Yardım nafakası, boşanmayla ilgisi olmayan bir nafaka türüdür. Anne, baba, çocuk, torun, büyükanne, büyükbaba ve kardeşler arasında karşılıklı olarak işleyen bir yardım yükümlülüğüne dayanır. Bu sayfada yardım nafakası davası dilekçesi örneğini ve davanın kaderini belirleyen bir usul kuralını bulacaksınız.
Davayı kaybettiren en yaygın hata
TMK m. 365 uyarınca yardım nafakası davası mirasçılıktaki sıra göz önünde tutularak açılır. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre sıra takip edilmeksizin açılan davanın dinlenmesine olanak yoktur. Yani çocuğunuz varken doğrudan kardeşinize dava açarsanız, esasa girilmeden reddedilirsiniz.
Yardım Nafakası Nedir, Kimden İstenir?
TMK m. 364 uyarınca herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür. Yükümlüler kanunda sınırlı biçimde sayılmıştır; bu sayımın dışındaki kimselerin yardım nafakası yükümlülüğü yoktur.
- Altsoy: Çocuklar, torunlar, torun çocukları.
- Üstsoy: Anne, baba, anneanne, babaanne, büyükbaba ve daha ileri üstsoy.
- Kardeşler: Ancak refah içinde bulunmaları kaydıyla (TMK m. 364/2).
Buna karşılık teyze, hala, dayı, amca, yeğen ve eş yardım nafakası yükümlüsü değildir. Eşler arasındaki bakım yükümlülüğü ayrı hükümlere tabidir.
Yükümlülük çift yönlüdür. Bir torun büyükbabasına nafaka vermekle yükümlü olduğu gibi, aynı zamanda büyükbabasından da nafaka talep edebilir. Evlatlık ilişkisi süresince evlatlık ile evlat edinen arasında da bu yükümlülük karşılıklı olarak işler.
Mirasçılıktaki Sıra Kuralı Nasıl Uygulanır?
Bu, dilekçeyi yazmadan önce çözülmesi gereken ilk sorudur. TMK m. 365/1 uyarınca dava, mirasçılıktaki sıra göz önünde tutularak açılır. Pratik anlamı şudur: miras hukuku kuralları çerçevesinde size ilk sırada kim mirasçı olacaksa, önce ondan talepte bulunmanız gerekir.
Sıralama genel olarak şu yönde işler: altsoy → üstsoy → kardeşler. Daha yakın hısımlar sorumlu tutulmadan uzak hısımlara başvurulamaz.
Bu nedenle dilekçede, daha yakın sırada bulunan yükümlülerin neden sorumlu tutulamadığı açıklanmalıdır: hayatta olmadıkları, ödeme güçleri bulunmadığı veya kendilerinin de yoksul oldukları belirtilmeli ve belgelenmelidir. Yargıtay kararlarında, dava açılmayan diğer potansiyel yükümlülerin varlığının araştırılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Birden fazla yükümlü aynı sırada bulunuyorsa nafaka aralarında orantılı biçimde paylaştırılır. Ayrıca nafakanın yükümlülerin bir veya birkaçından istenmesi hakkaniyete aykırıysa hâkim, onların nafaka yükümlülüğünü azaltabilir veya kaldırabilir.
Yardım nafakası davanızda sıra kuralı için destek alın
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Yoksulluk Ölçütü: Ne Zaman “Yoksul” Sayılırsınız?
Kanun “yoksulluğa düşecek olma” ifadesini kullanır ancak tanım vermez. Ölçüt Yargıtay uygulamasıyla şekillenmiştir. Hukuk Genel Kurulu’nun 07.10.1998 tarihli, 1998/656 E. ve 1998/688 K. sayılı kararında; yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım ve eğitim gibi bireyin maddi varlığını geliştirmek için zorunlu ve gerekli görülen harcamaları karşılayacak düzeyde geliri olmayanların yoksul kabul edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Buna göre asgari geçim koşullarının altında kalmak temel ölçüttür. Sadece “geçinemiyorum” demek yetmez; gelir, malvarlığı ve zorunlu giderlerin somut belgelerle ortaya konması gerekir.
Karşı tarafın ödeme gücü de ayrıca değerlendirilir. TMK m. 365/2 uyarınca dava, davacının geçinmesi için gerekli ve karşı tarafın malî gücüne uygun bir yardım isteminden ibarettir. Hükmedilecek nafaka, yükümlünün kendi geçimini tehlikeye atacak düzeyde olamaz.
Yardım Nafakası Davası Dilekçesi Örneği (2026)
Aşağıdaki örnek, yaşlı ebeveynin çocuğuna karşı açtığı dava içindir. Köşeli parantezli alanlar dosyanıza göre doldurulmalıdır.
[ … ] AİLE MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No]) — [Açık adres] — [Doğum tarihi]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] — [Adres]
DAVALI: [Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No]) — [Açık adres]
[Davacıya yakınlığı: oğlu / kızı / babası / annesi / kardeşi]
KONU: TMK m. 364 ve devamı uyarınca davacı lehine aylık [ … ] TL yardım nafakasına hükmedilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Davalı, davacının [oğlu / kızı]dır. Taraflar arasındaki hısımlık ilişkisi ekte sunulan aile nüfus kayıt tablosu ile ortaya konmuştur.
2. Mirasçılıktaki sıra yönünden: Davacının altsoyu olarak yalnızca davalı bulunmaktadır. [Birden fazla çocuk varsa: Davacının [ … ] çocuğu bulunmakta olup, diğer çocukları [ad soyad] hakkında da aynı talepte bulunulmaktadır / diğer çocuğu [ad soyad] hâlen [işsiz olup ödeme gücü bulunmamakta / kendisi de yoksulluk içindedir]; buna ilişkin belgeler ektedir.] Böylece TMK m. 365/1’de öngörülen mirasçılıktaki sıra kuralına uygun hareket edilmiştir.
3. Davacının yoksulluğu yönünden: Davacı [ … ] yaşında olup [çalışamaz durumdadır / geliri bulunmamaktadır / aylık [ … ] TL emekli aylığı almaktadır]. Üzerine kayıtlı herhangi bir taşınmaz veya araç bulunmamaktadır; tapu ve trafik sorgu kayıtları ektedir. Aylık zorunlu giderleri şu şekildedir: [kira [ … ] TL, ilaç ve sağlık [ … ] TL, elektrik-su-doğalgaz [ … ] TL, gıda [ … ] TL]. Mevcut geliri, yeme, giyinme, barınma, sağlık ve ulaşım gibi zorunlu ihtiyaçlarını karşılamaya yetmemektedir.
4. Davalının ödeme gücü yönünden: Davalı [işyeri/kurum]’da [ … ] olarak çalışmakta olup aylık geliri [ … ] TL civarındadır. [Üzerine kayıtlı taşınmaz ve araç bulunmaktadır.] Davalının malî durumunun araştırılması talep olunur.
5. Davacı, davalıdan yardım talebinde bulunmuş ancak talepleri karşılıksız kalmıştır. Yardım nafakasına re’sen hükmedilemediğinden işbu davanın açılması zorunluluğu doğmuştur.
6. Yargılama uzun sürebileceğinden, davacının içinde bulunduğu durum gözetilerek dava süresince tedbir nafakasına hükmedilmesi talep olunur.
HUKUKİ SEBEPLER
TMK m. 364, 365, 366, 4787 sayılı Kanun m. 4, 6100 sayılı HMK ve ilgili sair mevzuat.
DELİLLER
Aile nüfus kayıt tablosu, davacının gelir ve emeklilik belgeleri, SGK hizmet dökümü, tapu ve trafik sorgu kayıtları, vergi mükellefiyeti bulunmadığına dair kayıt, kira sözleşmesi, sağlık ve ilaç harcama belgeleri, sağlık kurulu raporu, davalının malî durumunun araştırılması, tarafların ekonomik ve sosyal durum araştırması, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) Tarafların ekonomik ve sosyal durumlarının araştırılmasına,
b) Yargılama süresince davacı lehine aylık [ … ] TL tedbir nafakasına,
c) Davanın kabulü ile TMK m. 364 uyarınca dava tarihinden itibaren aylık [ … ] TL yardım nafakasına,
ç) Nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğinin karara bağlanmasına,
d) Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına
karar verilmesini vekâleten saygıyla arz ve talep ederiz. [Tarih]
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
[İmza]
Yoksulluk ve ödeme gücü dosyanızı birlikte hazırlayalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Dava Kurumlar Tarafından da Açılabilir
Yardım nafakası davası yalnızca nafaka alacaklısı tarafından açılmak zorunda değildir. Nafaka alacaklısına bakmakta olan resmî veya kamuya yararlı kurumlar da bu davayı açabilir. Bakımevi veya huzurevinde kalan bir kişi adına ilgili kurumun dava açması bu kapsamdadır.
Diğer Nafakalardan Farkı
| Nafaka türü | Kimler arasında | Boşanmaya bağlı mı |
|---|---|---|
| Yardım nafakası (TMK 364) | Üstsoy, altsoy, kardeşler | Hayır, bağımsızdır |
| Yoksulluk nafakası (TMK 175) | Boşanan eşler | Evet |
| İştirak nafakası (TMK 182) | Velayeti olmayan ebeveyn → çocuk | Evet |
| Tedbir nafakası (TMK 169) | Dava süresince eşler/çocuk | Geçicidir |
Ergin çocuğun eğitimi devam ediyorsa durum ayrıdır: iştirak nafakası almakta olan çocuk ergin olduktan sonra eğitimi sürüyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere eğitim sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdür.
Görevli Mahkeme ve Usul
| Konu | Durum |
|---|---|
| Görevli mahkeme | Aile Mahkemesi. Bulunmayan yerlerde bu sıfatla Asliye Hukuk Mahkemesi. |
| Yetkili mahkeme | Nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. |
| Yargılama usulü | Basit yargılama usulü. Tedbir nafakası talep edilebilir. |
| Harç | Nafaka davaları maktu harca tâbidir. |
| Adli yardım | Yoksulluk iddiasına dayandığından adli yardım talebiyle birlikte sunulabilir. |
Dilekçede Sık Yapılan Hatalar
- Mirasçılık sırasını atlamak: En yaygın ve en pahalı hatadır. Daha yakın sırada yükümlü varken uzak hısıma açılan dava dinlenmez. Yakın yükümlülerin neden sorumlu tutulamadığı belgelenmelidir.
- Yoksulluğu somutlaştırmamak: Gelir, malvarlığı ve zorunlu giderler kalem kalem yazılmalı, olumsuz kayıtlar (tapu ve araç sorgusunda kayıt bulunmadığı) da sunulmalıdır.
- Karşı tarafın ödeme gücünü ele almamak: Nafaka, yükümlünün malî gücüne uygun olmak zorundadır; bu yönde araştırma talep edilmelidir.
- Kardeşten talepte “refah” şartını gözden kaçırmak: Kardeşlerin nafaka yükümlülüğü refah içinde bulunmalarına bağlıdır. Kardeş varlıklı değilse talep sonuçsuz kalır.
- Tedbir nafakası istememek: Yargılama uzun sürebilir; dava süresince geçim için tedbir nafakası ayrıca talep edilmelidir.
- Yükümlü olmayan kişilere dava açmak: Teyze, hala, dayı, amca ve yeğen yardım nafakası yükümlüsü değildir.
- Talep etmeden nafaka beklemek: Yardım nafakasına re’sen hükmedilmez; mutlaka talep gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yardım nafakası kimden istenebilir?
TMK m. 364 uyarınca üstsoy (anne, baba, büyükanne, büyükbaba), altsoy (çocuk, torun) ve kardeşlerden istenebilir. Kardeşlerin yükümlülüğü refah içinde bulunmalarına bağlıdır. Teyze, hala, dayı, amca, yeğen ve eş yardım nafakası yükümlüsü değildir.
Mirasçılıktaki sıra kuralı ne demek?
TMK m. 365 uyarınca dava, mirasçılıktaki sıra göz önünde tutularak açılır. Size ilk sırada kim mirasçı olacaksa önce ondan talepte bulunmanız gerekir; sıralama genel olarak altsoy, üstsoy, kardeşler yönündedir. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre sıra takip edilmeksizin açılan davanın dinlenmesine olanak yoktur.
Çocuğum varken kardeşimden nafaka isteyebilir miyim?
Kural olarak hayır. Daha yakın sırada bulunan altsoy sorumlu tutulmadan kardeşe başvurulamaz. Ancak çocuğunuzun ödeme gücü bulunmuyorsa veya kendisi de yoksulluk içindeyse, bu durumu belgeleyerek kardeşe yönelme imkânı doğabilir.
Yoksulluk nasıl ispatlanır?
Hukuk Genel Kurulu’nun 07.10.1998 tarihli kararında, yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım ve eğitim gibi zorunlu harcamaları karşılayacak düzeyde geliri olmayanların yoksul kabul edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Gelir belgeleri, tapu ve araç sorgu kayıtları ile zorunlu giderler kalem kalem sunulmalıdır.
Yardım nafakası ile yoksulluk nafakası aynı şey mi?
Hayır. Yoksulluk nafakası (TMK m. 175) boşanan eşler arasında ve boşanmaya bağlı olarak istenir. Yardım nafakası (TMK m. 364) ise boşanmayla ilgisi olmayıp üstsoy, altsoy ve kardeşler arasındaki karşılıklı yardım yükümlülüğüne dayanır.
Anne babama bakmak zorunda mıyım?
TMK m. 364 uyarınca yardım etmediğiniz takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyunuza nafaka vermekle yükümlüsünüz. Ancak hükmedilecek nafaka, kendi geçiminizi tehlikeye atacak düzeyde olamaz; malî gücünüz mahkemece ayrıca değerlendirilir.
Dava süresince nafaka alabilir miyim?
Evet. Yardım nafakası davasında tedbir nafakası talep edilebilir. Yargılama uzun sürebileceğinden, dava süresince geçiminizi sağlamak üzere tedbir nafakasının dilekçede ayrıca istenmesi önemlidir.
Yardım nafakası davası hangi mahkemede açılır?
Aile mahkemesinde açılır; bulunmayan yerlerde dava bu sıfatla asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yetki bakımından nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir ve basit yargılama usulü uygulanır.
📘 İlgili Rehberler
Bu içerik Aile ve Boşanma Hukuku alanındadır. Tüm başlıklar için Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi ve Aile Hukuku Örnek Dilekçeler sayfalarına bakabilirsiniz.
⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun — mevzuat.gov.tr
- Yargıtay Karar Arama — karararama.yargitay.gov.tr
Bu sayfada anılan kanun maddelerinin güncel metnine ve içtihatlara yukarıdaki resmî kaynaklardan ulaşabilirsiniz. Mevzuat değişebildiğinden, işlem yapmadan önce güncel hâlin teyit edilmesi önerilir.
