Boşanmada Banka Hesapları ve Birikimlerin Paylaşımı: Bankadan Bilgi İsteme, Ortak Hesap ve Hesap Boşaltma (2026)

Boşanma davasında mali paylaşımın merkezinde çoğu zaman banka hesapları, vadeli mevduatlar, döviz ve altın hesapları ile yatırım hesapları yer alır. Bu paylaşımın nasıl yapılacağı, hangi hesapların paylaşıma girdiği ve hangilerinin kişisel mal olarak korunacağı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) mal rejimi hükümlerine göre belirlenir. Paylaşımın genel kurallarını banka birikimlerinin paylaşımı rehberimizde ayrıntılı olarak ele aldık. Bu yazı ise bankaya özgü sorunlara odaklanır: eşin hesap bilgilerinin mahkeme aracılığıyla bankadan nasıl isteneceği, banka sırrının bu talebe etkisi, ortak hesabın eşler arasındaki iç ilişkisi, dava öncesinde ve sonrasında hesabın boşaltılması, döviz ve altın hesaplarında değerleme tarihi, katılma alacağının kanuna uygun hesabı ile ödeme, faiz ve dava usulü.

Banka Hesabı Uyuşmazlığında Mevzuat Haritası

Banka hesabıyla ilgili her soru, belirli bir kanun maddesine bağlanarak çözülür. Aşağıdaki tablo, yazı boyunca kullanılan hükümleri ve her birinin hangi soruya cevap verdiğini gösterir.

1) Banka Hesapları Hangi Kategoride Değerlendirilir?

Mal rejimi hükümleri banka hesap ve birikimlerini iki temel kesime ayırır: edinilmiş mallar (TMK m.219) ve kişisel mallar (TMK m.220). TMK m.219/1’e göre edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. Maddenin ikinci fıkrası, “özellikle” kaydıyla beş grup sayar: çalışmasının karşılığı olan edinimler, sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının ya da personele yardım amacıyla kurulan sandıkların yaptığı ödemeler, çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar, kişisel malların gelirleri ve edinilmiş malların yerine geçen değerler. Bu sayım sınırlayıcı değildir; evlilik içinde karşılığı verilerek elde edilen her değer bu kesime girer.

TMK m.220 ise kişisel malları dört bentte sayar: eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya; mal rejiminin başlangıcında bir eşe ait olan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri; manevi tazminat alacakları ve kişisel mallar yerine geçen değerler. Bir banka hesabı, içine giren paranın kaynağına göre bu iki kesimden birine ya da kısmen her ikisine ait olabilir.

Karışık hesaplarda belirleyici kural TMK m.222’dir. Belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden, iddiasını ispatla yükümlüdür (m.222/1); hangi eşe ait olduğu ispat edilemeyen mallar paylı mülkiyette sayılır (m.222/2); bir eşin bütün malları ise aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir (m.222/3). Bu nedenle evlilik öncesi tasarrufun üzerine maaşların eklendiği bir hesapta, kişisel mal iddiasında bulunan eş, hangi tutarın evlilik öncesine veya mirasa ait olduğunu belgeyle göstermek zorundadır. Gösteremediği kısım edinilmiş mal sayılır.

TMK m.228/2, sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurumlarınca yapılan toptan ödemeler ile iş gücü kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar için özel bir ayrım getirir: bu ödemelerin yerine ömür boyu irat bağlanmış olsaydı, mal rejiminin sona erdiği tarihten sonraki döneme ait iradın peşin sermayeye çevrilmiş değeri kadarı tasfiyede kişisel mal sayılır. Hesaba yatan emekli ikramiyesi, kıdem tazminatı ve bireysel emeklilik birikimlerinin ayrıntılı değerlendirmesi için emekli ikramiyesi, kıdem tazminatı ve BES rehberimize, miras parasının hesaba karışması için miras kalan malın paylaşımı yazımıza bakabilirsiniz.

2) Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi — Paylaşım Kuralı

Türkiye’de yasal mal rejimi TMK m.202 gereğince “edinilmiş mallara katılma rejimidir”. Eşler mal rejimi sözleşmesi ile başka bir rejim seçmemişlerse aralarındaki mal ilişkileri bu rejim çerçevesinde yürür. Bu rejimde her eş kendi malı üzerinde tasarruf hakkına sahiptir; evlilik süresince eşler kendi hesaplarını kendileri yönetir. Ancak boşanma ile birlikte edinilmiş malların değeri üzerinde paylaşım yapılır.

Mal rejimi sona erdiğinde her eş, diğer eşin artık değeri üzerinde “katılma alacağı” adı verilen bir para alacağına sahip olur. TMK m.236/1’e göre her eş veya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibidir ve karşılıklı alacaklar takas edilir. Örneğin kocanın banka hesabında evlilik süresince maaşından biriken 500.000 TL bulunuyorsa ve bu tutarın tamamı edinilmiş mal ise, kocanın başka edinilmiş malı ve borcu, kadının da artık değeri yoksa kadın bu tutar üzerinden 250.000 TL katılma alacağı isteyebilir. Ancak gerçek hesap her zaman iki eşin ayrı ayrı artık değerinin bulunması ve bunların takası üzerinden yapılır; bir sonraki bölüm bu hesabı kanuni sırasıyla gösterir.

1 Ocak 2002 tarihinden önce evlenmiş eşler bakımından ayrıca geçiş hükmü uygulanır. 4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.10 uyarınca, bu tarihten önce evlenen ve başka bir rejim seçmeyen eşler yasal rejime tabi olur. Yargıtay uygulamasında 1 Ocak 2002 öncesi dönemde biriken paralar o dönemin yasal rejimi olan mal ayrılığına göre, sonrasında biriken paralar ise edinilmiş mallara katılma rejimine göre tasfiye edilir. Eski döneme ait birikimde talep konusu katılma alacağı değil, katkının ispatına bağlı katkı payı alacağıdır. İki alacak arasındaki fark için katkı payı ile katılma alacağı farkı yazımıza bakabilirsiniz.

3) Katılma Alacağının Hesaplanması: TMK m.231 ve m.236

Katılma alacağı, kanunda tarif edilen sıralamayla hesaplanır. İlk adımda her eşin edinilmiş malları kişisel mallarından ayrılır (TMK m.228/1). İkinci adımda edinilmiş malların değerine, TMK m.229’daki eklenecek değerler ile TMK m.230’daki denkleştirmeden doğan miktarlar katılır; bu kesime ilişkin borçlar düşülür ve kalan miktar artık değeri oluşturur (TMK m.231). Üçüncü adımda artık değer eksiye düşmüşse sıfır kabul edilir; TMK m.231’in son cümlesi bunu “Değer eksilmesi göz önüne alınmaz” diyerek açıkça hükme bağlar. Dördüncü adımda her eş, diğer eşin artık değerinin yarısını ister ve iki alacak takas edilir (TMK m.236/1).

Banka hesapları bakımından ilk adım, her hesaptaki paranın hangi kesime ait olduğunun ayrılmasıdır. Vadesiz hesap, vadeli mevduat, döviz tevdiat hesabı, altın hesabı, hisse senedi ve yatırım fonu birlikte değerlendirilir. Bu varlıklar için açılmış kredi veya kart borcu, hangi kesime ilişkinse o kesimden düşülür. Hangi kesime ait olduğu anlaşılamayan borç edinilmiş mallara ilişkin sayılır (TMK m.230/2).

İki eşin artık değeri de artıdayken, takas sonucu “farkın yarısı” ile aynı rakamı verir. Ancak eşlerden birinin artık değeri eksiye düştüğünde bu kısa yol yanlış sonuç doğurur. Çünkü eksi bakiye diğer eşin payını büyütmez; kanun eksiyi sıfır sayar.

İkinci örnekte kısa yol, kadının kendi kesimine ait borcunu kocanın payına yüklemekte ve 100.000 TL fazla sonuç vermektedir. Kanuni yöntemde her eşin borcu yalnızca kendi kesimini etkiler. Bu nedenle bilirkişi raporlarında her eş için ayrı artık değer hesabı yapılıp yapılmadığı mutlaka kontrol edilmelidir. Kendi rakamlarınızla ön hesap yapmak için katılma alacağı hesaplama aracımızı, artık değer kavramının ayrıntısı için artık değere katılma yazımızı kullanabilirsiniz.

TMK m.236/2 ayrıca bir istisna öngörür. Boşanma zina veya hayata kast nedeniyle gerçekleşmişse hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir. Bu indirim, kusurlu eşin diğer eşten isteyeceği payı etkiler; diğer eşin kusurlu eşten isteyeceği yarı payı azaltmaz.

Katılma alacağı ayni bir talep değildir; eş, diğerinin banka hesabındaki paranın kendisine devrini değil, hesaplanan tutarın ödenmesini ister. Bu nedenle tasfiye davasında talep sonucu bir para alacağı olarak kurulur.

4) Evlilik Öncesi Tasarruflar ve Değer Artışı

Eşin evlenmeden önce sahip olduğu banka hesabı veya tasarrufu kişisel maldır (TMK m.220). Evlilik süresince bu miktar üzerinde faiz veya değer artışı elde edilirse durum daha karmaşıklaşır. TMK m.219 uyarınca kişisel malların gelirleri edinilmiş mal sayılır; yani bekârlık tasarrufunun faizi paylaşıma tabidir. Ancak faiz kazancının kendisi paylaşıma dâhil olurken anapara korunur.

Örneğin, kadın evlenmeden önce bir bankada 100.000 TL mevduatı vardı ve bu mevduat evlilik süresince faizle 200.000 TL’ye çıkmış olsun. 100.000 TL kişisel mal olarak kadına aittir; ancak 100.000 TL’lik faiz kazancı edinilmiş mal sayılır ve paylaşıma tabidir. Bu ispat, banka kayıtları ve hesap ekstreleri ile yapılır. Kadın evlenmeden önceki hesap durumunu belgelendiremezse tüm hesap edinilmiş mal sayılabilir; bu nedenle önceki tasarruflara ilişkin belgeleri saklamak önemlidir.

Evlilik öncesi birikimi ispatlamanın kanundaki en güçlü aracı envanterdir. TMK m.216/1’e göre eşlerden her biri, diğerinden her zaman mallarının envanterinin resmî senetle yapılmasını isteyebilir. Envanter, malların getirilmesinden başlayarak bir yıl içinde yapılmışsa, aksi ispatlanmış olmadıkça doğru olduğu kabul edilir (TMK m.216/2). Evlenmeden önce önemli bir birikimi olan kişi, evlilikten kısa süre sonra noterde düzenlenecek bir envanterle hesap bakiyesini kayda geçirirse, yıllar sonra TMK m.222/3’teki edinilmiş mal karinesini çürütmek için hazır bir delile sahip olur. Envanter yoksa evlenme tarihine yakın tarihli hesap dökümleri ve banka yazıları aynı amaca hizmet eder.

Kişisel birikim evlilik içinde edinilmiş bir malın borcunu kapatmak için kullanılmışsa denkleştirme gündeme gelir. TMK m.230/1’e göre bir eşin kişisel mallarına ilişkin borçlar edinilmiş mallarından veya edinilmiş mallarına ilişkin borçlar kişisel mallarından ödenmişse, tasfiye sırasında denkleştirme istenebilir. Örneğin evlenmeden önceki birikimle evlilik içinde alınan aracın kredisi kapatılmışsa, bu ödeme eşin kişisel mal kesiminin edinilmiş kesimden alacağı olarak hesaba katılır. Bir kesim diğer kesimdeki malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına katkıda bulunmuşsa denkleştirme, katkı oranına ve malın tasfiye zamanındaki değerine göre yapılır (TMK m.230/3). Ayrıntı için artık değer ve denkleştirme yazımıza bakabilirsiniz.

5) Bankadan Hesap Bilgisi İstenmesi: HMK m.194, m.220 ve m.221

Eşin banka hesaplarının dökümü çoğu zaman diğer eşin elinde değildir. Bu bilgiler dosyaya, mahkemenin bankaya veya karşı tarafa verdiği ibraz emriyle gelir. Talebin dayanağı ve sınırları Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda düzenlenmiştir.

İlk koşul talebin somutlaştırılmasıdır. HMK m.194 uyarınca taraflar dayandıkları vakıaları ispata elverişli şekilde somutlaştırmalı ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmelidir. Uygulamada “eşin bütün banka hesaplarının araştırılması” gibi genel talepler yerine, bilinen bankaların, varsa hesap veya IBAN bilgilerinin ve istenen dönemin belirtildiği talepler daha hızlı sonuç verir. Dönem seçiminde dava tarihi ile bu tarihten önceki bir yıllık sürenin kapsanması önemlidir. Çünkü TMK m.229/1-1’deki eklenecek değerler bu bir yıllık süreye bağlıdır.

Belge üçüncü kişi veya kurumun elindeyse HMK m.221 uygulanır. Mahkeme, üçüncü kişi veya kurumun elinde bulunan bir belgenin ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu olduğuna karar verirse, bu belgenin ibrazını emreder. İbrazına karar verilen kişi belgeyi ibraz etmek, edemiyorsa sebebini delilleriyle açıklamak zorundadır. Bankalar bu kapsamda hesap açılış tarihlerini, dava tarihindeki bakiyeleri ve istenen dönemin hesap hareketlerini dosyaya gönderir. Bankanın müşteri sırrını saklama yükümlülüğü (5411 sayılı Bankacılık Kanunu m.73), mahkemenin istediği bilgi ve belgeleri vermesine kural olarak engel oluşturmaz.

Hesap dökümü karşı tarafın elindeyse HMK m.220 devreye girer. Mahkeme, belgenin ispat için zorunlu olduğu ve karşı tarafın elinde bulunduğu anlaşılırsa ibraz için kesin süre verir. Belgeyi ibrazla yükümlü taraf süresinde ibraz etmez ve kabul edilebilir bir mazeret göstermezse, mahkeme duruma göre belgenin içeriği hakkında diğer tarafın beyanını kabul edebilir (HMK m.220/3). Bu yaptırım, hesap dökümünü saklayan eşin aleyhine ciddi bir sonuç doğurur.

Bilgi vermekten kaçınmanın evlilik sürerken de bir sonucu vardır. TMK m.206/2-4, diğer eşin istemde bulunan eşe malvarlığı, gelirleri, borçları veya ortaklık malları hakkında bilgi vermekten kaçınmasını, mal ayrılığına geçilmesi için haklı sebep olarak sayar. Boşanma düşünülmeyen ancak eşin hesapları hakkında bilgi vermediği durumlarda bu yol ayrıca değerlendirilebilir. Rejim seçimi ve mal ayrılığı için mal ayrılığı rejimi yazımıza bakabilirsiniz.

Gelen kayıtlar bilirkişi tarafından incelenir. Bilirkişi, her hesaptaki parayı kesimlere ayırır, eklenecek değerleri ve denkleştirme alacaklarını belirler ve her eş için ayrı artık değer hesabı yapar. Raporun bu üç aşamayı ayrı ayrı göstermesi, itirazın da sağlıklı yapılabilmesi için gereklidir.

6) Hesabın Boşaltılması ve Mal Kaçırma: TMK m.229, Tedbirler ve TCK m.167

Boşanma sürecinde hesaptaki paranın çekilmesi, başka hesaplara veya yakınların hesabına aktarılması uygulamada “mal kaçırma” olarak adlandırılır. Bu davranışın mal rejimi bakımından sonucu TMK m.229’da düzenlenmiştir. Maddeye göre iki grup değer edinilmiş mallara eklenir. Birincisi, eşlerden birinin mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yaptığı, olağan hediyeler dışındaki karşılıksız kazandırmalardır (m.229/1-1). İkincisi, bir eşin mal rejiminin devamı süresince diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı devirlerdir (m.229/1-2). İkinci grupta bir yıllık sınır yoktur, ancak kastın ispatı gerekir.

Eklenen değer, malın devredildiği tarih esas alınarak hesaplanır (TMK m.235/2). Yani dava tarihinden sekiz ay önce diğer eşin rızası olmadan karşılıksız olarak kardeşe gönderilen 300.000 TL, tasfiyede o tarihteki değeriyle aktaran eşin edinilmiş mallarına eklenir. Bu kazandırma ve devirlere ilişkin uyuşmazlıkta verilen karar, davanın kendilerine ihbar edilmiş olması koşuluyla kazandırmadan yararlanan üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilir (TMK m.229/2). Bu nedenle parayı alan akrabaya davanın ihbar edilmesi, ileride tahsil imkânı bakımından önemlidir. Ayrıntılı değerlendirme için eklenecek değerler yazımıza bakabilirsiniz.

Dava açıldıktan sonra hesabın boşaltılması ise farklı bir sonuç doğurur. Boşanmada mal rejimi dava tarihinden geçerli olarak sona erdiğinden (TMK m.225/2) ve mallar bu andaki durumlarına göre ayrıldığından (TMK m.228/1), dava tarihinden sonra çekilen para tasfiyeye esas bakiyeyi azaltmaz. Para, dava tarihindeki bakiye üzerinden çeken eşin edinilmiş malları arasında hesaba katılır. Sorun, kararın sonunda tahsil edilebilecek bir malvarlığının kalıp kalmayacağıdır; tedbir yolları bu riski karşılamak içindir.

Dava sürerken hesapların korunması için üç kanuni yol vardır. Birincisi, TMK m.169’daki geçici önlemlerdir: boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır. İkincisi, TMK m.199’daki tasarruf yetkisinin sınırlanmasıdır: ailenin ekonomik varlığının korunması veya evlilik birliğinden doğan mali bir yükümlülüğün yerine getirilmesi gerektiği ölçüde, hâkim bir eşin istemi üzerine belirlediği malvarlığı değerleri üzerindeki tasarrufların ancak diğer eşin rızasıyla yapılabileceğine karar verebilir ve gerekli diğer önlemleri alır. Üçüncüsü, HMK m.389’daki ihtiyati tedbirdir: mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından veya tamamen imkânsız hâle geleceğinden ya da gecikme sebebiyle ciddi bir zarar doğacağından endişe edilmesi hâlinde, uyuşmazlık konusu hakkında tedbir kararı verilebilir.

Her üç yolda da talebin belirli hesaplar, belirli tutarlar ve somut bir risk üzerine kurulması gerekir. Bütün malvarlığını kapsayan genel talepler ölçülülük gerekçesiyle reddedilebilir. Hesaptan son günlerde yapılan büyük çıkışlar, yakınlara yapılan havaleler veya hesap kapatma talimatları, riskin somut göstergesi olarak talebe eklenmelidir. Tedbirin uygulanabilmesi için kararın ilgili bankaya bildirilmesi de takip edilmelidir. Bu yollar için TMK m.199 rehberimize ve dava sırasında mal kaçırmayı önleme yazımıza bakabilirsiniz.

Ceza boyutu ise çoğu zaman sanıldığından dardır. Mal kaçırma tek başına bir suç tipi değildir. Eşin hesabından habersiz para çekilmesi hırsızlık veya güveni kötüye kullanma gibi bir malvarlığı suçu oluştursa bile, TCK m.167/1-a uyarınca yağma ve nitelikli yağma hariç bu suçların hakkında ayrılık kararı verilmemiş eşin zararına işlenmesi hâlinde ilgili eş hakkında cezaya hükmolunmaz. Ayrılık kararı verilmiş eşin zararına işlenmesi hâlinde ise şikâyet üzerine verilecek ceza yarı oranında indirilir (TCK m.167/2-a). Sahte belge düzenlenmesi gibi bu bölüm dışında kalan suçlar ayrıca değerlendirilir. Konunun ziynet altınları bakımından uygulaması için eşin altınları izinsiz bozdurması yazımıza bakabilirsiniz. Asıl koruma, ceza şikâyeti değil, tasfiye davasında eklenecek değer talebi ve zamanında alınan tedbirdir.

7) Ortak Hesaplar, Krediler ve Kart Borçları

Bankacılık uygulamasında ortak hesaplar iki biçimde açılır. Teselsüllü ortak hesapta hesap sahiplerinden her biri tek başına işlem yapabilir; müşterek hesapta ise işlemler ancak hesap sahiplerinin birlikte talimatıyla yapılabilir. Teselsüllü hesabın banka ile ilişkisi TBK m.169’daki müteselsil alacaklılık hükümlerine tabidir. Bu hükme göre her alacaklı borcun tamamını isteyebilir. Borçlu banka alacaklılardan birine ödeme yapmakla hepsine karşı borcundan kurtulur. İç ilişkide ise aksi kararlaştırılmadıkça veya ilişkinin niteliğinden başka bir sonuç çıkmadıkça alacaklıların hakları eşittir; payından fazlasını alan, fazlalığı diğerine ödemekle yükümlüdür (TBK m.169/4-5).

Eşler arasında ortak hesabın tasfiyesi iki aşamada yapılır. Önce hesaptaki paranın her eşe düşen kısmı belirlenir: katkı ispat edilebiliyorsa katkıya göre, edilemiyorsa eşit paylara göre (TBK m.169/4, TMK m.222/2). Sonra her eşin payı kendi mal kesimine yerleştirilir. Örneğin 400.000 TL’lik ortak hesaba kadının babasından kalan 200.000 TL ile iki eşin maaşlarından eşit olarak 200.000 TL yatırılmışsa, kadının payında 200.000 TL kişisel mal (TMK m.220/2) ve 100.000 TL edinilmiş mal, kocanın payında 100.000 TL edinilmiş mal bulunur. Miras parasının ortak hesaba yatırılmış olması, onu kendiliğinden edinilmiş mala dönüştürmez; ancak ispat yükü bunu iddia eden eştedir (TMK m.222/1).

Dava açıldıktan sonra eşlerden biri teselsüllü hesaptaki paranın tamamını çekerse, banka kural olarak bu ödemeyle borcundan kurtulur (TBK m.169/2). Diğer eş ise hem iç ilişkide payını TBK m.169/5 uyarınca isteyebilir, hem de tasfiyede dava tarihindeki bakiye esas alınır. Ortak hesaptaki fon ve tasfiye ödemelerinin kime ödeneceği konusunda ortak hesaptaki fon ödemesi yazımıza bakabilirsiniz.

Krediler bakımından iki ilişki birbirinden ayrılmalıdır. Banka ile eşler arasındaki kredi sözleşmesi boşanmadan etkilenmez. Eşlerin protokolde borcu aralarında paylaştırması bankayı bağlamaz; banka sözleşmedeki borçluya veya müteselsil borçluya başvurmaya devam eder. Mal rejiminin tasfiyesinde ise kredi borcu, ilgili olduğu mal kesiminin artık değerinden düşülür (TMK m.231). Hangi kesime ait olduğu anlaşılamayan borç edinilmiş mallara ilişkin sayılır (TMK m.230/2). Boşanma sonrasında devam eden ortak kredinin taksitleri için ortak kredi taksitleri yazımıza bakabilirsiniz.

Kredi kartı borçları da aynı kurala tabidir. Kartla yapılan harcama edinilmiş bir malın alınmasına veya aile giderlerine ilişkinse edinilmiş mallardan düşülür. Kişisel bir malın borcuna ilişkinse o kesimi yükümlü kılar. Harcamanın hangi kesime ait olduğu belirlenemiyorsa borç edinilmiş mallara ilişkin sayılır. Bu ayrım için dava tarihine yakın dönemin kart ekstreleri bilirkişi incelemesine sunulur.

8) Döviz, Altın ve Yatırım Hesaplarında Değerleme Tarihi

Banka varlıklarında iki ayrı tarih vardır ve karıştırılmaları en sık yapılan hatalardandır. Hangi varlığın tasfiyeye gireceği, mal rejiminin sona erdiği andaki duruma göre belirlenir; boşanmada bu an dava tarihidir (TMK m.225/2, m.228/1). Varlığın değeri ise TMK m.235/1 uyarınca tasfiye anındaki değeriyle hesaba katılır. Yargıtay uygulamasında tasfiye anı, karar tarihine en yakın tarih olarak kabul edilir. Eklenecek değerlerde ise malın devredildiği tarih esas alınır (TMK m.235/2).

Bu ayrımın pratik sonucu büyüktür. Dava tarihinde 10.000 avroluk bir döviz hesabı varsa ve karar tarihine kadar kur yükselmişse, tasfiyede yükselen kur üzerinden hesap yapılır. Buna karşılık dava tarihinden sonra yatırılan döviz, rejim sona erdiği için tasfiyeye girmez. Borsada işlem gören hisseler için halka arz hisseleri yazımıza bakabilirsiniz.

9) Ödeme, Faiz, Güvence ve Dava Usulü

TMK m.239, katılma alacağının ödenmesine ilişkin üç kural koyar. Katılma alacağı ve değer artış payı ayın veya para olarak ödenebilir; ayni ödemede malların sürüm değeri esas alınır (m.239/1). Alacağın hemen ödenmesi borçlu eş için ciddi güçlükler doğuracaksa, borçlu eş ödemelerin uygun bir süre ertelenmesini isteyebilir (m.239/2). Aksine anlaşma yoksa faiz, tasfiyenin sona ermesinden başlayarak işler; durum ve koşullar gerektiriyorsa borçludan güvence istenebilir (m.239/3). Hesabında ödemeyi karşılayacak para bulunan eşin bu koşulu göstermesi kolay değildir; erteleme, ödemenin borçlu bakımından gerçekten ciddi bir güçlük doğurduğu hâllere özgüdür.

7589 sayılı Kanun ile belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107 yürürlükten kaldırılmıştır. Bu Kanun yürürlüğe girmeden önce açılmış belirsiz alacak davalarında eski hüküm uygulanmaya devam eder. Yeni açılacak davalarda katılma alacağı, banka kayıtları gelip bilirkişi hesabı yapılana kadar kısmi dava olarak açılmalı ve rakam bilirkişi raporundan sonra HMK m.109/4 uyarınca artırılmalıdır. Tasfiye davası boşanma davasıyla birlikte açılsa bile uygulamada ayrılarak görülür ve boşanma kararının kesinleşmesi beklenir. On yıllık süre ve diğer aile hukuku süreleri için mal paylaşımı zamanaşımı yazımıza ve aile hukukunda süreler tablosuna bakabilirsiniz.

10) Banka Hesabı İçin Kontrol Listesi

• Evlilik öncesi birikiminiz varsa evlenme tarihine yakın tarihli hesap dökümünü saklayın; mümkünse resmî senetle envanter düzenletin (TMK m.216).
• Miras ve bağış yoluyla gelen parayı maaş hesabından ayrı bir hesapta tutun. Karışan paralarda TMK m.222/3 karinesi kişisel mal iddia eden eşin aleyhine işler.
• Dava dilekçesinde bilinen bankaları, varsa hesap veya IBAN bilgilerini ve istenen dönemi belirtin (HMK m.194). Dönem, dava tarihini ve öncesindeki bir yılı kapsamalıdır (TMK m.229/1-1).
• Hesabın boşaltılması riski varsa dava ile birlikte geçici önlem, tasarruf yetkisinin sınırlanması veya ihtiyati tedbir isteyin; talebi belirli hesap ve tutarlarla sınırlayın.
• Parayı alan üçüncü kişiye davanın ihbarını isteyin; karar ancak bu şartla ona karşı da ileri sürülebilir (TMK m.229/2).
• Ortak hesaba yaptığınız katkıyı gösteren havale ve EFT dekontlarını toplayın (TBK m.169/4, TMK m.222).
• Kredi ve kart borçlarının hangi mal kesimine ait olduğunu gösteren belgeleri ayırın (TMK m.230/2).
• Bilirkişi raporunda her eş için ayrı artık değer hesabı yapılıp yapılmadığını ve eksi artık değerin sıfır sayılıp sayılmadığını kontrol edin (TMK m.231).
• Döviz, altın ve yatırım hesaplarında değerlemenin karar tarihine yakın bir tarihe göre yapılmasını isteyin (TMK m.235/1).
• Boşanma kesinleştikten sonra on yıllık zamanaşımı süresini kaçırmayın (TBK m.146).

Banka hesabı uyuşmazlıklarında en sık kayıp, delilin geç istenmesi ve tedbirin geç alınmasından doğar. Dosyanızın durumunu değerlendirmek için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilir veya WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Evlilikte biriken tasarruflar boşanmada paylaşılır mı?

Evet. Yasal rejim olan edinilmiş mallara katılma rejiminde (TMK m.202) evlilik süresince maaş, ikramiye, kira veya faiz gibi gelirlerden biriken para edinilmiş maldır (TMK m.219). Hesap kimin adına olursa olsun, her eş diğer eşin artık değerinin yarısını katılma alacağı olarak ister ve alacaklar takas edilir (TMK m.236/1).

Evlenmeden önceki tasarruflar da paylaşılır mı?

Hayır. Mal rejiminin başlangıcında bir eşe ait olan birikim kişisel maldır (TMK m.220/2). Ancak bu paranın evlilik içinde getirdiği faiz, kişisel malın geliri olarak edinilmiş mal sayılır (TMK m.219/2-4). Anapara korunur, faiz paylaşılır. Bunu ispat yükü kişisel mal iddia eden eştedir; evlenme tarihine yakın hesap dökümü veya resmî senetle yapılmış envanter (TMK m.216) en güçlü delildir.

Katılma alacağı nasıl hesaplanır?

Her eşin edinilmiş malları ayrı ayrı belirlenir, eklenecek değerler ve denkleştirme alacakları katılır, bu mallara ilişkin borçlar düşülür ve artık değer bulunur (TMK m.231). Eksiye düşen artık değer sıfır sayılır (TMK m.231 son cümle). Her eş diğerinin artık değerinin yarısını ister ve iki alacak takas edilir (TMK m.236/1). Bir eşin sonucu eksideyse ‘farkın yarısı’ kısa yolu yanlış sonuç verir.

Eşin banka hesapları mahkemede nasıl öğrenilir?

Somutlaştırılmış talep üzerine mahkeme, belgeyi elinde bulunduran bankaya ibraz emri verir (HMK m.194, m.221). Banka hesap açılış tarihini, dava tarihindeki bakiyeyi ve istenen dönemin hareketlerini dosyaya gönderir. Dönem, dava tarihini ve öncesindeki bir yılı kapsamalıdır; çünkü eklenecek değerler bu süreye bağlıdır (TMK m.229/1-1).

Banka, banka sırrı gerekçesiyle bilgi vermeyi reddedebilir mi?

Bankanın müşteri sırrını saklama yükümlülüğü (5411 sayılı Bankacılık Kanunu m.73), mahkemenin istediği bilgi ve belgeleri vermesine kural olarak engel değildir. HMK m.221 uyarınca ibrazına karar verilen kişi veya kurum belgeyi ibraz etmek, edemiyorsa sebebini delilleriyle açıklamak zorundadır.

Eşim hesap dökümlerini mahkemeye sunmazsa ne olur?

Mahkeme ibraz için kesin süre verir. Süresinde sunulmaz ve kabul edilebilir bir mazeret gösterilmezse, mahkeme duruma göre belgenin içeriği hakkında diğer tarafın beyanını kabul edebilir (HMK m.220/3). Evlilik sürerken bilgi vermekten kaçınmak ayrıca mal ayrılığına geçiş için haklı sebeptir (TMK m.206/2-4).

Eşim malvarlığını kaçırıyor. Ne yapabilirim?

Dava tarihinden önceki bir yıl içinde rızanız olmadan yapılan karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağınızı azaltmak kastıyla yapılan devirler, devir tarihindeki değeriyle edinilmiş mallara eklenir (TMK m.229, m.235/2). Dava sürerken TMK m.169 geçici önlemleri, TMK m.199 tasarruf yetkisinin sınırlanması ve HMK m.389 ihtiyati tedbir istenebilir. Talep belirli hesap ve tutarlarla sınırlanmalıdır.

Dava açıldıktan sonra eşim hesabı boşalttı, payım kaybolur mu?

Hayır. Boşanmada mal rejimi dava tarihinden geçerli olarak sona erer ve mallar bu andaki durumlarına göre ayrılır (TMK m.225/2, m.228/1). Dava tarihinden sonra çekilen para tasfiyeye esas bakiyeyi azaltmaz; çeken eşin payında sayılır. Risk, tahsil aşamasıdır; bu nedenle tedbir zamanında istenmelidir.

Eşin hesabından habersiz para çekmesi suç mu?

Malvarlığı suçu oluştursa bile, yağma ve nitelikli yağma hariç bu suçların hakkında ayrılık kararı verilmemiş eşin zararına işlenmesi hâlinde cezaya hükmolunmaz (TCK m.167/1-a). Ayrılık kararı varsa şikâyet üzerine verilecek ceza yarı oranında indirilir (TCK m.167/2-a). Asıl koruma, tasfiye davasındaki eklenecek değer talebi ve tedbirdir.

Ortak hesap boşanmada nasıl paylaşılır?

Önce hesaptaki paranın her eşe düşen kısmı belirlenir: katkı ispat edilebiliyorsa katkıya göre, edilemiyorsa eşit paylara göre (TBK m.169/4, TMK m.222/2). Sonra her eşin payı kendi mal kesimine yerleştirilir. Ortak hesaba yatırılan miras parası kişisel mal niteliğini korur; ancak bunu ispat yükü iddia eden eştedir.

Kredi kartı ve kredi borçları paylaşımda dikkate alınır mı?

Evet. Her borç ilgili olduğu mal kesiminin artık değerinden düşülür (TMK m.231); hangi kesime ait olduğu anlaşılamayan borç edinilmiş mallara ilişkin sayılır (TMK m.230/2). Eşlerin protokolde borcu paylaştırması bankayı bağlamaz; banka sözleşmedeki borçluya başvurmaya devam eder.

Hesaba yatan emekli ikramiyesi paylaşılır mı?

Sosyal güvenlik kurumları ve sandıkların yaptığı ödemeler edinilmiş mal sayılır (TMK m.219/2-2). Ancak toptan ödemenin, yerine irat bağlanmış olsaydı mal rejiminin sona ermesinden sonraki döneme düşecek kısmının peşin sermaye değeri kişisel mal sayılır (TMK m.228/2).

Miras kalan para maaşla aynı hesapta karıştı, ne olur?

Miras parası kişisel maldır (TMK m.220/2). Ancak bir eşin bütün malları aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayıldığından (TMK m.222/3), mirasın hesaba girdiği tarih ve tutar, veraset belgesi ve banka kayıtlarıyla gösterilmelidir. Gösterilen tutar kişisel mal olarak ayrılır; gösterilemeyen kısım edinilmiş mal sayılır.

Döviz ve altın hesabı hangi tarihteki değerle hesaplanır?

Hangi döviz veya altın miktarının tasfiyeye gireceği dava tarihine göre belirlenir (TMK m.225/2, m.228/1). Değeri ise tasfiye anına göre hesaplanır (TMK m.235/1); uygulamada bu, karar tarihine en yakın tarihtir. Başkasına aktarılmış değerlerde devir tarihindeki değer esas alınır (TMK m.235/2).

Zina nedeniyle boşanmada kusurlu eş birikimden pay alabilir mi?

Boşanma zina veya hayata kast nedeniyle gerçekleşmişse hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir (TMK m.236/2). Bu, kusurlu eşin isteyeceği payı etkiler; diğer eşin isteyeceği yarı payı azaltmaz.

Katılma alacağına faiz işler mi, ödeme ertelenebilir mi?

Aksine anlaşma yoksa faiz tasfiyenin sona ermesinden başlayarak işler; durum gerektiriyorsa güvence istenebilir (TMK m.239/3). Hemen ödeme borçlu eş için ciddi güçlükler doğuracaksa uygun bir süre erteleme istenebilir (TMK m.239/2).

Mal paylaşımı davası ne zaman ve nerede açılır?

Görevli mahkeme aile mahkemesidir; yetkili mahkeme boşanma davası için yetkili olan mahkemedir (TMK m.214). Zamanaşımı on yıldır ve Yargıtay uygulamasında boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren işler (TBK m.146). Tutar banka kayıtları gelmeden bilinemediğinden dava kısmi dava olarak açılır ve talep HMK m.109/4 uyarınca artırılır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.