Boşanma Davasında Karşı Dava Nasıl Açılır? Süresi, Şartları ve Stratejik Avantajları (HMK 132-134, 2026)

Boşanma davasında karşı taraftan gelen dilekçe, savunmaya sıkışmak yerine kendi hikâyenizi anlatma ve talep etme fırsatıdır. HMK m.132-133’ün açtığı karşı dava yolu, davalıyı pasif konumdan çıkarıp aktif hak sahibine çevirir; aynı dosyada iki tarafın da boşanma sebepleri, kusur payları, nafaka, tazminat, velayet ve mal rejimi talepleri birlikte karara bağlanır. Bu rehber; karşı davanın şartlarını, iki haftalık cevap süresini, süre kaçırılırsa ne olacağını ve stratejik avantajları açıklıyor. Davacı yönünden açılış için boşanma davası nasıl açılır rehberimize, cevap dilekçesi biçimlendirmesi için örneğimize, davanın usul çerçevesi için aile mahkemesi rehberimize bakın.

Karşı Dava Nedir, Neden Vardır?

Karşı dava, derdest olan bir davada davalının aynı mahkemede ve aynı dosya üzerinden davacıya yönelttiği ayrı bir davadır. Aynı olayların, aynı kanıtların ve aynı tanıkların iki ayrı dosyada tekrarlanmasını önler; usul ekonomisini korur ve çelişkili karar riskini ortadan kaldırır. Boşanma davasında karşı davanın merkezine kusur oturur: davacı eş kendi anlatısını sunarken davalı, aynı olayları kendi bakış açısıyla ve kendi kusur iddialarıyla mahkemenin önüne getirir.

HMK m.132’nin İki Şartı

1) Asıl dava derdest olmalı. Karşı dava, ancak asıl davanın açılmış olması ve halen görülmekte olması hâlinde mümkündür. Asıl dava karar verilip sonlandıysa, artık karşı dava değil, ayrı bir dava açılır.

2) Bağlantı veya takas-mahsup ilişkisi. Karşı davadaki talep ile asıl davanın talebi arasında bağlantının bulunması gerekir. Boşanma davalarında bu bağlantı doğal olarak vardır: her iki taraf da aynı evliliğin sona ermesini isteyip aynı olguları farklı yönlerden değerlendirmektedir. Buna eklenen fer’î talepler — nafaka, tazminat, velayet — asıl davadakiyle aynı hukuki çerçevede tartışılır.

Süre: İki Hafta ve Ek Süre

Karşı dava için tanınan süre, esasa cevap süresidir: dava dilekçesinin size tebliğinden itibaren iki hafta (HMK m.127). Bu süre içinde ya cevap dilekçesiyle birlikte tek metinde ya da ayrı bir dilekçe olarak karşı dava sunulur. Cevap süresinin bu iki haftada tamamlanması objektif olarak çok zor veya imkânsızsa, süre dolmadan başvurularak bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre istenebilir (HMK m.127/1); ek süre, asıl cevap süresinin bitiminden itibaren işlemeye başlar. Ek süre kabul edilirse karşı dava bu ek süre içinde de açılabilir.

Süre Kaçırıldıysa: Ayırma ve Uygulama (HMK m.133/2)

Süresinde açılmayan karşı dava, teknik olarak “karşı dava” niteliğini kaybeder ve ayrı bir dava olarak görülür. HMK m.133/2 uyarınca süresinden sonra karşı dava açılması hâlinde mahkeme davaların ayrılmasına karar verir. Ancak boşanma dosyalarında uygulamada, aynı evliliğe ilişkin karşılıklı davaların ayrılıp hemen yeniden birleştirilmesi yerine bağlantı nedeniyle HMK m.166 uyarınca birleştirilerek birlikte görülmesi yoluna gidildiği görülmektedir. Kanunun lafzı ayırmayı öngördüğünden bu bir güvence değildir; sürenin kaçırılması davayı bitirmez ama mahkemeden mahkemeye değişebilen bir belirsizlik yaratır. Emin adımın adı, süreyi kaçırmamaktır.

Diğer kritik bir uyarı: “davaya itirazlarımız ve beyanlarımız” başlıklı, karşı dava iradesini açıkça göstermeyen bir dilekçe, sonradan harç yatırılmış olsa dahi karşı dava olarak değerlendirilmeme riski taşır. Karşı dava iradesi net olmalı; talepler, netice-i talep bölümünde tek tek belirtilmelidir. Duruşma katılım risklerinin ayrı yönü için HMK 150 rehberimizi okuyun.

Karşı Davada İleri Sürülebilecek Talepler

Boşanma talebi ve kusur iddiaları. Karşı davalı, kendi ileri sürdüğü boşanma sebeplerine dayanır: evlilik birliğinin sarsılması (TMK m.166/1), zina (TMK m.161), terk (TMK m.164), pek kötü davranış veya onur kırıcı davranış (TMK m.162), hayata kast, akıl hastalığı gibi. Sebeplerin bütünü için şu rehbere, zina için bu yazıya, terk için şu rehbere bakın.

Nafaka. Kendisi ve müşterek çocuk için tedbir nafakası; boşanmanın kesinleşmesiyle yoksulluk ve iştirak nafakası ile bunların yıllık artırım kaydı istenir. Nafaka rejiminin bütünü için bu rehbere bakın.

Maddi ve manevi tazminat. Karşı davalı, kusur değerlendirmesi kendi lehine sonuçlanırsa TMK m.174/1’e göre maddi, m.174/2’ye göre manevi tazminat talep eder; ayrıntı için tazminat rehberimize göz atın.

Velayet ve kişisel ilişki. Müşterek çocuğun velayeti kendisine bırakılmasını, aksi hâlde geniş kişisel ilişki tesisini talep edebilir. Velayetin işleyişi için şu rehbere bakın.

Ziynet ve mal rejimi. Ziynet eşyaları alacağı, mal rejimi tasfiyesi ve katılma alacağı talepleri karşı davada ileri sürülebilir; ancak mal rejimi tasfiyesi çoğu zaman boşanma kesinleşmesine bekletici sorun yapılır. Dava süresince mal kaçırmaya karşı ihtiyati tedbir istenmelidir. Aile konutunun korunması için şerh dilekçesi örneğimizi, dava süresince ayrı yaşama-tedbir çerçevesi için TMK m.197 rehberimizi kullanın.

Harç ve Vekâlet Ücreti

Karşı dava bağımsız bir dava sayıldığından ayrı harca tabidir: karşı davacı tarafından peşin harç yatırılır. Yargılama giderleri, gider avansı ve vekâlet ücreti karşı dava için ayrı hesaplanır. Mahkeme her iki dava hakkında ayrı ayrı hüküm kurar; her hüküm ayrı ayrı istinaf ve temyize götürülebilir.

Stratejik Fayda: Neden Karşı Dava?

Karşı davanın en büyük değeri, davalıyı pasif inkâr pozisyonundan çıkarıp aktif hak talep eden konuma taşımasıdır. “Boşanmıyorum, savunma yapıyorum” tutumu ile “boşanacaksak koşullarını da ben belirlerim” tutumu farklıdır; ikincisi hâkim önünde tutumu netleştirir ve dosyayı savunmasız bir davalıya kalmaktan kurtarır. Aynı olayların iki farklı dosyada değil aynı dosyada işlenmesi zaman ve maliyet tasarrufu sağlar; delil ve tanıkların bütünlüğünü korur. Karşı davanın asıl getirisi, sizin de bağımsız bir boşanma talebinizin bulunması ve asıl dava reddedilse ya da davacı davasından feragat etse bile kendi davanızın sürebilmesidir; buna karşılık boşanma hâlinde maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası, karşı dava açılmadan cevap dilekçesiyle de istenebilir. Cevap dilekçesi vermemek karşı dava açma hakkını o dava özelinde yakar; boşanmaya karşı çıkmanın yolu susmak değil, doğru dilekçeyi zamanında sunmaktır.

Karşı Dava ile Karıştırılan Üç Kurum

Davalı tarafın elindeki usul araçları birbirinden farklıdır ve yanlış aracın seçilmesi hak kaybına yol açar. Aşağıdaki ayrım, hangi talebin hangi yolla ileri sürüleceğini gösterir.

Bir sınır daha vardır: karşı davaya karşı, karşı dava açılamaz. Kanun bunu açıkça yasaklayarak karşı davanın zincirleme sürmesini ve yargılamanın sürüncemede bırakılmasını engellemiştir.

Süre Kaçırıldıysa: Yargı Uygulamasının Pratik Yaklaşımı

Karşı dava, cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde ayrı bir dilekçe verilerek açılır. Kural olarak süre, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır. Cevap süresi mahkemece uzatılmışsa, ek süre içinde de karşı dava açılabilir.

Süre kaçırıldığında kanunun öngördüğü sonuç ayırmadır. Ancak boşanma dosyalarında yargı uygulaması pratik bir çözüm geliştirmiştir:

1. Boşanma davaları doğası gereği bağlantılıdır. Aynı evlilik, örtüşen olaylar ve çoğu zaman aynı tanıklar söz konusudur.
2. Ayırıp hemen birleştirmenin pratik faydası yoktur. Yargı uygulamasında, süresi geçmiş bir karşı davayı ayırmanın ve ardından yeniden birleştirmenin usul ekonomisiyle bağdaşmadığı değerlendirilmektedir.
3. Sonuç: Mahkemeler çoğunlukla, ayırma adımını fiilen atlayarak veya ayırma ve hemen birleştirme kararı vererek süresi geçmiş karşı davayı asıl davayla birlikte görme eğilimindedir.

Harç Eksikliği ve Asıl Davanın Sona Ermesi

Karşı dava, müstakil bir dava gibi ayrı harca tabidir. Harç yatırılmadığında dava kendiliğinden düşmez; Harçlar Kanunu m.30 ve 32 uyarınca harç tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz ve mahkeme harcın tamamlattırılması için süre verir. Verilen süre içinde harç yatırılırsa yargılamaya devam edilir ve karşı davanın esası hakkında hüküm kurulur.

Bir başka önemli kural, asıl davanın akıbetiyle ilgilidir: asıl davanın herhangi bir sebeple sona ermesi, karşı davanın görülüp karara bağlanmasına engel oluşturmaz. Yani davacı davasından feragat etse veya davası reddedilse dahi, karşı dava bağımsız olarak sonuçlandırılır.

Bu kural, karşı davanın en önemli stratejik faydasını açıklar: davalı taraf, pasif bir konumdan çıkıp aktif davacı konumuna geçer. Somut bir örnekle: eşinin evi terk ettiğini ileri sürerek dava açan tarafa karşı, terk etmesinin haklı bir sebebe dayandığını savunmakla yetinmek yerine, karşı dava açarak kendi boşanma talebini, velayeti, nafakayı ve ağır kusurlu eşten tazminatı aynı dosyada ileri sürmek mümkündür.

Karşı davada ileri sürülebilecek talepler asıl davayla bağlantılı olmak kaydıyla geniştir: boşanma, ayrılık, maddi ve manevi tazminat, yoksulluk nafakası, iştirak nafakası, velayet, kişisel ilişki ve mal rejiminin tasfiyesine ilişkin talepler bunlar arasındadır. Ayrıca dava süresince geçerli olacak tedbir talepleri de karşı dava dilekçesinde birlikte ileri sürülebilir.

Boşanma davası size açıldığında ilk iki haftada yapılması gerekenler ve delil derleme sırası için davalı eşin hakları rehberimize, karşı davada hangi hukuki sebebe dayanılacağı ve terditli kurgu için zina ve deliller rehberimize bakabilirsiniz.

İki Şart Birlikte Aranır — HMK m.132/1

Karşı davanın kabul edilebilmesi için kanun iki şart öngörmüştür ve bunların bir arada bulunması gerekir.

Birinci şart — derdest bir asıl dava. Asıl davanın açılmış ve hâlen görülmekte olması gerekir. Karşı dava, niteliği gereği açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın varlığını zorunlu kılar; ancak asıl davanın görüldüğü mahkemede ve aynı dosya üzerinden açılan bir davadan karşı dava olarak söz edilebilir.

İkinci şart — takas, mahsup veya bağlantı. Karşı davada ileri sürülecek olan talep ile asıl davada ileri sürülen talep arasında takas veya mahsup ilişkisinin bulunması yahut bunun dışında kalan bir başka bağlantının mevcut olması gerekir.

“Bağlantı” ne demektir? Buradaki bağlantıdan maksat, asıl talep ile karşı davada ileri sürülecek talebin aynı yahut birbirine benzer sebeplerden doğmuş olması yahut biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte bulunmasıdır.

Boşanma dosyalarında bu şart neredeyse her hâlde karşılanır: aynı evliliğe ilişkin karşılıklı boşanma talepleri hem aynı olgu çevresinden doğar hem de biri hakkında verilecek hüküm — özellikle kusur tespiti — diğerini doğrudan etkiler.

Bir sınır da yoktur: karşı davanın kimlere karşı açılabileceğine dair sınırlama bulunmaz; dava davacıya ve belirli koşullarda davacıyla birlikte üçüncü kişiye karşı da açılabilir.

Süre ve Süresinden Sonra Açılmanın Sonucu — HMK m.133

Karşı davanın ne zaman açılacağı ayrı bir maddede düzenlenmiştir ve iki ayrı yol gösterir.

HMK m.133’ün birinci fıkrasına göre karşı dava, cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde ayrı bir dilekçe verilmek suretiyle açılır.

Görüldüğü gibi karşı davanın mutlaka cevap dilekçesinin içinde yer alması gerekmez; ayrı bir dilekçeyle de açılabilir. Belirleyici olan dilekçenin biçimi değil, esasa cevap süresi içinde verilmiş olmasıdır.

Süre kaçırılırsa ne olur? Maddenin ikinci fıkrası bu soruya cevap verir: süresinden sonra açılan karşı dava, asıl davadan ayrılır ve ayrı bir dava olarak görülür. Yani dava tamamen reddedilmez; ancak karşı davanın sağladığı birlikte görülme avantajı kaybedilir.

Benzer bir sonuç, şartları taşımayan karşı davalar için de öngörülmüştür: karşı dava m.132/1’deki şartlar gerçekleşmeden açılırsa mahkeme, talep üzerine yahut re’sen karşı davanın asıl davadan ayrılmasına, gerekiyorsa dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesine karar verir (HMK m.132/2).

Boşanma dosyalarında ayrılmanın maliyeti yüksektir: kusur tespiti ve fer’î talepler iki ayrı dosyada değerlendirilir, tanıklar iki kez dinlenir ve çelişkili kusur tespiti riski doğar. Bu nedenle süre içinde açmak, biçimsel bir ayrıntı değil stratejik bir tercihtir.

Asıl Dava Sona Erse de Karşı Dava Sürer — HMK m.134

Karşı davanın en güçlü yönü bu maddededir ve boşanma dosyalarında doğrudan bir güvence sağlar.

HMK m.134’e göre asıl davanın herhangi bir sebeple sona ermesi, karşı davanın görülüp karara bağlanmasına engel oluşturmaz.

Bunun boşanma dosyalarındaki karşılığı şudur: asıl davayı açan eş davasından feragat etse, davayı takipsiz bıraksa ya da dava başka bir sebeple sona erse dahi, karşı dava kendi başına yürümeye devam eder. Karşı dava açmamış olan taraf ise bu durumda dosyasız kalır ve baştan yeni bir dava açmak zorunda kalır.

Bu, karşı davanın “sadece bir savunma aracı” olmadığını gösterir: karşı dava, bağımsız bir davadır ve asıl davanın kaderine bağlı değildir.

Kuralın kapsamı. Kanunun gerekçesi, asıl davanın herhangi bir nedenle sona ermesinin karşı davanın da sona ermesi sonucunu doğurmayacağını vurgular; çünkü asıl dava ile karşı dava birbirinden bağımsızdır. Asıl davanın derdestlik gibi bir dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddi hâlinde karşı davanın akıbeti ise öğretide tartışmalıdır; bu ihtimal bulunan dosyalarda karşı davanın şartlarının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Cevap Dilekçesi mi, Karşı Dava mı? Talep Anı ve 2026 İçtihadı Birleştirme Kararı

Karşı dava açmanın gerekli olup olmadığı, istenen şeyin niteliğine bağlıdır. TMK m.174’teki maddi ve manevi tazminat ile TMK m.175’teki yoksulluk nafakası boşanmanın eki niteliğindedir ve davalı bunları karşı dava açmadan cevap dilekçesinde de isteyebilir; boşanmaya karar verilirse bu talepler hakkında hüküm kurulur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 23.06.2015 tarihli, E.2015/12132, K.2015/13292 sayılı kararında, cevap ve ikinci cevap dilekçeleri aşamasında taleplerin serbestçe genişletilebileceğini, ancak ön inceleme aşamasında ve sonrasında ileri sürülen tazminat ve nafaka taleplerinin karşı tarafın açık muvafakati olmadıkça savunmanın genişletilmesi sayılacağını ve bunlar hakkında esastan karar verilemeyeceğini kabul etmiştir (HMK m.141/1).

Islah yoluyla talep eklenmesi konusunda ise önemli bir değişiklik vardır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 21.04.2025 tarihli, E.2024/8063, K.2025/4093 sayılı kararında ıslah dilekçesiyle boşanmanın eki niteliğindeki tazminatın istenebileceğini ve bunun için harç gerekmediğini kabul etmişti. Ancak Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu 08.05.2026 tarihli, E.2021/8, K.2026/1 sayılı kararıyla (RG 30.06.2026), “dava dilekçesinde yer almayan bir talebin kısmen ıslah yoluyla davaya dâhil edilemeyeceğine” oy çokluğuyla karar vermiştir. Bu kararın boşanma dosyalarında fer’î taleplere ve davalının cevap dilekçesindeki taleplere nasıl uygulanacağı uygulamada netleşecektir; en güvenli yol, tüm talepleri ilk dilekçede açıkça yazmaktır.

Boşanmanın eki niteliğinde olmayan bir alacak ise farklıdır. Hukuk Genel Kurulu 10.05.2023 tarihli, E.2022/324, K.2023/446 sayılı kararında, davalı kadının cevap dilekçesinde istediği emek karşılığı maddi tazminatın TMK m.174/1 kapsamında olmadığını, bu talebin ayrı bir dava niteliğinde bulunduğunu ve “karar verilmesine yer olmadığına” denilmeden önce Harçlar Kanunu m.30-32 uyarınca nispi harcın tamamlanması için süre verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Boşanma kararından sonra tazminat veya nafaka için ayrı dava açılacaksa, bu hak boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.178). Islah konusunun ayrıntısı için boşanma davasında ıslah yazımıza bakabilirsiniz.

Boşanmada Karşı Davanın Maddî Hukuk Değeri

Usul kuralları bir yana, karşı davanın boşanma dosyalarındaki asıl değeri maddî hukuk sonuçlarındadır.

Kusur tespiti. TMK m.166/2’ye göre davacının kusuru daha ağır ise, davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır. Ancak salt itiraz, davalıya kendi boşanma talebini sağlamaz: asıl dava reddedilirse veya davacı feragat ederse boşanma kararı çıkmaz. Mahkeme tazminat ve nafaka talepleri için her iki eşin kusurunu zaten belirler; karşı dava ise davalıya, kendi kusur iddialarına dayanan bağımsız bir boşanma talebi kazandırır.

Malî talepler. Kusur tespiti, malî sonuçların kapısıdır. TMK m.174 uyarınca maddî tazminat kusursuz veya daha az kusurlu tarafa; manevî tazminat kişilik hakkı saldırıya uğrayan tarafa tanınır. TMK m.175 uyarınca yoksulluk nafakası ise kusuru daha ağır olmamak koşuluyla yoksulluğa düşecek tarafa verilir. Bu talepler karşı dava açılmadan cevap dilekçesinde de ileri sürülebilir; ancak cevap ve ikinci cevap aşamasından sonra ileri sürülürlerse karşı tarafın açık muvafakati gerekir (HMK m.141/1; Y. 2. HD 23.06.2015, E.2015/12132, K.2015/13292). Hiç talep edilmezlerse lehine hükmedilmez.

Sebep seçimi. Karşı dava, asıl davadan farklı bir sebebe dayandırılabilir. Asıl dava TMK m.166/1’e dayanıyorsa, karşı dava TMK m.161 (zina), m.162 (hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış) ya da m.164 (terk) gibi özel sebeplere dayandırılabilir. Bu, malî sonuçlar bakımından da fark yaratır; örneğin TMK m.236/2’deki katılma alacağı indirimi yalnız hükmün zina veya hayata kast sebebine dayandırılması hâlinde uygulanabilir.

İspat rejimi. Her iki dava bakımından TMK m.184 geçerlidir: hâkim olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz; ikrar hâkimi bağlamaz ve deliller serbestçe takdir edilir.

Karşılıklı Davalarda Kusur, Tazminat ve Kanun Yolu

Asıl ve karşı dava birlikte görüldüğünde mahkeme her iki eşin kusurunu karşılaştırarak belirler; tazminat ve nafaka sonuçları bu belirlemeye bağlanır. Hukuk Genel Kurulu 17.05.2023 tarihli, E.2022/147, K.2023/461 sayılı kararında, birleştirilerek görülen karşılıklı boşanma davalarında kadının daha ağır kusurlu olduğunu belirleyerek, ağır kusurlu eş yararına yoksulluk nafakasına hükmedilemeyeceğini ve kişilik hakları saldırıya uğrayan erkek yararına TMK m.174/2 koşullarının oluştuğunu kabul etmiştir.

Kusur belirlemesinin kanun yolundaki yeri de önemlidir. Hukuk Genel Kurulu 04.03.2021 tarihli, E.2020/2-29, K.2021/200 sayılı kararında boşanma hükmünde yer alan kusur belirlemesine karşı boşanma hüküm fıkrasından bağımsız olarak kanun yoluna başvurulabileceğini kabul etmiş; 17.09.2025 tarihli, E.2024/2-128, K.2025/521 sayılı kararında ise boşanmanın kabulüne ilişkin hüküm istinaf edilmeyip yalnız kusur belirlemesi istinaf edildiğinde boşanma hükmünün kesinleştiğini, bölge adliye mahkemesinin kusura bağlı tazminat ve nafaka taleplerini değerlendirmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu nedenle karşı davada kusur iddiaları ve deliller, ilk dilekçeden itibaren kanun yolu aşaması da düşünülerek kurgulanmalıdır. Eşit kusur hâlinin sonuçları için eşit kusurda tazminat ve nafaka yazımıza bakabilirsiniz.

Harç, Görev ve Dilekçenin Kurgusu

Karşı dava bağımsız bir dava olduğundan, açılışına ilişkin gerekler de bağımsız davanınkiyle aynıdır.

Harç. Karşı dava, cevap dilekçesiyle birlikte verilse dahi ayrı bir dava olduğundan kendi harcına tâbidir. Boşanma talebi maktu harca tabidir. Boşanmanın eki niteliğindeki tazminat talepleri bakımından Yargıtay, ıslahla eklenmesinde harç gerekmediğini kabul etmiştir (Y. 2. HD 21.04.2025, E.2024/8063, K.2025/4093); buna karşılık boşanmanın eki olmayan bir alacak talebi nispi harca tabidir ve eksik harç tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz (Harçlar Kanunu m.30, 32; YHGK 10.05.2023, E.2022/324, K.2023/446). Bu nedenle dilekçe verilirken harç ve gider avansı birlikte tamamlanmalıdır.

Görev ve yetki. Karşı dava asıl davanın görüldüğü mahkemede açılır; şartları taşımayan karşı dava ayrılır ve gerekiyorsa dosya görevli mahkemeye gönderilir (HMK m.132/2). Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.

Dilekçenin unsurları. Karşı dava dilekçesi, HMK m.119’daki dava dilekçesi unsurlarını taşımalıdır: taraflar, konu, açık bir şekilde vakıalar, hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiği, dayanılan hukukî sebepler ve açık bir biçimde talep sonucu.

Sebebin ayrı gösterilmesi. Karşı davanın dayandığı boşanma sebebi ile asıl davanınki farklı olabileceğinden, dilekçede hangi maddeye dayanıldığı açıkça yazılmalıdır. Terditli kurgu tercih ediliyorsa sıra da belirtilmelidir: önce özel sebep, kabul edilmezse TMK m.166/1.

Fer’î talepler. Tazminat, yoksulluk ve iştirak nafakası, velâyet ve kişisel ilişki talepleri karşı dava dilekçesinde ayrı ayrı yazılmalıdır. Dava dilekçesinde yer almayan talepler sonradan kısmen ıslah yoluyla eklenemez (YİBBGK, 08.05.2026, E.2021/8, K.2026/1); ancak karşı tarafın açık muvafakatiyle (HMK m.141/2) veya boşanmadan sonra bir yıl içinde ayrı davayla (TMK m.178) ileri sürülebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanmada karşı dava ne kadar sürede açılmalı?

Karşı dava, cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde açılır (HMK m.133/1). Cevap süresi kural olarak dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.127); süre dolmadan başvurularak bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre istenebilir.

Süre kaçarsa karşı dava artık açılamaz mı?

İki haftalık süre içinde açılmayan karşı dava, karşı dava sayılmaz; ayrı bir dava olarak görülür. HMK m.133/2 uyarınca mahkeme davaların ayrılmasına karar verir; ancak boşanma dosyalarında uygulamada bağlantı nedeniyle HMK m.166 uyarınca birleştirilerek birlikte görülmesi yoluna gidilebilmektedir. Süre kaçırıldığında ıslah yolu kullanılamaz; harcı yatırılarak ayrı dava açılmalı ve birleştirme istenmelidir.

Karşı dava için hangi şartlar aranır?

HMK m.132 iki şart arar: (1) asıl davanın açılmış ve derdest olması, (2) karşı davada ileri sürülen talep ile asıl davanın talebi arasında bağlantının veya takas-mahsup ilişkisinin bulunması. Boşanmada bu bağlantı, iki tarafın da aynı evlilikten doğan boşanma/nafaka/tazminat taleplerini ileri sürmesiyle doğal olarak sağlanır.

Karşı dava tek dilekçede açılabilir mi, ayrı harç var mı?

Cevap dilekçesiyle birlikte tek metin içinde açılabilir. Karşı dava, asıl davadan bağımsız bir dava niteliğindedir; bu nedenle ayrı harca tabidir, yargılama gideri ve vekâlet ücreti ayrı hesaplanır, mahkeme her iki dava için ayrı ayrı hüküm kurar.

Karşı dava açmanın stratejik avantajı nedir?

Karşı dava, davalıyı savunma pozisyonundan çıkarıp aktif hak talep eden konuma getirir. Karşı tarafın da kusuru mahkeme önüne konularak kusur dengesi değişir; nafaka, maddi-manevi tazminat, velayet ve mal rejimi tasfiyesindeki talepler tek dosyada işlenir. Boşanmak istemeyen davalı ise karşı dava açmak zorunda değildir; TMK m.166/2’deki itiraz hakkını ve savunmasını cevap dilekçesinde kullanır, boşanmaya karar verilmesi ihtimaline karşı tazminat ve nafaka taleplerini de cevap dilekçesinde ileri sürebilir.

Karşı dava açmadan tazminat ve nafaka isteyebilir miyim?

Evet. Boşanmanın eki niteliğindeki maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası cevap dilekçesinde istenebilir ve boşanmaya karar verilirse hükme bağlanır. Ön inceleme ve sonrasında ileri sürülen bu talepler ise karşı tarafın açık muvafakati olmadıkça savunmanın genişletilmesi sayılır (HMK m.141/1; Y. 2. HD 23.06.2015, E.2015/12132, K.2015/13292).

Asıl dava reddedilirse veya davacı davasından vazgeçerse karşı davam ne olur?

HMK m.134 uyarınca asıl davanın herhangi bir sebeple sona ermesi karşı davanın görülüp karara bağlanmasına engel değildir; karşı dava bağımsız olarak sonuçlandırılır. Karşı dava açmayan davalı ise bu durumda boşanma kararı alamaz.

Kusur belirlemesine ayrıca itiraz edebilir miyim?

Evet. Hukuk Genel Kurulu, boşanma hükmündeki kusur belirlemesine boşanma hüküm fıkrasından bağımsız olarak kanun yoluna başvurulabileceğini kabul etmiştir (YHGK 04.03.2021, E.2020/2-29, K.2021/200). Yalnız kusur istinaf edilirse boşanma hükmü kesinleşir (YHGK 17.09.2025, E.2024/2-128, K.2025/521).

Dilekçede unuttuğum talebi ıslahla ekleyebilir miyim?

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu 08.05.2026 tarihli, E.2021/8, K.2026/1 sayılı kararıyla dava dilekçesinde yer almayan bir talebin kısmen ıslah yoluyla davaya dâhil edilemeyeceğine karar vermiştir. Bu nedenle talepler ilk dilekçede açıkça yazılmalıdır; boşanmadan sonra ayrı dava ise TMK m.178 uyarınca bir yıl içinde açılabilir.

Karşı dava hangi şartlarda ayrılır?

Süresinden sonra açılırsa mahkeme davaların ayrılmasına karar verir (HMK m.133/2). Asıl davanın derdest olması ve bağlantı şartları gerçekleşmeden açılırsa da mahkeme talep üzerine veya re’sen karşı davanın ayrılmasına, gerekiyorsa görevli mahkemeye gönderilmesine karar verir (HMK m.132/2).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlığınız için mutlaka bir avukata danışınız.