7589 Sayılı Kanun’un (12. Yargı Paketi) Aile Davalarına Etkisi (2026)

Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun, 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Paketin aile ve boşanma davalarına doğrudan yansıyan beş ayrı düzenlemesi var. Bu sayfada her birinin ne değiştirdiğini, hangi dosyaları etkilediğini ve farklı yürürlük tarihlerini bulacaksınız.

1. Belirsiz Alacak Davası Kaldırıldı (HMK 107 → 109/4)

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun belirsiz alacak davasını düzenleyen 107. maddesi yürürlükten kaldırılmıştır. Buna göre 31 Temmuz 2026’dan sonra HMK m. 107’ye dayalı yeni bir belirsiz alacak davası açılamaz.

Kanun koyucu yeni bir dava türü oluşturmak yerine mevcut kısmi dava sistemini güçlendirmiştir. HMK m. 109’a eklenen dördüncü fıkra uyarınca, alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği hâllerde talep;

• aynı dava içinde bir defaya mahsus olmak,
• tahkikatın sonuna kadar kullanılmak üzere,
• iddianın genişletilmesi yasağına bağlı olmaksızın artırılabilir.

Belirleyici olan nokta şudur: artırılan kısım bakımından zamanaşımı da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Böylece belirsiz alacak davasının sağladığı en önemli koruma — zamanaşımı zırhı — kısmi davaya taşınmıştır.

Aile Davalarına Yansıması

Bu değişiklik aile hukukunda en çok şu davaları etkiler:

• Mal rejimi tasfiyesi ve katılma alacağı: Tasfiye alacağının miktarı ancak bilirkişi incelemesiyle netleştiği için bu davalar tipik olarak belirsiz alacak davası biçiminde açılıyordu. Artık kısmi dava açılmalı ve dilekçede fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmalıdır.
• Katkı payı ve değer artış payı: Aynı mantık geçerlidir.
• Ziynet alacağı: Eşyaların dökümü yargılama sırasında netleştiğinden bu davalarda da kısmi dava ve talep artırımı yolu izlenir.
• Boşanmada maddi ve manevi tazminat: Miktar takdire bağlı olduğundan fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması önemini korur.

Pratik strateji şuna dönüşmüştür: dava cüzi bir miktarla açılır, bilirkişi kök ve ek raporları kesinleştiğinde tek seferlik artırım hakkı kullanılır. Artırım hakkı bir kez kullanılabildiği için zamanlaması kritiktir.

Derdest Davalar Ne Olacak?

Kanunun geçici maddesi uyarınca, HMK m. 107 yürürlükten kaldırılmadan önce açılmış davalarda bu madde uygulanmaya devam edecektir. Yani 31 Temmuz 2026’dan önce açtığınız belirsiz alacak davası etkilenmez; eski hükümlere göre görülür ve sırf kanun değiştiği için reddedilmez. Herhangi bir usul işlemi yapmanız gerekmez.

2. Duruşmalar Arası Süre En Fazla Üç Ay (HMK 147/3)

HMK’nın 147. maddesine eklenen üçüncü fıkra ile yazılı yargılama usulünde duruşmalar arasındaki sürenin üç aydan uzun olamayacağı düzenlenmiştir.

Aile davaları yazılı yargılama usulüne tabidir. Uygulamada boşanma dosyalarında duruşmalar arası altı ay, bazen daha uzun aralıklar verilebiliyordu. Bu düzenleme, özellikle şu dosyalarda süreyi kısaltma potansiyeli taşır: çekişmeli boşanma, mal rejimi tasfiyesi, velayet değişikliği ve nafaka davaları.

Uyarı niteliğinde bir not: bu bir üst sınır kuralıdır, dosyanın kendiliğinden hızlanacağı anlamına gelmez. Bilirkişi, sosyal inceleme raporu ve tebligat gibi aşamalar süreyi belirlemeye devam eder.

3. Vesayet Altındakinin Malları UYAP’ta Satılacak (TMK 440, 444)

Türk Medenî Kanunu’nun 440 ve 444. maddelerinde yapılan değişikliklerle, vesayet altındaki kişilere ait malların satışı Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi’ne entegre elektronik satış portalında yapılacak açık artırmaya taşınmıştır.

TMK m. 444’ün ikinci fıkrası şu şekilde değiştirilmiştir: satış, UYAP’a entegre elektronik satış portalında açık artırmayla yapılır ve ihale vesayet makamının onamasıyla tamam olur; onamaya ilişkin kararın ihale gününden başlayarak on gün içinde verilmesi gerekir.

Bu değişiklik doğrudan vasi ve kayyımları ilgilendirir. Vesayet altındaki kişinin taşınmazını satacak vasiler bakımından hem satış usulü hem onama süresi netleşmiştir. Vasinin taşınmaz satışı için vesayet makamının izni gerektiği yönündeki kural değişmemiş; yalnızca satışın yapılacağı platform ve onama süresi düzenlenmiştir.

4. Miras Taşınmazında İlk İhale Yalnızca Mirasçılar Arasında

Ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davalarında köklü bir değişiklik yapılmıştır. Yeni düzenlemeye göre miras yoluyla intikal eden ve tamamı mirasçılara ait olan taşınmazlarda satış suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verilmesi hâlinde, ilk açık artırma yalnızca mirasçılar arasında gerçekleştirilir.

Önceki uygulamada ortaklığın giderilmesi ihalelerine üçüncü kişiler de katılabiliyordu; bu nedenle aileye ait taşınmazlar ilk ihalede dışarıdan alıcılara geçebiliyordu. Yeni düzenleme mirasçılara, taşınmazı kendi aralarında muhafaza edebilmeleri için öncelik tanımıştır.

Bu, aile hukuku bakımından iki yönden önemlidir:

• Aile konutu: Miras yoluyla intikal eden ve aile konutu olarak kullanılan taşınmazların aile içinde kalma şansı artmıştır.
• Boşanma sonrası miras taşınmazları: Mirasçılar arasındaki paylaşım uyuşmazlıklarında taşınmazın üçüncü kişiye geçme riski azalmıştır.

Kapsam şartı önemlidir: mülkiyetin tamamen miras ilişkisine dayanması gerekir. Taşınmaz üzerinde satış, bağış gibi iradi bir tasarrufla mülkiyet el değiştirmişse veya maliklerden biri üçüncü kişiyse, genel ihale usulü uygulanır.

5. DNA İnceleme Sonuçlarında Yeni Rejim (CMK 80)

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun beden muayenesi ve genetik inceleme sonuçlarına ilişkin 80. maddesinde değişiklik yapılmış; inceleme sonuçlarının kimlik bilgilerinden arındırılmış biçimde sisteme kaydı, saklama süreleri (kural olarak kesinleşmeden itibaren yirmi yıl) ve silme talebi hakkı düzenlenmiştir.

Aile hukuku bakımından bağlantı şuradadır: soybağının reddi ve babalık davalarında belirleyici delil genetik incelemedir. Bu davalar hukuk mahkemelerinde görülse de, genetik inceleme altyapısı ve verilerin saklanmasına ilişkin rejim ceza usulü hükümleriyle iç içedir. Genetik inceleme yaptıran tarafların verilerinin saklanma süresi ve silme talebi imkânı bakımından bu düzenleme dikkate alınmalıdır.

Yürürlük Takvimi: Tek Tarih Yok

Paketin en çok karışıklık yaratan yönü budur. 7589 sayılı Kanun farklı hükümler için farklı yürürlük tarihleri öngörmektedir.

Geçiş ölçütleri de tek tip değildir. Belirsiz alacak davasında belirleyici olan dava tarihi; icra satışında ilan tarihi; tazminat hükümlerinde haksız fiil veya zarar doğuran olayın tarihi esas alınır. Bu nedenle dosyanızın hangi rejime tabi olduğu, dosyanın açılış veya olay tarihine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Dosyanız İçin Ne Yapmalısınız?

• Yeni mal rejimi davası açacaksanız: Belirsiz alacak davası olarak değil kısmi dava olarak açın; dilekçede fazlaya ilişkin hakları saklı tutun ve HMK m. 109/4’e dayanarak talep artırımı imkânını belirtin.
• Derdest belirsiz alacak davanız varsa: Hiçbir işlem yapmanız gerekmez; dava eski hükümlere göre görülür.
• Kısmi dava açtıysanız: Tek seferlik artırım hakkını, bilirkişi raporu kesinleşmeden kullanmayın. Erken kullanım hak kaybı doğurur.
• Vasiyseniz: 31 Ekim 2026 sonrası taşınmaz satışlarında UYAP elektronik satış portalı usulünü ve on günlük onama süresini gözetin.
• Miras taşınmazında ortaklığın giderilmesi davanız varsa: Mülkiyetin tamamen miras ilişkisine dayandığını ortaya koyarak ilk ihalenin mirasçılar arasında yapılmasını talep edin.
• Eski dilekçe şablonu kullanmayın: İnternette dolaşan mal rejimi ve tazminat dilekçelerinin çoğu hâlâ belirsiz alacak davasına dayanıyor. Bu şablonlar artık hatalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

7589 sayılı Kanun ne zaman yürürlüğe girdi?

Kanun 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Ancak tek bir yürürlük tarihi yoktur: TMK m. 440 ve 444 ile HMK m. 149 değişiklikleri yayımdan üç ay sonra, yani 31 Ekim 2026 itibarıyla uygulanmaya başlar.

Belirsiz alacak davası kaldırıldı mı?

Evet. HMK m. 107 yürürlükten kaldırıldı; 31 Temmuz 2026’dan sonra bu maddeye dayalı yeni bir belirsiz alacak davası açılamaz. Yerine HMK m. 109’a eklenen dördüncü fıkra ile kısmi davada tek seferlik talep artırımı imkânı getirildi ve artırılan kısım bakımından zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılıyor.

Mal rejimi davamı nasıl açmalıyım?

Kısmi dava olarak açmalısınız. Dilekçede fazlaya ilişkin haklarınızı saklı tutun ve HMK m. 109/4 uyarınca talep artırımı imkânına dayanın. Bilirkişi raporu kesinleştiğinde tek seferlik artırım hakkınızı kullanın; bu hak bir kez kullanılabildiği için zamanlaması kritiktir.

Açtığım belirsiz alacak davam etkilenir mi?

Hayır. Kanunun geçici maddesi uyarınca HMK m. 107 kaldırılmadan önce açılmış davalarda bu madde uygulanmaya devam eder. Derdest davanız eski hükümlere göre görülür ve sırf kanun değiştiği için reddedilmez; herhangi bir usul işlemi yapmanız gerekmez.

Duruşmalar arası süre gerçekten kısalacak mı?

HMK m. 147’ye eklenen üçüncü fıkra ile yazılı yargılama usulünde duruşmalar arası sürenin üç ayı geçemeyeceği düzenlendi. Aile davaları bu usule tabidir. Ancak bu bir üst sınır kuralıdır; bilirkişi, sosyal inceleme raporu ve tebligat gibi aşamalar dosya süresini belirlemeye devam eder.

Vasi olarak taşınmaz satışında ne değişti?

TMK m. 440 ve 444 değişiklikleriyle vesayet altındaki kişilere ait malların satışı UYAP’a entegre elektronik satış portalında açık artırmayla yapılacak. İhale vesayet makamının onamasıyla tamamlanacak ve onama kararı ihale gününden itibaren on gün içinde verilecek. Bu hükümler 31 Ekim 2026 itibarıyla uygulanır.

Miras kalan evde ortaklığın giderilmesinde ne değişti?

Miras yoluyla intikal eden ve tamamı mirasçılara ait olan taşınmazlarda satış suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verilirse, ilk açık artırma yalnızca mirasçılar arasında yapılır. Böylece aileye ait taşınmazın ilk ihalede üçüncü kişiye geçmesi önlenmiş olur. Mülkiyetin tamamen miras ilişkisine dayanması şarttır.

Eski dilekçe şablonlarını kullanabilir miyim?

Kullanmamalısınız. İnternette dolaşan mal rejimi tasfiyesi, katılma alacağı ve tazminat dilekçelerinin çoğu hâlâ belirsiz alacak davasına dayanmaktadır. Bu şablonlar 31 Temmuz 2026 sonrası açılacak davalar bakımından hatalıdır; kısmi dava ve HMK m. 109/4 yapısına göre yeniden kurulmalıdır.