Yurt dışında boşandıysanız, bu boşanma Türkiye’de kendiliğinden geçerli olmaz; nüfus kaydınız evli görünmeye devam eder. Ancak artık her durumda dava açmak gerekmiyor. 2018’den bu yana şartları taşıyan kararlar nüfus müdürlüğünde idari yolla tescil edilebiliyor. Bu sayfada hem idari başvuru yolunu hem tanıma davası dilekçesi örneğini bulacaksınız.
Önce idari yolu deneyin — daha hızlı ve masrafsız
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A ile yabancı boşanma kararları, tanıma-tenfiz davası açılmaksızın doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilebilir hâle gelmiştir. Şartlar sağlanıyorsa dava açmanıza gerek yoktur. İdari başvuru şartları yerine getirilmediği gerekçesiyle reddedilirse dava yolu açılır.
İdari Yol: 5490 m. 27/A ile Nüfusa Tescil
Bu düzenleme öncesinde yurt dışındaki boşanmanın Türkiye’de geçerli olmasının tek yolu dava açmaktı. 5490 sayılı Kanun’a eklenen 27/A maddesi ile yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca boşanmaya, evliliğin butlanına, iptaline veya mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin verilen kararların doğrudan tescili mümkün olmuştur.
Aranan Dört Şart
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| 1. Birlikte başvuru | Tarafların bizzat veya vekilleri aracılığıyla birlikte başvurması. Kural budur. |
| 2. Yetkili makam kararı | Verildiği devlet kanunlarına göre konusunda yetkili adlî veya idarî makam tarafından verilmiş olması. |
| 3. Usulen kesinleşme | Kararın o ülke usulüne göre kesinleşmiş olması. |
| 4. Kamu düzeni | Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması. |
Tek Başına Başvurma İmkânı
Birlikte başvuru kuralı başlangıçta ciddi bir tıkanıklık yaratıyordu: eski eş ulaşılamıyorsa veya vefat etmişse madde uygulanamıyordu. 25.03.2020 tarihli kanun değişikliği ile bu giderildi. Buna göre taraflardan birinin ölmüş ya da yabancı olması hâlinde, Türk vatandaşı olan diğer taraf veya vekili tek başına başvurabilir.
Eski eş hayattaysa ve Türk vatandaşıysa birlikte başvuru şartı devam eder. Bu hâlde eşlerden biri bizzat başvururken diğeri Türkiye’deki bir vekile özel yetkili vekâletname verebilir. Vekâletnamede “yabancı mahkeme boşanma kararının nüfusa tescili ve tanınması için başvuru yapmaya” ilişkin özel yetkinin bulunması gerekir.
Nereye Başvurulur?
Tescil işlemleri, yurt dışında kararın verildiği ülkedeki dış temsilcilikler (konsolosluk), yurt içinde ise Bakanlıkça belirlenen nüfus müdürlükleri tarafından yapılır. Türkiye’de yerleşim yeri bulunmayanlar için Bakanlıkça belirlenmiş il nüfus müdürlükleri arasında Ankara, İstanbul, İzmir ve Adana, Antalya, Bursa gibi büyükşehirler yer alır. Başvuru öncesinde yetkili müdürlüğü teyit etmeniz önerilir.
Önce idari tescil mi dava mı? Dosyanızı değerlendirelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Dava Yolu: Tanıma ve Tenfiz Ayrımı
İdari başvuru reddedilirse veya şartlar sağlanmıyorsa dava yolu izlenir. Burada iki kavramı ayırt etmek gerekir; bu ayrım hem harcı hem şartları değiştirir.
| TANIMA | TENFİZ | |
|---|---|---|
| Amaç | Kararın kesin hüküm ve kesin delil olarak kabulü | Kararın Türkiye’de icra edilebilmesi |
| Ne zaman yeterli | Yalnızca boşanmanın nüfusa işlenmesi isteniyorsa | Nafaka, tazminat gibi icra gerektiren hükümler varsa |
| Karşılıklılık şartı | ARANMAZ | ARANIR |
Son satır uygulamada belirleyicidir. MÖHUK m. 58 uyarınca yabancı ilâmın kesin delil veya kesin hüküm olarak kabul edilebilmesi, tenfiz şartlarını taşıdığının tespitine bağlıdır; ancak karşılıklılık şartı tanımada uygulanmaz. Yani Türkiye ile o ülke arasında andlaşma veya fiilî uygulama bulunmasa dahi tanıma kararı verilebilir.
Boşanmanın yalnızca nüfusa işlenmesi isteniyorsa tanıma yeterlidir. Yabancı kararda nafaka veya tazminat gibi icra edilebilir bir hüküm varsa ve bunun Türkiye’de icrası isteniyorsa tenfiz gerekir.
Tenfiz Şartları (MÖHUK m. 54)
- Türkiye ile ilâmın verildiği devlet arasında karşılıklılık esasına dayanan andlaşma yahut o devlette Türk mahkemelerinden verilmiş ilâmların tenfizini mümkün kılan kanun hükmü veya fiilî uygulama bulunması
- İlâmın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması
- Hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması
- Kendisine karşı tenfiz istenen tarafın savunma hakkının ihlal edilmemiş olması
Tanıma Davası Dilekçesi Örneği (2026)
Köşeli parantezli alanlar dosyanıza göre doldurulmalıdır.
[ … ] AİLE MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No]) — [Açık adres] — [Telefon]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] — [Adres]
DAVALI: [Ad Soyad] — [Yurt dışı / Türkiye adresi]
KONU: [Ülke] [Şehir] [Mahkeme adı]’nın [tarih] tarih ve [dosya no] sayılı kesinleşmiş boşanma kararının tanınmasına ve nüfus kaydına tesciline karar verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Davacı ile davalı [tarih] tarihinde [yer]’de evlenmiş olup evlilik Türkiye’de nüfus kütüğüne tescil edilmiştir. Nüfus kayıt örneği ektedir.
2. Taraflar, [ülke] [şehir] [mahkeme adı]’nın [tarih] tarih, [dosya no] sayılı kararı ile boşanmışlardır. Karar, o ülke usulüne göre [tarih] tarihinde kesinleşmiştir. Kararın aslı, apostil şerhi ve yeminli tercümanca yapılmış Türkçe tercümesi ekte sunulmuştur.
3. Anılan karar, verildiği devlet kanunlarına göre konusunda yetkili adlî makam tarafından verilmiştir.
4. Karar, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiştir.
5. Karar, içerik itibarıyla Türk kamu düzenine açıkça aykırı değildir. Boşanma, tarafların karşılıklı beyanları ve o ülke hukukunun öngördüğü sebeplere dayanılarak hükmedilmiştir.
6. Yargılamada tarafların savunma hakkı ihlal edilmemiştir; taraflar usulüne uygun biçimde davet edilmiş ve beyanda bulunmuştur.
7. İşbu dava yalnızca tanıma istemine ilişkindir. MÖHUK m. 58 uyarınca tanımada karşılıklılık şartı aranmamaktadır.
8. [İdari yol denendiyse: Davacı, 5490 sayılı Kanun m. 27/A uyarınca [tarih] tarihinde [nüfus müdürlüğü] nezdinde idari tescil başvurusunda bulunmuş; ancak talep [gerekçe] nedeniyle reddedilmiştir. Ret yazısı ektedir.]
9. Kararın Türkiye’de tanınmaması nedeniyle davacının nüfus kaydı hâlen evli görünmekte olup bu durum davacı bakımından medeni hâl, yeniden evlenme ve resmî işlemler yönünden fiilî mağduriyet doğurmaktadır.
10. Açıklanan nedenlerle işbu davanın açılması zorunluluğu doğmuştur.
HUKUKİ SEBEPLER
5718 sayılı MÖHUK m. 50, 51, 52, 54, 55, 58, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A, 6100 sayılı HMK ve ilgili sair mevzuat.
DELİLLER
Yabancı mahkeme kararının onaylı aslı, apostil şerhi (veya konsolosluk onayı), kararın kesinleşme şerhi, yeminli tercümanca yapılmış Türkçe tercümeler, nüfus kayıt örneği ve aile nüfus kayıt tablosu, evlilik cüzdanı, [varsa] nüfus müdürlüğü ret yazısı ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) Davanın kabulü ile [ülke] [mahkeme adı]’nın [tarih] tarih ve [dosya no] sayılı kesinleşmiş boşanma kararının Türkiye’de tanınmasına,
b) Kararın kesinleşmesi hâlinde boşanmanın nüfus kütüğüne tesciline ve ilgili nüfus müdürlüğüne bildirilmesine,
c) [Kararda icra gerektiren hüküm varsa: Kararın nafakaya ilişkin hükmü yönünden ayrıca tenfizine,]
ç) Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına
karar verilmesini vekâleten saygıyla arz ve talep ederiz. [Tarih]
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
[İmza]
Apostil ve tercüme sürecinde yanınızdayız
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Görevli ve Yetkili Mahkeme
| Konu | Durum |
|---|---|
| Görevli mahkeme | Asliye derecesindeki mahkeme; boşanma kararlarında Aile Mahkemesi. |
| Yetkili mahkeme | Kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer mahkemesi. |
| Türkiye’de yerleşim yeri yoksa | Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri. |
| Zorunlu belgeler | Kararın onaylı aslı + kesinleşme şerhi + apostil (veya konsolosluk onayı) + yeminli tercüme. |
| Harç | Tanıma maktu harca tâbidir; tenfizde talebin niteliğine göre değerlendirilir. |
Gurbetçiler İçin Pratik Sıralama
- 1. Adım: Kararın kesinleşme şerhli onaylı aslını ve apostil şerhini temin edin. Apostil olmadan hiçbir yol işlemez; bu, en sık takılan noktadır.
- 2. Adım: Yeminli tercümanca Türkçe tercüme yaptırın.
- 3. Adım: Bulunduğunuz ülkedeki konsolosluğa veya Türkiye’de yetkili nüfus müdürlüğüne 27/A idari tescil başvurusu yapın. Eski eş hayattaysa ve Türk vatandaşıysa birlikte başvuru gerekir; ulaşılabiliyorsa özel yetkili vekâletname alın.
- 4. Adım: İdari başvuru reddedilirse ret yazısını alın ve tanıma davası açın. Ret yazısı dosyanızı güçlendirir.
İdari yol tercih edilmelidir: dava süresi ve vekâlet ücreti doğmaz, süreç belirgin biçimde kısadır.
Dilekçede Sık Yapılan Hatalar
- Doğrudan dava açmak: Şartlar sağlanıyorsa 5490 m. 27/A ile nüfus müdürlüğünde tescil mümkündür. Gereksiz dava masrafı ve aylarca süre kaybı doğar.
- Apostil şerhini almamak: Yabancı kararın Türkiye’de kullanılabilmesi için apostil (veya konsolosluk onayı) zorunludur. En sık takılan eksiklik budur.
- Kesinleşme şerhini atlamak: Kararın o ülke usulüne göre kesinleşmiş olması aranır; kesinleşme şerhi olmayan karar kabul edilmez.
- Tanıma ile tenfizi karıştırmak: Yalnızca boşanmanın nüfusa işlenmesi isteniyorsa tanıma yeterlidir. Gereksiz tenfiz talebi karşılıklılık tartışmasını dosyaya sokar.
- Karşılıklılık için endişelenmek: MÖHUK m. 58 uyarınca tanımada karşılıklılık şartı aranmaz; bu husus dilekçede belirtilmelidir.
- Yetkili mahkemeyi yanlış belirlemek: Türkiye’de yerleşim yeri yoksa dava Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde açılır.
- Tercümeyi yeminli tercümana yaptırmamak: Serbest tercüme kabul edilmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Yurt dışında boşandım, Türkiye’de geçerli mi?
Kendiliğinden geçerli olmaz; nüfus kaydınız evli görünmeye devam eder. Kararın Türkiye’de sonuç doğurması için ya 5490 sayılı Kanun m. 27/A uyarınca nüfus müdürlüğünde idari tescil yapılması ya da mahkemeden tanıma kararı alınması gerekir.
Dava açmadan nüfusa işletebilir miyim?
Evet. 5490 sayılı Kanun m. 27/A uyarınca yabancı boşanma kararları, şartları taşımaları hâlinde tanıma-tenfiz davası açılmaksızın doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilir. Bu yol daha hızlı ve masrafsızdır; idari başvuru reddedilirse dava yolu açılır.
İdari tescil için eski eşimle birlikte başvurmam şart mı?
Kural birlikte başvurudur. Ancak 25.03.2020 tarihli değişiklikle taraflardan birinin ölmüş ya da yabancı olması hâlinde Türk vatandaşı olan diğer taraf veya vekili tek başına başvurabilir. Eski eş hayatta ve Türk vatandaşıysa birlikte başvuru gerekir; kendisi özel yetkili vekâletname verebilir.
Tanıma ile tenfiz arasındaki fark nedir?
Tanıma, yabancı kararın Türkiye’de kesin hüküm ve kesin delil olarak kabul edilmesini sağlar. Tenfiz ise kararın Türkiye’de icra edilebilmesi için gereklidir. Yalnızca boşanmanın nüfusa işlenmesi isteniyorsa tanıma yeterlidir; nafaka veya tazminat gibi icra gerektiren hükümler varsa tenfiz gerekir.
Türkiye ile o ülke arasında anlaşma yoksa tanıma olur mu?
Olur. MÖHUK m. 58 uyarınca karşılıklılık şartı tanımada uygulanmaz. Karşılıklılık yalnızca tenfizde aranır. Bu nedenle boşanmanın nüfusa işlenmesi amacıyla açılan tanıma davasında karşılıklılık tartışması gündeme gelmez.
Hangi belgeler gerekli?
Yabancı kararın onaylı aslı, kesinleşme şerhi, apostil şerhi (veya konsolosluk onayı) ve yeminli tercümanca yapılmış Türkçe tercümesi gerekir. Apostil eksikliği uygulamada en sık takılan noktadır; serbest tercüme kabul edilmez.
Türkiye’de adresim yok, dava nerede açılır?
Dava, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer mahkemesinde açılır. Türkiye’de yerleşim yeri veya sâkin olduğu bir yer bulunmuyorsa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinden istenebilir.
İdari başvurum reddedildi, ne yapmalıyım?
Ret yazısını alarak tanıma davası açabilirsiniz. 5490 m. 27/A’da sayılan şartların yerine getirilmediği gerekçesiyle tescil talebi reddedilen kararlar bakımından MÖHUK hükümleri uygulanır. Ret yazısı dosyanızda idari yolun tükendiğini gösterir.
📘 İlgili Rehberler
Bu içerik Aile ve Boşanma Hukuku alanındadır. Tüm başlıklar için Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi ve Aile Hukuku Örnek Dilekçeler sayfalarına bakabilirsiniz.
⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun — mevzuat.gov.tr
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu — mevzuat.gov.tr
Bu sayfada anılan kanun maddelerinin güncel metnine ve içtihatlara yukarıdaki resmî kaynaklardan ulaşabilirsiniz. Mevzuat değişebildiğinden, işlem yapmadan önce güncel hâlin teyit edilmesi önerilir.


