar açılan davalarda TMK m.175 mevcut hâliyle uygulanır. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre kanun yoksulluk nafakasının süresiz olarak istenebileceğini öngördüğünden hâkimin nafakayı süreyle sınırlama konusunda takdir yetkisi yoktur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kısa evlilik, çocuk bulunmaması ve tarafların yeniden görüşme ihtimalinin olmaması gerekçesiyle nafakayı iki yılla sınırlayan kararı, takdir hakkına sığınarak nafakayı belirli bir süreyle sınırlamanın kanuna açık aykırılık oluşturduğu gerekçesiyle bozmuştur (Yargıtay 2. HD, 12.12.2017, E.2016/8859, K.2017/14407). Anayasa Mahkemesinin iptal gerekçesinde örnek gösterdiği karar da budur.

Bu nedenle geçiş döneminde süre sınırı ancak iki yoldan elde edilebilir: anlaşmalı boşanmada tarafların protokolle nafakayı süreli olarak kararlaştırması ve hâkimin bunu uygun bulması ya da ileride TMK m.176’daki sebeplerden birinin gerçekleşmesi. Evlilik süresinin kısalığı, alacaklının yaşı ve çalışma imkânı ise bugün süreyi değil, nafakanın miktarını etkileyen olgulardır; bu olguları delille dosyaya koymak hem miktar tartışmasında hem de ileride açılacak azaltma veya kaldırma davasında yarar sağlar. Derdest dosyalarda süre sınırı talebinin nasıl ileri sürülebileceği nafakaya süre sınırı nasıl talep edilir rehberimizde ele alınmıştır.

Yoksulluğun ölçüsü: Yargıtay ne diyor?

Kademeli model tartışmasında sık sorulan bir soru da çalışan eşin nafaka alıp alamayacağıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, asgari ücretle çalışılıyor olmasının tek başına yoksulluk nafakasının istenmesini engellemediğini, bu durumun nafakanın miktarında dikkate alınacağını kabul etmiştir (YHGK, 21.03.2018, E.2017/2-1584, K.2018/503). Aynı Kurul, asgari ücret düzeyinde gelire sahip olmanın yoksulluğu ortadan kaldırmadığını ve artırım davasında en azından paranın satın alma gücündeki azalmanın gözetilmesi gerektiğini belirtmiştir (YHGK, 18.11.2015, E.2014/416, K.2015/2631). Bu ilkeler, yeni düzenleme yürürlüğe girene kadar kaldırma davalarında da belirleyicidir.

Nafakanın kaldırılması veya azaltılması için açılacak davanın koşulları nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Ölçüt Ölçüt: AYM Gerekçesi, Taslaklar ve Bugünkü Uygulama

Üç Örnek Olayda Geçiş Dönemi

1. Kısa evlilik. İki yıl evli kalan, çocuğu olmayan ve otuz yaşındaki bir eş 2026’da açılan boşanma davasında yoksulluk nafakası istemektedir. Bugünkü uygulamada hâkim nafakayı kendiliğinden süreyle sınırlayamaz; evliliğin kısalığı ve eşin çalışma imkânı nafakanın miktarında dikkate alınır. Taraflar anlaşmalı boşanmaya yönelirse nafakayı protokolle belirli bir süre için kararlaştırabilir. Karar 30 Haziran 2027’den sonra verilecekse hangi hükmün uygulanacağı, çıkarılacak kanunun geçiş hükümlerine bağlıdır.

2. Uzun evlilik. Yirmi beş yıl evli kalmış, hiç çalışmamış elli beş yaşındaki eş için bugün süresiz nafakaya hükmedilir. AYM gerekçesi, süresiz nafakanın gerekli olduğu hâllerin kanunda açıkça düzenlenmesini istemektedir; basına yansıyan taslaklarda da ileri yaş ve çalışamama süre uzatma sebebi olarak anılmaktadır. Bu nedenle uzun evlilik ve ileri yaş, yeni düzenlemede de korunması beklenen durumların başında gelmektedir.

3. Kesinleşmiş eski karar. 2015’te bağlanmış bir yoksulluk nafakasının yükümlüsü, AYM kararından sonra ödemeyi kesmeyi düşünmektedir. İptal kararı geriye yürümez ve mevcut kararları kendiliğinden sona erdirmez; ödemenin kesilmesi icra takibi ve İİK m.344 kapsamında tazyik hapsi riski doğurur. Alacaklı yeniden evlenmişse nafaka kendiliğinden sona erer; fiilen evliymiş gibi yaşıyorsa veya yoksulluğu ortadan kalkmışsa kaldırma davası bugün açılabilir (TMK m.176/3). Taslak haberlerinde yer alan “kesinleşmiş nafakaların bir yıl daha ödenmesi” gibi geçiş formülleri resmî metin olmadığından hesaba katılmamalıdır.

Özetle: Karar Verildi, Yürürlük Bekleniyor

Kademeli nafaka modeli — evlilik süresine endeksli kademeler — hâlâ bir taslaktır ve yasalaşmamıştır. Ancak tablo 4 Haziran 2026 itibarıyla değişmiştir: Anayasa Mahkemesi TMK m.175/1’deki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiş, iptal hükmünün Resmî Gazete yayımından dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir. Bu, süresiz nafaka uygulamasının anayasal dayanağının ortadan kalktığı, ancak bugün için hukukun değişmediği anlamına gelir. Geçiş döneminde mevcut kararlar yürürlüktedir, ödemeler devam etmelidir ve TMK m.176/3’teki kaldırma sebepleri bugün de kullanılabilir. Nihai tablo, TBMM’nin yapacağı düzenlemeyle netleşecektir.

Kademeli Nafaka Haberleri Karşısında Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Kademeli nafaka modeli yürürlükte mi?

Hayır. Bu model henüz bir reform tartışması ve taslak niteliğindedir. TBMM’de kabul edilip yayımlanmadıkça yürürlüğe girmez.

Nafaka süresi neye göre belirlenecek?

Tartışılan modellerde evlilik süresi, tarafların yaşı, eğitim-meslek durumu, sağlık, çalışabilirlik ve çocuk durumu gibi kriterler öne çıkmaktadır.

Mevcut nafakam kademeli modele tabi olacak mı?

Bu, çıkarılacak kanunun geçiş hükümlerine bağlıdır. Türk hukukunda genel ilke kanunların geriye yürümemesidir; ancak nihai durumu yeni yasa belirleyecektir.

Hangi kanun şu an geçerli?

Yürürlükteki sistem halen TMK m.175 ve m.176 hükümlerine dayanmaktadır. Yeni bir nafaka kanunu henüz çıkmamıştır.

AYM kararı yoksulluk nafakasını kaldırdı mı?

Hayır. Anayasa Mahkemesi yalnızca TMK m.175/1’deki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir (AYM, 04.06.2026, E.2025/156, K.2026/131). Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla nafaka isteme hakkı devam etmektedir.

İptal kararı ne zaman yürürlüğe girecek?

Karar 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, Mahkeme iptalin yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir. Buna göre iptal 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek; o tarihe kadar TMK m.175 mevcut hâliyle uygulanacaktır.

Hâkim bugün nafakaya süre koyabilir mi?

Kural olarak hayır. Yargıtay, kanun nafakanın süresiz istenebileceğini öngördüğü için hâkimin takdir hakkına dayanarak nafakayı süreyle sınırlamasını kanuna açık aykırılık saymaktadır (Yargıtay 2. HD, 12.12.2017, E.2016/8859, K.2017/14407). Anlaşmalı boşanmada taraflar protokolle süre öngörebilir.

Anayasa Mahkemesi 2012’de neden aksi yönde karar vermişti?

Mahkeme 2012’de “süresiz olarak” ifadesinin ömür boyu nafaka anlamına gelmediğini, nafakanın TMK m.176’daki sebeplerle kaldırılabileceğini kabul ederek itirazı reddetmişti (AYM, 17.05.2012, E.2011/136, K.2012/72). 2026 kararında ise Yargıtay’ın kuralı hâkime süre konusunda takdir tanımayacak şekilde uyguladığını tespit ederek ibareyi iptal etmiştir.

Taslağa göre kaç yıl evliliğe kaç yıl nafaka verilecek?

Bu soruya bugün kesin cevap verilemez. Basına yansıyan taslaklar birbirinden farklıdır: bir haberde evlilik süresine göre kademeler, başka bir derlemede evlilik süresinin yarısı ve en az beş yıl formülü, Adalet Bakanının açıklamasında ise hâkime takdir yetkisi tanıyan bir model yer almaktadır. Resmî metin TBMM’ye sunulmadıkça bu rakamlar dayanak yapılamaz.

Nafaka düzenlemesi Meclis’e sunuldu mu?

14 Ekim 2026 tarihli haberlere göre nafaka düzenlemesini içermesi beklenen yargı paketi henüz TBMM’ye sunulmamıştır. 31 Temmuz 2026’da yayımlanan 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi) nafakaya ilişkin hüküm içermemektedir.

Mevcut nafaka kararım 30 Haziran 2027’de kendiliğinden biter mi?

Hayır. Anayasa m.153/5 uyarınca iptal kararları geriye yürümez ve iptal kararı mevcut nafaka kararlarını kendiliğinden sona erdirmez. Kesinleşmiş kararların ne olacağını, TBMM’nin çıkaracağı kanunun geçiş hükümleri belirleyecektir.

Asgari ücretle çalışan eş yoksulluk nafakası alabilir mi?

Alabilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, asgari ücretle çalışılıyor olmasının tek başına yoksulluk nafakasını engellemediğini, bu durumun miktar belirlenirken dikkate alınacağını kabul etmiştir (YHGK, 21.03.2018, E.2017/2-1584, K.2018/503).

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işlem yapmadan önce bir avukata danışmanız ve güncel mevzuat ile uzman hukuki görüşü esas almanız önerilir.