Mirasta Denkleştirme (İade) Dava Dilekçesi Örneği (2026) — TMK m.669

Babanız sağlığında bir kardeşinize daire aldı, diğerlerine bir şey vermedi — ve bu artık miras paylaşımında hesaba katılmıyor mu? Katılır. TMK m.669 bunun için var: yasal mirasçıların miras paylarına mahsuben aldıkları karşılıksız kazandırmalar terekeye geri verilir. Üstelik altsoya yapılan kazandırmalarda kanun karine koymuş: aksi açıkça belirtilmedikçe denkleştirmeye tabidir ve ispat yükü alan tarafındadır. En önemlisi: paylaşım tamamlanmadıkça zamanaşımı işlemez. Aşağıda şartlar, tenkisten farkı ve hazır bir dava dilekçesi örneği var.

Kanuni Dayanak

Madde 669- (1) Yasal mirasçılar, mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlararası karşılıksız kazandırmaları, denkleştirmeyi sağlamak için terekeye geri vermekle birbirlerine karşı yükümlüdürler. (2) Mirasbırakanın çeyiz veya kuruluş sermayesi vermek ya da bir malvarlığını devretmek veya borçtan kurtarmak ve benzerleri gibi karşılık almaksızın altsoyuna yapmış olduğu kazandırmalar, aksi mirasbırakan tarafından açıkça belirtilmiş olmadıkça, denkleştirmeye tâbidir.

Kurumun tamamı bir bütün oluşturur: mirasta denkleştirme, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 669 ile 675. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Devam eden maddeler şunları düzenler: TMK 670. maddesi mirasçılık sıfatının kaybı halindeki sorumluluğu düzenlerken, TMK 671. maddesi borçluya tanınan seçimlik hakkın (aynen iade veya mahsup) yasal dayanağını oluşturur. Miras payını aşan kazandırmaların hukuki durumu TMK 672. maddesinde, denkleştirme anındaki değer tespiti ve sebepsiz zenginleşme hükümlerine atıf ise TMK 673. maddesinde yer alır. Kanun koyucu, TMK 674 ve 675. maddeleriyle de eğitim giderleri ve olağan hediyeler gibi hususları özel olarak düzenleyerek, hangi kazandırmaların yasal dayanak kapsamı dışında kalacağını belirlemiştir.

Maddelerin Tam Haritası: TMK m.669–675

Kurum yedi maddede tamamlanır. Her madde ayrı bir soruyu yanıtlar: kim yükümlü, nasıl iade edilir, hangi değer esas alınır ve neler kapsam dışıdır?

m.670 pratikte gözden kaçar: kazandırmayı alan mirasçı mirasçılık sıfatını kaybetmişse, yükümlülük kendiliğinden sona ermez; onun yerini alan mirasçılara geçer. Bu nedenle davalı sıfatı belirlenirken halefiyet zinciri kontrol edilmelidir.

Karine ve İspat Yükü: Davanın Kalbi

Altsoya yapılan kazandırmalarda kanun davacının işini kolaylaştırmıştır. Kanun koyucu, mirasbırakanın altsoyu arasında denge ve eşitliği sağlama amacını güttüğünden, bu kazandırmaların kural olarak “miras payına mahsuben” yapıldığını varsayar. Bu yasal karine gereği, mirasbırakan aksini açıkça belirtmedikçe, altsoya yapılan söz konusu kazandırmalar otomatik olarak kanuni denkleştirmeye tabidir.

Altsoy dışındaki mirasçılarda tablo tersine döner: altsoy dışındaki yasal mirasçıya yapılan kazandırmanın denkleştirmeye (iadeye) tabi olduğunu davacı ispatlamalıdır. Buna karşılık ispat serbestisi vardır: miras bırakanın iradesinin denkleştirmeye (iadeye) tabi olup olmadığının ispatı şekle tabi değildir, her türlü delille ispatlanabilir.

Taraf sıfatı da sınırlıdır: mirasta denkleştirme davasının tarafları, yalnızca yasal mirasçılar olabilir; zira bu dava tamamen yasal mirasçılar arasındaki miras payı eşitliğini korumak üzere tasarlanmıştır.

İspat Rejiminin Kanuni Kaynağı

Dördüncü satır kanun metnindeki en güçlü ifadelerden biridir: alışılmışı aşmayan çeyiz giderleri bakımından mirasbırakanın aksini arzu ettiği ispat edilemez. Bu, karşı tarafın bu kalem üzerinden savunma kurmasını engeller.

Seçim Hakkı Davalıdadır

Kazanılan dava, istediğiniz malı geri getirmeyebilir. İade edilecek mal varlığı yönünden seçim hakkı davalınındır; ister aynen iade eder, isterse bedelini öder.

Uygulamadaki karşılığı şudur: böyle bir durumda denkleştirme borçlusu isterse aldığı şeyi terekeye aynen iade edecek isterse de bu şeyi elinde tutarak onun değerini geri verecektir. Denkleştirme yükümlüsü mirasçının ikinci seçeneği seçmesi durumunda ise terekeye bir ödeme yapmayıp bu değerin miras payından mahsup edileceği belirtilmektedir.

Bir sınır daha vardır: miras payının aşan kısmının davalıda kalması miras bırakanın iradesinden anlaşılıyorsa, aşan kısım için iade istenemez. Bu yüzden şablonun sonuç bölümü iade veya mahsup şeklinde seçenekli kurulmuştur.

Değerleme: Hangi An Esas Alınır?

Denkleştirme, denkleştirme anındaki değere göre yapılır. Bu anın tespiti için ölçüt gösterilmiştir: denkleştirme anı ise paylaştırmadan önce tespit davası söz konusu ise bu davanın açıldığı an; paylaştırma söz konusu ise iadeye ilişkin davadaki dava tarihidir.

Ayrıca denkleştirmede sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır. Hesabın mantığı ise şudur: denkleştirme hesaplamasının temel mantığı, mirasbırakanın ölüm anındaki mevcut terekesi ile denkleştirmeye tabi kazandırmaların değerinin toplanması esasına dayanır.

Kapsam Dışında Kalanlar

Her kazandırma denkleştirmeye tabi değildir. Olağan hediyeler ve geleneğe uygun evlenme giderleri denkleştirmeye tabi değildir. Çocukların eğitim ve öğrenim giderlerinde sadece alışılmış ölçüyü aşan kısım denkleştirme konusu olabilir.

Buna karşılık kanunda sayılan tipik kazandırmalar açıkça kapsamdadır: mirasbırakanın altsoyuna yaptığı çeyiz, kuruluş sermayesi, malvarlığı devri, borçtan kurtarma gibi karşılıksız kazandırmalar, aksi açıkça belirtilmedikçe denkleştirmeye tabidir. Şablonun 3. maddesi bu beş başlığa göre düzenlenmiştir.

Görev, Yetki ve Dava Türü

İlk iki satır yanlış mahkemede açılan davaların kaderini belirler: yetki kesindir ve ölenin son yerleşim yeri mahkemesi dışındaki bir mahkemede açılan dava yetki yönünden reddedilir.

Zamanaşımı: Paylaşıma Kadar Süre Yok

Bu, denkleştirmeyi tenkisten ayıran en pratik üstünlüktür. Mirasta denkleştirme davasında kanunda açıkça belirtilen bir zamanaşımı süresi bulunmamaktadır.

Yargıtay uygulaması da bunu doğrular: mirasta denkleştirme (terekeye iade) istemi, mirasın paylaşılması tamamlanana kadar ileri sürülebilir ve paylaşım gerçekleşmediği sürece zamanaşımına uğramaz. Aynı yönde: denkleştirme davası, taksim yapılana kadar zamanaşımına tâbi olmadan her zaman açılabilir.

Bir kararda bu ayrımın gözden kaçırılması bozma sebebi olmuştur: mirasın paylaşıldığı ve murisin öldüğü tarihten dava açma tarihine kadar yasal zamanaşımı süresi tamamlanmadığından mahkemece esas hakkında bir hüküm kurulması gerekirken, davanın Türk Medeni Kanununun 565. maddesine göre tenkis isteği olarak değerlendirilip, bu itibarla hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş ve hüküm bozulmuştur.

Tenkisle Karıştırmayın

İki kurum sürekli karıştırılır ama sonuçları farklıdır. Uygulamada sıklıkla tenkis davası ile karıştırılsa da denkleştirme davası doğrudan yasal mirasçılar arasındaki eşitliği sağlamaya yönelik, kendine has kuralları olan koruyucu bir dava niteliğindedir.

Yargıtay bu ayrımı korumaktadır: bir kararda denkleştirme istemiyle tenkis istemi ayrı hukuki kurumlardır; mahkemenin denkleştirme yönünde araştırma ve inceleme yapmaksızın istemi tenkis sayıp tenkis koşulları oluşmadığından reddetmesi isabetsizdir denilerek hüküm bozulmuştur.

Denkleştirme ve Tenkis: Karşılaştırmalı Tablo

Yedinci satır, iki kurum arasındaki en büyük pratik farktır: tenkiste hak düşürücü süreler işlerken, denkleştirme talebi paylaşma tamamlanmadığı sürece ileri sürülebilir. Süresi geçmiş tenkis taleplerinde denkleştirme yolu değerlendirilmelidir.

Mirasta Denkleştirme Dava Dilekçesi Örneği (2026)

Aşağıdaki metin genel bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanları doldurun; 3. maddedeki kazandırma türlerinden yalnızca dosyanıza uyanı bırakın ve terditli tenkis talebini şartları varsa mutlaka koruyun.

Dava Öncesi Kontrol Listesi

1. Veraset ilamını çıkarın — taraf sıfatı yasal mirasçılıkla sınırlıdır
2. Kazandırmanın tarihini ve türünü belirleyin — çeyiz mi, devir mi?
3. Davalının altsoy olup olmadığını netleştirin — ispat yükü buna göre değişir
4. Paylaşımın tamamlanıp tamamlanmadığını kontrol edin — süre buna bağlı
5. Terditli tenkis talebini değerlendirin — kendiliğinden dönüşme yoktur

Paylaşma Sürecindeki Yeri ve Hesap

Dördüncü ve beşinci satırlar birlikte kullanılmalıdır: mirasçının mirasbırakana olan borçları da paylaşmada mahsup edildiğinden, denkleştirme talebiyle birlikte bu kalemlerin de hesaba katılması istenmelidir.

Sık Yapılan Beş Hata

1. Tenkis sanıp süre kaçırmak. Denkleştirmede paylaşıma kadar süre yoktur.
2. İspat yükünü üstlenmek. Altsoyda muafiyeti davalı kanıtlar.
3. Aynen iade dayatmak. Seçim hakkı davalıya aittir.
4. Terditli talep kurmamak. Dava kendiliğinden tenkise dönüşmez.
5. Olağan hediyeyi dava konusu yapmak. Bunlar kapsam dışıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Eğitim giderleri denkleştirmeye girer mi?

TMK m.674 uyarınca altsoydan olan mirasçıların eğitim ve öğrenimi için yapılmış giderler, mirasbırakanın aksini belirtmiş olduğu ispat edilmedikçe denkleştirmeye tabidir. Aynı madde uyarınca eğitim ve öğrenimini tamamlamamış olan veya engelli çocuklara, paylaşmada hakkaniyete uygun bir ödeme yapılır.

Düğün ve çeyiz giderleri için iade istenebilir mi?

TMK m.675 uyarınca olağan hediyeler ile evlenme sırasında yapılan geleneğe uygun giderler denkleştirmeye tabi değildir. Ayrıca altsoy hısımlarının evlenmelerinde alışılmışı aşmayan çeyiz giderleri hakkında mirasbırakanın aksini arzu ettiği ispat edilemez. Alışılmışı aşan kazandırmalar ise kapsam dışında kalmaz.

Davayı hangi mahkemede açmalıyım?

HMK m.11 uyarınca terekenin paylaşılmasına ilişkin davalar ile mirasçılar arasında terekenin yönetiminden kaynaklanan davalarda ve terekenin kesin paylaşımına kadar mirasçılara karşı açılacak tüm davalarda ölen kimsenin son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir. Paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi talepleri bakımından görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir (HMK m.4/1-b); denkleştirme bağımsız bir alacak talebi olarak ileri sürülüyorsa genel görev kuralı uygulanır.

Kazandırmayı alan mirasçı öldüyse kim sorumlu olur?

TMK m.670 uyarınca mirasçılık sıfatını kaybeden mirasçının almış olduğu kazandırmaya ilişkin denkleştirme yükümlülüğü, onun yerini alan mirasçılara geçer. Bu nedenle dava açılmadan önce halefiyet zinciri incelenmeli ve davalı sıfatı buna göre belirlenmelidir.

Mirasta denkleştirme nedir?

TMK m.669/1’e göre yasal mirasçılar, mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlararası karşılıksız kazandırmaları, denkleştirmeyi sağlamak için terekeye geri vermekle birbirlerine karşı yükümlüdürler.

Hangi kazandırmalar denkleştirmeye tabi?

TMK m.669/2 uyarınca mirasbırakanın çeyiz veya kuruluş sermayesi vermek ya da bir malvarlığını devretmek veya borçtan kurtarmak ve benzerleri gibi karşılık almaksızın altsoyuna yapmış olduğu kazandırmalar, aksi mirasbırakan tarafından açıkça belirtilmiş olmadıkça denkleştirmeye tabidir.

Kanuni dayanak hangi maddelerde?

Mirasta denkleştirme 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 669 ile 675. maddeleri arasında düzenlenmiştir. TMK m.670 mirasçılık sıfatının kaybı hâlindeki sorumluluğu, m.671 borçluya tanınan seçimlik hakkı, m.672 miras payını aşan kazandırmaları, m.673 denkleştirme anındaki değer tespiti ile sebepsiz zenginleşme hükümlerine atfı, m.674 ve 675 ise eğitim giderleri ve olağan hediyeler gibi hususları düzenler.

İspat yükü kimde?

Altsoya yapılan kazandırmalarda kazandırmanın miras payına mahsuben verilmediğini, başka bir ifadeyle denkleştirmeye tabi olmadığını veya mirasbırakan tarafından iadeden muaf tutulduğunu ispat yükümlülüğü lehine teberru yapılan altsoya düşer.

Altsoy dışındaki mirasçılarda durum ne?

Altsoy dışındaki yasal mirasçıya yapılan kazandırmanın denkleştirmeye tabi olduğunu davacı ispatlamalıdır. Mirasbırakanın iradesinin denkleştirmeye tabi olup olmadığının ispatı şekle tabi değildir ve her türlü delille ispatlanabilir.

Davayı kimler açabilir?

Mirasta denkleştirme davasının tarafları yalnızca yasal mirasçılar olabilir; zira bu dava tamamen yasal mirasçılar arasındaki miras payı eşitliğini korumak üzere tasarlanmıştır.

İade nasıl yapılır?

İade edilecek malvarlığı yönünden seçim hakkı davalınındır; ister aynen iade eder, isterse bedelini öder. Denkleştirme yükümlüsü ikinci seçeneği tercih ederse terekeye bir ödeme yapmayıp bu değer miras payından mahsup edilir.

Miras payını aşan kısım ne olur?

Miras payının aşan kısmının davalıda kalması mirasbırakanın iradesinden anlaşılıyorsa, aşan kısım için iade istenemez.

Değer hangi ana göre belirlenir?

Denkleştirme, denkleştirme anındaki değere göre yapılır. Denkleştirme anı, paylaştırmadan önce tespit davası söz konusu ise bu davanın açıldığı an; paylaştırma söz konusu ise iadeye ilişkin davadaki dava tarihidir. Ayrıca denkleştirmede sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır.

Hangi kazandırmalar kapsam dışında?

Olağan hediyeler ve geleneğe uygun evlenme giderleri denkleştirmeye tabi değildir. Çocukların eğitim ve öğrenim giderlerinde ise sadece alışılmış ölçüyü aşan kısım denkleştirme konusu olabilir.

Zamanaşımı var mı?

Mirasta denkleştirme davasında kanunda açıkça belirtilen bir zamanaşımı süresi bulunmamaktadır. Yargıtay uygulamasında denkleştirme istemi, mirasın paylaşılması tamamlanana kadar ileri sürülebilir ve paylaşım gerçekleşmediği sürece zamanaşımına uğramaz.

Tenkis davasından farkı nedir?

Denkleştirme istemiyle tenkis istemi ayrı hukuki kurumlardır. Denkleştirme davası doğrudan yasal mirasçılar arasındaki eşitliği sağlamaya yönelik, kendine has kuralları olan koruyucu bir dava niteliğindedir.

Mahkeme talebi tenkis sayabilir mi?

Sayamaz. Bir Yargıtay kararında; mahkemenin denkleştirme yönünde araştırma ve inceleme yapmaksızın istemi tenkis sayıp tenkis koşulları oluşmadığından reddetmesinin isabetsiz olduğu belirtilerek karar bozulmuştur. Ayrıca denkleştirme davası, ıslah olmadıkça ya da terditli dava açılmamışsa kendiliğinden tenkis davasına dönüşmez.

Hesaplama nasıl yapılır?

Denkleştirme hesaplamasının temel mantığı, mirasbırakanın ölüm anındaki mevcut terekesi ile denkleştirmeye tabi kazandırmaların değerinin toplanması esasına dayanır. Uygulamada miras payının hesabı ölüm tarihine, denkleştirmenin hesabı ise denkleştirme tarihine göre yapılmaktadır.

Bu sayfadaki örnek dilekçe yalnızca bilgilendirme amaçlı genel bir şablondur ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosya kendine özgüdür; süreler hak düşürücü olabilir. Dilekçenizi mutlaka avukatınızla birlikte hazırlayın. Bu içerik avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz.