Velayetin Değiştirilmesi Hangi Hâllerde Mümkündür? TMK 183, 182/2, 349 ve Yargıtay Kararları (2026)

Velayet sabit ve değişmez bir statü değildir. Boşanma kararında veya sonrasında verilmiş velayet düzenlemesi, koşulların değişmesi ve çocuğun üstün yararı gerektirdiğinde mahkeme kararıyla değiştirilebilir. “Velayetin değiştirilmesi davası” adı verilen bu dava, Türk Medeni Kanunu (TMK) hükümleri çerçevesinde Aile Mahkemesinde açılır ve çocuğun yararı ilkesine göre çözümlenir. Bu yazıda velayetin değiştirilmesi davasının kanuni dayanağı, şartları, ispat yöntemleri, sosyal inceleme raporunun rolü ve mahkeme sürecinin nasıl işlediği ayrıntılı biçimde açıklanmıştır.

Velayet Değişikliğinde Mevzuat Haritası

Velayetin değiştirilmesi tek bir maddeye dayanmaz. Aşağıdaki tablo, değişiklik davasında uygulanan hükümleri ve her birinin rolünü gösterir.

1) Kanuni Dayanak — TMK m.183 ve m.349

Velayetin değiştirilmesi davasının temel kanuni dayanağı TMK m.183 hükmüdür. Bu düzenleme uyarınca “ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, re’sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır”. Kanun, örnek olarak birkaç durum saymış olsa da hükmün uygulama alanı geniş yorumlanır; “yeni olguların zorunlu kılması” ölçütü, çocuğun üstün yararının gerektirdiği her durumu kapsayacak biçimde uygulanır.

TMK m.349 hükmü de velayet değişikliği için bir başka dayanak oluşturur. Bu maddeye göre velayete sahip ana veya babanın yeniden evlenmesi velayetin kaldırılmasını gerektirmez; ancak çocuğun menfaati gerektirdiğinde velayet sahibi değiştirilebileceği gibi, durum ve koşullara göre velayet kaldırılarak çocuğa vasi de atanabilir. Ayrıca TMK m.351/1’e göre durum değiştiğinde çocuğun korunmasına ilişkin önlemler yeni koşullara uydurulur. Ayrıca TMK m.348 velayetin kaldırılması sebeplerini düzenler; diğer önlemlerden sonuç alınamazsa, ana ve babanın deneyimsizlik, hastalık, başka yerde bulunma gibi sebeplerle velayet görevini gereği gibi yerine getirememesi ya da çocuğa yeterli ilgiyi göstermemesi veya yükümlülüklerini ağır biçimde savsaklaması hâllerinde velayet kaldırılır. Uygulamada velayetin değiştirilmesi ile kaldırılması davaları birbirinden ayrı görülür ancak somut olayın durumuna göre biri diğerine dönüşebilir.

2) Velayet Değişikliği İçin Aranan Şartlar

Velayet değişikliği için üç ana şartın birlikte var olması gerekir. Birinci şart, “yeni bir olgunun ortaya çıkması”dır; velayet düzenlemesinin yapıldığı tarihten sonra koşullarda önemli bir değişiklik gerçekleşmelidir. Eski koşulların tekrar ileri sürülmesi ile velayet değiştirilemez; bu husus davaların “yenilenmesi” niteliğinde olduğu için usul ekonomisi ilkesine de aykırıdır.

İkinci şart, “değişikliğin önem ve süreklilik taşıması”dır. Geçici veya küçük çaplı değişiklikler velayet düzenlemesinin bozulmasını haklı kılmaz. Örneğin velayet sahibi ebeveynin geçici bir hastalığı, kısa süreli iş yoğunluğu değişiklik sebebi değildir. Sürekli sağlık sorunu, kalıcı ekonomik gerileme, alkol veya madde bağımlılığı, kalıcı olarak başka bir şehre veya ülkeye taşınma gibi durumlar önem ve süreklilik taşır. Üçüncü şart, en önemlisi, “çocuğun üstün yararının gerektirmesi”dir; koşullar değişse bile değişikliğin çocuk için gerçekten yararlı olması gerekir. Hâkim, sadece ebeveynlerin çıkarını değil, çocuğun eğitim, sağlık, güvenlik, duygusal gelişim gibi bütün ihtiyaçlarını göz önünde bulundurur.

3) Velayet Değişikliği Sebepleri

Uygulamada velayet değişikliği talebine yol açan başlıca sebepler şunlardır: (i) velayeti bulunan ebeveynin görevini kötüye kullanması (çocuğu ihmal, şiddet, cinsel istismar, ekonomik istismar), (ii) velayeti bulunan ebeveynin çocuğun eğitim, sağlık ve sosyal gelişimine kayıtsız kalması, (iii) çocuğun fiilen diğer ebeveyn yanında yaşamaya başlaması, (iv) velayeti bulunan ebeveynin yeni evliliği ve yeni eşin çocukla uyumsuzluğu, (v) velayeti bulunan ebeveynin ciddi hastalığı veya ölümü, (vi) velayeti bulunan ebeveynin yurt dışına yerleşmesi veya çok uzağa taşınması, (vii) velayeti bulunan ebeveynin uyuşturucu veya alkol bağımlılığı, (viii) çocuğun idrak çağına gelmesi ve diğer ebeveyni tercih etmesi.

Bu sebeplerin hiçbiri tek başına otomatik olarak velayet değişikliğine yol açmaz; her biri somut olayın koşulları ve çocuğun üstün yararı çerçevesinde değerlendirilir. Örneğin velayeti bulunan ebeveynin yeni evliliği, tek başına velayet değişikliği sebebi değildir; ancak yeni eşin çocukla uyumsuzluğu, çocuğu hor görmesi veya çocuğa yönelik davranışları çocuğun üstün yararını olumsuz etkiliyorsa değişiklik gündeme gelir.

4) Sosyal İnceleme Raporunun Rolü

Velayet değişikliği davalarında en önemli delillerden biri sosyal inceleme raporudur. Uygulamada mahkemeler, hukuki durumu ve çocuğun psikolojik durumunu değerlendirmek üzere Sosyal Hizmet Uzmanı, Psikolog ve Pedagogdan oluşan bir uzman ekibinden sosyal inceleme raporu talep eder. Bu rapor, çocuğun yaşam koşullarını, ebeveynlerinin durumlarını ve çocuğun tercih etme kapasitesini değerlendirir.

Sosyal inceleme raporu genellikle şu unsurları içerir: (i) çocuğun mevcut yaşam koşulları, okul durumu, sosyal ilişkileri, (ii) her iki ebeveynin ekonomik, sosyal ve psikolojik durumu, (iii) ebeveynlerin çocukla iletişimi ve bakım kapasitesi, (iv) idrak çağındaki çocuğun görüşü ve tercihi, (v) çocuğun her iki ortamda yaşama uygunluğu. Rapor bağlayıcı olmamakla birlikte hâkim kararını genellikle bu rapor doğrultusunda verir; rapora aykırı karar verilecekse ayrıntılı gerekçelendirme yapılır. Rapor sonucundan tatmin olmayan taraf ek inceleme talep edebilir.

5) Çocuğun Görüşünün Alınması

Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin 12. maddesi ve TMK hükümleri uyarınca idrak çağındaki çocuğun görüşü velayet davalarında dinlenir. Uygulamada yaklaşık 8 yaş ve üzeri çocukların görüşü, hâkim veya uzman aracılığıyla alınır. Küçük çocuklar için ise oyun terapisi, resim yorumlama gibi projektif yöntemler kullanılabilir.

Çocuğun görüşünün alınması, çocuğun karar verme yetkisine sahip olduğu anlamına gelmez; çocuğun tercihi hâkim tarafından değerlendirilir ve çocuğun üstün yararı çerçevesinde ele alınır. Örneğin çocuk, diğer ebeveynin daha “eğlenceli” veya “hoşgörülü” olduğu için tercih ediyorsa bu tercih tek başına belirleyici olmayabilir; hâkim, çocuğun gerçek yararının nerede olduğunu değerlendirir. Ergen çocuklarda tercihin ağırlığı artar. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, idrak çağındaki çocuğun beyanına üstünlük tanınması gerektiğini vurgulamış (YHGK, 06.06.2018, E.2017/2069, K.2018/1179), ancak velayet sahibinde kusur veya ihmal bulunmayan bir dosyada yalnızca çocuğun tercihine dayanan değişikliği yerinde görmemiştir (YHGK, 23.05.2018, E.2017/1567, K.2018/1132).

6) Velayet Değişikliği Dilekçesi ve Davanın Açılışı

Velayet değişikliği davası Aile Mahkemesinde açılır. Dava dilekçesi görevli ve yetkili mahkemeye yöneltilir; velayetin değiştirilmesi çekişmesiz yargı işi olduğundan (HMK m.382/2-b-13) talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir (HMK m.384; Y2HD 08.04.2019, E.2019/2532, K.2019/4235). Dilekçede şu unsurlar yer almalıdır: (i) davacı ve davalı bilgileri, (ii) çocuğun bilgileri (adı, doğum tarihi, mevcut velayet durumu), (iii) mevcut velayet kararına atıf (mahkeme, tarih, esas/karar no), (iv) koşullardaki değişikliğin açıklanması, (v) çocuğun üstün yararının nasıl gerektirdiğine ilişkin gerekçe, (vi) hukuki sebep (TMK m.183, m.349), (vii) deliller (nüfus kayıtları, sosyal inceleme raporu talebi, tanık, okul/sağlık kayıtları, fotoğraf-video), (viii) netice-i talep.

Netice-i talep bölümünde velayetin davalıdan alınarak davacıya verilmesi, uygun kişisel ilişki düzeninin belirlenmesi ve mümkün ise lehe iştirak nafakası talep edilir. Yargılama süresince tedbir mahiyetinde geçici velayet düzenlemesi de talep edilebilir; hâkim ivedilikle bu husus hakkında ara karar verir. Davaya ilişkin dilekçe örneği için ana rehber yazımızı incelemek yararlı olur.

7) Yargılama Süreci ve Karar

Velayet değişikliği davasının süresi için kesin bir rakam vermek mümkün değildir; sürenin uzunluğu somut olayın karmaşıklığına, delil durumuna ve sosyal inceleme raporunun düzenlenme süresine göre değişir. Yargılama süresince hâkim, çocuğun mevcut durumunu koruyacak ara kararlar verebilir; örneğin çocuğu fiilen bulunduğu ebeveyn yanında kalması, karşı tarafla belirli günlerde görüşmesi gibi geçici düzenlemeler yapılabilir.

Karar sonrası taraflar istinaf yoluna başvurabilir; kesinleşen karar nüfus siciline işlenir ve velayet devri gerçekleşir. Velayet devri sırasında çocuğun eski velayet sahibi ebeveynden alınıp yeni velayet sahibine teslimi hassas bir süreçtir; çocuk psikolojisi açısından uzman desteği önerilir. Velayet değişikliği davası kesinleşene kadar mevcut velayet devam eder; kararın kesinleşmesi ile yeni velayet düzeni yürürlüğe girer.

Sebep Sebep Velayet Değişikliği: Yargıtay Ne Diyor?

Aynı sebep bir dosyada velayeti değiştirirken başka bir dosyada yetersiz bulunabilir. Belirleyici olan, sebebin çocuğun yaşamına somut etkisidir. Aşağıdaki tablo başlıca sebepleri, Yargıtay’ın yaklaşımıyla birlikte gösterir.

Tablodan çıkan genel ilke şudur: velayet değişikliği bir ceza değil, çocuğun yararına yönelik bir düzenlemedir. Bu nedenle mahkeme, “velayet sahibi ne yaptı?” sorusundan çok “çocuk hangi ortamda daha sağlıklı gelişir?” sorusuna cevap arar. Çocuğun isteğine dayalı değişiklik için çocuğun isteğiyle velayet değişikliği yazımıza bakabilirsiniz.

Kişisel İlişkinin Engellenmesi: Kanunda Açıkça Yazılı Sebep

2021 yılında yapılan değişiklikle kişisel ilişkinin engellenmesi, velayet değişikliğinin kanunda açıkça adı konulmuş sebebi hâline gelmiştir. TMK m.182/2’ye göre mahkeme, boşanma kararında kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilebileceğini ihtar eder. TMK m.324/3 de aynı kuralı kişisel ilişki kararları için tekrarlar.

• İhtarın anlamı: Velayet sahibi, karardan itibaren görüşmeyi engellemenin velayeti kaybetme sonucunu doğurabileceğini bilir. Bu, sonraki davada “bilmiyordum” savunmasını zayıflatır.
• Sınır: Değişiklik otomatik değildir. Kanun “çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla” der; bu nedenle mahkeme engellemenin yanında çocuğun diğer ebeveynle uyumunu da değerlendirir.
• İspat: Engellemenin tek seferlik değil, süreklilik gösteren bir davranış olduğu ortaya konulmalıdır. Teslim tutanakları, icra veya adli destek kayıtları, mesajlaşmalar ve tanıklar başlıca delillerdir.
• Yargıtay uygulaması: Değişiklikten önce de Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, görüşmeyi engelleyen annenin velayetinin babaya verilmesini kabul etmişti (YHGK, 01.04.2015, E.2013/1926, K.2015/1139).

Görüşmenin engellendiği durumda izlenecek yollar için kişisel ilişki engelleniyorsa yapılabilecekler yazımıza ve çocuk teslimi ve adli destek sistemi rehberimize bakabilirsiniz.

Başka Şehre veya Yurt Dışına Taşınma

TMK m.183, velayet sahibinin “başka bir yere gitmesi”ni yeni olgu örnekleri arasında açıkça sayar. Ancak taşınma da tek başına otomatik bir değişiklik sebebi değildir. Mahkeme genellikle şu sorulara cevap arar:

• Taşınma çocuğun okul, sağlık ve sosyal çevresini nasıl etkiliyor?
• Diğer ebeveynle kişisel ilişki fiilen sürdürülebilir mi, yoksa taşınma ilişkiyi koparmaya mı yönelik?
• Taşınmanın iş, eğitim veya aile desteği gibi makul bir gerekçesi var mı?
• Çocuğun yaşı ve görüşü taşınmaya uyumu hakkında ne söylüyor?

Taşınma kişisel ilişkiyi fiilen imkânsız hâle getiriyorsa, TMK m.182/2 ve m.324/3’teki kişisel ilişki düzenine uymama kuralı da devreye girebilir. Çoğu dosyada mahkeme önce kişisel ilişkiyi yeni mesafeye göre yeniden düzenlemeyi değerlendirir. Ayrıntılar için velayet sahibinin başka şehre taşınması yazımıza ve çocukla yurt dışına taşınma rehberimize bakabilirsiniz.

Değiştirme, Koruma Önlemi ve Kaldırma: Hangi Durumda Hangisi?

Velayetle ilgili her sorun velayetin değiştirilmesini gerektirmez. Kanun, sorunun ağırlığına göre kademeli bir sistem kurmuştur.

Bu kademe davanın talep sonucunu doğru kurmak için önemlidir. Kaldırma koşulları ispatlanamazsa mahkeme daha hafif bir önlemle yetinebilir. Farkın ayrıntısı için velayetin kaldırılması ve değiştirilmesi farkı yazımıza bakabilirsiniz.

Dava Sürerken Çocuk Kimde Kalır? Geçici Önlemler

Velayet değişikliği davası kesinleşinceye kadar mevcut velayet düzeni devam eder. Ancak bu süre içinde çocuğun güvenliği veya gelişimi tehlikedeyse beklemek gerekmez:

• TMK m.183: Hâkim yeni olgular zorunlu kıldığında re’sen veya istem üzerine “gerekli önlemleri” alır. Bu yetki dava süresince geçici düzenleme yapılmasına da imkân verir.
• Koruma önlemleri: Çocuğun menfaati ve gelişmesi tehlikedeyse hâkim uygun önlemleri alır (TMK m.346). Ağır tehlikede çocuk bir aile yanına veya kuruma yerleştirilebilir (TMK m.347).
• Şiddet varsa: 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbirler ayrıca istenebilir; bu tedbirler velayet davasından bağımsız ve daha hızlı işler.

Geçici önlem talebinde acil durumu gösteren somut belgeler sunulmalıdır. “Çocuk benimle daha mutlu olur” gibi genel ifadeler geçici önlem için yeterli görülmez. Dava süresince velayet düzeni için geçici (tedbiren) velayet yazımıza bakabilirsiniz.

Velayet Değişirse İştirak Nafakası Ne Olur?

Velayet değişikliği, nafaka dengesini de tersine çevirir. TMK m.182/3’e göre velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. Bu nedenle:

• Velayeti alan ebeveyn, artık velayeti olmayan diğer ebeveynden iştirak nafakası isteyebilir.
• Önceden ödenen iştirak nafakasının kaldırılması da istenmelidir; çünkü nafaka kararı kendiliğinden ortadan kalkmaz. Durumun önemli ölçüde değişmesi hâlinde hâkim nafakayı yeniden belirler veya kaldırır (TMK m.331).
• Bu talepler velayet değişikliği davasıyla birlikte ileri sürülebilir; ayrı davalar açmak süreyi uzatır.

Nafaka hesabının nasıl yapıldığı için iştirak nafakası hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.

Sebebe Göre Delil Haritası

Bu delillerin ortak noktası, iddianın velayet kararından sonraki döneme ait olmasıdır. Boşanma sırasında değerlendirilmiş olgular, yeni bir gelişmeyle desteklenmedikçe kural olarak değişiklik sebebi yapılamaz.

Dava Açmadan Önce Kontrol Listesi

• Velayet kararının kesinleşme şerhli örneğini ve kişisel ilişki düzenini edinin.
• İleri süreceğiniz olgunun velayet kararından sonra ortaya çıktığını tarihleriyle gösterin.
• Olgunun çocuğun okul, sağlık, güvenlik veya duygusal gelişimine somut etkisini belgeleyin.
• Kişisel ilişki engelleniyorsa her engellemeyi tutanak veya yazılı kayıtla belgeleyin.
• Çocuğun yaşı ve olgunluğu uygunsa görüşünün uzman aracılığıyla alınmasını talep edin.
• Çocuğun acil korunması gerekiyorsa dava süresince geçici önlem isteyin.
• Talep sonucunu doğru kurun: değiştirme, kaldırma veya koruma önlemi.

Dava dilekçesi için velayetin değiştirilmesi dilekçe örneğimize, usul ve aşamalar için velayetin değiştirilmesi davası nasıl açılır rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Velayet değişikliği hangi kanun maddesine dayanır?

Velayet değişikliği TMK m.183 hükmüne dayanır. Bu düzenleme uyarınca ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim gerekli önlemleri alır. TMK m.349 velayet sahibinin yeniden evlenmesi durumunu, TMK m.348 velayetin kaldırılması sebeplerini düzenler.

Velayet hangi durumlarda değiştirilir?

Çocuğun üstün yararı gerektirdiğinde velayet değiştirilir. Velayet sahibi ebeveynin görevini kötüye kullanması, ihmali, çocuğun fiilen diğer ebeveyn yanında yaşaması, ebeveynin ciddi hastalığı, uyuşturucu bağımlılığı, yeni evliliğinin çocukla uyumsuzluğu, uzağa taşınma gibi durumlar değişiklik sebebi olabilir.

Sosyal inceleme raporu velayet davasında şart mıdır?

Uygulamada velayet davalarında mahkemeler çoğunlukla sosyal inceleme raporuna başvurur ve Yargıtay kararlarında rapor belirleyici ağırlık taşır. Sosyal Hizmet Uzmanı, Psikolog ve Pedagogdan oluşan uzman ekibi tarafından hazırlanan bu rapor, çocuğun ve ebeveynlerin durumunu değerlendirir; hâkim kararını genellikle bu rapor doğrultusunda verir.

Çocuğun görüşü velayet davasında dinlenir mi?

Evet. Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin 12. maddesi ve TMK hükümleri uyarınca idrak çağındaki çocuğun görüşü dinlenir. Uygulamada yaklaşık 8 yaş ve üzeri çocukların görüşü hâkim veya uzman aracılığıyla alınır; küçük çocuklar için projektif yöntemler kullanılır. Görüş bağlayıcı değildir; çocuğun üstün yararı çerçevesinde değerlendirilir.

Geçmişte gösterilen kusur velayet değişikliği için yeterli midir?

Kural olarak hayır. Velayet düzenlemesinin yapıldığı tarihten önce mevcut olan ve o kararda değerlendirilen olgular, yeni bir gelişmeyle desteklenmedikçe değişiklik sebebi olarak ileri sürülemez. Sadece velayet kararından sonra ortaya çıkan yeni olguların ve koşullardaki önemli değişikliklerin ileri sürülmesi mümkündür.

Ergen çocuk velayeti seçebilir mi?

Doğrudan seçemez ancak görüşü ağırlıklı biçimde dikkate alınır. Yaşı ve olgunluğu arttıkça tercihine daha fazla değer verilir; ancak Yargıtay, velayet sahibinde kusur veya ihmal yokken yalnızca tercihe dayanan değişikliği kabul etmemiştir (YHGK, E.2017/1567, K.2018/1132). Ancak çocuğun tek başına karar verme yetkisi yoktur; hâkim, çocuğun üstün yararını ve gerekçesini birlikte değerlendirerek karar verir.

Velayet değişikliği ne kadar sürer?

Kesin bir süre verilemez. Somut olayın karmaşıklığına, delil durumuna ve sosyal inceleme raporunun düzenlenme süresine göre değişebilir. Yargılama süresince hâkim ara kararlarla çocuğun durumunu düzenler.

Kişisel ilişkinin engellenmesi velayetin değiştirilmesi sebebi midir?

Evet. TMK m.182/2 ve m.324/3’e göre velayet sahibi kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da görüşmeyi tekrar tekrar engelleyen annenin velayetinin babaya verilmesini kabul etmiştir (E.2013/1926, K.2015/1139).

Annenin yeniden evlenmesi velayeti kaybettirir mi?

Tek başına kaybettirmez. TMK m.349’a göre yeniden evlenme velayetin kaldırılmasını gerektirmez. Yargıtay da velayet sahibi annenin yeniden evlenmesinin tek başına velayetin değiştirilmesini gerektirmediğine karar vermiştir (2. HD, E.2013/13402, K.2014/1). Yeni eşin çocuğa olumsuz etkisi gibi ek olgular varsa durum farklı değerlendirilir.

Çocuk fiilen benimle yaşıyorsa velayeti alabilir miyim?

Çocuğun fiilen sizinle yaşaması, diğer tarafın ilgisizliği ve uzman raporu birlikte değerlendirilir. Yargıtay, velayet babada iken fiilen annede yaşayan, babanın yeterli ilgi göstermediği çocuklar için TMK m.183 koşullarının oluştuğunu kabul etmiştir (2. HD, E.2015/16646, K.2015/17895).

Velayet değişikliği yerine daha hafif bir önlem istenebilir mi?

Evet. Çocuğun menfaati tehlikedeyse hâkim velayeti değiştirmeden uygun koruma önlemleri alabilir (TMK m.346). Daha ağır durumlarda çocuğun yerleştirilmesi (TMK m.347) veya velayetin kaldırılması (TMK m.348) gündeme gelir.

Kaldırılan velayet geri alınabilir mi?

Evet. TMK m.351/2’ye göre velayetin kaldırılmasını gerektiren sebep ortadan kalkmışsa hâkim, re’sen ya da ana veya babanın istemi üzerine velayeti geri verir.

Çocuk Haklarına Dair Sözleşme belirli bir yaştan sonra çocuğun dinlenmesini şart koşar mı?

Sözleşmenin 12. maddesi belirli bir yaş sınırı koymaz; görüşlerini oluşturma yeteneğine sahip çocuğun görüşlerine yaşı ve olgunluk derecesine uygun olarak gereken özenin gösterilmesini ister. Uygulamada idrak çağı genellikle 8 yaş civarı olarak kabul edilir; çocuğun görüşü uzman aracılığıyla da alınabilir (YHGK, E.2018/2-1072, K.2019/185).

Velayet değişirse önceki iştirak nafakası kendiliğinden biter mi?

Kendiliğinden bitmez. Velayet değişikliğiyle birlikte önceki nafakanın kaldırılması ve velayeti alan ebeveyn için diğer taraftan iştirak nafakası istenmesi gerekir. Durumun önemli ölçüde değişmesi hâlinde hâkim nafakayı yeniden belirler veya kaldırır (TMK m.331).

Velayet sahibinin başka şehre taşınması velayeti değiştirir mi?

TMK m.183 başka bir yere gitmeyi yeni olgu örnekleri arasında sayar; ancak taşınma tek başına otomatik değişiklik sebebi değildir. Mahkeme taşınmanın çocuğun yaşamına ve diğer ebeveynle kişisel ilişkiye etkisini değerlendirir; çoğu durumda önce kişisel ilişki yeniden düzenlenir.

Velayet değişikliğini kim isteyebilir?

TMK m.183’e göre hâkim, yeni olgular zorunlu kıldığında re’sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır. Bu nedenle dava çoğunlukla velayeti olmayan ebeveyn tarafından açılır; ancak durumu öğrenen mahkeme kendiliğinden de harekete geçebilir. Çocuğun menfaati ve gelişmesi tehlikedeyse koruma önlemleri de ayrıca gündeme gelir (TMK m.346).