Anayasa Mahkemesi’nin süresiz nafaka kararından sonra en çok sorulan soru şu: “Benim nafakam otomatik olarak kesilecek mi?” Hukuki cevap nettir: hayır. Mevcut nafaka kararları, bu karar nedeniyle kendiliğinden sona ermez. Bu yazıda kararın ödenmekte olan nafakalara etkisini açıklıyoruz.
Ödenmekte Olan Nafaka Kendiliğinden Sona Erer mi?
Hayır. Bir kişi hâlihazırda nafaka ödüyorsa, “Anayasa Mahkemesi iptal etti, artık ödemiyorum” diyemez. Aynı şekilde nafaka alan kişi de karar nedeniyle hakkını otomatik olarak kaybetmez. Mevcut nafaka kararları, mahkeme kararıyla değiştirilmediği veya kaldırılmadığı sürece geçerliliğini korur. Üstelik iptal hükmünün yürürlüğü dokuz ay ertelendiğinden, bu süre boyunca mevcut sistem aynen uygulanır.
Kesinleşmiş Nafaka Kararları Geriye Dönük Kaldırılabilir mi?
Anayasa’nın 153. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları geriye yürümez ve kesinleşmiş mahkeme kararlarını kendiliğinden hükümsüz kılmaz. Bu nedenle iptal kararından önce kesin hüküm hâline gelmiş nafaka kararlarının, sırf bu gerekçeyle geçmişe etkili biçimde ortadan kaldırılması veya ödenmiş nafakaların iadesinin istenmesi hukuken mümkün değildir. Hukuk güvenliği ve kazanılmış hak ilkeleri bu sonucu zorunlu kılar.
Nafakayı Sona Erdirmenin Mevcut Yolu Nedir?
AYM kararından bağımsız olarak, yoksulluk nafakası eskiden de dokunulmaz değildi. Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesi, koşulların değişmesi hâlinde nafakanın kaldırılmasını veya değiştirilmesini her zaman mümkün kılar. Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi, fiilen evliymiş gibi yaşaması ya da yoksulluğunun ortadan kalkması gibi durumlarda; nafaka yükümlüsü, nafakanın kaldırılması davası açabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
AYM kararı çıktı diye nafaka ödemeyi durdurabilir miyim?
Hayır. Mevcut ve kesinleşmiş bir nafaka kararınız varsa, mahkemece kaldırılana kadar ödemeye devam etmeniz gerekir. Tek taraflı olarak ödemeyi kesmek icra takibiyle karşılaşmanıza yol açar.
Daha önce ödediğim nafakaları geri isteyebilir miyim?
Hayır. Anayasa’nın 153. maddesi uyarınca iptal kararları geriye yürümez. Usulünce ödenmiş nafakaların sebepsiz zenginleşme gerekçesiyle geri istenmesi hukuken mümkün değildir.
Mevcut nafakamı nasıl kaldırabilirim?
TMK 176 uyarınca koşullar değişmişse (alacaklının yeniden evlenmesi, yoksulluğunun sona ermesi gibi) nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası açabilirsiniz. Bu yol AYM kararından bağımsız olarak zaten mevcuttur.
Dokuz aylık süre dolunca nafakam otomatik kalkar mı?
Hayır. Dokuz aylık süre, TBMM’ye yeni düzenleme yapması için tanınan süredir. Sürenin dolması mevcut kararları otomatik kaldırmaz; yeni kanun ve geçiş hükümleri ne öngörürse ona göre işlem yapılır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
