Aile Hukukunda Süreler ve Zamanaşımı Tablosu (2026)

Aile hukukunda hak kaybının en yaygın sebebi delil eksikliği değil, süre kaçırmaktır. Bazı süreler hâkim tarafından kendiliğinden gözetilir ve kaçırıldığında dava esasa girilmeden reddedilir. Bu sayfa, aile ve boşanma hukukundaki başlıca süreleri tek tabloda toplar; hangi sürenin ne zaman başladığını ve hangilerinin uzatılabildiğini gösterir.

Boşanma ve Boşanmaya Bağlı Süreler

TMK 178’deki bir yıllık süre en çok hak kaybettiren süredir. Dikkat edilecek nokta: süre karar tarihinden değil kesinleşme tarihinden işler.

Ayrılık ve Yargılama Süreleri

Soybağı Süreleri: İki Anayasa Mahkemesi İptali

Bu başlık, internette en çok hatalı bilgi bulunan alandır. İki ayrı iptal kararı süreleri değiştirmiştir; eski süreleri yazan kaynaklar güncel değildir.

Haklı sebep kuralı: soybağı davalarında bir yıllık süre geçtikten sonra gecikmeyi haklı kılan sebepler varsa, süre sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar (TMK 289/3). Babalık davasında ise haklı sebep hâlinde sebebin kalkmasından itibaren bir ay içinde dava açılabilir.

Evlilik, Butlan ve Bekleme Süreleri

6284, Vesayet ve İcra Süreleri

Nafaka ve Mal Rejimi Süreleri

Bu iki alanda süreler dava türüne göre değişir ve bir kısmı süreye bağlı değildir. Karıştırılan noktaları ayırmak gerekir.

Dikkat: nafaka artırım ve azaltma davaları TMK 178’deki bir yıllık süreye tabi değildir. Bir yıllık süre, boşanma sırasında hiç talep edilmemiş bir hakkın sonradan istenmesine ilişkindir. Var olan nafakanın miktarının değiştirilmesi ise koşullar değiştiği sürece her zaman istenebilir.

Aile konutu davasındaki durum ise süre değil durum koşuludur: TMK m. 194 koruması evliliğin boşanmayla sona ermesiyle sona erdiğinden, rıza alınmadan yapılan tasarruf işlemi bu andan itibaren geçerlilik kazanır. Dava, konutun aile konutu vasfı sürerken açılmalıdır.

Süre Hesabında Dikkat Edilecek Dört Nokta

1. Başlangıç: Tebliğ mi, Kesinleşme mi?

Süreler farklı olaylardan işlemeye başlar ve bu en sık yapılan hatadır:

• Tebliğden: Cevap dilekçesi (HMK 127), 6284 itirazı, adli yardım itirazı.
• Kesinleşmeden: TMK 178 boşanmadan doğan dava hakları, ayrılık süresi (TMK 171), kadının bekleme süresi (TMK 132).
• Öğrenmeden: Zina ve TMK 162 sebepleri, soybağının reddi, tanımanın iptali.

Karar tarihi ile kesinleşme tarihi arasında aylar geçebilir. Kesinleşme şerhli karar örneğini mutlaka temin edin.

2. Adli Tatil

Adli tatil her yıl 20 Temmuz’da başlar, 31 Ağustos’ta sona erer; yeni adli yıl 1 Eylül’de başlar. Adli tatile tabi dava ve işlerde, kanunun tayin ettiği sürelerin bitmesi tatil zamanına rastlarsa bu süreler ayrıca bir karara gerek olmaksızın adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır.

3. Hak Düşürücü Süre Durmaz

Zamanaşımı durabilir ve kesilebilir; hak düşürücü süre durmaz ve kesilmez. Ayrıca hak düşürücü süreyi hâkim re’sen gözetir. Bu nedenle “karşı taraf ileri sürmedi” savunması hak düşürücü sürelerde işe yaramaz.

4. Haklı Sebep Bazı Süreleri Erteler, Hepsini Değil

Soybağı davalarında haklı sebep süreyi erteler (TMK 289/3). Buna karşılık TMK 178’deki bir yıllık süre bakımından böyle genel bir erteleme öngörülmemiştir. Her sürenin kendi rejimi ayrıca kontrol edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanmadan sonra tazminat ve nafaka için ne kadar süre var?

TMK m. 178 uyarınca evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Süre karar tarihinden değil kesinleşme tarihinden işler; bu nedenle kesinleşme şerhli karar örneği temin edilmelidir.

Hak düşürücü süre ile zamanaşımı arasındaki fark nedir?

Hak düşürücü süreyi hâkim re’sen gözetir; taraflar ileri sürmese bile uygulanır, durmaz ve kesilmez, geçtiyse dava esasa girilmeden reddedilir. Zamanaşımı ise karşı tarafın def’i olarak ileri sürmesini gerektirir, hâkim kendiliğinden dikkate almaz ve durabilir, kesilebilir.

Soybağının reddinde beş yıllık süre hâlâ var mı?

Hayır. TMK m. 289/1’deki ‘her hâlde doğumdan başlayarak beş yıl’ ibaresi, Anayasa Mahkemesi’nin 25.06.2009 tarihli, E. 2008/30, K. 2009/96 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Koca bakımından yalnızca öğrenmeden itibaren bir yıllık süre uygulanır.

Babalık davasında çocuk için süre var mı?

Yoktur. TMK m. 303/2’deki çocuğa ilişkin hak düşürücü süre, Anayasa Mahkemesi’nin 27.10.2011 tarihli, E. 2010/71, K. 2011/143 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Çocuk tarafından veya çocuk adına açılan babalık davalarında herhangi bir hak düşürücü süre bulunmamaktadır. Ananın süresi ise doğumdan itibaren bir yıldır.

Cevap dilekçesi süresi kaç gün, uzatılabilir mi?

HMK m. 127 uyarınca cevap dilekçesini verme süresi, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır. Bu süre içinde mahkemeye başvurularak bir defaya mahsus olmak ve bir ayı geçmemek üzere ek süre istenebilir; ek süre talebi hakkındaki karar taraflara derhâl bildirilir.

Adli tatil süreleri nasıl etkiler?

Adli tatil her yıl 20 Temmuz’da başlar ve 31 Ağustos’ta sona erer. Adli tatile tabi dava ve işlerde kanunun tayin ettiği sürelerin bitimi tatile rastlarsa, bu süreler ayrıca bir karara gerek olmaksızın adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır.

6284 tedbir kararına itiraz süresi nedir?

6284 sayılı Kanun m. 9 uyarınca tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz mercii kararını en geç bir hafta içinde verir ve bu karar kesindir; temyiz yolu kapalıdır.

Süreyi kaçırdım, yapabileceğim bir şey var mı?

Sürenin niteliğine bağlıdır. Soybağı davalarında gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa süre, sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar. Babalık davasında haklı sebep hâlinde sebebin kalkmasından itibaren bir ay içinde dava açılabilir. Buna karşılık her süre için böyle bir erteleme öngörülmemiştir; dosyanız özelinde değerlendirilmesi gerekir.