Babalık Davası Dilekçesi Örneği (2026) — TMK 301-304

Babalık davası, evlilik dışı doğan çocuk ile baba arasında soybağı kurulmasını sağlayan davadır. Baba çocuğu tanımıyorsa, soybağı ancak mahkeme kararıyla kurulabilir. Bu sayfada babalık davası dilekçesi örneğini, sürelerdeki kritik değişikliği ve davadan önce mutlaka kontrol edilmesi gereken bir usul kuralını bulacaksınız.

Babalık Davası Ne Zaman Açılır?

Evlilik dışı doğan çocukla baba arasında soybağı iki yoldan kurulur: tanıma ve babalık davası. Baba çocuğu nüfus müdürlüğünde veya noterde ya da vasiyetnameyle tanırsa dava gerekmez. Tanımadan kaçınıyorsa tek yol babalık davasıdır.

Davanın sonucu yalnızca soyadı değildir. Babalık hükmüyle birlikte çocuk bakımından nafaka, miras hakkı ve kişisel ilişki gibi tüm hukuki sonuçlar doğar.

Kim Dava Açabilir?

• Ana: Kendi adına dava açabilir.
• Çocuk: Ergin ise bizzat; küçükse adına atanan kayyım tarafından dava açılır. Ana bu sırada velayet hakkını kullanmaya devam eder.

Ana ile çocuğun dava hakları birbirinden bağımsızdır. Birlikte açabilecekleri gibi ayrı ayrı da açabilirler. Ananın davadan feragati çocuğun hakkını etkilemez; birinin davasının reddi diğerini bağlamaz.

Dava Kime Karşı Açılır?

Dava babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır. Ayrıca dava Cumhuriyet savcısına ve Hazineye ihbar edilir. Dava ana tarafından açılmışsa kayyıma, kayyım tarafından açılmışsa anaya ihbar edilir. İhbar yapılmadan esasa girilmesi bozma sebebidir (Yargıtay HGK, 02.02.2005, E.2004/746, K.2005/22; Yargıtay 8. HD, 01.04.2019, E.2017/8926, K.2019/3457); dilekçede bu husus ayrıca talep edilmelidir.

Süreler: Çocuk İçin Artık Süre Yok

Bu, dilekçenizi doğrudan etkileyen en kritik başlıktır ve internetteki şablonların çoğu burada hatalıdır.

Ana İçin: Doğumdan İtibaren 1 Yıl

TMK m. 303 uyarınca ananın dava hakkı, doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer. Çocuk ile başka bir erkek arasında soybağı ilişkisi varsa, bu bir yıllık süre ilişkinin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar. Bir yıllık süre geçtikten sonra gecikmeyi haklı kılan sebepler varsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir.

Çocuk İçin: Hak Düşürücü Süre Bulunmamaktadır

TMK m. 303/2’de çocuğun dava açma süresini düzenleyen hüküm, Anayasa Mahkemesi’nin 27.10.2011 tarihli, E. 2010/71, K. 2011/143 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. İptal edilen fıkra, çocuğun dava hakkını kayyım atanmışsa atamanın kendisine tebliğinden, atanmamışsa çocuğun ergin olmasından başlayan bir yıllık süreye bağlıyordu; iptalden önceki uygulama da bu yöndeydi (Yargıtay 2. HD, 18.06.2008, E.2008/8437, K.2008/8914).

Ardından Anayasa Mahkemesi, bir yıllık süre geçtikten sonra haklı sebebin ortadan kalkmasından itibaren tanınan bir aylık dava süresini düzenleyen dördüncü fıkrayı da çocuk yönünden iptal etmiştir (AYM, 15.03.2012, E.2011/116, K.2012/39).

İptal kararının sonucu nettir: çocuk tarafından veya çocuk adına açılan babalık davalarında artık herhangi bir hak düşürücü süre söz konusu değildir.

Pratik anlamı şudur: ananın bir yıllık süresi kaçırılmış olsa dahi çocuk adına dava açma imkânı devam eder. Süre geçtiği düşünülerek vazgeçilen pek çok dosyada aslında çocuk yönünden dava hakkı hâlen mevcuttur.

Hak düşürücü süreler hâkim tarafından re’sen gözetilir; taraflarca ileri sürülmesi gerekmez (Yargıtay 2. HD, 24.01.2005, E.2004/14969, K.2005/605).

Ana için haklı sebep örneği. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, davalının evlenme vaadi gibi oyalayıcı ve hileli davranışları nedeniyle ananın bir yıllık süreyi geçirmesini, TMK m.303/4 anlamında gecikmeyi haklı kılan sebep saymıştır (Yargıtay HGK, 29.05.2024, E.2023/383, K.2024/294). Bu durumda dava, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde açılmalıdır.

Babalık Karinesi ve İspat

TMK m. 302 uyarınca davalının, çocuğun doğumundan önceki üç yüzüncü gün ile yüz sekseninci gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunmuş olması babalığa karine sayılır. Bu sürenin dışında da olsa fiilen ilişkinin varlığı ispatlanırsa aynı karine geçerlidir.

Karine, davalının çocuğun babası olmasının olanaksızlığını veya bir üçüncü kişinin baba olma olasılığının daha fazla olduğunu ispatlamasıyla çürütülebilir.

Uygulamada belirleyici delil DNA (genetik) incelemesidir. Soybağı davalarında hâkim TMK m. 284 uyarınca maddi olguları re’sen araştırır. HMK m. 292 uyarınca herkes, soybağının tespiti amacıyla vücudundan kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır; haklı bir sebep olmaksızın kaçınılırsa hâkim incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, davalının kaçınmasını aleyhe delil sayarak hüküm kuran yerel mahkeme kararını bozmuş ve DNA incelemesinin zor kullanılarak yaptırılması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, 18.10.2018, E.2017/1927, K.2018/1471).

Ananın Mali Hakları (TMK 304)

Ana, babalık davası ile birlikte veya ayrı bir dava ile babadan ya da mirasçılarından mali haklarını isteyebilir:

• Doğum giderleri
• Doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderleri
• Gebelik ve doğum sebebiyle gerekli olan diğer giderler

Çocuk ölü doğmuş olsa bile hâkim bu giderlerin karşılanmasına karar verebilir (m.304/2). Dilekçede talep edilmezse hükmedilmez; bu nedenle sonuç bölümünde açıkça yazılmalıdır.

Babalık Davası Dilekçesi Örneği (2026)

Aşağıdaki örnek ana tarafından açılan dava içindir. Köşeli parantezli alanlar dosyanıza göre doldurulmalıdır.

Nüfusta Başka Bir Baba Varsa: İki Aşamalı Süreç

Bu, davanın en sık gözden kaçan usul kuralıdır. Çocuk halihazırda başka bir erkeğin nüfusuna kayıtlıysa (örneğin ananın önceki evliliğinden doğmuş sayılıyorsa), önce mevcut soybağının ortadan kaldırılması gerekir.

Yargıtay uygulaması bu konuda nettir: çocuğun bir başka erkekle soybağı ilişkisi geçersiz kılınmadıkça babalık davası dinlenemez; iki talep aynı dilekçede ileri sürülmüşse babalık talebi tefrik edilip reddi davasının sonucu beklenmelidir (Yargıtay 8. HD, K.2017/11234).

• 1. Aşama: Soybağının reddi davası açılır ve mevcut babalık bağı kaldırılır. 14.11.2024’ten bu yana bu davayı koca, ana veya çocuk açabilir (TMK m.286).
• 2. Aşama: Karar kesinleştikten sonra babalık davası açılır veya derdest babalık davası bekletici mesele yapılarak sonuçlandırılır.

Bu durumda ana bakımından bir yıllık süre, mevcut soybağı ilişkisinin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar.

2024 Değişikliği: Ana da Soybağının Reddi Davası Açabilir

Nüfusta başka bir baba görünen dosyalarda iki aşamalı sürecin ilk adımı olan soybağının reddi davası, 2024 yılında köklü biçimde değişti. Eski düzenlemede bu davayı açma hakkı esas olarak kocaya ve çocuğa tanınmıştı; Anayasa Mahkemesi ilgili hükmü iptal etti (AYM, E.2023/37, K.2023/140 (RG 20.10.2023)) ve kanun koyucu maddeyi yeniden yazdı (7531 sayılı Kanun (RG 14.11.2024, S.32722)).

Yürürlükteki TMK m.286’ya göre koca, ana veya çocuk soybağının reddi davasını açarak babalık karinesini çürütebilir; dava, dava açma hakkına sahip diğer kişilere karşı açılır. Süreler TMK m.289’da düzenlenmiştir: koca, doğumu ve baba olmadığını öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde; ana doğumdan, çocuk ise ergin olduğu tarihten başlayarak en geç bir yıl içinde dava açmak zorundadır. Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa bir yıllık süre, bu sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar (m.289/3).

Bu değişikliğin babalık davası bakımından önemi büyüktür: ana, önce kendisi soybağının reddi davasını açıp mevcut bağı kaldırabilir; ardından babalık davası için bir yıllık süresi, mevcut bağın ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar (TMK m.303/3). Reddi davasının dilekçe yapısı için babalık karinesi ve soybağının reddi yazımıza bakabilirsiniz.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Dilekçede Sık Yapılan Hatalar

• Çocuk için “1 yıl” süresi yazmak: AYM iptalinden sonra çocuk yönünden hak düşürücü süre yoktur. Eski süreye dayanmak gereksiz savunma açar ve dosyayı zayıflatır.
• Ananın süresi geçtiği için davadan vazgeçmek: Ana için bir yıl dolmuş olsa bile çocuk adına dava açılabilir. Bu, en çok hak kaybettiren yanlış bilgidir.
• İhbar talebini yazmamak: Cumhuriyet savcılığı ve Hazineye ihbar zorunludur; yapılmazsa karar bozulur (Yargıtay HGK, 02.02.2005, E.2004/746, K.2005/22).
• Kayyım talebini atlamak: Küçük çocuk adına dava açılıyorsa kayyım atanması gerekir.
• Mali hakları talep etmemek: TMK m. 304 kapsamındaki doğum ve geçim giderleri talep edilmezse hükmedilmez.
• Nafakayı unutmak: Babalık hükmüyle birlikte iştirak nafakası da talep edilmelidir.
• Mevcut soybağını kontrol etmemek: Nüfusta başka bir baba varsa dava dinlenmez; önce soybağının reddi gerekir.

TMK m.301: Davacı, Davalı ve İhbar

Dilekçenin taraf kısmı bu maddeye göre kurulur. Hüküm üç ayrı konuyu üç fıkrada düzenler.

TMK m.301: çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesini ana ve çocuk isteyebilirler. Dava babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır. Babalık davası, Cumhuriyet savcısına ve Hazineye; dava ana tarafından açılmışsa kayyıma; kayyım tarafından açılmışsa anaya ihbar edilir.

Davacı kimdir? Dava hakkı ana ve çocuğa tanınmıştır. İkisi birlikte veya ayrı ayrı dava açabilir. Birlikte açılması, aynı dosyada hem soybağının kurulmasını hem de ananın malî haklarını talep etmeyi kolaylaştırır.

Davalı kimdir? Dava babaya karşı açılır. Baba ölmüşse mirasçılarına yöneltilir; mirasçı bulunmaması hâlinde dava Devlete karşı açılır. Yargıtay, babanın ölümü hâlinde mirasçıların davanın yasal hasmı olduğunu ve mirası reddetmiş olsalar dahi yargılama giderlerinden müteselsilen sorumlu tutulabileceklerini kabul etmiştir (Yargıtay 2. HD, 18.06.2025, E.2025/4234, K.2025/6104).

İhbar zorunluluğu. Maddenin üçüncü fıkrası, konunun kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle üç ayrı bildirim öngörür: dava Cumhuriyet savcısına ve Hazineye ihbar edilir; ayrıca dava ana tarafından açılmışsa kayyıma, kayyım tarafından açılmışsa anaya ihbar edilir.

Neden önemli? Bu bildirimlerin yapılmaması usulî bir eksikliktir ve kanun yolu aşamasında bozma sebebi oluşturur: Yargıtay, ihbar yapılmadan ve bu kişilere davaya katılma imkânı tanınmadan kurulan hükmü eksik hasım ve eksik inceleme nedeniyle bozmuştur (Yargıtay HGK, 02.02.2005, E.2004/746, K.2005/22). Kayyıma ihbar yapılmadan ve küçüğe kayyım atanmadan sonuçlandırılan davada ise davalının kabulünün hukuki sonuç doğurmadığı vurgulanmıştır (Yargıtay 2. HD, 10.02.2005, E.2004/15804, K.2005/1735). Dilekçede ihbar talebinin açıkça yazılması yerinde olur.

Çocuk adına dava. Ergin çocuk davayı kendisi açabilir. Ergin olmayan çocuk adına ise kayyım dava açar.

Baba Bu Davayı Açamaz: Tanıma Yolu

Maddenin gözden kaçan yönü, kimin dava açamayacağıdır.

Dava hakkı sınırlıdır. m.301 dava hakkını yalnız ana ve çocuğa tanımıştır. Baba olduğunu iddia eden kişi bu davayı açamaz.

Sebebi. Babanın bu hakka ihtiyacı yoktur; çünkü tanıma yoluyla aynı amaca zaten ulaşabilir. Soybağı, TMK m.282 uyarınca çocuk ile baba arasında ana ile evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulur.

Yine de dava açmışsa. Kanun tanımayı babanın mahkemeye yazılı başvurusuyla da mümkün kıldığından (TMK m.295), babanın açtığı babalık davası tanıma beyanı olarak değerlendirilebilir. Yani sonuç doğabilir; ancak nitelendirmesi farklıdır. Tanıma yolunun dilekçesi için tanıma beyanı dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

Tanımanın yolu — TMK m.295. Tanıma, babanın nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvurusu ya da resmî senette veya vasiyetnamesinde yapacağı beyanla olur.

Tam ehliyetsiz ergin çocuk. Babalık davası açma hakkı kişiye sıkı sıkıya bağlı haklardandır. Bu nedenle ergin olmakla birlikte tam ehliyetsiz durumdaki bir çocuk davayı kendisi açamaz; süresi içinde kendisine temsil kayyımı atanarak dava açılmalıdır.

Kayyımın atanması — TMK m.426. Vesayet makamı, ilgilisinin isteği üzerine veya re’sen temsil kayyımı atar. Çocuğun menfaati ile ananın menfaatinin çatışabildiği dosyalarda bu kurum ayrıca önem taşır.

Ön Şart: Başka Bir Soybağı Varsa Dava Dinlenmez

Dilekçenin reddedilmesine yol açan en kritik eksiklik budur ve ön şart niteliğindedir.

Kural. Babalık davası açılabilmesi için çocuğun başka bir erkek ile soybağı ilişkisinin bulunmaması gerekir. Çocuğun bir başka erkekle soybağı ilişkisi geçersiz kılınmadıkça babalık davasının dinlenmesi mümkün değildir.

Neden? Çünkü bir çocuğun aynı anda iki babası olamaz. Mevcut bağ ortadan kalkmadan yeni bir bağ kurulamaz.

Hangi hâlde ortaya çıkar? Ana, çocuğun doğumu sırasında evliyse ya da evlilik yeni sona ermişse TMK m.285 devrededir: evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır. Bu karine, nüfus kaydında bir babanın görünmesine yol açar.

Çözüm iki aşamalıdır. Önce soybağının reddi davasıyla mevcut bağ ortadan kaldırılır (TMK m.286 vd.); ardından babalık davası açılır.

Aynı dilekçede ileri sürülürse. Yargı uygulamasında, her iki talebin birlikte ileri sürüldüğü dosyalarda mahkemenin soybağının reddi talebini karara bağlaması; babalığın tespiti talebini ise tefrik ederek ayrı bir esasa kaydetmesi ve reddi davasının sonucunu bekleyerek karar vermesi gerektiği kabul edilmektedir (Yargıtay 8. HD, K.2017/11234).

Süre bakımından sonucu. Çocuğun başka bir erkekle soybağı ilişkisi varsa, ananın bir yıllık süresi mevcut bağın ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar. Yani reddi davası kesinleşmeden süre işlemez.

Babalık Karinesi ve Çürütülmesi: TMK m.302

İspat yükünü hafifleten hüküm budur ve üç fıkradan oluşur.

Birinci fıkra — karine: davalının, çocuğun doğumundan önceki üçyüzüncü gün ile yüzsekseninci gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunmuş olması, babalığa karine sayılır.

Bu dönem, tıbben gebe kalma dönemi olarak kabul edilen aralıktır. Davacı bu aralıkta ilişkiyi ortaya koyabilirse, babalık karine olarak kabul edilir.

İkinci fıkra — aralığın dışında. Bu süre dışında olsa bile, fiilî gebe kalma döneminde davalının ana ile cinsel ilişkide bulunduğu tespit edilirse aynı karine geçerli olur. Yani gün aralığı mutlak bir sınır değildir.

Üçüncü fıkra — çürütme. Karine adi niteliktedir; aksinin ispatı mümkündür. Davalı şu iki durumdan birini ispatlarsa karine geçerliliğini kaybeder: çocuğun babası olmasının olanaksız olduğunu ispatlaması ya da bir üçüncü kişinin baba olma olasılığının kendisininkinden daha fazla olduğunu ispatlaması.

Karine için yeterli olan. Kanun, ilişkinin sayısı veya süresi bakımından bir şart aramaz; anılan dönemde cinsel ilişkinin varlığı karine için yeterlidir. Tek seferlik ilişki de bu kapsamdadır. Korunma gibi iddialar ancak m.302/3’teki çürütme kapsamında ileri sürülebilir; uygulamada bu tartışmayı DNA incelemesi sonuçlandırır.

DNA incelemesi. Uygulamadaki en belirleyici delil DNA testidir. HMK m.292 uyarınca, uyuşmazlığın çözümü bakımından zorunlu ve bilimsel verilere uygun olmak, ayrıca sağlık yönünden bir tehlike oluşturmamak şartıyla herkes, soybağının tespiti amacıyla vücudundan kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır. Haklı bir sebep olmaksızın bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde hâkim, incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verir.

Kaçınmanın sonucu. Haklı bir sebep olmadan DNA testine gelmeyen davalı karşısında mahkeme, kaçınmayı tek başına aleyhe delil sayarak karar veremez; incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar vermelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kaçınmayı aleyhe yorumlayarak hüküm kuran yerel mahkeme kararını bozmuş (Yargıtay HGK, 18.10.2018, E.2017/1927, K.2018/1471); Yargıtay 8. Hukuk Dairesi de DNA incelemesinden vazgeçilmesini bozma sebebi saymıştır (Yargıtay 8. HD, K.2017/4772). Yani “gitmezsem dava düşer” beklentisi yanlıştır: test, gerekirse zorla yaptırılır.

Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi Kararlarında Babalık Davası

Babalık davası dilekçesinin en sık bozma sebebi olan noktalar, yüksek mahkeme kararlarıyla netleşmiştir:

• Çocuk için süre yok. Çocuğun dava süresini düzenleyen m.303/2 (AYM, 27.10.2011, E.2010/71, K.2011/143) ve bir aylık ek süreyi düzenleyen m.303/4 çocuk yönünden (AYM, 15.03.2012, E.2011/116, K.2012/39) iptal edilmiştir.
• Ananın süresi re’sen gözetilir. Bir yıllık süre hâkim tarafından kendiliğinden incelenir (Yargıtay 2. HD, 24.01.2005, E.2004/14969, K.2005/605); davalının evlenme vaadi gibi hileli davranışları gecikmeyi haklı kılan sebep sayılabilir (Yargıtay HGK, 29.05.2024, E.2023/383, K.2024/294).
• İhbar zorunlu. Cumhuriyet savcısı ve Hazineye ihbar yapılmadan kurulan hüküm bozulur (Yargıtay HGK, 02.02.2005, E.2004/746, K.2005/22; Yargıtay 8. HD, 01.04.2019, E.2017/8926, K.2019/3457).
• Kayyım ve kabul. Küçüğe kayyım atanmadan ve kayyıma ihbar yapılmadan karar verilemez; kamu düzenine ilişkin bu davalarda davalının kabulü tek başına sonuç doğurmaz (Yargıtay 2. HD, 10.02.2005, E.2004/15804, K.2005/1735).
• DNA zorla yaptırılır. Kaçınma aleyhe delil sayılarak karar verilemez; inceleme HMK m.292 uyarınca zor kullanılarak yaptırılmalıdır (Yargıtay HGK, 18.10.2018, E.2017/1927, K.2018/1471).
• Başka soybağı varsa bekleme. Çocuğun başka bir erkekle soybağı varken babalık davası dinlenmez; babalık talebi tefrik edilir (Yargıtay 8. HD, K.2017/11234). Çocuğun başka bir erkekle soybağı yoksa biyolojik baba üzerine kayıt istemi, TMK m.301 kapsamında babalık talebi olarak aile mahkemesinde görülmelidir (Yargıtay HGK, 04.10.2023, E.2022/762, K.2023/883).
• Görev ve yetki. Soybağı davalarında aile mahkemesi görevlidir (Yargıtay HGK, 16.10.2018, E.2017/1920, K.2018/1432); TMK m.283’teki yetki kesin değildir (Yargıtay 2. HD, 17.05.2012, E.2011/5200, K.2012/13503).
• Mirasçılar yasal hasımdır. Baba ölmüşse dava mirasçılara yöneltilir; mirası reddetmiş olsalar da yargılama giderlerinden sorumlu tutulabilirler (Yargıtay 2. HD, 18.06.2025, E.2025/4234, K.2025/6104).

Küçük çocuk adına kayyım istemi için kayyım atanması talebi dilekçesi, babalık kurulduktan sonra mirasçılık için evlilik dışı çocuğun mirasçılığı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Dilekçenin Unsurları, Görev, Yetki ve m.304

Dilekçenin kanunda aranan unsurları taşıması ve doğru mahkemeye verilmesi, esasa girilmesinin ön koşuludur.

Dilekçe unsurları — HMK m.119. Dava dilekçesinde; mahkemenin adı, tarafların ad, soyad ve adresleri, davanın konusu, açık bir şekilde vakıalar, hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiği, dayanılan hukukî sebepler ve açık bir biçimde talep sonucu yer alır.

Vakıalar tarih sırasıyla. Bu dosyalarda vakıalar kronolojik yazılmalıdır: ilişkinin dönemi, doğum tarihi, gebe kalma döneminin hesabı ve varsa mevcut soybağının ortadan kalktığı tarih.

Belgeler ekli verilir — HMK m.121. Elde bulunan belgeler asıllarıyla birlikte, karşı taraf sayısından bir fazla örnekle eklenir; başka yerlerden getirtilecek belge ve dosyalar için bulunabilmesini sağlayıcı açıklama yapılır.

Talep sonucu. Dilekçede sırasıyla; DNA incelemesi yapılmasına karar verilmesi, babalığın tespiti ve soybağının kurulması, kararın nüfus kaydına işlenmesi, iştirak nafakası ve — ana davacıysa — m.304 kapsamındaki giderler gösterilmelidir.

Ananın malî hakları — TMK m.304. Ana, babadan veya mirasçılarından şunları isteyebilir: doğum giderleri, doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderleri ile gebelik ve doğumun gerektirdiği diğer giderler.

Önemli bir ayrıntı. Kanun, bu giderlerin babalık davası ile birlikte veya ayrı olarak istenebileceğini öngörür (m.304/1); çocuk ölü doğmuş olsa bile hâkim giderlerin karşılanmasına karar verebilir (m.304/2).

Görev. Babalık davaları aile mahkemesinde görülür (Yargıtay HGK, 16.10.2018, E.2017/1920, K.2018/1432); aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar ve kararında bu sıfatı belirtir.

Yetki. Soybağı davalarında yetkili mahkeme, taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m.283). Bu kural dört ayrı ihtimal doğurur ve davacıya seçim imkânı tanır. Yargıtay, bu kuralın kesin yetki getirmediğini, bu nedenle mahkemenin yetkiyi re’sen gözetemeyeceğini kabul etmiştir (Yargıtay 2. HD, 17.05.2012, E.2011/5200, K.2012/13503).

Usul — TMK m.284. Soybağına ilişkin davalarda hâkim, maddî olguları re’sen araştırır ve delilleri serbestçe takdir eder. Bu nedenle davalının kabulü ya da sessiz kalması tek başına yeterli değildir; DNA incelemesi yaptırılması gerekir.

Babalık Davası: Mevzuat Haritası

Aşağıdaki tablo, babalık davası dilekçesinde dayanılacak hükümleri tek yerde toplar.

Sıkça Sorulan Sorular

Babalık davası için süre var mı?

Ana bakımından dava hakkı doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer; haklı sebep varsa sebebin ortadan kalkmasından itibaren bir ay içinde dava açılabilir (TMK m.303). Çocuk bakımından ise m.303/2’deki süre (AYM, 27.10.2011, E.2010/71, K.2011/143) ve m.303/4’teki bir aylık süre (AYM, 15.03.2012, E.2011/116, K.2012/39) iptal edildiğinden, çocuk tarafından veya çocuk adına açılan babalık davalarında hak düşürücü süre bulunmamaktadır.

Annenin bir yıllık süresi geçti, artık dava açılamaz mı?

Açılabilir. Ananın kendi dava hakkı düşmüş olsa bile çocuk adına dava açma imkânı devam eder, çünkü çocuk yönünden hak düşürücü süre kaldırılmıştır. Küçük çocuk adına davayı kayyım açar. Bu, uygulamada en çok hak kaybına yol açan yanlış bilgidir.

Babalık davası kime karşı açılır?

Dava babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır (TMK m.301/2); mirası reddeden mirasçılar da yasal hasım olarak yargılama giderlerinden sorumlu tutulabilir (Yargıtay 2. HD, 18.06.2025, E.2025/4234, K.2025/6104). Dava ayrıca Cumhuriyet savcılığına ve Hazineye; ana tarafından açılmışsa kayyıma, kayyım tarafından açılmışsa anaya ihbar edilir (m.301/3). İhbar eksikliği bozma sebebidir (Yargıtay HGK, 02.02.2005, E.2004/746, K.2005/22).

Çocuğun nüfusunda başka bir erkek baba görünüyor, ne yapmalıyım?

Önce soybağının reddi davası açılarak mevcut babalık bağı kaldırılmalıdır; çocuğun başka bir erkekle soybağı geçersiz kılınmadıkça babalık davası dinlenemez (Yargıtay 8. HD, K.2017/11234). 14.11.2024’ten bu yana soybağının reddi davasını koca, ana veya çocuk açabilir (TMK m.286); ana doğumdan itibaren bir yıl içinde dava açmalıdır (m.289/2). Babalık davasında ananın süresi, mevcut bağın ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar (m.303/3).

Baba DNA testine gitmezse dava düşer mi?

Hayır. HMK m.292 uyarınca herkes soybağının tespiti için kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır; haklı bir sebep olmaksızın kaçınılırsa hâkim incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kaçınmayı aleyhe delil sayarak karar veren mahkemenin kararını bozmuş ve testin zor kullanılarak yaptırılması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, 18.10.2018, E.2017/1927, K.2018/1471).

Babalık davası kazanılırsa çocuk neler kazanır?

Soybağı kurulur ve karar nüfus kaydına işlenir. Yargıtay, çocuğun soyadını soybağının belirlediğini vurgulamıştır (Yargıtay 18. HD, 29.09.2016, E.2016/9861, K.2016/10849). Bunun yanında iştirak nafakası hakkı doğar, çocuk baba yönünden yasal mirasçı sıfatını kazanır ve babayla kişisel ilişki düzenlenebilir.

Anne doğum masraflarını talep edebilir mi?

Evet. TMK m. 304 uyarınca ana, babalık davasıyla birlikte veya ayrı olarak doğum giderlerini, doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderlerini ve gebelik ile doğum sebebiyle gerekli diğer giderleri isteyebilir. Bu talepler dilekçede açıkça yazılmalıdır.

Anne ile çocuk birlikte dava açabilir mi?

Evet. TMK m.301/1 dava hakkını ana ve çocuğa ayrı ayrı tanır; birlikte veya ayrı ayrı dava açabilirler. Ana dava açıyorsa küçük çocuğa kayyım atanması ve davanın kayyıma ihbarı gerekir; kayyım atanmadan verilen karar bozulur (Yargıtay 2. HD, 10.02.2005, E.2004/15804, K.2005/1735).

Ana soybağının reddi davası açabilir mi?

Evet. Anayasa Mahkemesinin iptal kararı (AYM, E.2023/37, K.2023/140 (RG 20.10.2023)) üzerine 7531 sayılı Kanunla değişen TMK m.286’ya göre koca, ana veya çocuk soybağının reddi davası açabilir. Ana doğumdan başlayarak bir yıl içinde dava açmalıdır; gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa süre sebebin ortadan kalktığı tarihte başlar (TMK m.289).

Babam evlenme vaadiyle oyaladı, bir yıllık süreyi kaçırdım; ne yapabilirim?

TMK m.303/4 uyarınca gecikmeyi haklı kılan sebep varsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, davalının evlenme vaadi gibi hileli davranışlarını haklı sebep saymıştır (Yargıtay HGK, 29.05.2024, E.2023/383, K.2024/294). Ayrıca çocuk adına açılacak davada hak düşürücü süre bulunmamaktadır.

Babalık davası hangi mahkemede açılır?

Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar (Yargıtay HGK, 16.10.2018, E.2017/1920, K.2018/1432). Yetkili mahkeme, taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m.283); Yargıtay bu yetkinin kesin olmadığını kabul etmiştir (Yargıtay 2. HD, 17.05.2012, E.2011/5200, K.2012/13503).

Davalı babalığı kabul ederse DNA testine gerek kalır mı?

Kalabilir. Soybağı davalarında hâkim maddî olguları re’sen araştırır ve delilleri serbestçe takdir eder (TMK m.284). Yargıtay, kamu düzenine ilişkin bu davalarda davalının kabulünün tek başına hukuki sonuç doğurmadığını belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 10.02.2005, E.2004/15804, K.2005/1735). Bu nedenle mahkeme genellikle DNA incelemesi yaptırır.