Aile konutu şerhi, eşinizin ortak konutu sizin rızanız olmadan satmasını, ipotek ettirmesini veya kira sözleşmesini feshetmesini engeller (TMK m.194). Konut eşinizin tapusundaysa ve boşanma ihtimali varsa, şerh koydurmak en öncelikli adımdır — çünkü satıştan sonra hak aramak çok daha zordur.
Aile hukukunda verilen her karar yıllarca etkisini sürdürür. Dosyanıza özel destek alın.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppSEÇENEK 1 — TAPU MÜDÜRLÜĞÜNE DOĞRUDAN BAŞVURU
(En hızlı yol — dava gerekmez)
… TAPU MÜDÜRLÜĞÜ’NE
TALEPTE BULUNAN: [Ad Soyad] (T.C. [—]), [Adres], [Telefon]
MALİK EŞ: [Ad Soyad] (T.C. [—])
TAŞINMAZ: [İl/İlçe] ili, [Mahalle] Mahallesi, … ada, … parsel, [Bağımsız bölüm no], [Açık adres]
KONU: Yukarıda nitelikleri belirtilen taşınmazın aile konutu olduğunun tapu kütüğüne şerh edilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1. Yukarıda tapu bilgileri yazılı taşınmaz, eşim [Ad Soyad] adına kayıtlı olup; …/…/20… tarihinden bu yana ailemizin AİLE KONUTU olarak fiilen kullanılmaktadır. Eşim ve çocuklarımızla birlikte bu konutta ikamet etmekteyiz.
2. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.194 uyarınca; eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz.
3. Aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca; aile konutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini isteyebilir.
TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle, TMK m.194/3 uyarınca söz konusu taşınmazın tapu kütüğüne “AİLE KONUTUDUR” şerhinin işlenmesini talep ederim.
Tarih: …/…/20…
Talepte Bulunan
[Ad Soyad] — İmza
EKLER:
1) Nüfus kayıt örneği (evli olduğunuzu gösteren) veya evlenme cüzdanı sureti
2) Muhtarlıktan alınan, taşınmazın aile konutu olduğunu gösteren belge
3) Taşınmazda ikamet edildiğini gösteren belgeler (elektrik/su/doğalgaz faturası, ikametgâh belgesi)
4) Nüfus cüzdanı fotokopisi
5) Tapu kayıt bilgileri
SEÇENEK 2 — AİLE MAHKEMESİNE BAŞVURU
(Tapu müdürlüğü talebi reddederse veya acil tedbir gerekiyorsa)
… AİLE MAHKEMESİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad] (T.C. [—]), [Adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
DAVALI: [Ad Soyad] — malik eş, [Adres]
KONU: Aile konutu şerhi konulması ve İHTİYATİ TEDBİR talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1. Taraflar …/…/20… tarihinde evlenmiş olup, [ayrı yaşamakta / boşanma davası derdesttir].
2. [İl/İlçe], … ada, … parsel sayılı taşınmaz, davalı eş adına kayıtlı olup …/…/20… tarihinden bu yana AİLE KONUTU olarak kullanılmaktadır. (Ekte: muhtarlık belgesi, faturalar, ikametgâh, tanık listesi.)
3. TMK m.194 uyarınca; malik olmayan eş, aile konutuna ilişkin şerhin tapu kütüğüne verilmesini isteyebilir. Bu şerh, malik eşin diğer eşin açık rızası olmaksızın konutu devretmesini veya üzerindeki hakları sınırlamasını engeller.
4. İHTİYATİ TEDBİR TALEBİ (ACİL): Davalının, taşınmazı üçüncü kişilere devretme girişiminde bulunduğu öğrenilmiştir. [Somut olgu: emlak ilanı, satış görüşmesi, tanık beyanı.] Taşınmazın devri hâlinde müvekkilin hakları telafisi güç biçimde zarara uğrayacaktır. Bu nedenle DAVA AÇILMADAN ÖNCE VEYA DERHÂL, taşınmazın üçüncü kişilere devrinin önlenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi zorunludur. (Ekte: satış ilanı ekran görüntüsü, tanık.)
HUKUKİ SEBEPLER: TMK m.186, m.194; HMK m.389 vd. (ihtiyati tedbir); Tapu Sicili Tüzüğü ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Nüfus kayıt örneği, tapu kaydı, muhtarlıktan alınan aile konutu belgesi, elektrik/su/doğalgaz faturaları, ikametgâh belgesi, satış ilanı/görüşme kayıtları, tanık, keşif ve her türlü yasal delil.
SONUÇ ve TALEP:
1) ÖNCELİKLE VE İVEDİLİKLE, dava konusu taşınmaz üzerine üçüncü kişilere devrinin önlenmesi yönünde İHTİYATİ TEDBİR konulmasına,
2) Davanın kabulü ile taşınmazın AİLE KONUTU olduğunun tespitine ve tapu kütüğüne AİLE KONUTU ŞERHİNİN İŞLENMESİNE,
3) Yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.
Tarih: …/…/20…
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad] — İmza
Şerh Ne İşe Yarar? (TMK m.194)
TMK m.194/1: “Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz.”
Şerh, bu korumayı görünür ve uygulanabilir kılar:
- Tapu kütüğünde “aile konutudur” kaydı görünür.
- Malik eş, diğer eşin yazılı rızası olmadan satış yapamaz — tapu müdürlüğü işlemi gerçekleştirmez.
- Üçüncü kişiler, taşınmazın aile konutu olduğunu bilerek hareket etmiş sayılır; iyiniyet iddiasında bulunamazlar.
- Konut kiralıysa da koruma vardır: malik olmayan eşin rızası olmadan kira sözleşmesi feshedilemez.
⚠️ Kritik uyarı: Şerh koruyucu bir tedbirdir, iyileştirici değil. Konut satıldıktan sonra hak aramak çok daha zor ve masraflıdır. Boşanma ihtimali doğduğu anda — hatta öncesinde — şerh koydurun.
Şerh mülkiyeti değiştirmez. Tapu yine eşinizin üzerinde kalır; siz malik olmazsınız. Şerh yalnızca rızanız olmadan tasarrufta bulunulmasını engeller.
İki Yol: Tapu Müdürlüğü mü, Mahkeme mi?
| TAPU MÜDÜRLÜĞÜ | AİLE MAHKEMESİ | |
|---|---|---|
| Hız | Çok hızlı — genellikle aynı gün | Dava süreci gerektirir |
| Masraf | Düşük | Yargılama gideri + vekâlet |
| Ne zaman? | İlk tercih. Belgeler tamamsa doğrudan başvurun. | Tapu talebi reddedilirse, belgeler eksikse veya acil tedbir gerekiyorsa |
| Avantaj | Dava açmaya gerek yok | İhtiyati tedbir ile satış derhâl durdurulabilir |
Tapu müdürlüğü için gerekli belgeler:
- Evli olduğunuzu gösteren belge — nüfus kayıt örneği veya evlenme cüzdanı
- Muhtarlıktan alınan, taşınmazın aile konutu olduğunu gösteren belge (en önemli evrak)
- İkamet edildiğini gösteren belgeler — elektrik, su, doğalgaz faturaları veya ikametgâh belgesi
- Kimlik fotokopisi ve tapu bilgileri
💡 Not: Uygulamada tapu müdürlükleri arasında istenen belgelerde farklılıklar olabilmektedir. Başvuru öncesi ilgili tapu müdürlüğünden güncel belge listesini teyit edin.
Şerh Yokken Konut Satılırsa Ne Olur?
TMK m.194 koruması, şerh olmasa bile hukuken vardır — ancak ispat ve uygulama çok zorlaşır.
Şerh yoksa:
- Tapu müdürlüğü, taşınmazın aile konutu olduğunu bilemez ve satışı gerçekleştirir.
- Alıcı üçüncü kişi, iyiniyetli olduğunu ileri sürebilir.
- Malik olmayan eş, satışın geçersizliğini iddia etmek için dava açmak zorunda kalır ve taşınmazın aile konutu olduğunu, alıcının bunu bildiğini veya bilmesi gerektiğini ispatlamak durumundadır.
- Bu süreç uzun, masraflı ve sonucu belirsizdir.
Şerh varsa: Tapu müdürlüğü, diğer eşin açık rızası olmadan işlemi yapmaz. Koruma kendiliğinden ve peşinen işler. Fark budur.
⚠️ Sık yapılan hata: “Nasılsa kanun beni koruyor” diyerek şerh koydurmamak. Kanun sizi korur — ama satış olduktan sonra hakkınızı aramak ile satışın hiç olmaması arasında büyük fark vardır.
Aile Konutu Kavramı ve Diğer Korumalar
Aile konutu nedir? Eşlerin fiilen birlikte yaşadıkları, aile yaşamının merkezi olan konuttur. Yazlık, ikinci konut veya yatırım amaçlı taşınmaz aile konutu sayılmaz.
Aile konutu olabilmesi için:
- Eşlerin fiilen birlikte ikamet ettiği konut olması
- Aile yaşamının merkezi olması
- Tek bir konut aile konutu olabilir
Ayrı yaşıyorsanız: Fiilen ayrılmış olsanız bile, konut aile konutu niteliğini sürdürebilir — özellikle çocuklarla birlikte hâlâ orada oturuyorsanız. Somut durumu avukatınızla değerlendirin.
Kirada oturuyorsanız: TMK m.194 koruması kira sözleşmeleri için de geçerlidir. Malik olmayan eşin rızası olmadan kira sözleşmesi feshedilemez. Ayrıca TMK m.194/4 uyarınca, aile konutu olarak kullanılan taşınmazın kiracısı olan eşin, diğer eş kiraya verene yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı hâline gelebileceği düzenlenmiştir.
Boşanmada ne olur? Boşanma sırasında hâkim, aile konutunun kimin kullanımına bırakılacağına karar verebilir. Ayrıca konut, mal rejiminin tasfiyesinde de dikkate alınır. Aile konutu şerhi, bu süreçlerde pozisyonunuzu güçlendirir.
📖 İlgili Rehberler
Sık Sorulan Sorular
Aile konutu şerhi nedir?
Eşlerden birinin, diğerinin açık rızası olmadan aile konutunu devretmesini, ipotek ettirmesini veya kira sözleşmesini feshetmesini engelleyen tapu kaydıdır (TMK m.194). Şerh, korumayı görünür ve uygulanabilir kılar.
Aile konutu şerhi nereden alınır?
İki yol vardır: Tapu Müdürlüğü’ne doğrudan başvuru (daha hızlı ve düşük masraflı) veya Aile Mahkemesi kararı. Tapu talebi reddedilirse ya da acil ihtiyati tedbir gerekiyorsa mahkeme yoluna başvurulur.
Aile konutu şerhi için hangi belgeler gerekir?
Genellikle nüfus kayıt örneği veya evlenme cüzdanı, muhtarlıktan alınan aile konutu belgesi, taşınmazda ikamet edildiğini gösteren faturalar veya ikametgâh belgesi ve kimlik fotokopisi istenir. Güncel liste için tapu müdürlüğünden teyit alın.
Şerh koyarsam ev benim mi olur?
Hayır. Şerh mülkiyeti değiştirmez; tapu yine malik eş üzerinde kalır. Şerh yalnızca, diğer eşin açık rızası olmadan tasarrufta bulunulmasını engeller.
Şerh yokken eşim evi sattı, ne yapabilirim?
TMK m.194 koruması şerh olmasa da hukuken vardır; ancak ispat çok zorlaşır. Taşınmazın aile konutu olduğunu ve alıcının bunu bildiğini ya da bilmesi gerektiğini ispatlamanız gerekir. Bu süreç uzun ve sonucu belirsizdir — bu nedenle şerh önceden koydurulmalıdır.
Kirada oturuyoruz, şerh koyabilir miyim?
Tapu şerhi mülkiyete ilişkindir; ancak TMK m.194 koruması kira ilişkisinde de geçerlidir. Malik olmayan eşin rızası olmadan kira sözleşmesi feshedilemez. Ayrıca TMK m.194/4 uyarınca, diğer eş kiraya verene bildirimde bulunarak sözleşmenin tarafı hâline gelebilir.
Ankara aile ve boşanma avukatı kadromuz; velayet, nafaka ve mal paylaşımı süreçlerinde yanınızda.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp
