Değer Artış Payı ve Mal Sınıflandırma Aracı — TMK m.219, m.220, m.227 (2026)
20 Ağustos 2026

Değer Artış Payı ve Mal Sınıflandırma Aracı — TMK m.219, m.220, m.227 (2026)

Eşinizin üzerine kayıtlı bir mala katkıda bulunduysanız, geri alacağınız ödediğiniz tutar değildir. Katkınız bir orana çevrilir ve bu oran malın bugünkü değerine uygulanır. Beş yüz bin liralık bir konuta yapılan yüz bin liralık katkı, konut iki milyona çıktığında dört yüz bin lira alacak doğurur. Bu araç hem o hesabı yapar hem de hangi malın hangi gruba girdiğini gösterir.

Kısa cevap

Eşinize ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almadan katkıda bulunduysanız, tasfiyede katkınız oranında ve malın o andaki değeri üzerinden alacak hakkınız doğar; malın değeri düşmüşse katkının başlangıçtaki değeri esas alınır (TMK m.227/1). Hesap iki adımdır: katkı ÷ malın katkı anındaki değeri = katkı oranı; katkı oranı × malın karara en yakın sürüm değeri = değer artış payı. Mal daha önce elden çıkarılmışsa alacağı hâkim hakkaniyete göre belirler (TMK m.227/2); eşler yazılı anlaşmayla paydan vazgeçebilir veya oranı değiştirebilir (TMK m.227/3). Alacak, boşanmanın kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146; YHGK 05.10.2016, E.2016/8-1061, K.2016/959); 31 Temmuz 2026’dan sonra dava belirsiz alacak davası olarak değil, kısmi dava olarak açılır (HMK m.109/4).

Katkı nominal değil oransal olarak geri alınır

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

Değer Artış Payı ve Mal Sınıflandırma (TMK m.219 · m.220 · m.227)


Karar tarihine en yakın rayiç değer.

Not: Katkı oranı, katkı anındaki değere göre bulunur; alacak tasfiye anındaki değere göre hesaplanır.

Mevzuat Haritası: Değer Artış Payı ve Mal Sınıflandırması

Değer artış payı tek bir maddeye dayanır, ancak hesabın her aşaması Türk Medeni Kanunu’nun mal rejimi hükümleriyle, zamanaşımı Türk Borçlar Kanunu’yla, ispat ve dava türü Hukuk Muhakemeleri Kanunu’yla bağlantılıdır. Aşağıdaki tablo aracın dayandığı hükümleri bir arada gösterir.

Değer artış payı ve mal sınıflandırmasına ilişkin hükümler
HükümNe düzenler?
TMK m.227/1Diğer eşe ait malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun karşılık almadan yapılan katkı için, tasfiyede katkı oranında ve malın o andaki değeri üzerinden alacak doğar; değer kaybında katkının başlangıçtaki değeri esas alınır.
TMK m.227/2Katkı yapılan mal daha önce elden çıkarılmışsa alacağı hâkim hakkaniyete uygun olarak belirler.
TMK m.227/3Eşler yazılı anlaşmayla değer artış payından vazgeçebilir veya payın oranını değiştirebilir.
TMK m.219Edinilmiş mallar: çalışma karşılığı edinimler, sosyal güvenlik ve sandık ödemeleri, çalışma gücü kaybı tazminatları, kişisel malların gelirleri ve edinilmiş malların yerine geçen değerler.
TMK m.220Kişisel mallar: kişisel kullanım eşyası, evlilik öncesi mallar, miras veya karşılıksız kazanmayla edinilenler, manevi tazminat alacakları ve kişisel malların yerine geçen değerler.
TMK m.222Kişisel mal iddiasını ileri süren ispat eder; kime ait olduğu ispatlanamayan mal paylı mülkiyette sayılır; aksi ispatlanıncaya kadar bütün mallar edinilmiş mal sayılır.
TMK m.225/2Boşanmada mal rejimi dava tarihinden geçerli olarak sona erer.
TMK m.229Son bir yıl içindeki rızasız karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devirler edinilmiş mallara eklenir.
TMK m.230Bir mal kesiminin borcu diğerinden ödenmişse denkleştirme istenir; kuşkulu borç edinilmiş mallara ait sayılır; bir kesimin diğerindeki mala katkısında denkleştirme katkı oranına ve malın tasfiye anındaki değerine göre yapılır.
TMK m.232, m.235Tasfiyede malların sürüm değeri esas alınır; sona erme anında mevcut mallar tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır.
TMK m.236Her eş diğerinin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir ve alacaklar takas edilir.
TMK m.239Değer artış payı ve katılma alacağı ayın veya para olarak ödenebilir; ciddi güçlük hâlinde ödeme makul süreye yayılabilir; aksine anlaşma yoksa faiz tasfiyenin sona ermesinden işler.
TBK m.146, m.153/1-3Alacak on yıllık zamanaşımına tabidir; evlilik devam ettiği sürece eşlerin birbirinden alacakları için zamanaşımı işlemez.
HMK m.200, m.203/1-aBelirli miktarı aşan işlemler kural olarak senetle ispatlanır; ancak eşler arasındaki işlemlerde tanık dinlenebilir.
HMK m.109/47589 sayılı Kanunla eklenen hükümle kısmi davada talep tahkikat sonuna kadar bir defaya mahsus artırılabilir; belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107 aynı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır.
HMK m.266, m.281Değerleme gibi özel veya teknik bilgi gerektiren konularda bilirkişiye başvurulur; rapora tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir.
4722 sayılı Kanun m.101 Ocak 2002 öncesi evlenenlerde bu tarihe kadar önceki rejim (mal ayrılığı) uygulanır; yasal rejim bu tarihten itibaren geçerlidir.

Değer Artış Payı Nasıl Hesaplanır?

TMK m.227’ye göre eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında ve o malın o andaki değeri üzerinden alacak hakkına sahip olur; bir değer kaybı söz konusu olduğunda katkının başlangıçtaki değeri esas alınır (TMK m.227/1).

Hesap iki adımdır:

  1. Katkı oranı bulunur: katkı tutarı ÷ malın katkı anındaki rayiç değeri.
  2. Oran tasfiye değerine uygulanır: katkı oranı × malın tasfiye anındaki rayiç değeri.
AdımÖrnek
Katkı100.000 TL
Malın katkı anındaki değeri500.000 TL
Katkı oranı%20
Malın tasfiye anındaki değeri2.000.000 TL
Değer artış payı400.000 TL

Değer kaybında kural tersine döner. Malın değeri düşmüşse oransal hesap yapılmaz; katkının başlangıçtaki değeri esas alınır. Yani katkıda bulunan eş, malın değer kaybına katlanmaz ve nominal tutarını talep edebilir.

Örnek Hesaplar: Değer Artışı, Değer Kaybı ve Satılmış Mal

Araç TMK m.227/1’deki iki kuralı uygular: değer artmışsa katkı oranı güncel değere uygulanır, değer düşmüşse katkının başlangıçtaki değeri esas alınır. Aşağıdaki örnekler bu kuralların sonucunu gösterir.

Değer artış payı örnek hesapları
SenaryoHesapSonuç
Değer arttı100.000 TL katkı ÷ 500.000 TL = %20; %20 × 2.000.000 TL400.000 TL alacak
Değer korundu100.000 TL katkı ÷ 500.000 TL = %20; %20 × 500.000 TL100.000 TL alacak
Değer düştüMal 500.000 TL’den 400.000 TL’ye düştü; oransal hesap yerine katkının başlangıç değeri100.000 TL alacak (TMK m.227/1 son cümle)
Mal satıldıFormül uygulanmaz; devir tarihi, bedeli ve bedelin akıbeti değerlendirilirHâkim hakkaniyete göre belirler (TMK m.227/2)
Yazılı vazgeçme varEşler değer artış payından yazılı olarak vazgeçmişAlacak doğmaz (TMK m.227/3)

Birden fazla katkı yapılmışsa her katkının oranı ayrı ayrı belirlenip birleştirilir ve güncel değere uygulanır; Hukuk Genel Kurulu bu yöntemi katkı payı alacağı için ayrıntılı biçimde tarif etmiştir (YHGK 07.12.2021, E.2018/8-657, K.2021/1617). Malın bir kısmı kredile alınmışsa mal rejiminin sona erdiği tarihte ödenmemiş kalan kredi önce oranlanarak düşülür, değer artış payı kalan değer üzerinden hesaplanır (2. HD 15.02.2024, E.2023/531, K.2024/892). Kredili mallarda hesap için krediyle alınan evin paylaşımı yazımıza bakabilirsiniz.

Tasfiye Değeri Hangi Tarihe Göre Belirlenir?

Bu, uygulamada en çok fark yaratan noktadır. Yargıtay uygulamasında malın mal rejiminin sona erdiği tarihteki durumu, ancak karar tarihindeki sürüm (rayiç) değeri esas alınır (TMK m.232, m.235/1; 8. HD 10.10.2016, E.2016/15695, K.2016/13500).

İki kavramın ayrılması gerekir: durum, malın fiziksel ve hukuki hâlini (kaç metrekare, hangi imar durumunda, hangi takyidatla) ifade eder ve rejimin sona erdiği tarihe göre saptanır. Değer ise karara en yakın tarihteki piyasa değeridir.

Pratik sonucu şudur: yargılama uzadıkça esas alınacak değer güncellenir. Enflasyonist dönemde bu, alacağı önemli ölçüde artırır. Bu nedenle dava sonuna yakın tarihli bir değerleme istenmesi davacı lehinedir.

Belgesiz katkı uygulamada büyük ölçüde kabul görmez

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

Edinilmiş Mal mı, Kişisel Mal mı?

Ayrım tasfiyenin temelidir: kişisel mallar katılma alacağı hesabına girmez, edinilmiş mallar girer.

Edinilmiş mal (TMK m.219)Kişisel mal (TMK m.220)
Çalışmanın karşılığı olan edinimlerYalnız kişisel kullanıma yarayan eşya
Sosyal güvenlik ve yardım kurumlarının ödemeleriRejimin başlangıcında sahip olunan mallar
Çalışma gücü kaybı nedeniyle ödenen tazminatlarMiras veya karşılıksız kazanma yoluyla edinilenler
Kişisel malların gelirleriManevi tazminat alacakları
Edinilmiş malların yerine geçen değerlerKişisel malların yerine geçen değerler

Dördüncü satır en sık şaşırılan kuraldır. Kişisel malın geliri edinilmiş mal sayılır. Evlilik öncesi alınmış bir konutun kendisi kişisel maldır ve tasfiyeye girmez; ancak o konuttan elde edilen kira geliri edinilmiş maldır ve tasfiyeye girer. Aynı şey mevduat faizi ve temettü için de geçerlidir.

Edinilmiş Mal Karinesi (TMK m.222)

Kanun bir karine getirir: bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir. Belirli bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden, bunu ispatla yükümlüdür.

Ayrıca hangi eşe ait olduğu ispat edilemeyen mallar, eşlerin paylı mülkiyetinde sayılır.

Karinenin pratik sonucu şudur: “bu mal benim kişisel malım” diyen eş, mirasçılık belgesi, evlilik öncesi tapu kaydı, bağış sözleşmesi veya banka kayıtları gibi somut delil sunmak zorundadır. İspat edilemeyen mal tasfiyeye girer.

Kişisel Mala Katkı da Alacak Doğurur

Bir malın kişisel mal olması, diğer eşin ondan hiçbir hak elde edemeyeceği anlamına gelmez. Kişisel mal katılma alacağı hesabına girmez; ancak o mala katkıda bulunulmuşsa değer artış payı istenebilir.

İki alacak farklı işler:

ÖlçütKatılma alacağı (m.236)Değer artış payı (m.227)
Katkı şartıAranmazAranır
KapsamEdinilmiş mallarKişisel mallar dahil her mal
OranArtık değerin yarısıKatkı oranı kadar
İspatMalın edinilmiş olmasıKatkının varlığı ve miktarı

Katılma alacağınızı katılma alacağı hesaplama aracıyla ayrıca hesaplayabilirsiniz. İki alacak birlikte istenebilir.

Değer Artış Payı, Katılma Alacağı ve Katkı Payı Alacağı Farkı

Mal rejimi davalarında üç ayrı alacak birbirine karıştırılır. Hangisinin isteneceği; katkının hangi döneme ait olduğuna, hangi mala yapıldığına ve katkının ispatlanıp ispatlanamayacağına göre değişir. Aynı dosyada birden fazlası birlikte istenebilir.

Üç alacağın karşılaştırması
ÖlçütDeğer artış payıKatılma alacağıKatkı payı alacağı
DayanakTMK m.227TMK m.231, m.2361 Ocak 2002 öncesi mal ayrılığı dönemi; Yargıtay içtihadı
Hangi malDiğer eşe ait her mal (kişisel veya edinilmiş)Diğer eşin edinilmiş mallarıDiğer eş adına edinilen mal
Katkı şartıAranır; hiç ya da uygun karşılık alınmamış olmalıAranmazAranır
HesapKatkı oranı × karara en yakın değer; değer kaybında başlangıç değeriArtık değerin yarısı; alacaklar takas edilirKatkı oranı × dava tarihindeki sürüm değeri (YHGK 2021/1617)
FaizAksine anlaşma yoksa tasfiyenin sona ermesinden (TMK m.239/3)TMK m.239/3; Yargıtay uygulamasında karar tarihinden (8. HD 2021/1822)Dava tarihinden (8. HD 2021/5201)
Zina/hayata kast indirimiUygulanmazUygulanabilir (TMK m.236/2)Uygulanmaz

Evlilik 1 Ocak 2002’den önce kurulmuşsa bu tarihe kadar olan katkılar için katkı payı, sonrası için değer artış payı ve katılma alacağı hesaplanır (4722 sayılı Kanun m.10). İki dönem ayrı ayrı hesaplandığından katkıların tarihleri belgelerle ortaya konmalıdır. Ayrıntı için 2002 öncesi evlenenlerde mal paylaşımı ve artık değere katılma alacağının hesabı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Mal Elden Çıkarılmışsa Ne Olur?

Katkıda bulunulan mal tasfiyeden önce satılmış veya devredilmişse formül uygulanmaz. Bu hâlde hâkim, diğer eşe ödenecek alacağı hakkaniyete uygun olarak belirler (TMK m.227/2).

Değerlendirmede devir tarihi, devir bedeli, bedelin nereye harcandığı ve devrin gerçek bir satış mı yoksa görünürde bir işlem mi olduğu birlikte ele alınır.

Mal kaçırma amaçlı devirler ayrıca tasfiyeye dahil edilir. Bir eşin, diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı karşılıksız kazandırmalar eklenecek değer olarak hesaba katılır (TMK m.229). Bu durumda mal hiç devredilmemiş gibi işlem yapılır. Boşanma öncesinde yakın akrabaya yapılan devirler bu yönden incelenir.

Devir muvazaalı ise ayrıca tapu iptali ve tescil davası da gündeme gelebilir; ancak bu, mal rejimi tasfiyesinden ayrı bir dava türüdür ve farklı koşullara tabidir.

Katkı Bağış mıydı? Yargıtay’ın Ölçütü

Değer artış payı davalarında davalı eşin en sık savunması, katkının bağış olduğudur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu savunmayı sıkı koşullara bağlamaktadır: eşler arasındaki karşılıksız katkıların kural olarak birliktelikten doğan dayanışma kapsamında, katkıda bulunanın da yararlanacağı düşüncesiyle yapıldığı kabul edilir; bağış iradesinin ve kastının kesin ve inandırıcı delillerle ispatlanması gerekir. Malın tapusunun diğer eş adına yapılmış olması tek başına bağış iradesini göstermez (YHGK 26.03.2014, E.2013/640, K.2014/386; YHGK 07.12.2021, E.2018/8-657, K.2021/1617).

Bu nedenle “tapuyu eşimin üzerine iyi niyetle yaptım” gibi bir ifade, bağış kabulü için yeterli sayılmamıştır (YHGK 2014/386). Bağış savunmasında bulunan eş, bağış iradesini gösteren yazılı belge, bağış sözleşmesi veya açık beyan gibi kesin delil sunmak zorundadır.

Katkı Neyle İspatlanır?

İspat yükü, katkıda bulunduğunu iddia eden eştedir. Uygulamada kabul gören deliller:

DelilNeyi gösterir
Banka dekontu ve havale kayıtlarıKatkının tutarı ve tarihi
Kredi ödeme planı ve taksit kayıtlarıTaksitleri kimin ödediği
Tapu ve satış sözleşmesiMalın edinme tarihi ve bedeli
Maaş bordrolarıKatkı yapabilecek gelirin varlığı
Tanık beyanıEşler arasındaki işlemlerde tanık dinlenebilir (HMK m.203/1-a)

Katkının parasal olması şart değildir. Para ile ölçülebilen maddi katkı veya hizmet katkısı da değer artış payı doğurabilir. Ancak katkının “hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın” yapılmış olması aranır; karşılığı alınmış bir katkı bu hakkı doğurmaz.

Ev içi emek tartışmalı bir alandır. Ev işleri ve çocuk bakımı biçimindeki katkının değer artış payı doğurup doğurmayacağı öğretide tartışılır. Yasal mal rejiminde bu emeğin karşılığı esas olarak katılma alacağıyla korunur: edinilmiş mallarda katkı aranmaksızın artık değerin yarısı istenebilir. Bu nedenle çalışmayan eş için asıl dayanak çoğu zaman katılma alacağıdır.

Denkleştirme: Gruplar Arası Aktarım

Bir eşin malvarlığı içinde iki grup bulunur ve bunlar arasında geçiş olabilir. Kişisel mala ilişkin bir borç edinilmiş mallardan ödendiğinde ya da tersi olduğunda, tasfiye sırasında denkleştirme istenebilir (TMK m.230).

Kural basittir: her borç, ilişkin bulunduğu mal kesimini yükümlülük altına sokar. Evlilik öncesi alınmış bir konutun kredi taksitleri maaşla ödeniyorsa, edinilmiş mal grubu kişisel mal grubunu finanse etmiş olur ve tasfiyede bu aktarım denkleştirilir. Katkı nedeniyle ortaya çıkan değer artışı da bu hesapta göz önünde tutulur.

DurumSonuç
Kişisel mal borcu edinilmiş mallardan ödendiEdinilmiş mal grubu lehine denkleştirme
Edinilmiş mal borcu kişisel mallardan ödendiKişisel mal grubu lehine denkleştirme

Denkleştirme, katılma alacağı hesabını doğrudan etkiler: artık değer bulunurken denkleştirmeden elde edilen miktarlar da hesaba katılır.

Denkleştirme ile değer artış payı karıştırılmamalıdır. Denkleştirme aynı eşin iki mal grubu arasındaki aktarımı düzeltir; değer artış payı ise diğer eşin mala yaptığı katkının karşılığıdır. Kendi maaşıyla kendi kişisel malının kredisini ödeyen eş denkleştirme isteyebilir; eşinin malının kredisini ödeyen eş ise değer artış payı ister.

Zamanaşımı ve Dava Yolu

Mal rejiminden doğan alacaklar, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146; YHGK 05.10.2016, E.2016/8-1061, K.2016/959); evlilik devam ettiği sürece eşlerin birbirinden alacakları için zamanaşımı işlemez (TBK m.153/1-3). Bu süre nispeten uzun olsa da, geçtikten sonra alacak talep edilemez. Değer artış payına, aksine anlaşma yoksa tasfiyenin sona ermesinden başlayarak faiz yürütülür (TMK m.239/3). Hesabın hukuki çerçevesi ve Yargıtay kararları için değer artış payı alacağı rehberimize bakabilirsiniz.

Uygulamada iki yol izlenir:

  • Boşanma davasıyla birlikte: mal rejimi tasfiyesi ayrı bir dava olarak açılır ancak boşanma davasının sonucu beklenir. Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225/2); ancak katılma alacağı boşanma kararı kesinleşince istenebilir hâle geldiğinden tasfiye ancak bundan sonra karara bağlanabilir.
  • Boşanmadan sonra: karar kesinleştikten sonra bağımsız bir tasfiye davası açılır. On yıllık süre içinde her zaman mümkündür.

Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarih itibarıyla sona ermiş sayılır. Bu nedenle dava tarihinden sonra edinilen mallar tasfiyeye girmez; ancak mevcut malların değeri karar tarihine göre belirlenir. İki tarihin ayrı işlevi olması, hesabın en teknik yanıdır.

Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Tasfiye davası, boşanma davasından ayrı bir dava olmakla birlikte aile mahkemesinde görülür. Dava nispi harca tabidir ve talep edilen tutar üzerinden harç hesaplanır; 31 Temmuz 2026’dan itibaren belirsiz alacak davası (HMK m.107) yürürlükten kaldırıldığından dava kısmi dava olarak açılır, fazlaya ilişkin haklar saklı tutulur ve talep bilirkişi raporundan sonra tahkikat sona erene kadar bir defaya mahsus artırılır (HMK m.109/4; 7589 sayılı Kanun m.19-20). Bu tarihten önce açılmış belirsiz alacak davalarında eski hüküm uygulanmaya devam eder. Yeni düzenlemenin ayrıntısı için 7589 sayılı Kanun ve aile davaları yazımıza bakabilirsiniz. Açılış maliyetini dava harcı aracıyla hesaplayabilirsiniz.

Yargıtay Kararlarında Değer Artış Payı ve Katkı

Kanun hesabın çerçevesini verir; bağış savunması, katkı oranının belirlenmesi, kredili mallar ve değerleme tarihi gibi ayrıntıları Yargıtay kararları belirler.

Değer artış payı ve katkıya ilişkin kararlar
Kararİlke
YHGK 26.03.2014, E.2013/640, K.2014/386Eşin diğer eş adına edinilen taşınmaza katkısı birliktelikten doğan dayanışma kapsamındadır, bağış sayılmaz; tarafların katkı oranları gerektiğinde bilirkişi kurulundan denetime elverişli rapor alınarak belirlenir.
YHGK 07.12.2021, E.2018/8-657, K.2021/1617Bağış iradesi kesin ve inandırıcı delillerle ispatlanmalıdır; salt tapu devri yetmez; toplu katkının değeri, malın edinme bedeli ve sürüm değeri ayrı ayrı tespit edilip bulunan oranlar sürüm değerine uygulanır.
2. HD 15.02.2024, E.2023/531, K.2024/892Kredili malda ödenmemiş kredinin oranı bulunup karara en yakın değere yansıtılarak düşülür; değer artış payı ve katılma alacağı kalan değer üzerinden hesaplanır.
8. HD 10.10.2016, E.2016/15695, K.2016/13500Tasfiye tarihi karar tarihidir; mallar karara en yakın sürüm değeriyle belirlenir; mal rejimi dava tarihinde sona erer.
YHGK 05.10.2016, E.2016/8-1061, K.2016/959Mal rejiminden doğan alacaklar on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146); bir yıllık süre (TMK m.178) uygulanmaz.
YHGK 27.06.2012, E.2012/8-268, K.2012/420Boşanma sürerken açılan tasfiye davasında boşanma hükmünün kesinleşmesi bekletici mesele yapılır.

Aracı Kullanırken: Malı Doğru Sınıflandırın

Sonucun doğruluğu girdiğiniz bilgilerin doğruluğuna bağlıdır. Aşağıdaki tablo, her bilgiyi hangi belgede bulacağınızı gösterir.

Girdi rehberi
GirdiNerede bulunurDikkat
Edinme tarihiTapu, fatura, sözleşmeKişisel mi edinilmiş mi
Edinme sebebiSatın alma, miras, bağışMiras ve bağış kişisel maldır
Ödemenin kaynağıHangi malvarlığından ödendiKatkının niteliğini belirler
Katkı tutarıDekont, banka kaydıBelgelenmeli
Malın güncel değeriTasfiye anındaki değerKatkı tarihindeki değil
Katkının oranıKatkı / edinme bedeliOrantı kurulur

İkinci satır sınıflandırmanın anahtarıdır: miras yoluyla veya karşılıksız kazanma yoluyla edinilen mallar, evlilik içinde edinilmiş olsa dahi kişisel maldır. Beşinci satır ise hesabın en kritik unsurudur — değer artış payı, katkının yapıldığı tarihteki değere göre değil, tasfiye anındaki güncel değere göre hesaplanır.

Sonucu Nasıl Okumalısınız: Alacağınız Hangi Türden?

Araç size bir sonuç verir; asıl mesele bu sonucun ne anlama geldiği ve sonrasında ne yapmanız gerektiğidir.

Sonuç yorumu ve sonraki adım
Çıkan sonuçNe anlama gelirAtılacak adım
Eşinize ait mala katkı yaptınızDeğer artış payı alacağıTMK m.227
Edinilmiş mal varKatılma alacağıTMK m.231 vd.
İkisi farklıdırAyrı hesaplanır, ayrı talep edilirKarıştırmayın
Değer arttıKatkı oranında artıştan payOrantılı
Değer azaldıEn az katkı tutarı istenebilirKoruma
Aksi sözleşmeYazılı olarak değer artış payından vazgeçilebilirGeçerli
İspatKatkı belgelenmeliBanka kaydı esas
Elden ödemeİspatı güçtürTanık sınırlı
TalepDilekçede açıkça belirtilmeliAyrı kalem

Birinci, ikinci ve üçüncü satırlar en sık yapılan hatayı önler: değer artış payı eşinize ait (kişisel veya edinilmiş) bir mala yapılan katkıdan, katılma alacağı ise edinilmiş malların tasfiyesinden doğar — ikisi ayrı hukuki temele dayanır ve dava dilekçesinde ayrı ayrı talep edilmelidir. Beşinci satır ise koruyucu kuraldır; malın değeri düşmüş olsa bile katkıda bulunan eş en az katkı tutarını isteyebilir.

Aracın sınırı: Bu araç girdiğiniz verilere göre bir tahmin üretir; malın niteliğinin tespiti ve değerleme somut olayda bilirkişi incelemesiyle yapılır. Somut dosyanızdaki sonucu mahkeme belirler; araç bir ön değerlendirme sunar, hukuki görüş yerine geçmez.

Konunun tam anlatımı için: değer artış payı ile katkı payı farkı — iki alacağın hesabı ve ispat kuralları orada ayrıntılı olarak karşılaştırılmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Eşimin evine katkıda bulundum, ne kadar alırım?

Katkınız bir orana çevrilir ve bu oran malın tasfiye anındaki değerine uygulanır. Nominal tutar değil, oransal pay alırsınız. Malın değeri düşmüşse katkınızın başlangıçtaki tutarını talep edebilirsiniz.

Evlilik öncesi alınan ev tasfiyeye girer mi?

Hayır, kişisel maldır. Ancak o evden elde edilen kira geliri edinilmiş mal sayılır ve tasfiyeye girer. Ayrıca eve katkıda bulunulmuşsa değer artış payı istenebilir.

Katkımı ispatlayamazsam ne olur?

İspat yükü katkıda bulunduğunu iddia eden eştedir. Banka dekontu, havale kaydı ve kredi ödemeleri gibi belgeler olmadan katkı iddiası uygulamada büyük ölçüde kabul görmez.

Tapunun iptalini isteyebilir miyim?

Kural olarak hayır. Değer artış payı bir alacak hakkıdır; katkıda bulunan eş tapunun iptalini ve adına tescili değil, katkısı oranında alacak isteyebilir (TMK m.227). Alacak para veya ayın olarak ödenebilir (TMK m.239/1); devrin muvazaalı olduğu iddiası ise ayrı bir davanın konusudur.

Girdiğim bilgiler kaydediliyor mu?

Hayır. Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır; bilgileriniz sunucuya gönderilmez.

Değer artış payı nasıl hesaplanır, formülü nedir?

Önce katkı oranı bulunur: katkı tutarı ÷ malın katkı anındaki değeri. Sonra bu oran malın karara en yakın sürüm değerine uygulanır. Örneğin 500.000 TL’lik bir konuta 100.000 TL katkı %20 orana karşılık gelir; konutun güncel değeri 2.000.000 TL ise alacak 400.000 TL olur. Malın değeri düşmüşse katkının başlangıçtaki değeri esas alınır (TMK m.227/1).

Eşimin adına kayıtlı eve kredi taksiti ödedim; ne isteyebilirim?

Eşinize ait mala katkı yaptığınız için değer artış payı isteyebilirsiniz (TMK m.227). Kredili mallarda Yargıtay, mal rejiminin sona erdiği tarihte ödenmemiş kalan krediyi oranlayarak düşer ve alacağı kalan değer üzerinden hesaplar (2. HD 15.02.2024, E.2023/531, K.2024/892). Taksitler maaşınızdan ödendiyse katılma alacağı da ayrıca değerlendirilir.

Değer artış payından vazgeçilebilir mi?

Evet. Eşler yazılı bir anlaşmayla değer artış payından vazgeçebilir veya payın oranını değiştirebilir (TMK m.227/3). Yazılı anlaşma yoksa kanundaki katkı oranı kuralı uygulanır.

Katkıda bulunduğum ev satıldıysa ne olur?

Mal tasfiyeden önce elden çıkarılmışsa formül uygulanmaz; alacağı hâkim hakkaniyete uygun olarak belirler (TMK m.227/2). Satış katılma alacağını azaltma kastıyla yapılmışsa devredilen değer edinilmiş mallara eklenir (TMK m.229) ve eşin malları alacağı karşılamazsa kazandırmadan yararlanan üçüncü kişiye de dava açılabilir (TMK m.241).

Eşim katkının bağış olduğunu söylüyor; ne olur?

Bağış savunmasını ileri süren eş bunu ispatlamalıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, eşler arasındaki katkıların birliktelikten doğan dayanışma kapsamında yapıldığını, bağış iradesinin kesin ve inandırıcı delillerle ispatlanması gerektiğini ve salt tapu devrinin bağış iradesini göstermediğini kabul etmiştir (YHGK 07.12.2021, E.2018/8-657, K.2021/1617).

2002’den önce yaptığım katkı için ne isteyebilirim?

1 Ocak 2002’den önceki dönem mal ayrılığı rejimine tabi olduğundan bu döneme ait katkılar için katkı payı alacağı istenir (4722 sayılı Kanun m.10). Hukuk Genel Kurulu bu alacakta katkı oranlarının dava tarihindeki sürüm değerine uygulanacağını belirtmiştir (YHGK 07.12.2021, E.2018/8-657, K.2021/1617). 2002 sonrası katkılar için değer artış payı ve katılma alacağı ayrıca hesaplanır.

Değer artış payında zamanaşımı ve faiz nasıl işler?

Alacak on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146); evlilik devam ettiği sürece zamanaşımı işlemez (TBK m.153/1-3) ve Hukuk Genel Kurulu süreyi boşanmanın kesinleşmesinden itibaren hesaplamıştır (YHGK 05.10.2016, E.2016/8-1061, K.2016/959). Aksine anlaşma yoksa faiz tasfiyenin sona ermesinden itibaren işler (TMK m.239/3); faizin dilekçede ayrıca istenmesi gerekir.

Değer artış payı davası nasıl açılır?

Dava aile mahkemesinde açılır; boşanma davasına bakan mahkeme yetkilidir (TMK m.214/2). Boşanma sürerken açılabilir, ancak karar için boşanmanın kesinleşmesi beklenir (YHGK 27.06.2012, E.2012/8-268, K.2012/420). 31 Temmuz 2026’dan sonra açılan davalar kısmi dava olarak açılır ve talep bilirkişi raporundan sonra bir defaya mahsus artırılır (HMK m.109/4).

Katkımı tanıkla ispatlayabilir miyim?

Evet. Belirli miktarı aşan hukuki işlemler kural olarak senetle ispatlanır (HMK m.200); ancak eşler arasındaki işlemlerde tanık dinlenebilir (HMK m.203/1-a). Yine de banka dekontu, havale ve kredi ödeme kayıtları gibi belgeler katkının tutarını ve tarihini çok daha güçlü biçimde ortaya koyar.

Eşimin evlilik öncesi evine tadilat yaptım; ne isteyebilirim?

Ev eşinizin kişisel malı olsa da, malın iyileştirilmesine hiç ya da uygun bir karşılık almadan yaptığınız katkı için değer artış payı isteyebilirsiniz (TMK m.227/1). Bunun için tadilat masraflarını gösteren fatura ve dekontların yanında, tadilatın malın değerine etkisinin bilirkişi incelemesiyle belirlenmesi gerekir (HMK m.266).

Borçlu eş değer artış payını taksitle ödeyebilir mi?

Alacağın hemen ödenmesi borçlu eş için ciddi güçlükler doğuracaksa, borçlu eş ödemelerin makul bir süreye yayılmasını isteyebilir; bu durumda güvence gösterilmesi de istenebilir (TMK m.239/2-3). Alacak para olarak veya aynen (mal verilerek) de ödenebilir (TMK m.239/1).

Bilgilendirme: Bu araç ve rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Rayiç değerler mahkemece bilirkişi incelemesiyle belirlenir.

Katkı belgelerinizi bir araya getirin

Dekont, havale kaydı ve kredi ödemeleri davanın temelini oluşturur.

Randevu Talep Edin


Post by Av. Fatma Öztürk