Eşinizin üzerine kayıtlı bir mala katkıda bulunduysanız, geri alacağınız ödediğiniz tutar değildir. Katkınız bir orana çevrilir ve bu oran malın bugünkü değerine uygulanır. Beş yüz bin liralık bir konuta yapılan yüz bin liralık katkı, konut iki milyona çıktığında dört yüz bin lira alacak doğurur. Bu araç hem o hesabı yapar hem de hangi malın hangi gruba girdiğini gösterir.
Kısa cevap
Eşinize ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almadan katkıda bulunduysanız, tasfiyede katkınız oranında ve malın o andaki değeri üzerinden alacak hakkınız doğar; malın değeri düşmüşse katkının başlangıçtaki değeri esas alınır (TMK m.227/1). Hesap iki adımdır: katkı ÷ malın katkı anındaki değeri = katkı oranı; katkı oranı × malın karara en yakın sürüm değeri = değer artış payı. Mal daha önce elden çıkarılmışsa alacağı hâkim hakkaniyete göre belirler (TMK m.227/2); eşler yazılı anlaşmayla paydan vazgeçebilir veya oranı değiştirebilir (TMK m.227/3). Alacak, boşanmanın kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146; YHGK 05.10.2016, E.2016/8-1061, K.2016/959); 31 Temmuz 2026’dan sonra dava belirsiz alacak davası olarak değil, kısmi dava olarak açılır (HMK m.109/4).
Katkı nominal değil oransal olarak geri alınır
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Değer Artış Payı ve Mal Sınıflandırma (TMK m.219 · m.220 · m.227)
Mevzuat Haritası: Değer Artış Payı ve Mal Sınıflandırması
Değer artış payı tek bir maddeye dayanır, ancak hesabın her aşaması Türk Medeni Kanunu’nun mal rejimi hükümleriyle, zamanaşımı Türk Borçlar Kanunu’yla, ispat ve dava türü Hukuk Muhakemeleri Kanunu’yla bağlantılıdır. Aşağıdaki tablo aracın dayandığı hükümleri bir arada gösterir.
| Hüküm | Ne düzenler? |
|---|---|
| TMK m.227/1 | Diğer eşe ait malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun karşılık almadan yapılan katkı için, tasfiyede katkı oranında ve malın o andaki değeri üzerinden alacak doğar; değer kaybında katkının başlangıçtaki değeri esas alınır. |
| TMK m.227/2 | Katkı yapılan mal daha önce elden çıkarılmışsa alacağı hâkim hakkaniyete uygun olarak belirler. |
| TMK m.227/3 | Eşler yazılı anlaşmayla değer artış payından vazgeçebilir veya payın oranını değiştirebilir. |
| TMK m.219 | Edinilmiş mallar: çalışma karşılığı edinimler, sosyal güvenlik ve sandık ödemeleri, çalışma gücü kaybı tazminatları, kişisel malların gelirleri ve edinilmiş malların yerine geçen değerler. |
| TMK m.220 | Kişisel mallar: kişisel kullanım eşyası, evlilik öncesi mallar, miras veya karşılıksız kazanmayla edinilenler, manevi tazminat alacakları ve kişisel malların yerine geçen değerler. |
| TMK m.222 | Kişisel mal iddiasını ileri süren ispat eder; kime ait olduğu ispatlanamayan mal paylı mülkiyette sayılır; aksi ispatlanıncaya kadar bütün mallar edinilmiş mal sayılır. |
| TMK m.225/2 | Boşanmada mal rejimi dava tarihinden geçerli olarak sona erer. |
| TMK m.229 | Son bir yıl içindeki rızasız karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devirler edinilmiş mallara eklenir. |
| TMK m.230 | Bir mal kesiminin borcu diğerinden ödenmişse denkleştirme istenir; kuşkulu borç edinilmiş mallara ait sayılır; bir kesimin diğerindeki mala katkısında denkleştirme katkı oranına ve malın tasfiye anındaki değerine göre yapılır. |
| TMK m.232, m.235 | Tasfiyede malların sürüm değeri esas alınır; sona erme anında mevcut mallar tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır. |
| TMK m.236 | Her eş diğerinin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir ve alacaklar takas edilir. |
| TMK m.239 | Değer artış payı ve katılma alacağı ayın veya para olarak ödenebilir; ciddi güçlük hâlinde ödeme makul süreye yayılabilir; aksine anlaşma yoksa faiz tasfiyenin sona ermesinden işler. |
| TBK m.146, m.153/1-3 | Alacak on yıllık zamanaşımına tabidir; evlilik devam ettiği sürece eşlerin birbirinden alacakları için zamanaşımı işlemez. |
| HMK m.200, m.203/1-a | Belirli miktarı aşan işlemler kural olarak senetle ispatlanır; ancak eşler arasındaki işlemlerde tanık dinlenebilir. |
| HMK m.109/4 | 7589 sayılı Kanunla eklenen hükümle kısmi davada talep tahkikat sonuna kadar bir defaya mahsus artırılabilir; belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107 aynı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır. |
| HMK m.266, m.281 | Değerleme gibi özel veya teknik bilgi gerektiren konularda bilirkişiye başvurulur; rapora tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir. |
| 4722 sayılı Kanun m.10 | 1 Ocak 2002 öncesi evlenenlerde bu tarihe kadar önceki rejim (mal ayrılığı) uygulanır; yasal rejim bu tarihten itibaren geçerlidir. |
Değer Artış Payı Nasıl Hesaplanır?
TMK m.227’ye göre eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında ve o malın o andaki değeri üzerinden alacak hakkına sahip olur; bir değer kaybı söz konusu olduğunda katkının başlangıçtaki değeri esas alınır (TMK m.227/1).
Hesap iki adımdır:
- Katkı oranı bulunur: katkı tutarı ÷ malın katkı anındaki rayiç değeri.
- Oran tasfiye değerine uygulanır: katkı oranı × malın tasfiye anındaki rayiç değeri.
| Adım | Örnek |
|---|---|
| Katkı | 100.000 TL |
| Malın katkı anındaki değeri | 500.000 TL |
| Katkı oranı | %20 |
| Malın tasfiye anındaki değeri | 2.000.000 TL |
| Değer artış payı | 400.000 TL |
Değer kaybında kural tersine döner. Malın değeri düşmüşse oransal hesap yapılmaz; katkının başlangıçtaki değeri esas alınır. Yani katkıda bulunan eş, malın değer kaybına katlanmaz ve nominal tutarını talep edebilir.
Örnek Hesaplar: Değer Artışı, Değer Kaybı ve Satılmış Mal
Araç TMK m.227/1’deki iki kuralı uygular: değer artmışsa katkı oranı güncel değere uygulanır, değer düşmüşse katkının başlangıçtaki değeri esas alınır. Aşağıdaki örnekler bu kuralların sonucunu gösterir.
| Senaryo | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Değer arttı | 100.000 TL katkı ÷ 500.000 TL = %20; %20 × 2.000.000 TL | 400.000 TL alacak |
| Değer korundu | 100.000 TL katkı ÷ 500.000 TL = %20; %20 × 500.000 TL | 100.000 TL alacak |
| Değer düştü | Mal 500.000 TL’den 400.000 TL’ye düştü; oransal hesap yerine katkının başlangıç değeri | 100.000 TL alacak (TMK m.227/1 son cümle) |
| Mal satıldı | Formül uygulanmaz; devir tarihi, bedeli ve bedelin akıbeti değerlendirilir | Hâkim hakkaniyete göre belirler (TMK m.227/2) |
| Yazılı vazgeçme var | Eşler değer artış payından yazılı olarak vazgeçmiş | Alacak doğmaz (TMK m.227/3) |
Birden fazla katkı yapılmışsa her katkının oranı ayrı ayrı belirlenip birleştirilir ve güncel değere uygulanır; Hukuk Genel Kurulu bu yöntemi katkı payı alacağı için ayrıntılı biçimde tarif etmiştir (YHGK 07.12.2021, E.2018/8-657, K.2021/1617). Malın bir kısmı kredile alınmışsa mal rejiminin sona erdiği tarihte ödenmemiş kalan kredi önce oranlanarak düşülür, değer artış payı kalan değer üzerinden hesaplanır (2. HD 15.02.2024, E.2023/531, K.2024/892). Kredili mallarda hesap için krediyle alınan evin paylaşımı yazımıza bakabilirsiniz.
Tasfiye Değeri Hangi Tarihe Göre Belirlenir?
Bu, uygulamada en çok fark yaratan noktadır. Yargıtay uygulamasında malın mal rejiminin sona erdiği tarihteki durumu, ancak karar tarihindeki sürüm (rayiç) değeri esas alınır (TMK m.232, m.235/1; 8. HD 10.10.2016, E.2016/15695, K.2016/13500).
İki kavramın ayrılması gerekir: durum, malın fiziksel ve hukuki hâlini (kaç metrekare, hangi imar durumunda, hangi takyidatla) ifade eder ve rejimin sona erdiği tarihe göre saptanır. Değer ise karara en yakın tarihteki piyasa değeridir.
Pratik sonucu şudur: yargılama uzadıkça esas alınacak değer güncellenir. Enflasyonist dönemde bu, alacağı önemli ölçüde artırır. Bu nedenle dava sonuna yakın tarihli bir değerleme istenmesi davacı lehinedir.
Belgesiz katkı uygulamada büyük ölçüde kabul görmez
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Edinilmiş Mal mı, Kişisel Mal mı?
Ayrım tasfiyenin temelidir: kişisel mallar katılma alacağı hesabına girmez, edinilmiş mallar girer.
| Edinilmiş mal (TMK m.219) | Kişisel mal (TMK m.220) |
|---|---|
| Çalışmanın karşılığı olan edinimler | Yalnız kişisel kullanıma yarayan eşya |
| Sosyal güvenlik ve yardım kurumlarının ödemeleri | Rejimin başlangıcında sahip olunan mallar |
| Çalışma gücü kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar | Miras veya karşılıksız kazanma yoluyla edinilenler |
| Kişisel malların gelirleri | Manevi tazminat alacakları |
| Edinilmiş malların yerine geçen değerler | Kişisel malların yerine geçen değerler |
Dördüncü satır en sık şaşırılan kuraldır. Kişisel malın geliri edinilmiş mal sayılır. Evlilik öncesi alınmış bir konutun kendisi kişisel maldır ve tasfiyeye girmez; ancak o konuttan elde edilen kira geliri edinilmiş maldır ve tasfiyeye girer. Aynı şey mevduat faizi ve temettü için de geçerlidir.
Edinilmiş Mal Karinesi (TMK m.222)
Kanun bir karine getirir: bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir. Belirli bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden, bunu ispatla yükümlüdür.
Ayrıca hangi eşe ait olduğu ispat edilemeyen mallar, eşlerin paylı mülkiyetinde sayılır.
Karinenin pratik sonucu şudur: “bu mal benim kişisel malım” diyen eş, mirasçılık belgesi, evlilik öncesi tapu kaydı, bağış sözleşmesi veya banka kayıtları gibi somut delil sunmak zorundadır. İspat edilemeyen mal tasfiyeye girer.
Kişisel Mala Katkı da Alacak Doğurur
Bir malın kişisel mal olması, diğer eşin ondan hiçbir hak elde edemeyeceği anlamına gelmez. Kişisel mal katılma alacağı hesabına girmez; ancak o mala katkıda bulunulmuşsa değer artış payı istenebilir.
İki alacak farklı işler:
| Ölçüt | Katılma alacağı (m.236) | Değer artış payı (m.227) |
|---|---|---|
| Katkı şartı | Aranmaz | Aranır |
| Kapsam | Edinilmiş mallar | Kişisel mallar dahil her mal |
| Oran | Artık değerin yarısı | Katkı oranı kadar |
| İspat | Malın edinilmiş olması | Katkının varlığı ve miktarı |
Katılma alacağınızı katılma alacağı hesaplama aracıyla ayrıca hesaplayabilirsiniz. İki alacak birlikte istenebilir.
Değer Artış Payı, Katılma Alacağı ve Katkı Payı Alacağı Farkı
Mal rejimi davalarında üç ayrı alacak birbirine karıştırılır. Hangisinin isteneceği; katkının hangi döneme ait olduğuna, hangi mala yapıldığına ve katkının ispatlanıp ispatlanamayacağına göre değişir. Aynı dosyada birden fazlası birlikte istenebilir.
| Ölçüt | Değer artış payı | Katılma alacağı | Katkı payı alacağı |
|---|---|---|---|
| Dayanak | TMK m.227 | TMK m.231, m.236 | 1 Ocak 2002 öncesi mal ayrılığı dönemi; Yargıtay içtihadı |
| Hangi mal | Diğer eşe ait her mal (kişisel veya edinilmiş) | Diğer eşin edinilmiş malları | Diğer eş adına edinilen mal |
| Katkı şartı | Aranır; hiç ya da uygun karşılık alınmamış olmalı | Aranmaz | Aranır |
| Hesap | Katkı oranı × karara en yakın değer; değer kaybında başlangıç değeri | Artık değerin yarısı; alacaklar takas edilir | Katkı oranı × dava tarihindeki sürüm değeri (YHGK 2021/1617) |
| Faiz | Aksine anlaşma yoksa tasfiyenin sona ermesinden (TMK m.239/3) | TMK m.239/3; Yargıtay uygulamasında karar tarihinden (8. HD 2021/1822) | Dava tarihinden (8. HD 2021/5201) |
| Zina/hayata kast indirimi | Uygulanmaz | Uygulanabilir (TMK m.236/2) | Uygulanmaz |
Evlilik 1 Ocak 2002’den önce kurulmuşsa bu tarihe kadar olan katkılar için katkı payı, sonrası için değer artış payı ve katılma alacağı hesaplanır (4722 sayılı Kanun m.10). İki dönem ayrı ayrı hesaplandığından katkıların tarihleri belgelerle ortaya konmalıdır. Ayrıntı için 2002 öncesi evlenenlerde mal paylaşımı ve artık değere katılma alacağının hesabı yazılarımıza bakabilirsiniz.
Mal Elden Çıkarılmışsa Ne Olur?
Katkıda bulunulan mal tasfiyeden önce satılmış veya devredilmişse formül uygulanmaz. Bu hâlde hâkim, diğer eşe ödenecek alacağı hakkaniyete uygun olarak belirler (TMK m.227/2).
Değerlendirmede devir tarihi, devir bedeli, bedelin nereye harcandığı ve devrin gerçek bir satış mı yoksa görünürde bir işlem mi olduğu birlikte ele alınır.
Mal kaçırma amaçlı devirler ayrıca tasfiyeye dahil edilir. Bir eşin, diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı karşılıksız kazandırmalar eklenecek değer olarak hesaba katılır (TMK m.229). Bu durumda mal hiç devredilmemiş gibi işlem yapılır. Boşanma öncesinde yakın akrabaya yapılan devirler bu yönden incelenir.
Devir muvazaalı ise ayrıca tapu iptali ve tescil davası da gündeme gelebilir; ancak bu, mal rejimi tasfiyesinden ayrı bir dava türüdür ve farklı koşullara tabidir.
Katkı Bağış mıydı? Yargıtay’ın Ölçütü
Değer artış payı davalarında davalı eşin en sık savunması, katkının bağış olduğudur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu savunmayı sıkı koşullara bağlamaktadır: eşler arasındaki karşılıksız katkıların kural olarak birliktelikten doğan dayanışma kapsamında, katkıda bulunanın da yararlanacağı düşüncesiyle yapıldığı kabul edilir; bağış iradesinin ve kastının kesin ve inandırıcı delillerle ispatlanması gerekir. Malın tapusunun diğer eş adına yapılmış olması tek başına bağış iradesini göstermez (YHGK 26.03.2014, E.2013/640, K.2014/386; YHGK 07.12.2021, E.2018/8-657, K.2021/1617).
Bu nedenle “tapuyu eşimin üzerine iyi niyetle yaptım” gibi bir ifade, bağış kabulü için yeterli sayılmamıştır (YHGK 2014/386). Bağış savunmasında bulunan eş, bağış iradesini gösteren yazılı belge, bağış sözleşmesi veya açık beyan gibi kesin delil sunmak zorundadır.
Katkı Neyle İspatlanır?
İspat yükü, katkıda bulunduğunu iddia eden eştedir. Uygulamada kabul gören deliller:
| Delil | Neyi gösterir |
|---|---|
| Banka dekontu ve havale kayıtları | Katkının tutarı ve tarihi |
| Kredi ödeme planı ve taksit kayıtları | Taksitleri kimin ödediği |
| Tapu ve satış sözleşmesi | Malın edinme tarihi ve bedeli |
| Maaş bordroları | Katkı yapabilecek gelirin varlığı |
| Tanık beyanı | Eşler arasındaki işlemlerde tanık dinlenebilir (HMK m.203/1-a) |
Katkının parasal olması şart değildir. Para ile ölçülebilen maddi katkı veya hizmet katkısı da değer artış payı doğurabilir. Ancak katkının “hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın” yapılmış olması aranır; karşılığı alınmış bir katkı bu hakkı doğurmaz.
Ev içi emek tartışmalı bir alandır. Ev işleri ve çocuk bakımı biçimindeki katkının değer artış payı doğurup doğurmayacağı öğretide tartışılır. Yasal mal rejiminde bu emeğin karşılığı esas olarak katılma alacağıyla korunur: edinilmiş mallarda katkı aranmaksızın artık değerin yarısı istenebilir. Bu nedenle çalışmayan eş için asıl dayanak çoğu zaman katılma alacağıdır.
Denkleştirme: Gruplar Arası Aktarım
Bir eşin malvarlığı içinde iki grup bulunur ve bunlar arasında geçiş olabilir. Kişisel mala ilişkin bir borç edinilmiş mallardan ödendiğinde ya da tersi olduğunda, tasfiye sırasında denkleştirme istenebilir (TMK m.230).
Kural basittir: her borç, ilişkin bulunduğu mal kesimini yükümlülük altına sokar. Evlilik öncesi alınmış bir konutun kredi taksitleri maaşla ödeniyorsa, edinilmiş mal grubu kişisel mal grubunu finanse etmiş olur ve tasfiyede bu aktarım denkleştirilir. Katkı nedeniyle ortaya çıkan değer artışı da bu hesapta göz önünde tutulur.
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Kişisel mal borcu edinilmiş mallardan ödendi | Edinilmiş mal grubu lehine denkleştirme |
| Edinilmiş mal borcu kişisel mallardan ödendi | Kişisel mal grubu lehine denkleştirme |
Denkleştirme, katılma alacağı hesabını doğrudan etkiler: artık değer bulunurken denkleştirmeden elde edilen miktarlar da hesaba katılır.
Denkleştirme ile değer artış payı karıştırılmamalıdır. Denkleştirme aynı eşin iki mal grubu arasındaki aktarımı düzeltir; değer artış payı ise diğer eşin mala yaptığı katkının karşılığıdır. Kendi maaşıyla kendi kişisel malının kredisini ödeyen eş denkleştirme isteyebilir; eşinin malının kredisini ödeyen eş ise değer artış payı ister.
Zamanaşımı ve Dava Yolu
Mal rejiminden doğan alacaklar, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146; YHGK 05.10.2016, E.2016/8-1061, K.2016/959); evlilik devam ettiği sürece eşlerin birbirinden alacakları için zamanaşımı işlemez (TBK m.153/1-3). Bu süre nispeten uzun olsa da, geçtikten sonra alacak talep edilemez. Değer artış payına, aksine anlaşma yoksa tasfiyenin sona ermesinden başlayarak faiz yürütülür (TMK m.239/3). Hesabın hukuki çerçevesi ve Yargıtay kararları için değer artış payı alacağı rehberimize bakabilirsiniz.
Uygulamada iki yol izlenir:
- Boşanma davasıyla birlikte: mal rejimi tasfiyesi ayrı bir dava olarak açılır ancak boşanma davasının sonucu beklenir. Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225/2); ancak katılma alacağı boşanma kararı kesinleşince istenebilir hâle geldiğinden tasfiye ancak bundan sonra karara bağlanabilir.
- Boşanmadan sonra: karar kesinleştikten sonra bağımsız bir tasfiye davası açılır. On yıllık süre içinde her zaman mümkündür.
Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarih itibarıyla sona ermiş sayılır. Bu nedenle dava tarihinden sonra edinilen mallar tasfiyeye girmez; ancak mevcut malların değeri karar tarihine göre belirlenir. İki tarihin ayrı işlevi olması, hesabın en teknik yanıdır.
Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Tasfiye davası, boşanma davasından ayrı bir dava olmakla birlikte aile mahkemesinde görülür. Dava nispi harca tabidir ve talep edilen tutar üzerinden harç hesaplanır; 31 Temmuz 2026’dan itibaren belirsiz alacak davası (HMK m.107) yürürlükten kaldırıldığından dava kısmi dava olarak açılır, fazlaya ilişkin haklar saklı tutulur ve talep bilirkişi raporundan sonra tahkikat sona erene kadar bir defaya mahsus artırılır (HMK m.109/4; 7589 sayılı Kanun m.19-20). Bu tarihten önce açılmış belirsiz alacak davalarında eski hüküm uygulanmaya devam eder. Yeni düzenlemenin ayrıntısı için 7589 sayılı Kanun ve aile davaları yazımıza bakabilirsiniz. Açılış maliyetini dava harcı aracıyla hesaplayabilirsiniz.
Yargıtay Kararlarında Değer Artış Payı ve Katkı
Kanun hesabın çerçevesini verir; bağış savunması, katkı oranının belirlenmesi, kredili mallar ve değerleme tarihi gibi ayrıntıları Yargıtay kararları belirler.
| Karar | İlke |
|---|---|
| YHGK 26.03.2014, E.2013/640, K.2014/386 | Eşin diğer eş adına edinilen taşınmaza katkısı birliktelikten doğan dayanışma kapsamındadır, bağış sayılmaz; tarafların katkı oranları gerektiğinde bilirkişi kurulundan denetime elverişli rapor alınarak belirlenir. |
| YHGK 07.12.2021, E.2018/8-657, K.2021/1617 | Bağış iradesi kesin ve inandırıcı delillerle ispatlanmalıdır; salt tapu devri yetmez; toplu katkının değeri, malın edinme bedeli ve sürüm değeri ayrı ayrı tespit edilip bulunan oranlar sürüm değerine uygulanır. |
| 2. HD 15.02.2024, E.2023/531, K.2024/892 | Kredili malda ödenmemiş kredinin oranı bulunup karara en yakın değere yansıtılarak düşülür; değer artış payı ve katılma alacağı kalan değer üzerinden hesaplanır. |
| 8. HD 10.10.2016, E.2016/15695, K.2016/13500 | Tasfiye tarihi karar tarihidir; mallar karara en yakın sürüm değeriyle belirlenir; mal rejimi dava tarihinde sona erer. |
| YHGK 05.10.2016, E.2016/8-1061, K.2016/959 | Mal rejiminden doğan alacaklar on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146); bir yıllık süre (TMK m.178) uygulanmaz. |
| YHGK 27.06.2012, E.2012/8-268, K.2012/420 | Boşanma sürerken açılan tasfiye davasında boşanma hükmünün kesinleşmesi bekletici mesele yapılır. |
Aracı Kullanırken: Malı Doğru Sınıflandırın
Sonucun doğruluğu girdiğiniz bilgilerin doğruluğuna bağlıdır. Aşağıdaki tablo, her bilgiyi hangi belgede bulacağınızı gösterir.
| Girdi | Nerede bulunur | Dikkat |
|---|---|---|
| Edinme tarihi | Tapu, fatura, sözleşme | Kişisel mi edinilmiş mi |
| Edinme sebebi | Satın alma, miras, bağış | Miras ve bağış kişisel maldır |
| Ödemenin kaynağı | Hangi malvarlığından ödendi | Katkının niteliğini belirler |
| Katkı tutarı | Dekont, banka kaydı | Belgelenmeli |
| Malın güncel değeri | Tasfiye anındaki değer | Katkı tarihindeki değil |
| Katkının oranı | Katkı / edinme bedeli | Orantı kurulur |
İkinci satır sınıflandırmanın anahtarıdır: miras yoluyla veya karşılıksız kazanma yoluyla edinilen mallar, evlilik içinde edinilmiş olsa dahi kişisel maldır. Beşinci satır ise hesabın en kritik unsurudur — değer artış payı, katkının yapıldığı tarihteki değere göre değil, tasfiye anındaki güncel değere göre hesaplanır.
Sonucu Nasıl Okumalısınız: Alacağınız Hangi Türden?
Araç size bir sonuç verir; asıl mesele bu sonucun ne anlama geldiği ve sonrasında ne yapmanız gerektiğidir.
| Çıkan sonuç | Ne anlama gelir | Atılacak adım |
|---|---|---|
| Eşinize ait mala katkı yaptınız | Değer artış payı alacağı | TMK m.227 |
| Edinilmiş mal var | Katılma alacağı | TMK m.231 vd. |
| İkisi farklıdır | Ayrı hesaplanır, ayrı talep edilir | Karıştırmayın |
| Değer arttı | Katkı oranında artıştan pay | Orantılı |
| Değer azaldı | En az katkı tutarı istenebilir | Koruma |
| Aksi sözleşme | Yazılı olarak değer artış payından vazgeçilebilir | Geçerli |
| İspat | Katkı belgelenmeli | Banka kaydı esas |
| Elden ödeme | İspatı güçtür | Tanık sınırlı |
| Talep | Dilekçede açıkça belirtilmeli | Ayrı kalem |
Birinci, ikinci ve üçüncü satırlar en sık yapılan hatayı önler: değer artış payı eşinize ait (kişisel veya edinilmiş) bir mala yapılan katkıdan, katılma alacağı ise edinilmiş malların tasfiyesinden doğar — ikisi ayrı hukuki temele dayanır ve dava dilekçesinde ayrı ayrı talep edilmelidir. Beşinci satır ise koruyucu kuraldır; malın değeri düşmüş olsa bile katkıda bulunan eş en az katkı tutarını isteyebilir.
Aracın sınırı: Bu araç girdiğiniz verilere göre bir tahmin üretir; malın niteliğinin tespiti ve değerleme somut olayda bilirkişi incelemesiyle yapılır. Somut dosyanızdaki sonucu mahkeme belirler; araç bir ön değerlendirme sunar, hukuki görüş yerine geçmez.
Konunun tam anlatımı için: değer artış payı ile katkı payı farkı — iki alacağın hesabı ve ispat kuralları orada ayrıntılı olarak karşılaştırılmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Eşimin evine katkıda bulundum, ne kadar alırım?
Katkınız bir orana çevrilir ve bu oran malın tasfiye anındaki değerine uygulanır. Nominal tutar değil, oransal pay alırsınız. Malın değeri düşmüşse katkınızın başlangıçtaki tutarını talep edebilirsiniz.
Evlilik öncesi alınan ev tasfiyeye girer mi?
Hayır, kişisel maldır. Ancak o evden elde edilen kira geliri edinilmiş mal sayılır ve tasfiyeye girer. Ayrıca eve katkıda bulunulmuşsa değer artış payı istenebilir.
Katkımı ispatlayamazsam ne olur?
İspat yükü katkıda bulunduğunu iddia eden eştedir. Banka dekontu, havale kaydı ve kredi ödemeleri gibi belgeler olmadan katkı iddiası uygulamada büyük ölçüde kabul görmez.
Tapunun iptalini isteyebilir miyim?
Kural olarak hayır. Değer artış payı bir alacak hakkıdır; katkıda bulunan eş tapunun iptalini ve adına tescili değil, katkısı oranında alacak isteyebilir (TMK m.227). Alacak para veya ayın olarak ödenebilir (TMK m.239/1); devrin muvazaalı olduğu iddiası ise ayrı bir davanın konusudur.
Girdiğim bilgiler kaydediliyor mu?
Hayır. Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır; bilgileriniz sunucuya gönderilmez.
Değer artış payı nasıl hesaplanır, formülü nedir?
Önce katkı oranı bulunur: katkı tutarı ÷ malın katkı anındaki değeri. Sonra bu oran malın karara en yakın sürüm değerine uygulanır. Örneğin 500.000 TL’lik bir konuta 100.000 TL katkı %20 orana karşılık gelir; konutun güncel değeri 2.000.000 TL ise alacak 400.000 TL olur. Malın değeri düşmüşse katkının başlangıçtaki değeri esas alınır (TMK m.227/1).
Eşimin adına kayıtlı eve kredi taksiti ödedim; ne isteyebilirim?
Eşinize ait mala katkı yaptığınız için değer artış payı isteyebilirsiniz (TMK m.227). Kredili mallarda Yargıtay, mal rejiminin sona erdiği tarihte ödenmemiş kalan krediyi oranlayarak düşer ve alacağı kalan değer üzerinden hesaplar (2. HD 15.02.2024, E.2023/531, K.2024/892). Taksitler maaşınızdan ödendiyse katılma alacağı da ayrıca değerlendirilir.
Değer artış payından vazgeçilebilir mi?
Evet. Eşler yazılı bir anlaşmayla değer artış payından vazgeçebilir veya payın oranını değiştirebilir (TMK m.227/3). Yazılı anlaşma yoksa kanundaki katkı oranı kuralı uygulanır.
Katkıda bulunduğum ev satıldıysa ne olur?
Mal tasfiyeden önce elden çıkarılmışsa formül uygulanmaz; alacağı hâkim hakkaniyete uygun olarak belirler (TMK m.227/2). Satış katılma alacağını azaltma kastıyla yapılmışsa devredilen değer edinilmiş mallara eklenir (TMK m.229) ve eşin malları alacağı karşılamazsa kazandırmadan yararlanan üçüncü kişiye de dava açılabilir (TMK m.241).
Eşim katkının bağış olduğunu söylüyor; ne olur?
Bağış savunmasını ileri süren eş bunu ispatlamalıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, eşler arasındaki katkıların birliktelikten doğan dayanışma kapsamında yapıldığını, bağış iradesinin kesin ve inandırıcı delillerle ispatlanması gerektiğini ve salt tapu devrinin bağış iradesini göstermediğini kabul etmiştir (YHGK 07.12.2021, E.2018/8-657, K.2021/1617).
2002’den önce yaptığım katkı için ne isteyebilirim?
1 Ocak 2002’den önceki dönem mal ayrılığı rejimine tabi olduğundan bu döneme ait katkılar için katkı payı alacağı istenir (4722 sayılı Kanun m.10). Hukuk Genel Kurulu bu alacakta katkı oranlarının dava tarihindeki sürüm değerine uygulanacağını belirtmiştir (YHGK 07.12.2021, E.2018/8-657, K.2021/1617). 2002 sonrası katkılar için değer artış payı ve katılma alacağı ayrıca hesaplanır.
Değer artış payında zamanaşımı ve faiz nasıl işler?
Alacak on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146); evlilik devam ettiği sürece zamanaşımı işlemez (TBK m.153/1-3) ve Hukuk Genel Kurulu süreyi boşanmanın kesinleşmesinden itibaren hesaplamıştır (YHGK 05.10.2016, E.2016/8-1061, K.2016/959). Aksine anlaşma yoksa faiz tasfiyenin sona ermesinden itibaren işler (TMK m.239/3); faizin dilekçede ayrıca istenmesi gerekir.
Değer artış payı davası nasıl açılır?
Dava aile mahkemesinde açılır; boşanma davasına bakan mahkeme yetkilidir (TMK m.214/2). Boşanma sürerken açılabilir, ancak karar için boşanmanın kesinleşmesi beklenir (YHGK 27.06.2012, E.2012/8-268, K.2012/420). 31 Temmuz 2026’dan sonra açılan davalar kısmi dava olarak açılır ve talep bilirkişi raporundan sonra bir defaya mahsus artırılır (HMK m.109/4).
Katkımı tanıkla ispatlayabilir miyim?
Evet. Belirli miktarı aşan hukuki işlemler kural olarak senetle ispatlanır (HMK m.200); ancak eşler arasındaki işlemlerde tanık dinlenebilir (HMK m.203/1-a). Yine de banka dekontu, havale ve kredi ödeme kayıtları gibi belgeler katkının tutarını ve tarihini çok daha güçlü biçimde ortaya koyar.
Eşimin evlilik öncesi evine tadilat yaptım; ne isteyebilirim?
Ev eşinizin kişisel malı olsa da, malın iyileştirilmesine hiç ya da uygun bir karşılık almadan yaptığınız katkı için değer artış payı isteyebilirsiniz (TMK m.227/1). Bunun için tadilat masraflarını gösteren fatura ve dekontların yanında, tadilatın malın değerine etkisinin bilirkişi incelemesiyle belirlenmesi gerekir (HMK m.266).
Borçlu eş değer artış payını taksitle ödeyebilir mi?
Alacağın hemen ödenmesi borçlu eş için ciddi güçlükler doğuracaksa, borçlu eş ödemelerin makul bir süreye yayılmasını isteyebilir; bu durumda güvence gösterilmesi de istenebilir (TMK m.239/2-3). Alacak para olarak veya aynen (mal verilerek) de ödenebilir (TMK m.239/1).
Bilgilendirme: Bu araç ve rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Rayiç değerler mahkemece bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Aile ve boşanma hukuku araçları
- Katılma alacağı hesaplama (mal rejimi)
- 6284 tedbir süreleri hesaplama
- Soybağı davaları süre hesaplama (TMK m.285-303)
- Evlenme engelleri ve bekleme süresi (TMK m.124-133)
- Evlât edinme koşulları ve süreleri (TMK m.305-320)
- Evlenmenin butlanı ve iptal süresi (TMK m.145-160)
- Aile konutu şerhi ve eşin rızası (TMK m.194)
- Boşanma sebepleri ve hak düşürücü süre hesaplama
- Nafaka hesaplama ve artırım
Genel araçlar
📘 İlgili Rehberler
Katkı belgelerinizi bir araya getirin
Dekont, havale kaydı ve kredi ödemeleri davanın temelini oluşturur.


