Evlilik içinde doğan çocuğun babasının koca sayılması (babalık karinesi), Türk hukukunun temel kurallarındandır. Ancak bu karine gerçeğe aykırıysa, soybağının reddi davasıyla çürütülebilir. Bu yazıda soybağının reddi davasını açıklıyoruz.
Babalık Karinesi Nedir? (TMK 285)
Türk Medeni Kanunu’nun 285. maddesine göre, evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır. Buna babalık karinesi denir. Bu karine sayesinde, evlilik içinde doğan çocuk ile koca arasında soybağı kendiliğinden kurulur; ayrıca bir işleme gerek kalmaz.
Soybağının Reddi Davası
Babalık karinesi gerçeğe aykırıysa (çocuğun biyolojik babası koca değilse), bu karine yalnızca soybağının reddi davasıyla çürütülebilir (TMK 286). Bu dava dışında, çocuk ile baba arasındaki soybağını ortadan kaldırmanın başka bir yolu yoktur. Dava açılmazsa, karine geçerli kalır ve çocuk hukuken kocanın çocuğu sayılır.
Kimler Açabilir?
Soybağının reddi davasını kural olarak koca ve çocuk açabilir. Koca davayı açarsa, dava anne ve çocuğa karşı açılır. Çocuk davayı açarsa, anne ve kocaya karşı açılır. Ayrıca kocanın ölmesi, gaipliğine karar verilmesi veya ayırt etme gücünü kaybetmesi hallerinde, kocanın altsoyu, anası, babası veya baba olduğunu iddia eden kişi de sınırlı olarak dava açabilir (TMK 291). Anneye, kendisi ile çocuk arasındaki soybağını reddetme hakkı tanınmamıştır.
Hak Düşürücü Süre ve DNA
Koca, soybağının reddi davasını; doğumu ve baba olmadığını veya annenin gebe kaldığı sırada başka bir erkekle ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde açmak zorundadır (TMK 289). Çocuk ise ergin olduktan sonra bir yıl içinde açar. Bu süreler hak düşürücüdür ve hâkim tarafından re’sen gözetilir. Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa, süre sebebin ortadan kalktığı tarihte başlar. Soybağı davalarında mahkeme gerçeği re’sen araştırır ve genellikle DNA incelemesi yaptırarak karar verir.
Sıkça Sorulan Sorular
Evlilikte doğan çocuk kimin sayılır?
Babalık karinesi gereği, evlilik devam ederken veya sona ermesinden itibaren 300 gün içinde doğan çocuğun babası kocadır (TMK 285). Soybağı kendiliğinden kurulur.
Çocuğun benden olmadığını düşünüyorum, ne yapmalıyım?
Babalık karinesini çürütmek için soybağının reddi davası açmanız gerekir. Bunu, durumu öğrendiğinizden itibaren 1 yıl içinde yapmalısınız (TMK 289). Mahkeme DNA testi yaptırır.
Soybağının reddi davasını kim açabilir?
Kural olarak koca ve çocuk açabilir. Sınırlı hallerde (kocanın ölümü, gaipliği, ayırt etme gücü kaybı) kocanın yakınları da açabilir. Anneye bu hak tanınmamıştır.
1 yıllık süreyi kaçırırsam ne olur?
Süre hak düşürücüdür ve hâkim re’sen gözetir. Ancak gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa (örneğin durumu yeni öğrendiyseniz), süre o sebebin ortadan kalktığı tarihte başlar.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işlem yapmadan önce bir avukata danışmanız ve güncel mevzuat ile uzman hukuki görüşü esas almanız önerilir.
