Aile Konutunun Sağ Kalan Eşe Özgülenmesi Dava Dilekçesi Örneği (2026) — TMK m.652

Eşiniz vefat etti ve çocuklar evin satılmasını istiyor — otuz yıldır oturduğunuz evden çıkmak zorunda mısınız? Hayır. TMK m.652, sağ kalan eşe miras payına mahsuben aile konutunun ve ev eşyasının kendisine özgülenmesini isteme hakkı tanıyor. Mülkiyet verilemezse intifa veya oturma hakkı gündeme geliyor. Kritik ayrıntı: bu hak, mal rejimi tasfiyesindeki m.240 hakkından farklı ve alacaklı olma şartına bağlı değil. Aşağıda şartlar, iki madde arasındaki fark ve hazır bir dava dilekçesi örneği var.

Kanun Hükmü

“Aile konutu ve ev eşyasının sağ kalan eşe özgülenmesi” kenar başlıklı TMK m.652 hükmünce: “Eşlerden birinin ölümü hâlinde tereke malları arasında ev eşyası veya eşlerin birlikte yaşadıkları konut varsa; sağ kalan eş, bunlar üzerinde kendisine miras hakkına mahsuben mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir. Haklı sebeplerin varlığı hâlinde, sağ kalan eşin veya mirasbırakanın diğer yasal mirasçılarından birinin istemi üzerine, mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınmasına da karar verilebilir. Mirasbırakanın bir meslek veya sanat icra ettiği ve altsoyundan birinin aynı meslek ve sanatı icra etmesi için gerekli olan bölümlerde, sağ kalan eş bu hakları kullanamaz. Tarımsal taşınmazlara ilişkin miras hukuku hükümleri saklıdır.”

Hükmün amacı da açıktır: kanun koyucu eşlerden birinin ölümü durumunda sağ kalan eşin eski hayatını sürdürebilmesini sağlamak amacıyla, TMK m.652’de eşlerin birlikte yaşadıkları konutun ve kullandıkları ev eşyasının talebi halinde miras payına mahsuben sağ kalan eşe özgülenmesine imkân tanımıştır.

Şartlar

Şartlar sağlanmazsa sonuç nettir: mahkeme, bu konuda gerekli değerlendirmeyi yaparak, şartların sağlandığını tespit etmesi halinde aile konutunun sağ kalan eşe özgülenmesine karar verir. Aksi halde dava reddedilecektir.

İtiraz Edilirse: Hakkaniyet Ölçütü

Diğer mirasçıların itirazı süreci bitirmez, mahkemenin takdirine taşır. Mirasçılar bu talebe itiraz ederse, mahkeme tüm miras koşullarını değerlendirerek hakkaniyete uygun bir karar verecektir.

Bir değerlendirmede sınır da çizilmiştir: bu talep, diğer mirasçıların saklı paylarını ihlal etmemek kaydıyla ve hakkaniyet gerektiriyorsa yerine getirilir. Özgüleme bedeli, eşin miras payından mahsup edilir.

Payınız Yetmezse: Fark Ödemesi

Özgüleme, miras payınızın değerinden bağımsız bir bağış değildir. Sağ kalan eşin miras payı, konutun ve ev eşyalarının değerini karşılamıyorsa, eksik kalan miktarın diğer mirasçılara ödenmesi istenebilir.

Bu nedenle dilekçenizde farkı ödemeye hazır olduğunuzu baştan beyan etmek talebinizi güçlendirir; aksi hâlde diğer mirasçıların “payı yetmiyor” itirazı sonuç doğurabilir. Şablonun 7. maddesi bu beyanı içerir.

Mülkiyet Verilmezse: İntifa veya Oturma Hakkı

Kanun ikinci bir kademe öngörmüştür. Maddenin ikinci fıkrasında hakkaniyetin gerektirmesi ve talep edilmesi halinde sağ kalan eşe konut ve eşya üzerinde mülkiyet yerine, intifa veya oturma hakkının tanınacağı hüküm altına alınmıştır.

Dikkat edilecek nokta, bu istemin diğer mirasçılardan da gelebilmesidir: haklı sebepler varsa, sağ eşin veya murisin diğer yasal mirasçılarından birinin istemi üzerine, mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınmasına da karar verilebilir.

Yani karşı taraf “mülkiyet olmasın ama oturabilsin” diyebilir. Sizin açınızdan doğru strateji, terditli talep kurmaktır: önce mülkiyet, kabul edilmezse intifa veya oturma hakkı. Şablonun 6. maddesi ve sonuç bölümünün 4. maddesi bunu sağlar.

TMK m.240 ile m.652 Farkı

İki hüküm sıkça karıştırılır ama şartları farklıdır. TMK m.240: “Sağ kalan eş, eski yaşantısını devam ettirebilmesi için, ölen eşine ait olup birlikte yaşadıkları konut üzerinde kendisine katılma alacağına mahsup edilmek, yetmez ise bedel eklenmek suretiyle intifa veya oturma hakkı tanınmasını isteyebilir.”

Kapsam bakımından da fark vardır: konut veya ev eşyası üzerinde sağ kalan eşe tanınabilecek haklar, TMK m.240 hükmünde sayılanlarla sınırlıdır. Buna karşılık m.652 miras hakkına mahsuben mülkiyet talebine de imkân tanır.

Pratik sonuç: mal rejimi tasfiyesinden alacağınız çıkmıyorsa m.240 yolu kapanabilir; m.652 ise mirasçılık sıfatınıza dayanır ve bu şarta bağlı değildir. Şablon m.652 ekseninde kurulmuş olup m.240 hukuki sebepler arasında saklı tutulmuştur.

İki Kanuni İstisna

Meslek ve sanat bölümü. Mirasbırakanın bir meslek veya sanat icra ettiği ve altsoyundan birinin aynı meslek ve sanatı icra etmesi için gerekli olan bölümlerde, sağ kalan eş bu hakları kullanamaz. Konutun içinde muayenehane, atölye veya dükkân varsa ve çocuklardan biri aynı işi sürdürüyorsa o bölüm kapsam dışıdır.

Tarımsal taşınmazlar. Kanun tarımsal taşınmazlara ilişkin miras hukuku hükümleri saklıdır demektedir. Ancak öğretide bir ara çözüm savunulmaktadır: tarımsal arazilerin “mülkiyetinin” ehil mirasçılara geçirilmesinden bahsedildiğinden, fikrimizce tarım arazisi üzerinde yer alsa dahi talebi halinde birlikte yaşanılan konut üzerinde eş lehine intifa veya oturma hakkının kurulabilmesi mümkün görülmektedir.

Yakın bir kurum da vardır: TMK m.653 uyarınca, mirasçılardan birinin itiraz etmemesi halinde, nitelikleri veya özgülendikleri amaç gereği bir bütünlük oluşturan eşya, aile belgeleri ve özel anı değeri olan eşya, mirasçılardan birine payına mahsuben verilebilir.

Aile Konutunun Özgülenmesi Dava Dilekçesi Örneği (2026)

Aşağıdaki metin genel bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanları doldurun; 5. maddedeki hakkaniyet gerekçelerinden yalnızca dosyanıza uyanları bırakın ve terditli intifa/oturma talebini mutlaka koruyun.

Dava Öncesi Kontrol Listesi

1. Veraset ilamını çıkarın — mirasçılık sıfatı ilk şarttır
2. Konutun terekede olduğunu doğrulayın — tapu mirasbırakan adına mı?
3. Birlikte yaşadığınızı belgeleyin — adres kaydı ve abonelikler
4. Miras payınızla konut değerini karşılaştırın — fark ödemesi gündeme gelebilir
5. Meslek bölümü var mı bakın — kanuni istisna kapsam dışı bırakır

Sık Yapılan Beş Hata

1. Talebi ileri sürmemek. Hak resen değil, istem üzerine kullanılır.
2. Yalnız mülkiyet istemek. Terditli intifa/oturma talebi gerekir.
3. Hakkaniyet gerekçesi yazmamak. Mahkeme tüm koşulları değerlendirir.
4. m.240 ile karıştırmak. O yol alacaklı olma şartına bağlıdır.
5. Fark ödemesini reddetmek. Pay yetmezse eksik tutar ödenebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Aile konutunun eşe özgülenmesi nedir?

TMK m.652 hükmüne göre eşlerden birinin ölümü hâlinde tereke malları arasında ev eşyası veya eşlerin birlikte yaşadıkları konut varsa; sağ kalan eş, bunlar üzerinde kendisine miras hakkına mahsuben mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir.

Bu düzenlemenin amacı nedir?

Kanun koyucu eşlerden birinin ölümü durumunda sağ kalan eşin eski hayatını sürdürebilmesini sağlamak amacıyla, TMK m.652’de eşlerin birlikte yaşadıkları konutun ve kullandıkları ev eşyasının talebi hâlinde miras payına mahsuben sağ kalan eşe özgülenmesine imkân tanımıştır.

Mülkiyet dışında hangi haklar tanınabilir?

Haklı sebeplerin varlığı hâlinde, sağ kalan eşin veya mirasbırakanın diğer yasal mirasçılarından birinin istemi üzerine mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınmasına da karar verilebilir. Maddenin ikinci fıkrasında hakkaniyetin gerektirmesi ve talep edilmesi hâlinde bu hakların tanınacağı hüküm altına alınmıştır.

Talep için hangi şartlar aranır?

Sağ kalan eşin mirasçılar arasında yer alması, özgüleme talep edilen konut ve eşyaların mirasbırakanın malvarlığına dahil olması gerekir. Ayrıca tereke malları arasında eşlerin birlikte yaşadıkları konut ve ev eşyasının bulunması, sağ kalan eşin mirasçılık sıfatına ve miras payına sahip olması ve talepte bulunması aranır.

Diğer mirasçılar itiraz ederse ne olur?

Mirasçılar bu talebe itiraz ederse, mahkeme tüm miras koşullarını değerlendirerek hakkaniyete uygun bir karar verecektir. Mahkeme gerekli değerlendirmeyi yaparak şartların sağlandığını tespit ederse aile konutunun sağ kalan eşe özgülenmesine karar verir, aksi hâlde dava reddedilir.

Miras payım yetmezse ne olur?

Sağ kalan eşin miras payı, konutun ve ev eşyalarının değerini karşılamıyorsa, eksik kalan miktarın diğer mirasçılara ödenmesi istenebilir. Özgüleme bedeli eşin miras payından mahsup edilir.

Saklı paylar korunur mu?

Bir değerlendirmeye göre bu talep, diğer mirasçıların saklı paylarını ihlal etmemek kaydıyla ve hakkaniyet gerektiriyorsa yerine getirilir.

Hangi hâllerde bu haklar kullanılamaz?

TMK m.652’ye göre mirasbırakanın bir meslek veya sanat icra ettiği ve altsoyundan birinin aynı meslek ve sanatı icra etmesi için gerekli olan bölümlerde, sağ kalan eş bu hakları kullanamaz. Ayrıca tarımsal taşınmazlara ilişkin miras hukuku hükümleri saklıdır.

TMK m.240 ile farkı nedir?

TMK m.240’a göre sağ kalan eş, eski yaşantısını devam ettirebilmesi için ölen eşine ait olup birlikte yaşadıkları konut üzerinde kendisine katılma alacağına mahsup edilmek, yetmez ise bedel eklenmek suretiyle intifa veya oturma hakkı tanınmasını isteyebilir. TMK m.652’de ise miras hakkına mahsuben talep hakkı düzenlenmiştir.

Hangi maddeye dayanmak daha avantajlı?

Bir Yargıtay değerlendirmesine göre sağ kalan eşin TMK m.240 gereğince mülkiyet hakkını talep edebilmesi, mal rejiminin tasfiyesi sonucunda ölen eşten alacaklı olması koşuluna bağlıdır; aksi hâlde bu hakkı talep edemez. TMK m.652’de ise böyle bir koşul söz konusu değildir, miras hakkı karşılığında mülkiyet hakkının tanınması istenir.

m.240 kapsamında hangi haklar istenebilir?

Konut veya ev eşyası üzerinde sağ kalan eşe tanınabilecek haklar, TMK m.240 hükmünde sayılanlarla sınırlıdır. Bu madde edinilmiş mallara katılma rejiminin eşlerden birinin ölümü ile sona ermesi durumunda uygulanır.

Özgüleme paylaşmanın neresinde yer alır?

Madde, Türk Medeni Kanununda mirasın paylaşılması ve paylaşmanın nasıl yapılacağı başlıkları altında düzenlenmiştir. Bu nedenle talep, mirasın paylaşılması sürecinde gündeme gelir.

Bütünlük oluşturan eşyada durum nedir?

TMK m.653 uyarınca, mirasçılardan birinin itiraz etmemesi hâlinde; nitelikleri veya özgülendikleri amaç gereği bir bütünlük oluşturan eşya, aile belgeleri ve özel anı değeri olan eşya, mirasçılardan birine payına mahsuben verilebilir.

Tarım arazisi üzerindeki konutta talep mümkün mü?

Öğretide, tarımsal arazilerin mülkiyetinin ehil mirasçılara geçirilmesinden bahsedildiğinden hareketle, tarım arazisi üzerinde yer alsa dahi talep hâlinde birlikte yaşanılan konut üzerinde eş lehine intifa veya oturma hakkının kurulabilmesinin mümkün olduğu görüşü ileri sürülmektedir.

Bu sayfadaki örnek dilekçe yalnızca bilgilendirme amaçlı genel bir şablondur ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosya kendine özgüdür; süreler hak düşürücü olabilir. Dilekçenizi mutlaka avukatınızla birlikte hazırlayın. Bu içerik avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz.