Online Boşanma Mümkün mü? e-Devlet ve UYAP ile Neler Yapılabilir?

Net Cevap: Dava Online Açılır, Boşanma Online Bitmez

Türkiye’de boşanma sürecinin tamamı uzaktan yürütülemez. Ancak sürecin önemli bir kısmı elektronik ortamda yapılabilir.

Sebep şudur: hâkim, tarafları görmeden ve iradelerini bizzat teyit etmeden boşanmaya karar vermez. Bu, kamu düzeninden kaynaklanan bir denetimdir.

UYAP Vatandaş Portal ile Dava Nasıl Açılır?

Önce bir yanlış anlamayı düzeltelim: e-Devlet’te doğrudan “boşanma davası aç” butonu yoktur. İşlem, e-Devlet kimliğiyle giriş yapılan UYAP Vatandaş Portal üzerinden yürütülür.

Gerekenler ve adımlar:

• E-imza veya mobil imza — zorunludur. Bu olmadan dilekçe sunulamaz.
• UYAP Doküman Editörü — Adalet Bakanlığı’nın editörü kurulur.
• Dilekçe UDF formatında hazırlanır. Word veya PDF kabul edilmez; bu, en sık takılınan teknik ayrıntıdır.
• Portala e-Devlet şifresiyle giriş yapılır, dilekçe yüklenir ve e-imzayla imzalanır.
• Sistem, davanın türüne göre harç ve gider avansını otomatik hesaplar; ödeme çevrimiçi yapılabilir.
• Anlaşmalı boşanmada ıslak imzalı protokol taranarak sisteme eklenir.
• Dava tevzi edilir ve dosya numarası oluşur.

Sonrasında Ne Olur?

• Tensip zaptı: Hâkim dilekçeyi inceler ve ilk ara kararlarını içeren tutanağı düzenler.
• Tebligat: Dilekçe davalı tarafa tebliğ edilir.
• Cevap süresi: Çekişmeli davada davalının tebligattan itibaren iki hafta cevap süresi vardır.
• Duruşma günü: Dilekçeler aşaması tamamlandığında belirlenir; anlaşmalı boşanmada tensiple birlikte verilebilir.

Tüm bu aşamalar Vatandaş Portal’daki dosya sorgulama menüsünden takip edilebilir.

Avukatla Takipte Fark

Avukatlar UYAP Avukat Portalı üzerinden dava açar ve tüm dilekçeleri elektronik imzayla sunar. Bunun pratik sonucu şudur: çekişmeli boşanmada müvekkil, duruşma günü dışında adliyeye gitmek zorunda kalmaz.

Ayrıca avukatla takip edilen dosyalarda tebligatlar çoğunlukla elektronik yapılır; bu da süreçte zaman kazandırır.

Not: E-Duruşma sistemi, boşanma davalarında avukatsız vatandaşların doğrudan katılımı için yaygın kullanıma açık değildir.

Yurt Dışında Yaşayanlar İçin

Bu, sayfanın en çok işe yarayan bölümüdür. Türkiye’ye gelmeden dava açmak mümkündür.

• Özel vekâletname: Bulunduğunuz ülkedeki Türk konsolosluğundan, boşanma davası açma yetkisini içeren özel vekâletname çıkarılır ve Türkiye’deki avukata gönderilir. Boşanma kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan bu yetki vekâletnamede açıkça gösterilmelidir (HMK m.74).
• Çekişmeli boşanma: Kural olarak bizzat katılma zorunluluğu yoktur; avukat temsil eder. Ancak mahkeme, dosyanın niteliğine göre tarafın bizzat dinlenmesine karar verebilir.
• Anlaşmalı boşanma: Hâkimin her iki tarafı bizzat dinleme zorunluluğu nedeniyle en az bir kez duruşmaya katılma gerekliliği doğar.

Bizzat Dinlenme Kararı Çıkarsa: SEGBİS ve İstinabe

Mahkeme bizzat dinlenmeye karar verirse iki seçenek talep edilebilir:

• SEGBİS — Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi üzerinden video konferansla dinlenme
• İstinabe — konsoloslukta ifade alınması yoluyla

Burada uygulamada birlik yoktur: bazı mahkemeler SEGBİS aracılığıyla yurt dışındaki eşin dinlenmesine imkân tanımakta, bazı mahkemeler ise tarafın bizzat duruşmada bulunmasını talep etmektedir.

Bu belirsizliği yönetmenin yolu, talebi dilekçede erken ve gerekçeli biçimde ileri sürmektir: bulunulan ülke, seyahat engeli ve masraf gibi somut sebepler yazılmalıdır.

e-Devlet’ten Neler Yapılabilir?

• Vukuatlı nüfus kayıt örneği temini — dava dilekçesine eklenecek temel belge
• Dava dosyasının takibi: duruşma günleri ve dosya hareketleri
• Harç ödemesi ve belge yükleme
• Medeni durum sorgulama — boşanmanın nüfusa işlenip işlenmediğinin kontrolü

Kararın kesinleşmesi ve nüfusa tescili sonrasında medeni hâlin güncellendiğini buradan doğrulayabilirsiniz.

Karar Sonrası: Kesinleşme ve İstinaf

Duruşmada karar açıklandıktan sonra gerekçeli karar yazılır ve taraflara tebliğ edilir. Tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir.

Taraflar kanun yoluna başvurmak istemiyorsa, tebliğ sonrasında verilecek feragat dilekçeleriyle karar daha hızlı kesinleştirilebilir. Dikkat: kanun yolundan feragat, ilamın tebliğinden önce yapılamaz (HMK m.349/1). Feragat avukat eliyle yapılacaksa vekâletnamede bu yetkinin açıkça bulunması gerekir (HMK m.74).

Karar kesinleşmeden boşanma nüfusa işlenmez ve yeniden evlenilemez.

Sık Yapılan Hatalar

• Tamamen online bitireceğini sanmak: Anlaşmalı boşanmada bizzat katılım zorunludur; dava açmak ile karar aşaması farklıdır.
• Dilekçeyi Word veya PDF yüklemeye çalışmak: UYAP yalnızca UDF formatını kabul eder.
• E-imzasız başvurmaya çalışmak: E-imza veya mobil imza zorunludur.
• Protokolü ıslak imzasız göndermek: Anlaşmalı boşanmada ıslak imzalı protokol taranarak eklenmelidir.
• Yanlış mahkemeye açmak: Sistem üzerinden basit bir iptal butonu yoktur; yetki ve görev önceden kontrol edilmelidir.
• SEGBİS talebini geç yapmak: Yurt dışındakiler için bu talep dilekçede erken ve gerekçeli ileri sürülmelidir.

Elektronik İşlemlerin Kanunî Dayanağı: HMK m.445

UYAP üzerinden yapılan işlemlerin geçerliliği bir uygulama tercihi değil, doğrudan kanun hükmüne dayanır.

Maddenin işlevi. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Elektronik işlemler” başlıklı 445. maddesi, elektronik ortamda yürütülen yargılama işlemlerine ilişkin temel esasları belirler.

Ne sağlar? Birinci fıkra Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemini (UYAP), adalet hizmetlerinin elektronik ortamda yürütülmesi için kurulan bilişim sistemi olarak tanımlar; elektronik ortamda yapılan işlemlere ait veriler bu sistemle kaydedilir ve saklanır. İkinci fıkraya göre güvenli elektronik imza kullanılarak dava açılabilir, harç ve avans ödenebilir ve dava dosyası incelenebilir. Avukat ve vatandaşlar bunun için adliyeye gitmek zorunda değildir.

Ayrıca kâğıt gönderilmez — m.445/2. Fizikî olarak hazırlanması öngörülen tutanak ve belgeler güvenli elektronik imzayla elektronik ortamda hazırlanıp gönderilebilir; bu belgeler ayrıca fizikî olarak gönderilmez ve belge örneği aranmaz.

Şart: güvenli elektronik imza. Elektronik ortamdaki dava açma, harç-avans ödeme ve dosya inceleme işlemleri güvenli elektronik imza ile yapılır (m.445/2). 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu m.5 uyarınca güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukukî sonucu doğurur.

Fizikî örnek çıkarılırsa — m.445/3. Elektronik ortamdan fizikî örnek çıkartılmışsa, bunun aslının aynı olduğunun hâkim veya görevlendirdiği yazı işleri müdürü tarafından imzalanıp mühürlenmiş olması gerekir.

Ayrıntılar yönetmelikte — m.445/5. UYAP’ın mahkemelerde görülen davalarda, çekişmesiz yargıda ve geçici hukukî koruma işlemlerinde kullanılmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir. Dilekçe biçimi ve portal kullanımı gibi teknik kurallar bu nedenle kanunda değil, ikincil düzenlemelerde ve sistem uygulamasında yer alır.

Sürelerde kolaylık — m.445/4. Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter; UYAP üzerinden verilecek bir istinaf dilekçesi için adliyenin mesai saatine yetişmek gerekmez. Yine de sistem kesintisi riskine karşı işlem son saate bırakılmamalıdır.

Portal yapısı. Sistem, kullanıcının ihtiyacına göre avukat portalı, vatandaş portalı, bilirkişi portalı ve arabuluculuk portalı gibi pencerelerden oluşur; her birinin ayrı üyelik ve giriş usulü vardır.

Davanın Açılma Anı ve Avans: HMK m.118-120

Online dava açmanın hukukî sonucu, kaydın ne zaman tamamlandığına bağlıdır.

Açılma anı — HMK m.118/1: dava, dava dilekçesinin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır.

Bu tarih kritiktir. Mal rejiminin sona erme tarihi, nafakanın başlangıcı, hak düşürücü sürelerin kesilmesi gibi sonuçların tamamı kayıt tarihine bağlanır.

Kayıt usulü — m.118/2. Kanun, dava dilekçesinin kaydına ilişkin usul ve esasları yönetmeliğe bırakır. Uygulamada UYAP’ta dilekçeyi hazırlayıp imzalamak tek başına yeterli görülmez; başvuru, harç ve gider avansı ödenip dava tevzi edildiğinde esas kaydı oluşur. Süreye bağlı bir dava açılacaksa ödeme adımı son güne bırakılmamalıdır.

Gider avansı — HMK m.120/1. Davacı, yargılama harçları ile her yıl Adalet Bakanlığınca çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek tutarı, dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.

Eksik kalırsa — m.120/2. Avansın yeterli olmadığı anlaşılırsa mahkemece, eksikliğin tamamlanması için iki haftalık kesin süre verilir.

Dava şartıdır. Gider avansının yatırılmış olması HMK m.114/1-g uyarınca dava şartları arasındadır; noksanlık mahkemece verilen kesin süre içinde giderilmezse dava usulden reddedilir (HMK m.115/2).

Dilekçe unsurları — HMK m.119. Elektronik ortamda verilse dahi dilekçe aynı unsurları taşımalıdır: mahkemenin adı, tarafların bilgileri, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, davanın konusu, vakıaların sıra numarası altında açık özetleri, her vakıanın hangi delillerle ispat edileceği, hukukî sebepler, açık bir şekilde talep sonucu ve imza.

Belgeler — HMK m.121. Elde bulunan belgeler dilekçeye eklenir; başka yerlerden getirtilecek kayıtlar için bulunabilmesini sağlayıcı açıklama yapılır. Elektronik başvuruda belgeler taranarak sisteme yüklenir.

Tarama kalitesi önemlidir. Eksik ya da hatalı taranmış, hiç kaydedilmemiş veya yanlış isimlendirilmiş evrak bulunan dosyalar elektronik ortamda incelenemez; bu hâlde dosyanın fizikî olarak gönderilmesi zorunlu hâle gelir.

Uzaktan Duruşma: HMK m.149 ve İstinabe

Duruşmaya bizzat gitmeden katılım, kanunda açıkça düzenlenmiştir.

HMK m.149/1 — taraf ve vekil. Mahkeme, taraflardan birinin talebi üzerine, talepte bulunan taraf veya vekilinin aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla bulunduğu yerden duruşmaya katılmasına ve usul işlemleri yapabilmesine karar verebilir. Taraf bakımından kural, taleptir.

Re’sen karar — m.149/2 ve 149/3. Tanık, bilirkişi veya uzmanın bulunduğu yerden dinlenmesine mahkeme re’sen veya talep üzerine karar verebilir (m.149/2). Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işlerde ise ilgililerin bu yolla dinlenmesine mahkeme re’sen de karar verebilir (m.149/3); velayet gibi kamu düzenine ilişkin konular bu niteliktedir.

Kimler yararlanabilir? Yalnız taraflar değil; tanık, bilirkişi ve uzman da bu yolla dinlenebilir. Yurt dışında ya da başka şehirde bulunan tanıklar bakımından bu imkân önemlidir.

Boşanmada yemin yoktur — TMK m.184/2. Hâkim, boşanma veya ayrılık davasının dayandığı olgular hakkında re’sen veya istem üzerine taraflara yemin öneremez. Uzaktan katılım bu nedenle boşanma sebeplerinin yeminle ispatı için bir kapı açmaz.

Yeni fıkra: ıslak imza muafiyeti. 7589 sayılı Kanun’un (RG 31.07.2026, sayı 33326) 22. maddesiyle HMK m.149’a eklenen fıkraya göre, ses ve görüntü nakli yoluyla duruşmaya katılmasına karar verilenler hakkında elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmaz. İstisnalar, HMK m.154/3-ç’de sayılan ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ve sulh hâlleridir. Hüküm yayımdan üç ay sonra, 31 Ekim 2026‘da yürürlüğe girer. Fıkra imza kuralını düzenler; TMK m.166/3’teki bizzat dinleme şartını değiştirmez. Davayı kabul beyanı da istisnalar arasında sayıldığından, anlaşmalı boşanmada imza meselesinin bu fıkrayla tamamen ortadan kalktığı söylenemez. Ayrıntılar için e-duruşma ve ıslak imza muafiyeti rehberimize bakabilirsiniz.

Elde edilen kayıtların niteliği. Bu sistemlerle elde edilen ses ve görüntü verileri, HMK m.199 uyarınca elektronik belge hükmündedir.

Tutanak usulü. Kimlik tespiti ve dinleme işleminin yapıldığına dair tutanak, dinleme sırasında hazır bulunan tüm ilgililerce duruma göre güvenli elektronik imza ya da el ürünü imza ile imzalanır. Elektronik ortamdaki tutanak aynen; fizikî tutanak ise taranıp güvenli elektronik imza ile imzalanarak dinleme talep eden makama UYAP üzerinden gönderilir.

Alternatif yol — istinabe. Uzaktan bağlantı mümkün değilse istinabe yoluna başvurulur: dinlenecek kişinin bulunduğu yer mahkemesinden, onu dinlemesi talimat yoluyla istenir.

Yurt dışındakiler için. Yurt dışında bulunan taraf ya da tanık bakımından, uzaktan bağlantı imkânı yoksa konsolosluk aracılığıyla yürütülen usuller ve milletlerarası adlî yardımlaşma hükümleri devreye girer.

Sınır: TMK m.166/3 ve Bizzat Dinlenme

Sürecin tamamen çevrim içi yürütülememesinin sebebi tek bir hükümdür.

TMK m.166/3. Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır.

Üç şart birlikte aranır: evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, tarafların bizzat dinlenmesi ve protokolün hâkimce uygun bulunması.

“Bizzat” ifadesi belirleyicidir. Anlaşmalı boşanmada vekil, tarafın yerine geçemez. Bu nedenle süreç, dilekçeden karara kadar çevrim içi yürütülse dahi duruşma aşaması bakımından tarafların hazır bulunması gerekir.

Hâkimin müdahale yetkisi. Aynı fıkra uyarınca hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur.

İkrar kuralı burada uygulanmaz. Fıkranın son cümlesi uyarınca bu hâlde, tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz. Bu, anlaşmalı boşanmaya özgü bir istisnadır.

Çekişmeli davada durum farklıdır. Taraf vekille temsil ediliyorsa duruşmalara bizzat katılma zorunluluğu kural olarak doğmaz. Ancak isticvap ya da bizzat dinlenme kararı verilirse durum değişir; bu hâlde m.149 devreye girebilir.

İspat rejimi — TMK m.184. Çekişmeli davalarda hâkim, olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz (b.1); taraflara yemin öneremez (b.2) ve tarafların bu konudaki ikrarı hâkimi bağlamaz (b.3). Boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar da hâkim onaylamadıkça geçerli olmaz (b.5).

Vekâletname ve Kanun Yolundan Feragat: HMK m.74 ve m.349

Online yürütülen bir boşanma dosyasında işlerin çoğunu avukat yapar. Bu nedenle vekâletnamenin kapsamı, sürecin hızını doğrudan belirler.

Kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar — HMK m.74. Kanun, bazı işlemleri ancak vekâletnamede açıkça yetki verilmişse vekile bırakır. Kişiye sıkı sıkıya bağlı haklara ilişkin davaları açma ve takip etme yetkisi de bunlardandır: vekâletnamede bu husus açıkça gösterilmedikçe vekil böyle bir davayı açamaz ve takip edemez. Boşanma davası bu niteliktedir; genel dava vekâletnamesi yetmez.

Açık yetki isteyen diğer işlemler. Aynı maddeye göre sulh olmak, hâkimi reddetmek, yemin teklif etmek, başkasını tevkil etmek, davadan veya kanun yollarından feragat etmek ve karşı tarafın davasını kabul etmek de açık yetki ister. Anlaşmalı boşanmada kararı hızla kesinleştirmek için feragat dilekçesi avukat eliyle verilecekse, bu yetkinin vekâletnamede bulunup bulunmadığı önceden kontrol edilmelidir.

Yurt dışında vekâletname. Yurt dışında yaşayan taraf vekâletnameyi bulunduğu ülkedeki Türk dış temsilciliğinde düzenletebilir. Yabancı bir noterde düzenlenen vekâletname kullanılacaksa belgenin Türkiye’de kullanılabilmesi için onay (apostil) ve Türkçe tercüme gerekir; hangi yolun daha hızlı olduğu ülkeye göre değişir.

Vekil, bizzat dinlemenin yerini tutmaz. Vekâletnamede ne kadar geniş yetki bulunursa bulunsun, anlaşmalı boşanmada TMK m.166/3’ün aradığı bizzat dinleme vekil aracılığıyla yapılamaz. Protokolün vekillerce imzalandığı bir dosyada verilen karar Yargıtay’ca kanun yararına bozulmuştur (aşağıda).

Feragat zamanı — HMK m.349/1. Taraflar, ilam kendilerine tebliğ edilmeden önce istinaf yoluna başvurma hakkından feragat edemez. Duruşmada karar açıklanırken yapılan bir feragat beyanı bu nedenle kararı kesinleştirmez; feragat, gerekçeli kararın tebliğinden sonra yapılmalıdır.

Başvurudan sonra feragat — m.349/2. İstinaf başvurusundan sonra feragat edilirse, dosya henüz bölge adliye mahkemesine gönderilmemişse gönderilmez ve kararı veren mahkeme başvurunun reddine karar verir; dosya gönderilmiş ancak karara bağlanmamışsa başvuru feragat nedeniyle reddedilir.

Kesinleşme süreci için boşanma kararının kesinleşmesi ve nüfusa tescili rehberimize bakabilirsiniz.

Tebligat, Kanun Yolu ve Kesinleşme

Karar sonrası aşama da büyük ölçüde elektronik ortamda yürür; ancak süreler katıdır.

Elektronik tebligat — 7201 sayılı Kanun m.7/a. Kanunda belirtilen kişi ve kuruluşlara tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur. Elektronik yolla yapılan tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.

Bu kural süre hesabını değiştirir. Tebligatın okunduğu gün değil, adrese ulaşmasını izleyen beşinci günün sonu esas alınır. Kanun yolu süresi bu tarihten işlemeye başlar.

İstinaf süresi — HMK m.345. İstinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır. Bu süre, ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar.

Başvuru nereye yapılır? İstinaf dilekçesi, kararı veren mahkemeye veya başka bir yer mahkemesine verilebilir; dilekçe UYAP üzerinden de sunulabilir.

Kesinleşme. Boşanma hükmünün sonuç doğurabilmesi için kesinleşmesi gerekir. Taraflar kanun yoluna başvurmazsa karar, sürenin dolmasıyla kesinleşir; kesinleşme şerhi karar veren mahkemeden alınır.

Nüfusa tescil. Kesinleşen boşanma kararı, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca nüfus müdürlüğüne bildirilir ve aile kütüğüne tescil edilir. Tescil, mahkemece re’sen yapılan bildirimle gerçekleşir.

Bekleme süresi — TMK m.132. Evlilik sona ermişse kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe evlenemez; boşanmada bu an, kararın kesinleştiği tarihtir. Doğurmakla süre biter. Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemeleri hâlinde mahkeme bu süreyi kaldırır.

Sonraki malî talepler — TMK m.178: evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacaklar bu kapsamda değildir: Hukuk Genel Kurulu bunlara on yıllık genel zamanaşımını uygulamaktadır (HGK 29.11.2023, 2022/1205 E., 2023/1188 K.).

Uzaktan Beyan ve Anlaşmalı Boşanma: Yargıtay Kararları

“Online” anlaşmalı boşanma tartışmasının sınırlarını Yargıtay kararları çizer. Aşağıdaki kararların ortak noktası şudur: hâkimin tarafları bizzat dinlemesi bir formalite değildir.

Duruşma dışı protokol yetmez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, davalının protokole ilişkin beyanı duruşmada alınmadan, yalnızca dosyaya sunulan protokole dayanarak hüküm kurulmasını usul ve yasaya aykırı bulmuştur (Y2HD 04.04.2013, E.2012/22825, K.2013/9417).

Telefonla görüntülü görüşme yetmez. Protokolün taraf vekillerince imzalandığı, davacının duruşmada hazır bulunmadığı ve yurt dışındaki eşin beyanının cep telefonuyla görüntülü aranarak alındığı bir dosyada verilen boşanma kararı, Adalet Bakanlığının kanun yararına bozma talebi üzerine Yargıtay 2. Hukuk Dairesince usul ve kanuna aykırı bulunarak bozulmuştur. Karar 2022 başında basına yansımış, künyesi haberlerde verilmemiştir.

Kanun yararına bozmanın etkisi — HMK m.363/2. Bu tür bir bozma, kararın hukukî sonuçlarını ortadan kaldırmaz; o dosyadaki boşanma geçerliliğini korur. Kararın önemi gösterdiği yoldadır: aynı usul hatası istinaf veya temyiz aşamasında yakalanırsa hüküm bozulabilir.

Tek taraflı imza. Hukuk Genel Kurulu, protokolü yalnızca davacının imzaladığı ve davalının beyanının alınmadığı bir dosyada anlaşmalı boşanma şartlarının oluşmadığını kabul etmiştir. Hâkimin önerdiği değişiklikler kabul edilmezse dava TMK m.166/1 uyarınca çekişmeli olarak sürer; onaylanan protokol hükümleri ise hüküm fıkrasında aynen yer almalıdır (HGK 18.04.2019, E.2017/2643, K.2019/484).

Kesinleşmeye kadar dönme. Hukuk Genel Kurulu, hüküm kesinleşinceye kadar eşin anlaşma iradesinden dönmesini engelleyen bir yasal düzenleme bulunmadığını kabul etmiştir (HGK 18.04.2019, E.2017/1941, K.2019/475). Yargıtay, anlaşmalı boşanma kararının temyiz edilmesini de iradeden dönme saymaktadır (Y2HD 19.10.2021, E.2021/8338, K.2021/7386). Online yürüyen bir dosyada da kesinleşme anına kadar bu ihtimal hesaba katılmalıdır.

Ayrıntılar için hâkimin tarafları bizzat dinlemesi, anlaşmalı boşanmada iradeden dönme ve anlaşmalı boşanma dava dilekçesi örneği rehberlerimize bakabilirsiniz.

Online Boşanmada Hukukî Yol Haritası

Sürecin hangi aşamasının uzaktan yapılabildiğini ve dayanağını tek tabloda topladık:

İlgili rehberler: eşim yurt dışında yaşıyor, nasıl boşanırım? · yurt dışındaki eşe tebligat · yurt dışında yaşayan eşle boşanma davası · yabancı boşanma kararının idari yoldan tanınması · boşanmada istinaf dilekçesi.

Sıkça Sorulan Sorular

Tamamen online boşanmak mümkün mü?

Hayır. Dava elektronik ortamda açılabilir ve dilekçe aşamaları uzaktan yürütülebilir; ancak hâkim tarafları görmeden ve iradelerini bizzat teyit etmeden boşanmaya karar vermez. Bu nedenle süreç tamamen uzaktan tamamlanamaz.

Anlaşmalı boşanmada duruşmaya katılmak zorunlu mu?

Evet. TMK m.166/3 hâkimin tarafları bizzat dinlemesini şart koşar; avukatla temsil bu zorunluluğu ortadan kaldırmaz. Yargıtay, davalının beyanı duruşmada alınmadan protokole göre hüküm kurulmasını usule aykırı bulmuştur (Y2HD 2012/22825 E., 2013/9417 K.). Eşlerden biri katılmazsa dava anlaşmalı boşanma olarak sonuçlanmaz.

e-Devlet’ten boşanma davası açılır mı?

e-Devlet’te doğrudan bir buton yoktur; işlem e-Devlet kimliğiyle giriş yapılan UYAP Vatandaş Portal üzerinden yürütülür. E-imza veya mobil imza zorunludur ve dilekçenin UDF formatında hazırlanması gerekir; Word veya PDF kabul edilmez.

Harcı internetten ödeyebilir miyim?

Evet. HMK m.445/2 uyarınca güvenli elektronik imzayla dava açılabilir, harç ve avans ödenebilir. UYAP Vatandaş Portal, davanın türüne göre yatırılması gereken harç ve gider avansını hesaplar ve ödeme çevrim içi yapılabilir. Gider avansı dava açılırken yatırılmalıdır (HMK m.120/1).

Yurt dışındayım, Türkiye’ye gelmeden boşanabilir miyim?

Dava açmak için gelmeniz gerekmez; bulunduğunuz ülkedeki Türk konsolosluğundan özel vekâletname çıkarıp Türkiye’deki avukatınıza gönderebilirsiniz. Boşanma kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan bu yetki vekâletnamede açıkça yazılmalıdır (HMK m.74). Çekişmeli boşanmada kural olarak bizzat katılma zorunluluğu yoktur; anlaşmalı boşanmada ise hâkimin sizi bizzat dinlemesi gerekir (TMK m.166/3).

SEGBİS ile dinlenebilir miyim?

Taraf olarak ses ve görüntü nakli yoluyla duruşmaya katılmanız için talepte bulunmanız ve mahkemenin buna karar vermesi gerekir (HMK m.149/1). Tanıklar için mahkeme re’sen de karar verebilir (m.149/2). Uygulamada birlik yoktur: bazı mahkemeler yurt dışındaki eşi SEGBİS ile dinlerken bazıları bizzat katılım istemektedir; bu nedenle talep dilekçede erken ve gerekçeli yapılmalıdır.

Çekişmeli boşanmada duruşmalara katılmak zorunda mıyım?

Avukatla temsil ediliyorsanız kural olarak katılma zorunluluğunuz yoktur ve avukatınız süreci yürütebilir. Ancak mahkeme dosyanın niteliğine göre sizin bizzat dinlenmenize karar verebilir; bu durumda bulunduğunuz yerden ses ve görüntü nakliyle katılmayı talep edebilirsiniz (HMK m.149/1).

Karardan sonra istinaf süresi ne kadar?

İstinaf süresi, ilamın usulen tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.345). Elektronik tebligat, adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (7201 s.K. m.7/a). Kanun yolundan feragat ise ilam tebliğ edilmeden yapılamaz (HMK m.349/1); avukat eliyle yapılacaksa vekâletnamede bu yetki açıkça bulunmalıdır (HMK m.74).

Boşanma davasını avukatım online takip edebilir mi?

Evet. Avukat, UYAP Avukat Portalı üzerinden davayı e-imzayla açıp dilekçeleri sunabilir ve dosyayı çevrim içi takip edebilir (HMK m.445/2). Bunun için vekâletnamede boşanma davası açma ve takip yetkisinin açıkça yer alması gerekir (HMK m.74).

Vekâletnamede boşanma yetkisi ayrıca yazılmalı mı?

Evet. HMK m.74 uyarınca kişiye sıkı sıkıya bağlı haklara ilişkin davaları açma ve takip etme yetkisi, vekâletnamede bu husus açıkça gösterilmedikçe vekile ait olmaz. Kanun yollarından feragat, sulh ve davayı kabul gibi işlemler için de açık yetki gerekir.

Telefonla görüntülü görüşmeyle anlaşmalı boşanma olur mu?

Güvenilir bir yol değildir. Protokolün vekillerce imzalandığı ve yurt dışındaki eşin beyanının cep telefonuyla görüntülü aranarak alındığı bir dosyada verilen karar, Yargıtay 2. Hukuk Dairesince kanun yararına bozulmuştur. Bozma o dosyadaki sonucu değiştirmemiştir (HMK m.363/2); ancak aynı hata kanun yolunda yakalanırsa hüküm bozulabilir.

UYAP’ta süreler mesai bitiminde mi dolar?

Hayır. HMK m.445/4 uyarınca elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter. İstinaf süresinin son gününde dilekçe UYAP’tan gün bitmeden gönderilebilir; yine de sistem kesintisine karşı son saate bırakılmamalıdır.

Online açılan dava hangi tarihte açılmış sayılır?

Dava, dava dilekçesinin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır (HMK m.118/1); kayıt usulü yönetmeliğe bırakılmıştır (m.118/2). Uygulamada harç ve gider avansı ödenip dava tevzi edildiğinde kayıt oluşur. Mal rejiminin sona ermesi gibi sonuçlar bu tarihe bağlandığından ödeme adımı geciktirilmemelidir.

Uzaktan katılımda ıslak imza kalkıyor mu?

7589 sayılı Kanunla HMK m.149’a eklenen fıkra uyarınca, ses ve görüntü nakli yoluyla duruşmaya katılanlar hakkında elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmayacaktır. İkrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ve sulh bu muafiyetin dışındadır. Hüküm 31 Ekim 2026’da yürürlüğe girer ve TMK m.166/3’teki bizzat dinleme şartını değiştirmez.