Mirasçılardan Biri Çocuk: Vesayet İzni Olmadan Yapılan Paylaşım Geçerli mi? (TMK m.462-463)

Baba vefat eder, geride eş ve iki çocuk kalır. Biri on beş yaşındadır. Aile oturur, anlaşır, tapuda paylaşımı yapar. Yıllar sonra o çocuk reşit olur ve dosyayı bir avukata gösterir. Ortaya çıkan sonuç ailenin hiç beklemediği bir şeydir: işlem için gereken izin alınmamıştır.

Kapsam notu: TMK 462-463’teki vesayet makamı ve denetim makamı izinleri vesayet altındaki küçük ve kısıtlılar için düzenlenmiştir. Velayet altındaki çocukta bu listeler doğrudan uygulanmaz; Yargıtay velinin taşınmaz satışı gibi yönetim işlemleri için kural olarak izin aramaz. Bununla birlikte anaparadan büyük harcama hâkim iznine bağlıdır (TMK m.356/2) ve ana veya baba ile çocuk aynı terekede mirasçıysa çocuğa temsil kayyımı atanması gerekir (TMK m.426/2). Ayrıntı için Velayet Sahibi Çocuğun Parasını Harcayabilir mi? yazımıza bakın.

Bu rehberin dayandığı mevzuat

İki Kademeli Denetim

Kanun, küçük adına yapılacak işlemleri iki ayrı kademeye ayırmıştır.

Denetim kademeleri

Miras Dosyalarında İzin Gereken İşlemler

Miras dosyalarında izin durumu

Menfaat Çatışması: Anne Çocuğunu Temsil Edebilir mi?

Miras dosyalarında bu çatışma neredeyse kuraldır.

Menfaat çatışması hâlleri

BÖLÜM 1 — KAYYIM ATANMASI TALEBİ

... ( ) SULH HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE
(Vesayet Makamı Sıfatıyla)

TALEP EDEN : ...  (TC: ...)
             (Küçük ...  'nın annesi / yasal temsilcisi)
VEKİLİ     : Av. ...

KONU : Küçük ...  'ya, terekeye ilişkin işlemlerde temsil edilmek
üzere TMK m.426 uyarınca KAYYIM ATANMASI talebimizdir.

AÇIKLAMALAR :

1. Müteveffa ...  (TC: ...), .../.../2026 tarihinde vefat etmiştir.

2. ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2026/... sayılı mirasçılık belgesi
   uyarınca mirasçılar şunlardır:
   a) Eş ...  (TC: ...)  — talep eden
   b) Çocuk ...  (TC: ...) — REŞİT
   c) Çocuk ...  (TC: ...) — ... doğumlu, KÜÇÜK

3. Terekeye ilişkin paylaşım işlemleri yapılacaktır.

4. MENFAAT ÇATIŞMASI :

   Talep eden anne, aynı terekede KENDİSİ DE MİRASÇIDIR. Paylaşımda
   annenin payına düşen değer arttığında küçüğün payı azalacağından,
   menfaatler DOĞRUDAN ÇATIŞMAKTADIR.

5. TMK m.426/2 uyarınca "Vesayet makamı, ilgilisinin isteği üzerine
   veya re'sen ... bir kimsenin MENFAATİYLE KANUNİ TEMSİLCİSİNİN
   MENFAATİNİN ÇATIŞTIĞI HÂLLERDE ilgilisine KAYYIM ATAR."

6. Bu itibarla küçüğün, terekeye ilişkin işlemlerde bağımsız olarak
   temsil edilmesi gerekmektedir.

TALEP SONUCU :

1- Küçük ...  (TC: ...) 'ya, müteveffa ...  'nın terekesine ilişkin
   TÜM İŞLEMLERDE temsil edilmek üzere KAYYIM ATANMASINA,

2- Kayyıma; tereke tespiti, paylaşım görüşmeleri, tapu işlemleri ve
   gerekiyorsa dava takibi hususlarında YETKİ VERİLMESİNE,

3- Talebimizin İVEDİLİKLE karara bağlanmasına

karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.  .../.../2026

                                                Talep Eden Vekili
                                                       Av. ...

EKLERİ : Mirasçılık belgesi, vefat belgesi, nüfus kayıt örneği

──────────────────────────────────────────────────────────────

BÖLÜM 2 — PAYLAŞIM İÇİN VESAYET MAKAMI İZNİ TALEBİ

... ( ) SULH HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE
(Vesayet Makamı Sıfatıyla)

TALEP EDEN : ...  (Küçük ...  'nın kayyımı / vasisi)
VEKİLİ     : Av. ...

KONU : TMK m.462 uyarınca küçük adına MİRAS PAYLAŞIMINA KATILMA ve
tapu işlemi yapılmasına İZİN VERİLMESİ talebimizdir.

AÇIKLAMALAR :

1. Küçük ...  (TC: ...), müteveffa ...  'nın mirasçısı olup terekede
   ... /... oranında hak sahibidir.

2. Terekeye dâhil mal varlığı şudur:
   a) ... ada ... parsel sayılı taşınmaz (değeri: ... TL),
   b) ... plakalı araç (değeri: ... TL),
   c) ... Bankasındaki ... TL mevduat.

   Toplam tereke değeri : ... TL
   Küçüğün payına düşen : ... TL

3. Mirasçılar, terekenin aşağıdaki şekilde paylaşılması konusunda
   ANLAŞMIŞLARDIR:
   ...
   ...

4. KÜÇÜĞÜN MENFAATİ YÖNÜNDEN :

   a) Küçüğün payına düşen ... TL değerindeki ... , payının TAM
      KARŞILIĞIDIR. Değerleme raporu ektedir.

   b) Paylaşım küçüğün ALEYHİNE bir düzenleme İÇERMEMEKTEDİR.

   c) Küçüğün payına isabet eden NAKİT tutar, reşit olana kadar
      ... Bankası nezdinde açılacak VADELİ BLOKE HESAPTA
      tutulacaktır.

   d) Paylaşım yapılmaması hâlinde terekede ... nedeniyle DEĞER
      KAYBI doğacaktır.

5. TMK m.462 uyarınca mirasın paylaşılması ve taşınmaz üzerinde
   tasarruf işlemleri VESAYET MAKAMININ İZNİNE tabidir.

TALEP SONUCU :

1- Küçük ...  adına, yukarıda açıklanan şekilde MİRAS PAYLAŞIMINA
   KATILINMASINA ve ilgili TAPU İŞLEMLERİNİN YAPILMASINA TMK m.462
   uyarınca İZİN VERİLMESİNE,

2- Küçüğün payına isabet eden nakit tutarın, reşit olana kadar
   BLOKE HESAPTA tutulmasına,

3- (Gerekiyorsa) TMK m.463 uyarınca DENETİM MAKAMI ONAYININ da
   alınması için dosyanın ilgili mahkemeye GÖNDERİLMESİNE

karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.  .../.../2026

                                                Talep Eden Vekili
                                                       Av. ...

EKLERİ : Mirasçılık belgesi, tapu kayıtları, DEĞERLEME RAPORU,
paylaşım tasarısı, kayyım/vasi atama kararı

──────────────────────────────────────────────────────────────

BÖLÜM 3 — KÜÇÜK ADINA MİRASIN REDDİ TALEBİ

... ( ) SULH HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE
(Vesayet Makamı Sıfatıyla)

                                                    (İVEDİDİR)

TALEP EDEN : ...  (Küçük ...  'nın kayyımı / vasisi)
VEKİLİ     : Av. ...

KONU : Küçük adına MİRASIN REDDİNE İZİN VERİLMESİ talebimizdir.

AÇIKLAMALAR :

1. Müteveffa ...  , .../.../2026 tarihinde vefat etmiş olup küçük
   ...  mirasçıdır.

2. TEREKE BİLANÇOSU :

   AKTİF : ... TL   (döküm ektedir)
   PASİF : ... TL   (döküm ektedir)
   NET   : ... TL BORCA BATIK

3. Terekenin borca batık olduğu, ekte sunulan tereke tespit tutanağı,
   banka kayıtları ve icra dosyası dökümlerinden anlaşılmaktadır.

4. Mirasın kabulü hâlinde küçük, TMK m.641 uyarınca tereke
   borçlarından KİŞİSEL OLARAK SORUMLU olacak ve MENFAATİ AĞIR
   BİÇİMDE ZEDELENECEKTİR.

5. TMK m.606 uyarınca ret süresi ÜÇ AY olup, süre .../.../2026
   tarihinde DOLACAKTIR. Bu nedenle talebimizin İVEDİLİKLE karara
   bağlanması gerekmektedir.

6. Mirasın reddi, TMK m.463 kapsamında DENETİM MAKAMININ ONAYINA da
   tabi işlemler arasında sayıldığından, izin verilmesi hâlinde
   dosyanın ivedilikle denetim makamına gönderilmesini talep ederiz.

TALEP SONUCU :

1- Küçük ...  adına MİRASIN REDDEDİLMESİNE İZİN VERİLMESİNE,
2- Kararın, TMK m.463 uyarınca ONAY için DENETİM MAKAMINA
   İVEDİLİKLE GÖNDERİLMESİNE,
3- Ret süresi dikkate alınarak talebimizin İVEDİLİKLE karara
   bağlanmasına

karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.  .../.../2026

                                                Talep Eden Vekili
                                                       Av. ...

Ret Süresi ve İzin Süreci Çakışması

Küçük mirasçının bulunduğu borca batık terekelerde ciddi bir zaman baskısı doğar.

Ret sürecinde zaman baskısı

İzinsiz İşlemin Akıbeti

Yıllar sonra ortaya çıkan izinsiz işlemler, ailenin tümünü etkileyen sonuçlar doğurabilir.

İzinsiz işlemin sonuçları

Adım Adım Yol Haritası

1. Küçük mirasçı var mı tespit edin. Mirasçılık belgesi.
2. Menfaat çatışmasını değerlendirin. Temsilci de mirasçı mı?
3. Çatışma varsa kayyım atatın. TMK m.426.
4. Tereke bilançosunu çıkarın. Ret kararı buna bağlıdır.
5. Borca batıksa ivedilikle başvurun. İki kademeli süreç var.
6. Paylaşım öncesi izin alın. TMK m.462.
7. Değerleme raporu sunun. Küçüğün menfaati gösterilmeli.
8. Nakit payı bloke hesaba koydurun. Koruma sağlar.
9. Denetim makamı onayını unutmayın. TMK m.463 işlemlerinde.
10. Kararları dosyada saklayın. Yıllar sonra sorulabilir.

Ortaklığın Giderilmesi Davasında Küçük

Mirasçılar anlaşamayıp dava yoluna gidildiğinde, küçüğün konumu ayrı bir usul gerektirir.

Davada küçüğün konumu

Üçüncü satır önemlidir: dava sırasında mirasçılar sulh olmak isterse, küçük adına sulh ayrıca izne tabidir. Vekil veya kayyım tek başına sulh olamaz.

Küçüğün Payı Nasıl Korunur?

İzin başvurusunda mahkemenin aradığı temel şey, küçüğün menfaatinin korunmuş olmasıdır.

Küçüğün payını koruma yöntemleri

Kısıtlı Mirasçı

Aynı kurallar, ayırt etme gücü bulunmayan veya kısıtlı mirasçılar için de işler.

Ehliyet durumuna göre temsil ve izin

Temsilcinin Sorumluluğu

İzin süreci yalnızca küçüğü değil, onun adına işlem yapan kişiyi de korur.

Temsilcinin sorumluluğu

Küçük Reşit Olduğunda

Reşit olan mirasçı, küçükken yapılan işlemleri inceleme imkânına kavuşur.

Reşit olduktan sonraki imkânlar

Son satır uygulamada önemlidir: devam eden bir davada küçük reşit olduğunda temsil sona erer ve kendisi taraf hâline gelir. Bu değişiklik mahkemeye bildirilmelidir.

Velayet Tarafı ve Malların Yönetimi: TMK m.342, m.352 ve m.354

Vesayet hükümleri yanında, çocuk velayet altındaysa uygulanacak ayrı bir madde grubu vardır. Uygulamada en çok karıştırılan nokta, veli ile vasi arasındaki yetki farkıdır.

Velinin temsil yetkisi: TMK m.342. Kural şudur: ana ve baba, velayetleri çerçevesinde üçüncü kişilere karşı çocuklarının yasal temsilcisidirler. İyiniyetli üçüncü kişiler, eşlerden her birinin diğerinin rızasıyla işlem yaptığını varsayabilirler. Bu karine, tapu ve banka işlemlerinde velinin tek başına hareket edebilmesini açıklar; ancak izin gereken işlemlerde uygulanmaz.

Malların yönetimi: TMK m.352. Velinin yönetim yetkisinin sınırı da kanundadır: ana ve baba, velayetleri devam ettiği sürece çocuğun mallarını yönetme hakkına sahip ve bununla yükümlüdürler; kural olarak hesap ve güvence vermezler. Ancak ana ve babanın yönetimi yeterince özenli olmazsa hâkim, gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.

Koruma önlemleri: TMK m.353, m.360 ve m.361. Evlilik sona erince velayet kendisinde kalan eş, hâkime çocuğun malvarlığının dökümünü gösteren bir defter vermek zorundadır (TMK m.353). Ana ve baba yönetimde yeterince özen göstermezse hâkim, malların korunması için uygun önlemleri alır; talimat verebilir, bilgi ve hesap yetersizse malların tevdiine veya güvence gösterilmesine karar verebilir (TMK m.360). Tehlike başka yolla önlenemiyorsa yönetimin kayyıma bırakılması mümkündür (TMK m.361). Ana ve baba çocuğun mallarını kullanabilir (TMK m.354); gelirler öncelikle çocuğun bakım ve eğitimine harcanır (TMK m.355), anaparadan büyük harcama ise hâkim iznine bağlıdır (TMK m.356/2).

Vesayetin kurulması: TMK m.404. Çocuk velayet altında değilse vesayet devreye girer: velayet altında bulunmayan her küçük vesayet altına alınır. Ayrıca ilgililer, bu durumu öğrendiklerinde durumu derhâl sulh mahkemesine bildirmekle yükümlüdürler. Ölüm sonrası dosyalarda bu bildirim, sürecin ilk adımıdır.

Vasinin atanması: TMK m.413 ve m.414. Atamada ölçüt ve sıra kanundadır: vesayet makamı, bu görevi yapabilecek yetenekte olan bir ergini vasi olarak atar. Ayrıca haklı sebepler engel olmadıkça, vasiliğe vesayet altına alınacak kişinin öncelikle eşi veya yakın hısımlarından biri atanır; bu konuda vesayet altına alınacak kişinin veya ana ve babasının gösterdiği kişi de göz önünde tutulur.

Vasinin özen borcu: TMK m.448 ve m.454. Vasinin görevi de sınırlıdır: vasi, vesayet altındaki kişinin menfaatlerini gözetmekle yükümlüdür; ayrıca vasi, vesayet altındaki kişinin mallarını iyi bir yönetici gibi yönetmekle yükümlüdür. Bu nedenle paylaşımda küçüğün payına düşen değer, piyasa değerinin altında kabul edilemez.

Hesap ve rapor: TMK m.466. Denetim süreklidir: vasi, vesayet makamının belirlediği tarihlerde ve her hâlde yılda bir defa, malvarlığının yönetimine ilişkin hesabı vesayet makamına vermekle yükümlüdür. Bu hesaplar, vesayet makamınca incelenir ve onaylanır; küçüğün payını denetlemenin en somut aracı budur.

Sorumluluk: TMK m.467. Kusurlu davranışın sonucu açıktır: vasi, vesayet altındaki kişiye verdiği zarardan sorumludur. Ayrıca TMK m.468 uyarınca vesayet organlarında görevli olanların kusurlu davranışlarından doğan zararlardan Devlet sorumludur; Devlet, zararın doğmasında kusurlu olanlara rücu eder.

Ortaklığın giderilmesi davasında: HMK m.51 ve HUAK m.18/B. Usul tarafında iki kural işler: dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetine göre belirlenir; bu nedenle küçük adına davayı veli veya vasi yürütür. Ayrıca taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; arabuluculukta varılan anlaşma da küçük bakımından izin gerektirir.

İzinsiz işlemin akıbeti: TMK m.462 ve TBK m.27. Yaptırım bakımından ölçüt şudur: kanunda sayılan işlemlerin yapılabilmesi vesayet makamının iznine, bazılarında ayrıca denetim makamının onayına bağlıdır. İzin alınmadan yapılan işlem, küçüğü bağlamaz; taşınmazda ise TMK m.1025 uyarınca tapu sicilinin düzeltilmesi davası açılır. TMK m.1023 uyarınca iyiniyetli üçüncü kişinin kazanımı ise korunur.

Erginlikten sonra: TMK m.11 ve m.482. Küçük ergin olduğunda süreç sona erer: erginlik, on sekiz yaşın doldurulmasıyla başlar ve vesayet bu tarihte kendiliğinden sona erer. Vasi, göreve son verildiğinde yönetimle ilgili son raporu ve varsa kesin hesabı vesayet makamına vermekle yükümlüdür; ergin olan kişi, hesabı inceleyerek itiraz edebilir.

Velayet, vesayet ve denetim haritası

Sık Yapılan Hatalar

• İzin almadan tapuda paylaşım yapmak. İşlem tartışmaya açık kalır.
• Annenin çocuğu temsil etmesi. Menfaat çatışması vardır.
• Kayyım atanmasını atlamak. Temsil geçersiz sayılabilir.
• Ret sürecini geç başlatmak. Üç ay iki karara yetmeyebilir.
• Denetim makamı onayını unutmak. Tek karar yeterli olmayabilir.
• Değerleme sunmamak. Menfaat gösterilmezse izin çıkmaz.
• Nakit payı korumasız bırakmak. Bloke hesap istenmelidir.
• Kararları saklamamak. Yıllar sonra ispat gerekir.
• Duruşmada sulh olup izin almamak. Tutanağa geçmesi yeterli değildir.
• Vesayet altındaki yaşlı mirasçıyı gözden kaçırmak. Aynı kurallar onun için de işler.

Sıkça Sorulan Sorular

Velayet altındaki çocukta veli malları serbestçe yönetebilir mi?

TMK m.352 uyarınca ana ve baba, velayet devam ettiği sürece çocuğun mallarını yönetme hakkına sahiptir ve kural olarak hesap ve güvence vermezler; ancak yönetim yeterince özenli olmazsa hâkim gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. TMK m.354 uyarınca ana ve baba, kusurları sebebiyle velayetleri kaldırılmadıkça çocuğun mallarını kullanabilir; anaparadan büyük harcama için hâkim izni gerekir (TMK m.356/2).

Velayet altında olmayan küçük için ne yapılır?

TMK m.404 uyarınca velayet altında bulunmayan her küçük vesayet altına alınır ve ilgililer bu durumu öğrendiklerinde derhâl sulh mahkemesine bildirmekle yükümlüdür. TMK m.414 uyarınca haklı sebepler engel olmadıkça vasiliğe öncelikle eş veya yakın hısımlardan biri atanır.

Küçüğün payı nasıl denetlenir?

TMK m.454 uyarınca vasi, vesayet altındaki kişinin mallarını iyi bir yönetici gibi yönetmekle yükümlüdür; TMK m.466 uyarınca vesayet makamının belirlediği tarihlerde ve her hâlde yılda bir defa malvarlığının yönetimine ilişkin hesabı vesayet makamına vermek zorundadır.

Vasi zarar verirse kim sorumlu olur?

TMK m.467 uyarınca vasi, vesayet altındaki kişiye verdiği zarardan sorumludur; TMK m.468 uyarınca vesayet organlarında görevli olanların kusurlu davranışlarından doğan zararlardan Devlet sorumludur ve Devlet, kusurlu olanlara rücu eder.

Ortaklığın giderilmesi davasında küçük nasıl temsil edilir?

HMK m.51 uyarınca dava ehliyeti medeni hakları kullanma ehliyetine göre belirlenir; küçük adına davayı veli veya vasi yürütür. HUAK m.18/B uyarınca paylaştırma ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır ve arabuluculukta varılan anlaşma küçük bakımından ayrıca izin gerektirir.

Küçük mirasçı adına işlemleri kim yapar?

Velayet altındaki çocukta ana baba, vesayet altındakinde vasi işlem yapar. Vesayet altındaki küçükte kanunda sayılan önemli işlemler için ayrıca izin aranır (TMK m.462-463); velayet altındaki çocukta ise menfaat çatışması hâlinde temsil kayyımı atanır (TMK m.426/2).

Vesayet makamı hangi kurumdur?

TMK m.397 uyarınca vesayet makamı sulh hukuk mahkemesi, denetim makamı ise asliye hukuk mahkemesidir.

Hangi işlemler izne tabidir?

TMK m.462’de vesayet makamının izni gereken işlemler sayılmıştır. Taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi ve bunlar üzerinde başka bir ayni hak kurulması bu kapsamdadır.

Miras paylaşımı izne tabi mi?

TMK m.462’de mirasın paylaşılması ve miras payının devri gibi işlemler sayılmıştır. Bu nedenle küçük mirasçının bulunduğu paylaşımlarda izin aranır.

Denetim makamının onayı ne zaman gerekir?

TMK m.463’te sayılan işlemlerde, vesayet makamının izninden sonra ayrıca denetim makamının onayı aranır. Mirasın kabulü veya reddi bu kapsamda düzenlenmiştir.

İzinsiz yapılan işlem geçerli midir?

Kanunda öngörülen izin alınmadan yapılan işlemler bakımından geçerlilik sorunu doğar. Bu husus somut işlemin niteliğine göre değerlendirilir.

Küçük adına miras reddedilebilir mi?

Vesayet altındaki küçük için mirasın reddi, TMK m.463 kapsamında denetim makamının onayına da tabidir. Velayet altındaki çocukta ise ana veya baba da mirasçıysa çocuğa temsil kayyımı atanır (TMK m.426/2).

Velayet altındaki çocukta da izin gerekir mi?

TMK 462-463’teki izin listeleri vesayet altındakiler içindir; velayet hükümlerinde benzer genel bir liste yoktur. Velayet altındaki çocukta anaparadan büyük harcama hâkim iznine (TMK m.356/2), ana-baba ile çocuk arasındaki borç doğuran işlemler kayyımın katılmasına ve hâkim onayına (TMK m.345) bağlıdır; aynı terekede mirasçılıkta temsil kayyımı atanır (TMK m.426/2).

Kayyım ne zaman atanır?

TMK m.426 uyarınca temsilcinin menfaatiyle çatışma bulunması gibi hâllerde kayyım atanır. Miras dosyalarında bu durum sıkça karşılaşılır.

Anne de mirasçıysa çocuğu temsil edebilir mi?

Menfaat çatışması bulunduğundan bu hâlde çocuk için kayyım atanması gündeme gelir. Aynı terekede hem anne hem çocuk mirasçı ise çatışma vardır.

İzin başvurusu nasıl yapılır?

Vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesine başvurulur. İşlemin küçüğün menfaatine olduğu ortaya konulmalıdır.

Mahkeme neye göre karar verir?

Küçüğün menfaati esas alınır. İşlemin gerekliliği, bedelin uygunluğu ve alternatifleri değerlendirilir.

Paylaşımda küçüğün payı nasıl korunur?

Payına düşen değerin korunması aranır. Nakit pay bloke hesaba yatırılabilir veya taşınmaz payı korunabilir.

Küçük reşit olunca ne olur?

Reşit olduğunda kendi işlemlerini yapabilir. Küçükken yapılan izinsiz işlemler bakımından ise dava açma imkânı gündeme gelebilir.