Soybağı Davaları Süre Hesaplama Aracı — TMK m.285, m.289, m.303 (2026)

Soybağı davalarındaki süreler son yıllarda Anayasa Mahkemesi kararlarıyla köklü biçimde değişti. Kocanın beş yıllık mutlak süresi kaldırıldı; çocuğun babalık davasındaki süre sınırı tamamen ortadan kalktı; anaya soybağının reddi davası açma hakkı tanındı. İnternetteki bilginin önemli kısmı bu değişiklikleri yansıtmıyor. Bu araç güncel duruma göre hesap yapar.

Kocanın Beş Yıllık Süresi Kaldırıldı

TMK m.289/1 eskiden kocaya iki süre öngörüyordu: öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde doğumdan itibaren beş yıl. İkinci süre, Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiştir (E.2008/30, K.2009/96, 25.06.2009; RG 7 Ekim 2009, S.27369).

Bugünkü durum: koca bakımından yalnızca öğrenmeden itibaren bir yıllık süre işler. Doğumun üzerinden on yıl geçmiş olsa bile, baba olmadığını yeni öğrenmiş bir koca dava açabilir.

Soybağının Reddinde Kimler, Ne Kadar Sürede?

Son satır yalnızca özel bir hâlde işler: kocanın dava açma süresi geçmeden ölmesi, gaipliğine karar verilmesi ya da sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybetmesi (TMK m.291).

Çocuğun Babalık Davasında Süre Yoktur

TMK m.303 anaya doğumdan itibaren bir yıllık süre öngörür. Çocuk bakımından ise durum farklıdır: çocuğun dava hakkını süreyle sınırlayan düzenlemeler Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir.

• TMK m.303/2’nin çocuğa ilişkin kısmı — E.2010/71, K.2011/143, 27.10.2011
• TMK m.303/4’ün çocuk yönünden uygulanması — E.2011/116, K.2012/39, 15.03.2012

Sonuç: ananın bir yıllık süresi geçmiş olsa bile çocuk bağımsız olarak babalık davası açabilir. Küçük çocuk adına davayı kayyım açar; ana velayet hakkını kullanmaya devam eder. Çocuk ergin olduğunda bizzat dava açar.

Ana ile çocuğun dava hakları birbirinden bağımsızdır: ananın davadan feragati çocuğu bağlamaz, birinin davasının reddi diğerini etkilemez.

Sıralama Kuralı: Önce Ret, Sonra Babalık

Çocuğun nüfus kaydında başka bir erkek baba olarak görünüyorsa, doğrudan babalık davası açılamaz. Yerleşik uygulama nettir: çocuğun bir başka erkekle soybağı ilişkisi geçersiz kılınmadıkça babalık davası dinlenemez.

İki dava aynı dosyada birleştirilemez. Mahkeme soybağının reddi davasını bekletici mesele yapar, önce onu sonuçlandırır, ardından babalık davasını görür.

Bu durumda ananın bir yıllık süresi, mevcut soybağı ilişkisinin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar (TMK m.303/3). Araç, “nüfusta başka bir baba kayıtlı” seçeneğini işaretlediğinizde bunu ayrıca uyarır.

Babalık Karinesi: Üç Yüz Gün

Evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır (TMK m.285). Bu süre geçtikten sonra doğan çocuğun kocaya bağlanması, ananın evlilik sırasında gebe kaldığının ispatıyla mümkündür.

Ayrı bir kural ispat yükünü belirler: evlenmeden başlayarak en az yüz seksen gün geçtikten sonra ve evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuk, evlilik içinde ana rahmine düşmüş sayılır.

Karine adi karinedir; soybağının reddi davasıyla çürütülebilir. Uygulamada DNA incelemesi belirleyici delildir.

Haklı Sebep Süreyi Öteler

Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa, soybağının reddinde bir yıllık süre bu sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar (TMK m.289/3).

Babalık davasında ise kural farklıdır: bir yıllık süre geçtikten sonra gecikmeyi haklı kılan sebepler varsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir (TMK m.303/4). Araç iki farkı ayrı hesaplar.

Babalık Hükmünün Sonuçları

Babalık davası yalnızca nüfus kaydını değiştirmez; kabul edilen dava, geriye etkili biçimde soybağı kurar ve bunun malî ve kişisel sonuçları vardır.

Son satırdaki haklar TMK m.304’te düzenlenmiştir ve çocuk ölü doğmuş olsa bile korunur. Bu talepler babalık davasıyla birlikte ileri sürülebilir.

DNA İncelemesi ve İspat

Soybağı davalarında belirleyici delil genetik incelemedir. Mahkeme, tarafların ve çocuğun soybağının belirlenmesinde zorunlu olan ve sağlıkları yönünden tehlike yaratmayan incelemelere rıza göstermelerini isteyebilir.

Tarafın haklı bir sebep olmaksızın inceleme yaptırmaktan kaçınması hâlinde hâkim, durum ve koşullara göre bundan aleyhe sonuç çıkarabilir. Yani örnek vermekten kaçınmak, iddiayı kendiliğinden çürütmez ama davanın kaderini olumsuz etkiler.

Uygulamada inceleme, Adli Tıp Kurumu veya mahkemece görevlendirilen yetkili laboratuvarlarda yaptırılır. Taraflarca özel olarak yaptırılmış testler tek başına hükme esas alınmaz; mahkeme kendi kararıyla yeniden inceleme yaptırır.

Tanıma Yoluyla Soybağı Kurulması

Babalık davası, soybağının mahkeme kararıyla kurulmasıdır. Bunun yanında tanıma yolu da vardır ve dava açmadan sonuç doğurur.

Tanıma; babanın nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvurusu ya da resmî senette veya vasiyetnamesinde yapacağı beyanla gerçekleşir. Beyanın karşı tarafça kabulü aranmaz.

Ancak tanıma her zaman mümkün değildir: başka bir erkekle soybağı bulunan çocuk, bu bağ geçersiz kılınmadıkça tanınamaz. Bu, babalık davasındaki sıralama kuralının tanıma bakımından karşılığıdır.

Aracı Kullanırken: Hangi Dava, Hangi Tarih

Sonucun doğruluğu girdiğiniz bilgilerin doğruluğuna bağlıdır. Aşağıdaki tablo, her bilgiyi hangi belgede bulacağınızı gösterir.

Birinci ve altıncı satırlar birlikte değerlendirilmelidir: soybağı davalarında süreler hem dava türüne hem davayı açan kişiye göre farklılaşır — babanın, annenin ve çocuğun süreleri aynı değildir. Üçüncü satır ise en sık tartışılan noktadır; süre çoğu hâlde doğumun veya baba olunmadığının öğrenildiği tarihten işler.

Sonucu Nasıl Okumalısınız: Süre Doldu mu?

Araç size bir sonuç verir; asıl mesele bu sonucun ne anlama geldiği ve sonrasında ne yapmanız gerektiğidir.

Üçüncü ve dördüncü satırlar bu aracın en değerli çıktısıdır: soybağı davalarında süre geçmiş olsa dahi gecikmede haklı bir sebep bulunuyorsa, bu sebebin ortadan kalkmasından itibaren dava açılabilir. Aldatılma veya gerçeği bilmeme gibi hâller bu kapsamda değerlendirilir. Sekizinci satır ise sık yapılan hatayı önler — nüfustaki yanlış baba kaydı bazı hâllerde kayıt düzeltme davasının konusudur, soybağı davasının değil.

Konunun tam anlatımı için: soybağının reddi davası ve süreleri — dava türlerine göre süreler ve haklı sebep hâlleri orada ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Soybağının reddinde beş yıllık süre var mı?

Hayır. “Her hâlde doğumdan başlayarak beş yıl” ibaresi Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiştir. Koca bakımından yalnızca öğrenmeden itibaren bir yıllık süre işler.

Çocuk babalık davasını ne zamana kadar açabilir?

Süre sınırı yoktur. Çocuğa ilişkin hak düşürücü süreler Anayasa Mahkemesi kararlarıyla iptal edilmiştir; ananın süresi geçmiş olsa bile çocuk veya kayyım dava açabilir.

Anne soybağının reddi davası açabilir mi?

Evet. Anayasa Mahkemesi’nin 2023 tarihli kararı ve sonraki düzenlemeyle koca, ana veya çocuk bu davayı açabilir.

Nüfusta başka bir baba varken babalık davası açılır mı?

Hayır. Önce soybağının reddi davasıyla mevcut bağın kaldırılması gerekir; iki dava aynı dosyada görülemez.

Girdiğim bilgiler kaydediliyor mu?

Hayır. Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır; bilgileriniz sunucuya gönderilmez.

Bilgilendirme: Bu araç ve rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Öğrenme tarihinin ispatı ve haklı sebep değerlendirmesi sonucu değiştirebilir.