Aile Hukukunda Süreler ve Zamanaşımı Tablosu (2026): Boşanma, Soybağı, Nafaka, Mal Rejimi ve AYM İptalleri

Aile hukukunda hak kaybının en yaygın sebebi delil eksikliği değil, süre kaçırmaktır. Bazı süreler hâkim tarafından kendiliğinden gözetilir ve kaçırıldığında dava esasa girilmeden reddedilir. Bu sayfa, aile ve boşanma hukukundaki başlıca süreleri tek tabloda toplar; hangi sürenin ne zaman başladığını ve hangilerinin uzatılabildiğini gösterir.

Boşanma ve Boşanmaya Bağlı Süreler

TMK 178’deki bir yıllık süre en çok hak kaybettiren süredir. Dikkat edilecek nokta: süre karar tarihinden değil kesinleşme tarihinden işler.

Ayrılık ve Yargılama Süreleri

Soybağı Süreleri: Anayasa Mahkemesi İptalleri ve 7531 Sayılı Kanun

Bu başlık, internette en çok hatalı bilgi bulunan alandır. Anayasa Mahkemesinin altı ayrı iptal kararı ve 7531 sayılı Kanun bu süreleri değiştirmiştir; eski süreleri veya ananın dava hakkı olmadığını yazan kaynaklar güncel değildir.

Bu tablodaki sürelerin önemli bir kısmı Anayasa Mahkemesi kararlarıyla şekillenmiştir. Kocanın soybağının reddi davasındaki “her hâlde doğumdan başlayarak beş yıl” ibaresi, Anayasa Mahkemesinin 25.06.2009 tarihli, E.2008/30, K.2009/96 sayılı kararıyla iptal edilmiştir (RG 07.10.2009); koca bakımından yalnızca öğrenmeden itibaren bir yıllık süre uygulanır. Babalık davasında çocuğa ilişkin hak düşürücü süre ise Anayasa Mahkemesinin 27.10.2011 tarihli, E.2010/71, K.2011/143 sayılı kararıyla iptal edilmiştir; çocuk tarafından veya çocuk adına açılan babalık davalarında hak düşürücü süre bulunmamaktadır.

Haklı sebep kuralı: soybağı davalarında bir yıllık süre geçtikten sonra gecikmeyi haklı kılan sebepler varsa, süre sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar (TMK 289/3). Babalık davasında (TMK m.303/4) ve tanımanın iptalinde (TMK m.300/4) ise haklı sebep hâlinde sebebin kalkmasından itibaren bir ay içinde dava açılabilir; babalık davasındaki bu bir aylık süre çocuk yönünden iptal edildiğinden yalnızca ana için uygulanır (AYM, E.2011/116, K.2012/39).

Anayasa Mahkemesi kararları ve 7531 sayılı Kanun: soybağı sürelerinin güncel durumu

Soybağı sürelerindeki değişiklikler iki kararla sınırlı değildir. Anayasa Mahkemesi, soybağının reddi davası açmak üzere ergin olmayan çocuğa atanan kayyım bakımından TMK m.291/2’deki “her hâlde doğumdan başlayarak beş yıl” ibaresini de iptal etmiştir (AYM, 10.10.2013, E.2013/62, K.2013/115; RG 10.12.2013). Babalık davasında bir yıllık süre geçtikten sonra haklı sebep hâlinde tanınan bir aylık süre ise çocuk yönünden iptal edilmiştir; iptal hükmü kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı 21.07.2012 tarihinden bir yıl sonra yürürlüğe girmiştir (AYM, 15.03.2012, E.2011/116, K.2012/39). Evlatlık ilişkisinin kaldırılmasındaki beş yıllık üst süreyi iptal eden karar da 12.07.2013 tarihinde yayımlanmış ve 12.01.2014’te yürürlüğe girmiştir (AYM, 27.12.2012, E.2012/35, K.2012/203).

En yeni değişiklik soybağının reddi davasını açabilecek kişilerle ilgilidir. Anayasa Mahkemesi, yalnızca kocaya dava hakkı tanıyan TMK m.286/1’i, anaya soybağının reddi davası açma imkânı vermediği ve bu durumun özel hayata saygı hakkıyla bağlantılı etkili başvuru hakkını ihlal ettiği gerekçesiyle iptal etmiş, iptalin dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir (AYM, 26.07.2023, E.2023/37, K.2023/140; RG 20.10.2023, 32345). Bunun üzerine 14.11.2024 tarihli ve 32722 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7531 sayılı Kanunla TMK m.286 yeniden düzenlenmiş; bugün “Koca, ana veya çocuk soybağının reddi davasını açarak babalık karinesini çürütebilir”. TMK m.289/2 uyarınca ana doğumdan, çocuk ise ergin olduğu tarihten başlayarak en geç bir yıl içinde dava açmak zorundadır. TMK m.291/1 de aynı Kanunla değiştirilmiştir. Bu nedenle 2024 öncesine ait kaynaklarda yer alan “ana soybağının reddi davası açamaz” bilgisi artık güncel değildir. Dava dilekçesi ve süre örnekleri için soybağının reddi davası ve süreler yazımıza bakabilirsiniz.

Evlilik, Butlan ve Bekleme Süreleri

6284, Vesayet ve İcra Süreleri

Nafaka ve Mal Rejimi Süreleri

Bu iki alanda süreler dava türüne göre değişir ve bir kısmı süreye bağlı değildir. Karıştırılan noktaları ayırmak gerekir.

Dikkat: nafaka artırım ve azaltma davaları TMK 178’deki bir yıllık süreye tabi değildir. Bir yıllık süre, boşanma sırasında hiç talep edilmemiş bir hakkın sonradan istenmesine ilişkindir. Var olan nafakanın miktarının değiştirilmesi ise koşullar değiştiği sürece her zaman istenebilir.

Aile konutu davasındaki durum ise süre değil durum koşuludur: TMK m.194 koruması konutun aile konutu niteliğine bağlıdır ve bu nitelik evliliğin boşanmayla sona ermesiyle ortadan kalkar. Bu nedenle rıza alınmadan yapılan işleme karşı dava, konutun aile konutu vasfı sürerken açılmalı ve boşanma sürecinin seyri de dikkate alınarak takip edilmelidir.

Nafaka ve mal rejimi alacaklarında üç ayrım özellikle önemlidir. Birincisi, TMK m.178’deki bir yıllık süre boşanmada istenmemiş yoksulluk nafakası ve tazminat talepleri içindir; iştirak nafakası bu süreye tabi değildir. Yargıtay, iştirak nafakasının her an doğup işleyen ve kamu düzenine ilişkin bir hak olduğunu, boşanmada istenmemiş olmasının sonradan talep edilmesine engel olmadığını kabul etmektedir (YHGK, 14.11.2019, E.2017/2613, K.2019/1191; Yargıtay 2. HD, E.2022/8207, K.2022/7582). İkincisi, ilamla belirlenmiş nafakanın birikmiş taksitleri için zamanaşımı on yıldır (TBK m.156/2); takip tarihinden geriye doğru on yıldan eski taksitler zamanaşımına uğrar (Yargıtay 12. HD, 23.09.2019, E.2019/9724, K.2019/13231). Zamanaşımı hâkimce kendiliğinden gözetilmez, borçlunun ileri sürmesi gerekir. Ayrıntı için nafaka boşanmayla birlikte mi, ayrı mı istenir yazımıza bakabilirsiniz.

Üçüncüsü, katılma alacağı ve değer artış payı gibi mal rejiminden doğan alacaklar boşanmanın fer’isi sayılmadığından TMK m.178’deki bir yıllık süreye değil, TBK m.146’daki on yıllık genel zamanaşımına tabidir (YHGK, 05.10.2016, E.2016/8-1061, K.2016/959; YHGK, 17.04.2013, E.2013/8-375, K.2013/520). Mal rejimi TMK m.225/2 uyarınca dava tarihinde sona erse de, evlilik devam ettiği sürece eşler arasındaki alacaklar için zamanaşımı işlemediğinden (TBK m.153) on yıllık süre boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren hesaplanır. Bu nedenle “rejimin sona erdiği dava tarihinden on yıl” biçiminde yapılan hesap yanlıştır.

Mal Rejimi Tasfiyesinde Kanuni Tarihler ve Süreler

Mal rejimi tasfiyesinde sürelerden çok, hangi tarihin esas alınacağı belirleyicidir ve bu tarihlerin karıştırılması doğrudan hesap hatasına yol açar. Mahkemece evliliğin iptal veya boşanma sebebiyle sona erdirilmesine veya mal ayrılığına geçilmesine karar verilmesi hâllerinde mal rejimi, karar tarihinden değil dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225/2). Mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş mallar ise tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır; edinilmiş mallara hesapta eklenecek olanların değeri malın devredildiği tarih esas alınarak hesaplanır (TMK m.235). Böylece malların kapsamı dava tarihine göre, değeri ise tasfiye tarihine göre belirlenir.

Eşlerden birinin mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan, olağan hediyeler dışında yaptığı karşılıksız kazandırmalar edinilmiş mallara değer olarak eklenir (TMK m.229/1). Borçlu eşin malvarlığı katılma alacağını karşılamazsa bu kazandırmalardan yararlanan üçüncü kişilere karşı açılacak davanın süresi, hakların zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde mal rejiminin sona ermesinden itibaren beş yıldır (TMK m.241). Katılma alacağının derhâl ödenmesi ciddi güçlükler doğuracaksa borçlu eş ödemenin uygun bir süre ertelenmesini isteyebilir; aksine anlaşma yoksa tasfiyenin sona ermesinden başlayarak alacağa faiz yürütülür (TMK m.239/2-3). Mal paylaşımı davalarında zamanaşımı için Mal Paylaşımı Davasında Zamanaşımı rehberimize bakabilirsiniz.

Son Değişiklikler: 7531, 7532 ve 7589 Sayılı Kanunlar ile AYM Kararları

Aile hukukundaki sürelerin bir kısmı son iki yılda değişmiştir. Anayasa Mahkemesi, reddedilen boşanma davasının kesinleşmesinden sonra aranan üç yıllık bekleme süresini 22.02.2024 tarihli E.2023/116, K.2024/56 sayılı kararıyla iptal etmiş; ardından 27.11.2024 tarihli ve 32735 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7532 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle TMK m.166/4’teki süre bir yıla indirilmiştir. Buna göre boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleştiği tarihten başlayarak bir yıl geçmesi hâlinde, ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.

Aynı dönemde soybağı ve nafaka alanında da iki önemli gelişme olmuştur. 14.11.2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7531 sayılı Kanunla TMK m.286 yeniden düzenlenmiş ve ana da soybağının reddi davası açma hakkına kavuşmuştur; ananın süresi doğumdan başlayarak bir yıldır (TMK m.289/2). Anayasa Mahkemesi ise TMK m.175/1’deki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir (AYM, 04.06.2026, E.2025/156, K.2026/131; RG 30.09.2026, 33386). İptal hükmü 30.06.2027 tarihinde yürürlüğe girecektir; bu tarihe kadar mevcut hüküm uygulanır ve var olan yoksulluk nafakası kararları kendiliğinden sona ermez. İştirak nafakası bu karardan etkilenmez; ayrıntı için iştirak nafakası ve AYM kararı yazımıza bakabilirsiniz.

31.07.2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun ise usul sürelerini etkilemiştir: duruşmalar arasındaki süre için üç aylık üst sınır getirilmiş (HMK m.147/3), belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107 yürürlükten kaldırılmış ve kısmi davada talebin bir defaya mahsus artırılmasına imkân tanınmıştır (HMK m.109/4). Maddi tazminat ve mal rejimi alacaklarında talep sonucunun belirlenmesi bu nedenle dava açılırken daha dikkatli yapılmalıdır. Değişikliklerin aile davalarına etkisi için 7589 Sayılı Kanun’un Aile Davalarına Etkisi rehberimize bakabilirsiniz.

Kanun Yolu Süreleri ve Kesinleşme

Aile hukukunda birçok süre kararın kesinleşmesinden itibaren işlediğinden kanun yolu süreleri ayrıca önem taşır. İstinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır ve ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar (HMK m.345). Bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı temyiz süresi de kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.361). Boşanma kararı, kanun yoluna başvurulmaksızın bu sürelerin geçmesiyle veya kanun yolu incelemesinin tamamlanmasıyla kesinleşir; TMK m.178’deki bir yıllık zamanaşımı ile kadının bekleme süresi ve ayrılık süresi de bu tarihten itibaren hesaplanır.

Kanun yolu sürelerinin nafaka, velayet ve soybağına ilişkin kısımlar bakımından adli tatilde uzamayacağı hatırlanmalıdır (HMK m.103/1-b). Ayrıca boşanmanın fer’i sonuçlarına ilişkin kısımlara karşı kanun yoluna başvurulması, boşanma hükmünün kesinleşmesini engellemeyebilir; bu durumda boşanma kararına bağlı süreler, fer’i kısımların incelemesi sürerken işlemeye başlamış olabilir. Kesinleşme şerhli karar örneğinin alınması ve şerhte hangi hüküm fıkralarının kesinleştiğinin kontrol edilmesi bu nedenle zorunludur. Kesinleşme süreci için Boşanma Kararı Ne Zaman Kesinleşir? rehberimize bakabilirsiniz.

Örnek süre takvimi: bir boşanma dosyasında hangi süre ne zaman dolar?

Sürelerin birbirinden farklı tarihlere bağlandığı en iyi bir örnek üzerinde görülür. Aşağıdaki varsayımsal dosyada boşanma davası 15.01.2025 tarihinde açılmış, gerekçeli karar davalıya 10.07.2026 tarihinde tebliğ edilmiş, taraflar istinafa başvurmamış ve kesinleşme şerhinde boşanma hükmünün kesinleşme tarihi 08.09.2026 olarak gösterilmiştir. Gerçek dosyada esas alınması gereken tarih, mahkemenin verdiği kesinleşme şerhindeki tarihtir; aşağıdaki hesap yalnızca yöntemi göstermek içindir.

Davalının istinaf süresi tebliğden itibaren iki haftadır ve 24.07.2026 Cuma günü dolar (HMK m.345, m.92/2). Bu gün adli tatil içinde kaldığından, adli tatile tabi olan boşanma kısmı bakımından süre adli tatilin bittiği 31 Ağustos’tan itibaren bir hafta uzar ve 07.09.2026 Pazartesi günü sona erer (HMK m.104). Buna karşılık her çeşit nafaka davası ile velayete ilişkin işler adli tatilde de görüldüğünden (HMK m.103/1-b) aynı kararın nafaka ve velayet kısımları için istinaf süresi 24.07.2026’da dolar. Aynı karara karşı iki farklı son gün doğabilmesi, kesinleşme şerhinde hangi hüküm fıkralarının ne zaman kesinleştiğinin ayrıca kontrol edilmesini zorunlu kılar.

Kesinleşmeden sonra işleyen süreler bambaşka uzunluktadır: boşanmada istenmemiş tazminat ve yoksulluk nafakası için TMK m.178 uyarınca bir yıl, katılma alacağı için on yıl, kadının bekleme süresi için üç yüz gün. Mal rejimine ilişkin hesapta ise kesinleşme değil dava tarihi esas alınır: rejim dava tarihinde sona erdiğinden, edinilmiş mallara eklenecek karşılıksız kazandırmalar için dava tarihinden önceki bir yıla bakılır ve üçüncü kişilere karşı dava hakkı her hâlde dava tarihinden itibaren beş yıl içinde kullanılmalıdır (TMK m.229/1, m.241). Mal paylaşımındaki zamanaşımı ayrıntıları için mal paylaşımı davasında zamanaşımı yazımıza bakabilirsiniz.

Süre Hesabında Dikkat Edilecek Noktalar

1. Başlangıç: Tebliğ mi, Kesinleşme mi?

Süreler farklı olaylardan işlemeye başlar ve bu en sık yapılan hatadır:

• Tebliğden: Cevap dilekçesi (HMK 127), 6284 itirazı, adli yardım itirazı.
• Kesinleşmeden: TMK 178 boşanmadan doğan dava hakları, ayrılık süresi (TMK 171), kadının bekleme süresi (TMK 132).
• Öğrenmeden: Zina ve TMK 162 sebepleri, soybağının reddi, tanımanın iptali.

Karar tarihi ile kesinleşme tarihi arasında aylar geçebilir. Kesinleşme şerhli karar örneğini mutlaka temin edin.

2. Adli Tatil

Adli tatil her yıl 20 Temmuz’da başlar, 31 Ağustos’ta sona erer; yeni adli yıl 1 Eylül’de başlar. Adli tatile tabi dava ve işlerde, kanunun tayin ettiği sürelerin bitmesi tatil zamanına rastlarsa bu süreler ayrıca bir karara gerek olmaksızın adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır (HMK m.102-104).

Aile hukukunda bu kuralın önemli bir istisnası vardır: her çeşit nafaka davaları ile soybağı, velayet ve vesayete ilişkin dava ya da işler ve nüfus kayıtlarının düzeltilmesi işleri adli tatilde de görülür (HMK m.103/1-b, c). Adli tatile tabi olmayan bu işlerde sürelerin tatile rastlaması hâlinde bir haftalık uzama uygulanmaz. Örneğin nafaka veya velayet kararına karşı istinaf süresinin adli tatil içinde dolması hâlinde süre uzamış sayılmaz. Buna karşılık boşanma davası bu listede yer almadığından adli tatile tabidir; ancak aynı dosyada nafaka veya velayete ilişkin kısımların bulunması, süre hesabının ihtiyatla yapılmasını gerektirir.

3. Hak Düşürücü Süre Durmaz

Zamanaşımı durabilir ve kesilebilir; hak düşürücü süre durmaz ve kesilmez. Ayrıca hak düşürücü süreyi hâkim re’sen gözetir. Bu nedenle “karşı taraf ileri sürmedi” savunması hak düşürücü sürelerde işe yaramaz.

4. Haklı Sebep Bazı Süreleri Erteler, Hepsini Değil

Soybağı davalarında haklı sebep süreyi erteler (TMK 289/3). Buna karşılık TMK 178’deki bir yıllık süre bakımından böyle genel bir erteleme öngörülmemiştir. Her sürenin kendi rejimi ayrıca kontrol edilmelidir.

5. Süre Nasıl Sayılır? Başlangıç Günü, Son Gün ve Resmî Tatil

Usul sürelerinin hesaplanmasında Hukuk Muhakemeleri Kanunu belirleyicidir. Gün olarak belirlenen sürelerde, işlemeye başladığı gün hesaba katılmaz ve süre son günün tatil saatinin bitiminde sona erer (HMK m.92/1). Hafta, ay veya yıl olarak belirlenen süreler, başladığı güne son hafta, ay veya yıl içinde karşılık gelen günün tatil saatinde biter; son ayda karşılık gelen gün yoksa süre o ayın son günü biter (HMK m.92/2). Resmî tatil günlerine rastlayan süre, tatili izleyen ilk iş gününün çalışma saati bitiminde sona erer (HMK m.93). Örneğin 10 Mart’ta tebliğ edilen bir karara karşı iki haftalık istinaf süresi 24 Mart günü sona erer; bu gün pazar ise süre 25 Mart pazartesi günü mesai bitiminde dolar.

Maddi hukuktaki hak düşürücü süreler ve zamanaşımı bakımından da benzer kurallar uygulanır; ancak bu sürelerin başlangıcı tebliğe değil çoğu zaman öğrenme veya kesinleşme tarihine bağlıdır. Öğrenme tarihinin ispatı süreyi ileri süren tarafa değil, çoğu zaman davanın süresinde açıldığını savunan tarafa zorluk çıkarır; bu nedenle öğrenmeye ilişkin mesaj, tutanak ve tanık gibi delillerin baştan korunması gerekir. Süreleri pratik olarak hesaplamak için Boşanma Sebepleri ve Hak Düşürücü Süre Hesaplama Aracı ve 6284 Tedbir Süreleri Hesaplama Aracı sayfalarımızı kullanabilirsiniz.

Affetme ve Zamanaşımının Kesilmesi

Zina ve hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış sebepleriyle açılacak davalarda sürenin yanında affetme de dava hakkını ortadan kaldırır: affeden tarafın dava hakkı yoktur (TMK m.161/3, m.162/3). Affetme açık bir beyanla olabileceği gibi, sebebi öğrendikten sonra olayı unutmuş gibi ortak hayata devam etmek gibi davranışlardan da çıkarılabilir; bu nedenle altı aylık süre dolmamış olsa bile affetme savunması dosyanın sonucunu belirleyebilir. Özel sebeplerde dava hakkının düşmesi, aynı olguların evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine (TMK m.166/1) dayanak yapılmasını ise her durumda engellemez.

Hak düşürücü sürelerin aksine TMK m.178’deki bir yıllık süre zamanaşımıdır ve kesilebilir. Borçlunun borcu ikrar etmesi, alacaklının dava açması, def’i ileri sürmesi veya icra takibi yapması zamanaşımını keser ve kesilmeden itibaren zamanaşımı yeniden işlemeye başlar (TBK m.154, m.156). Evlilik devam ettiği sürece eşler arasındaki alacaklar için zamanaşımı işlemez (TBK m.153); bu kural boşanma hükmünün kesinleşmesiyle sona erer. Boşanmadan doğan tazminat veya nafaka talebi boşanma davasında ileri sürülmemişse, kesinleşmeden itibaren bir yıl içinde ayrı bir davayla istenmesi gerekir.

Süre tablosundaki her satır, dosyanın somut koşullarına göre farklı bir başlangıç tarihine bağlanabilir; tebligat, öğrenme ve kesinleşme tarihlerinin belgeyle tespit edilmesi bu nedenle hesaplamanın ilk adımıdır.

Dosyanızdaki hak düşürücü süreleri, kesinleşme tarihini ve adli tatil etkisini birlikte hesaplamak için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilirsiniz.

Zamanaşımı ile Hak Düşürücü Sürenin Farkı

Aile hukukundaki sürelerin çoğu hak düşürücü niteliktedir ve bu, zamanaşımından çok daha katıdır.

Birinci ve ikinci satırlar farkın özüdür: hak düşürücü süreyi hâkim kendiliğinden gözetir ve süre geçmişse hak tamamen sona erer — zamanaşımında olduğu gibi karşı tarafın ileri sürmesi beklenmez.

Beşinci ve dokuzuncu satırlar aile hukukuna özgü riski gösterir; bu daldaki sürelerin çoğu hak düşürücü olduğundan gecikmenin telafisi bulunmaz. Bu nedenle öğrenme tarihinin belgelenmesi ve takvimin baştan kurulması gerekir. Ayrıntı için Boşanma Sebepleri ve Hak Düşürücü Süre Hesaplama Aracı sayfamıza bakabilirsiniz.

Vesayet, soybağı ve usul rehberlerimiz: kayyım ile vasi farkı · tanıma ile soybağı · aile hukukunda süreler · boşanmada adli yardım · zina sebebiyle boşanma · aile konutu şerhi

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanmadan sonra tazminat ve nafaka için ne kadar süre var?

TMK m. 178 uyarınca evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Süre karar tarihinden değil kesinleşme tarihinden işler; bu nedenle kesinleşme şerhli karar örneği temin edilmelidir.

Hak düşürücü süre ile zamanaşımı arasındaki fark nedir?

Hak düşürücü süreyi hâkim re’sen gözetir; taraflar ileri sürmese bile uygulanır, durmaz ve kesilmez, geçtiyse dava esasa girilmeden reddedilir. Zamanaşımı ise karşı tarafın def’i olarak ileri sürmesini gerektirir, hâkim kendiliğinden dikkate almaz ve durabilir, kesilebilir.

Soybağının reddinde beş yıllık süre hâlâ var mı?

Hayır. TMK m. 289/1’deki ‘her hâlde doğumdan başlayarak beş yıl’ ibaresi, Anayasa Mahkemesi’nin 25.06.2009 tarihli, E. 2008/30, K. 2009/96 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Koca bakımından yalnızca öğrenmeden itibaren bir yıllık süre uygulanır.

Babalık davasında çocuk için süre var mı?

Yoktur. TMK m. 303/2’deki çocuğa ilişkin hak düşürücü süre, Anayasa Mahkemesi’nin 27.10.2011 tarihli, E. 2010/71, K. 2011/143 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Çocuk tarafından veya çocuk adına açılan babalık davalarında herhangi bir hak düşürücü süre bulunmamaktadır; haklı sebep hâlindeki bir aylık süre de çocuk yönünden iptal edilmiştir (E.2011/116, K.2012/39). Ananın süresi ise doğumdan itibaren bir yıldır.

Cevap dilekçesi süresi kaç gün, uzatılabilir mi?

HMK m. 127 uyarınca cevap dilekçesini verme süresi, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır. Bu süre içinde mahkemeye başvurularak bir defaya mahsus olmak ve bir ayı geçmemek üzere ek süre istenebilir; ek süre talebi hakkındaki karar taraflara derhâl bildirilir.

Adli tatil süreleri nasıl etkiler?

Adli tatil her yıl 20 Temmuz’da başlar ve 31 Ağustos’ta sona erer. Adli tatile tabi dava ve işlerde kanunun tayin ettiği sürelerin bitimi tatile rastlarsa, bu süreler ayrıca bir karara gerek olmaksızın adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır.

6284 tedbir kararına itiraz süresi nedir?

6284 sayılı Kanun m. 9 uyarınca tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz mercii kararını en geç bir hafta içinde verir ve bu karar kesindir; temyiz yolu kapalıdır.

Süreyi kaçırdım, yapabileceğim bir şey var mı?

Sürenin niteliğine bağlıdır. Soybağı davalarında gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa süre, sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar. Babalık davasında haklı sebep hâlinde ana, sebebin kalkmasından itibaren bir ay içinde dava açabilir; çocuk için babalık davasında süre yoktur. Buna karşılık her süre için böyle bir erteleme öngörülmemiştir; dosyanız özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Akıl hastalığı sebebiyle boşanmada hastalığın belli bir süre devam etmesi gerekir mi?

Hayır. TMK m.165 belirli bir hastalık süresi aramaz. Eşlerden biri akıl hastası olup da bu yüzden ortak hayat diğer eş için çekilmez hâle gelirse ve hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilirse boşanma davası açılabilir.

Nafaka veya velayet dosyasında adli tatil süreyi uzatır mı?

Hayır. Her çeşit nafaka davaları ile soybağı, velayet ve vesayete ilişkin dava ve işler adli tatilde de görülür (HMK m.103/1-b). Adli tatile tabi olmayan bu işlerde sürenin tatile rastlaması hâlinde bir haftalık uzama uygulanmaz.

Zina sebebiyle boşanmada altı aylık süre ne zaman başlar?

Süre, davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlar ve her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer (TMK m.161/2). Bu süreler hak düşürücü olduğundan hâkim tarafından kendiliğinden gözetilir. Ayrıca affeden tarafın dava hakkı yoktur (TMK m.161/3); öğrenme tarihinden sonra ortak hayata olağan biçimde devam edilmesi affetme olarak değerlendirilebilir.

Sürenin son günü hafta sonuna veya resmî tatile denk gelirse ne olur?

Resmî tatil günlerine rastlayan süre, tatili izleyen ilk iş gününün çalışma saati bitiminde sona erer (HMK m.93). Hafta, ay veya yıl olarak belirlenen süreler ise başladığı güne son hafta, ay veya yıl içinde karşılık gelen günün tatil saatinde biter (HMK m.92/2). Adli tatil ise ayrı bir kuraldır ve yalnızca adli tatile tabi işlerde süreyi bir hafta uzatır (HMK m.104).

Reddedilen boşanma davasından sonra ne kadar beklemek gerekir?

7532 sayılı Kanunla değişik TMK m.166/4 uyarınca, boşanma davasının reddine ilişkin kararın kesinleştiği tarihten başlayarak bir yıl geçmesi ve ortak hayatın yeniden kurulamamış olması hâlinde eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir. Bu süre önceden üç yıldı.

Anne soybağının reddi davası açabilir mi, süresi ne kadar?

Evet. Anayasa Mahkemesi anaya dava hakkı tanımayan TMK m.286/1’i iptal etmiş (E.2023/37, K.2023/140), 7531 sayılı Kanunla madde yeniden düzenlenmiştir. TMK m.289/2 uyarınca ana doğumdan başlayarak en geç bir yıl içinde dava açmak zorundadır; gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa süre sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar.

Katılma alacağı için TMK 178’deki bir yıllık süre uygulanır mı?

Hayır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, mal rejiminden doğan alacakların boşanmanın fer’isi olmadığını ve TBK m.146’daki on yıllık zamanaşımına tabi olduğunu kabul etmiştir (E.2016/8-1061, K.2016/959). Süre boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren işler.

Boşanmada istenmeyen iştirak nafakası sonradan istenebilir mi?

Evet. İştirak nafakası her an doğup işleyen ve kamu düzenine ilişkin bir haktır; TMK m.178’deki bir yıllık süreye tabi değildir ve çocuk ergin olana kadar istenebilir (YHGK, E.2017/2613, K.2019/1191).

Birikmiş nafaka ne zaman zamanaşımına uğrar?

İlamla belirlenmiş nafakada süre on yıldır (TBK m.156/2). Uygulamada takip tarihinden geriye doğru on yıldan eski taksitler zamanaşımına uğrar (Yargıtay 12. HD, E.2019/9724, K.2019/13231). Zamanaşımını hâkim kendiliğinden gözetmez; borçlunun ileri sürmesi gerekir.

Kayyım soybağının reddi davasını ne zaman açmalı?

TMK m.291/2 uyarınca ergin olmayan çocuğa atanan kayyım, atama kararının kendisine tebliğinden başlayarak bir yıl içinde dava açar. Ayrıca öngörülen “her hâlde doğumdan başlayarak beş yıl” üst sınırı Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir (E.2013/62, K.2013/115).