Evlilik Dışı Çocuk Babasına Mirasçı Olabilir mi?

Evlilik dışında doğan bir çocuğun babasının mirasından pay alıp alamayacağı, soybağının kurulup kurulmadığına bağlıdır. Bu yazıda evlilik dışı çocuğun mirasçılık durumunu açıklıyoruz.

Soybağı Mirasçılığın Şartıdır

Evlilik dışı bir çocuğun babasına mirasçı olabilmesi için, öncelikle baba ile arasında hukuki soybağının kurulmuş olması gerekir. Soybağı kurulmadan, yani çocuk yalnızca biyolojik olarak babanın çocuğu olduğu için kendiliğinden mirasçı olamaz. Hukuki bağ şarttır.

Soybağı Nasıl Kurulur?

Evlilik dışı çocuk ile baba arasında soybağı iki yolla kurulabilir: Tanıma (babanın tek taraflı beyanıyla, TMK 295) veya babalık davası (mahkeme kararıyla, TMK 301). Bu yollardan biriyle soybağı kurulduğunda, çocuk ile baba arasında tam bir hukuki bağ oluşur.

Eşit Mirasçılık

Soybağı kurulduktan sonra, evlilik dışı çocuk, babasına evlilik içinde doğan çocuklarla eşit oranda mirasçı olur (TMK m.495/2, m.498). Türk hukukunda evlilik içi ve evlilik dışı çocuk arasında mirasçılık bakımından bir ayrım yapılmaz. Soybağı kurulan çocuk, diğer çocuklarla aynı miras payına sahip olur.

Baba Öldükten Sonra Soybağı Kurulabilir mi?

Evet. Baba hayattayken soybağı kurulmamışsa, baba öldükten sonra da babalık davası açılarak soybağı kurulabilir. Bu durumda dava, babanın mirasçılarına karşı açılır. Soybağının ölümden sonra kurulması halinde de çocuk mirasçılık hakkını elde eder. Çocuk için babalık davasında hak düşürücü süre yoktur; ancak paylaşılmış mirastan pay isteme davası zamanaşımına tabidir (TMK m.639).

Cevap Tek Şarta Bağlı: Soybağı

Evlilik dışı doğan çocuğun babaya mirasçı olup olmaması, doğumun evlilik içinde olup olmamasına değil soybağının kurulmuş olup olmamasına bağlıdır.

• Soybağı kurulmuşsa: Çocuk baba yönünden mirasçıdır ve evlilik içinde doğmuş çocukla aynı konumdadır.
• Soybağı kurulmamışsa: Çocuk hukuken babanın mirasçısı değildir; biyolojik bağ tek başına yeterli değildir.

Ana yönünden ise sorun yoktur: ana ile soybağı doğumla kendiliğinden kurulur ve çocuk anaya her hâlde mirasçıdır.

Baba Hayattayken: İki Yol

Soybağı iki yoldan kurulur ve babanın sağlığında hangisinin izleneceği tercihe bağlıdır.

Tanıma babanın kendi iradesine dayanır ve hızlıdır. Baba kabul etmiyorsa tek yol babalık davasıdır.

Baba Öldüyse Dava Kime Karşı Açılır?

Bu sayfanın en kritik başlığıdır ve cevabı kanunda açıktır. TMK m. 301 uyarınca dava babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır.

Yani babanın ölmüş olması davanın önünde engel değildir; yalnızca davalı sıfatı değişir.

• Davalılar: Babanın mirasçıları. Kanun davalı olabilecek mirasçıları sınırlamamıştır; altsoy, ana baba, kardeşler ve diğer mirasçılar davalı gösterilir.
• Mirasçı yoksa: Kanun ayrıca bir davalı saymamıştır; ancak mirasçı bırakmaksızın ölen kimsenin mirası Devlete geçtiğinden (TMK m.501) öğretide davanın Hazineye karşı açılacağı kabul edilir. Dava her durumda Hazineye ihbar edilir.
• İhbar zorunludur: Babalık davası Cumhuriyet savcısına ve Hazineye ihbar edilir. Dava ana tarafından açılmışsa kayyıma, kayyım tarafından açılmışsa anaya ihbar edilir. Kanunda babanın eşine ihbar öngörülmemiştir (TMK m.301/3).

Cumhuriyet savcısına ihbar zorunluluğu, babalık davalarının kamu düzenini de ilgilendirmesi nedeniyle getirilmiştir. Bu ihbarların yapılmaması usul eksikliği oluşturur; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, ihbar yapılmadan kurulan hükmü doğru bulmamıştır (Yargıtay HGK, 02.02.2005, E.2004/746, K.2005/22).

Ergin Çocuk Tam Ehliyetsizse

Ergin çocuk ayırt etme gücünden yoksunsa davanın yasal temsilcisi veya atanacak kayyım aracılığıyla nasıl açılacağı somut olayda değerlendirilir. Vasinin dava açabilmesi için vesayet makamının izni gerekir (TMK m.462/8); yasal temsilci ile çocuğun menfaati çatışıyorsa temsil kayyımı atanır (TMK m.426).

İspat: Babalık Karinesi

Kanun davacıya ispat kolaylığı sağlar. Davacı, davalının çocuğun doğumundan önceki üç yüzüncü gün ile yüz sekseninci gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunmuş olduğunu ortaya koyabilirse, bu babalığa karine sayılır (TMK m.302/1).

Karine kesin değildir: davalı taraf, çocuğun babası olmasının olanaksızlığını ya da bir üçüncü kişinin baba olma olasılığının kendisininkinden daha fazla olduğunu ispat ederse karine geçerliliğini yitirir (TMK m.302/3).

Genetik inceleme bakımından kanun açıktır: soybağının tespiti amacıyla herkes, sağlık yönünden tehlike oluşturmayan kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır; haklı sebep olmaksızın kaçınılırsa hâkim incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verir (HMK m.292). Baba vefat etmişse incelemenin hangi yolla yapılacağı mahkemece değerlendirilir. Ayrıntı için babalık davasında DNA testi yazımıza bakabilirsiniz.

Önşart: Başka Bir Erkekle Soybağı Bulunmamalı

Babalık davası açılabilmesi için çocuğun başka bir erkek ile soybağı ilişkisinin bulunmaması gerekir. Çocuk başka bir erkeğin hanesine kayıtlıysa önce o bağın soybağının reddi davasıyla kaldırılması gerekir; ananın dava süresi de bu bağın ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar (TMK m.303/3). Ayrıntı için soybağının reddi davası yazımıza bakabilirsiniz.

Aynı ilke tanıma bakımından da geçerlidir: başka bir erkekle soybağı bulunan çocuk, bu bağ geçersiz kılınmadıkça tanınamaz (TMK m.295/3).

Karar Geriye Etkilidir

Öğretide babalık hükmünün geçmişe etkili sonuç doğurduğu kabul edilir: soybağı, mahkeme kararının verildiği tarihte değil, doğumdan itibaren kurulmuş sayılır. TMK m.498 de soybağı hâkim hükmüyle kurulan çocuğu baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı sayar.

Mirasçılık bakımından sonucu şudur: karar kesinleştiğinde çocuk, babanın ölüm tarihinde de mirasçı sıfatını taşıyor kabul edilir. Bu nedenle miras hakkı, dava sonuçlandıktan sonra talep edilebilir hâle gelir.

Miras zaten paylaşılmışsa pay, miras sebebiyle istihkak davasıyla istenir (TMK m.637). Bu dava iyiniyetli davalıya karşı her hâlde mirasbırakanın ölümünden veya vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yılda zamanaşımına uğradığından (TMK m.639/1), babalık davası süresiz olsa bile miras talebinin gecikmeden ileri sürülmesi gerekir. Ayrıntı için babalık kararının miras hakkına etkisi yazımıza bakabilirsiniz.

Süreler: Çocuk İçin Sınır Yok

• Ana bakımından: Dava, doğumdan başlayarak bir yıl içinde açılmalıdır (TMK m.303/1).
• Çocuk bakımından: Anayasa Mahkemesi’nin 27.10.2011 tarihli, E. 2010/71, K. 2011/143 sayılı kararıyla çocuğa ilişkin hak düşürücü süre iptal edilmiştir. Bu nedenle çocuk bakımından süre sınırı bulunmamaktadır; Yargıtay da çocuk tarafından veya çocuk adına açılan davalarda artık hak düşürücü süre bulunmadığını kabul etmektedir (Yargıtay 2. HD, 20.06.2022, E.2022/5387, K.2022/6029).
• Gecikme haklı sebebe dayanıyorsa: Süreler geçmiş olsa dahi, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir.

Çocuk bakımından sürenin kaldırılmış olması, babanın ölümünden yıllar sonra dahi dava açılabilmesi anlamına gelir. Ancak delil durumu zamanla zorlaştığından erken hareket etmek her zaman avantajlıdır.

Soybağı Kurulduktan Sonra Ne Olur?

• Çocuk, baba yönünden yasal mirasçı olur ve evlilik içinde doğmuş çocukla aynı konumda değerlendirilir.
• Saklı pay hakkı doğar (TMK m.506); kendisini devre dışı bırakan tasarruflara karşı tenkis davasıyla korunur (TMK m.560).
• Baba hayattaysa nafaka talep edilebilir; geçmişe yönelik talepler ayrıca değerlendirilir.
• Nüfus kaydı düzeltilir; tanınan çocuk babasının hanesine baba adı ve soyadıyla tescil edilir (5490 s.K. m.28/4).

Miras payının hesabı, saklı pay oranları ve tenkis gibi konular miras hukukunun kendi kurallarına tabidir; bu hesaplama ayrı bir değerlendirme gerektirir.

Sık Yapılan Hatalar

• Biyolojik bağı yeterli sanmak: Mirasçılık soybağına bağlıdır; DNA gerçeği tek başına hukuki sonuç doğurmaz.
• Babanın ölümüyle yolun kapandığını düşünmek: Dava mirasçılara karşı açılır (TMK m.301/2); mirası reddeden mirasçılar da davada yer alır (Yargıtay 2. HD, 18.06.2025, E.2025/4234, K.2025/6104).
• Davayı çocuğun ölümüne bırakmak: Çocuğun mirasçılarının dava açıp açamayacağı tartışmalıdır; hak çocuk hayattayken kullanılmalıdır.
• İhbarları atlamak: Cumhuriyet savcısına ve Hazineye ihbar zorunludur; ana davacıysa kayyıma da ihbar edilir (TMK m.301/3).
• Mevcut soybağını kaldırmadan dava açmak: Çocuk başka bir erkeğin hanesine kayıtlıysa önce soybağının reddi gerekir.
• Miras talebini gecikmeli ileri sürmek: Paylaşılmış mirastan pay isteme davası iyiniyetli davalıya karşı her hâlde on yılda zamanaşımına uğrar (TMK m.639).

Soybağının Kuruluş Yolları: TMK m.282

Mirasçılık sorusunun cevabı tek bir maddede başlar: soybağı hangi yollarla kurulur?

Ana yönünden — m.282/1: çocuk ile ana arasında soybağı doğumla kurulur. Bu bakımdan ek bir işlem gerekmez.

Baba yönünden — m.282/2: çocuk ile baba arasında soybağı, ana ile evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulur.

Üç yol. Birincisi ana ile evlilik; ikincisi tanıma; üçüncüsü babalık hükmü. Evlilik dışı doğan çocuk bakımından fiilen ikinci ve üçüncü yol işler.

Dördüncü yol — m.282/3: soybağı ayrıca evlât edinme yoluyla da kurulur.

Sonradan evlenme — TMK m.292. Evlilik dışında doğan çocuk, ana ve babasının birbiriyle evlenmesi hâlinde kendiliğinden evlilik içinde doğan çocuklara ilişkin hükümlere tâbi olur.

Soyadı — TMK m.321 ve 5490 s.K. m.28/4. Çocuk, ana ve baba evli ise ailenin soyadını taşır. Maddedeki “evli değilse ananın” ibaresi Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir (AYM, 02.07.2009, E.2005/114, K.2009/105). Doğumda yalnız ana ile soybağı bulunduğundan çocuk ananın hanesine kaydedilir; tanınan çocuk ise Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca babasının hanesine baba adı ve soyadıyla tescil edilir (5490 s.K. m.28/4).

Velâyet — TMK m.337/1: ana ve baba evli değilse velâyet anaya aittir.

Soybağı kurulması velâyeti değiştirmez. Baba ile soybağı tanıma ya da mahkeme kararıyla kurulmuş olsa dahi, mahkeme kararıyla değiştirilmedikçe velâyet anada kalır.

Tanıma: Şekil, Şart ve İptal

En hızlı yol tanımadır; ancak kanun buna sıkı bir şekil ve bir ön şart bağlamıştır.

Şekil — TMK m.295/1. Tanıma, babanın nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvurusu ya da resmî senette veya vasiyetnamesinde yapacağı beyanla olur.

Dört seçenek. Bunlar sınırlı sayıdadır; bu yolların dışında yapılan beyanlar tanıma sayılmaz.

Küçük veya kısıtlı baba — m.295/2. Tanıma beyanında bulunan kimse küçük veya kısıtlı ise, veli veya vasisinin de rızası gereklidir.

Ön şart — m.295/3: başka bir erkek ile soybağı bulunan çocuk, bu bağ geçersiz kılınmadıkça tanınamaz.

Bu hüküm kritiktir. Çocuk başka birinin hanesinde kayıtlıysa, önce soybağının reddi yoluyla mevcut bağ ortadan kaldırılmalıdır. Aksi hâlde ne tanıma ne de babalık davası sonuç verir.

Bildirim — TMK m.296. Tanıma beyanını alan nüfus memuru, sulh hâkimi, noter veya vasiyetnameyi açan hâkim, tanımayı babanın ve çocuğun kayıtlı olduğu nüfus memurluklarına bildirir. Çocuğun kayıtlı olduğu nüfus memurluğu da tanımayı ana ile çocuğa, çocuk vesayet altındaysa vesayet makamına bildirir.

Tanıyanın iptal davası — TMK m.297. Tanıyan; yanılma, aldatma veya korkutma sebebiyle tanımanın iptalini dava edebilir. Bu dava ana ve çocuğa karşı açılır.

İlgililerin iptal davası — TMK m.298. Ana, çocuk ve çocuğun ölümü hâlinde altsoyu, Cumhuriyet savcısı, Hazine ve diğer ilgililer tanımanın iptalini dava edebilirler. Dava, tanıyana; tanıyan ölmüşse mirasçılarına karşı açılır.

İspat — TMK m.299. İptal davası açan taraf, tanıyanın baba olmadığını ispatla yükümlüdür.

Süreler — TMK m.300. Tanıyanın dava hakkı iptal sebebini öğrendiği veya korkutmanın etkisinden kurtulduğu tarihten, ilgililerin dava hakkı ise tanımayı ve tanıyanın baba olmadığını öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde tanımanın üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Çocuğun dava hakkı ergin olmasından başlayarak bir yıl geçmekle düşer. Süreler geçtiği hâlde gecikmeyi haklı kılan sebep varsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir.

Babalık Davası: Taraf, Karine ve Süre

Baba tanımıyorsa ya da ölmüşse, geriye hâkim hükmü yolu kalır.

Davacı — TMK m.301/1: çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesini ana ve çocuk isteyebilirler.

Davalı — m.301/2: dava babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır.

İhbar zorunludur — m.301/3. Babalık davası; Cumhuriyet savcısına ve Hazineye; dava ana tarafından açılmışsa kayyıma; kayyım tarafından açılmışsa anaya ihbar edilir.

İhbar eksikse bozma sebebidir. Bu bir usul zorunluluğudur; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ihbar yapılmadan kurulan hükmü bozmuştur (Yargıtay HGK, 02.02.2005, E.2004/746, K.2005/22).

Kayyım neden atanır? Ana ve baba arasında evlilik birliği bulunmadığından velâyet anadadır; yasal temsilci ile küçüğün menfaati çatıştığında küçüğe kayyım atanır (TMK m.426).

Karine — TMK m.302/1: davalının, çocuğun doğumundan önceki üçyüzüncü gün ile yüzsekseninci gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunmuş olması, babalığa karine sayılır.

Genişletilmiş hâl — m.302/2. Bu sürenin dışında olsa bile, fiilî gebe kalma döneminde davalının ana ile cinsel ilişkide bulunduğu tespit edilirse aynı karine geçerli olur.

Karine çürütülebilir — m.302/3. Davalı; çocuğun babası olmasının olanaksızlığını veya bir üçüncü kişinin baba olma olasılığının kendisininkinden daha fazla olduğunu ispatlarsa karine geçerliliğini kaybeder.

Süre — ana bakımından. TMK m.303/1 uyarınca ananın dava hakkı, doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer. Bu süre zamanaşımı değil hak düşürücü süredir; mahkeme re’sen dikkate alır.

Çocuk bakımından süre kalkmıştır. Kanunun ilk metninde çocuk yönünden de süre öngörülmüştü. Ancak Anayasa Mahkemesi’nin 27.10.2011 tarihli E.2010/71, K.2011/143 sayılı kararı ve ardından 15.3.2012 tarihli E.2011/116, K.2012/39 sayılı kararıyla bu süreler iptal edilmiştir.

Sonuç. Çocuk tarafından veya çocuk adına açılan babalık davalarına herhangi bir hak düşürücü süre uygulanmaz; çocuk bu davayı her zaman açabilir (Yargıtay 2. HD, 20.06.2022, E.2022/5387, K.2022/6029).

Bir yansıma. Çocuk için süre kalmadığından, çocuğun başka bir erkekle soybağı bulunması hâlinde sürenin başlangıcını düzenleyen m.303/3 hükmünün etkisi esas olarak ananın açtığı davalarda görülür.

Yargıtay Kararlarında Babalık Davası

Babalık davasının usul kuralları Yargıtay kararlarıyla netleşmiştir. Aşağıdaki kararlar, mirasçılık sonucunu doğrudan etkileyen noktaları gösterir.

• İhbar zorunludur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Cumhuriyet savcısına ve Hazineye ihbar yapılmadan ve taraflara davaya katılma ile delil sunma imkânı tanınmadan kurulan hükmü doğru bulmamıştır (Yargıtay HGK, 02.02.2005, E.2004/746, K.2005/22).
• Kayyım atanmalıdır. Ana tarafından açılan davada küçüğe kayyım atanmadan ve kayyıma ihbar yapılmadan davanın sonuçlandırılması usul ve yasaya aykırı bulunmuş; davalının kabulünün tek başına hüküm kurmaya yetmeyeceği ve genetik incelemenin re’sen yapılması gerektiği belirtilmiştir (Yargıtay 2. HD, 12.09.2005, E.2005/9793, K.2005/11787).
• Çocuk için süre yoktur. Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarından sonra çocuk tarafından veya çocuk adına açılan babalık davalarında artık herhangi bir hak düşürücü süre söz konusu değildir (Yargıtay 2. HD, 20.06.2022, E.2022/5387, K.2022/6029).
• Mirası reddeden mirasçı da hasımdır. Babanın ölümünde dava mirasçılara açılır; dava kişi varlığına ilişkin olduğundan mirası reddeden mirasçılar da yasal hasımdır (Yargıtay 2. HD, 18.06.2025, E.2025/4234, K.2025/6104).
• Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Biyolojik babaya karşı kayıt istemi TMK m.301 kapsamında babalık hükmüne ilişkindir ve aile mahkemesinde görülmelidir (Yargıtay HGK, 04.10.2023, E.2022/762, K.2023/883).

Mirasçılık: TMK m.495 ve m.498

Soybağı kurulduğunda miras hukukunda uygulanacak hüküm açıktır.

Birinci zümre — TMK m.495: mirasbırakanın birinci derece mirasçıları, onun altsoyudur. Çocuklar eşit olarak mirasçıdırlar.

Evlilik dışı çocuklar — TMK m.498: evlilik dışında doğmuş ve soybağı, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuş olanlar, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olurlar.

İki unsur birlikte aranır. Madde; çocuğun evlilik dışında doğmuş olmasını ve soybağının tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuş olmasını arar. Soybağı kurulmadıkça mirasçılık doğmaz.

Sonuç eşitliktir. “Evlilik içi hısımlar gibi” ifadesi gereği, soybağı kurulduktan sonra hiçbir pay farkı uygulanmaz. Çocuklar eşit olarak mirasçı olur.

Saklı pay — TMK m.506. Altsoyun saklı payı, yasal miras payının yarısıdır. Bu koruma evlilik dışı çocuk bakımından da aynen geçerlidir.

Kararın etkisi geriye yürür. Babalık hükmü, soybağını doğum anından itibaren kurar. Bu nedenle baba ölmüş olsa dahi, sonradan verilen karar mirasçılık sıfatını doğurur.

Ana mirasçı olmaz. Evlilik bağı bulunmadığından, babalık hükmü ananın mirasçılık sıfatını doğurmaz. Mirasçı sıfatını kazanan yalnız çocuktur.

Miras paylaşılmışsa. Soybağı sonradan kurulmuşsa, çocuk miras sebebiyle istihkak davası yoluyla payını talep edebilir (TMK m.637). TMK m.639 uyarınca bu dava iyiniyetli davalıya karşı, davacının kendisinin mirasçı olduğunu ve davalının terekeyi veya tereke malını elinde bulundurduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde mirasbırakanın ölümünün veya vasiyetnamenin açılmasının üzerinden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar; iyiniyetli olmayanlara karşı süre yirmi yıldır.

Miras Paylaşılmışsa: İstihkak Davası, Mirasçılık Belgesi ve Tenkis

Babalık davası çocuk için süreye bağlı olmasa da, soybağı kurulduktan sonra miras payının istenmesi miras hukukunun kendi sürelerine tabidir. Bu nedenle iki ayrı takvim birlikte izlenmelidir.

Miras sebebiyle istihkak — TMK m.637. Yasal veya atanmış mirasçı, mirasçılıktaki üstün hakkını ileri sürerek terekeyi veya tereke mallarını elinde bulunduran kişiye karşı dava açabilir. Hâkim bu davada mirasçılık sıfatına ilişkin uyuşmazlıkları da çözer; davacının istemi üzerine davalıdan güvence istenmesi veya tapu kütüğüne şerh verilmesi gibi önlemleri alır.

Zamanaşımı — TMK m.639. İyiniyetli davalıya karşı dava, davacının kendisinin mirasçı olduğunu ve davalının terekeyi veya tereke malını elinde bulundurduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde mirasbırakanın ölümünün veya vasiyetnamenin açılmasının üzerinden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. İyiniyetli olmayanlara karşı süre yirmi yıldır. Babalık davasının sürmesinin bu sürelere etkisi somut olayda değerlendirilmelidir; bu nedenle babalık davası ile miras talebinin gecikmeden ileri sürülmesi önemlidir.

Mirasçılık belgesi — TMK m.598. Yasal mirasçılara sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık belgesi verilir; belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Soybağı sonradan kurulan çocuğun adı daha önce verilmiş belgede yoksa, belgenin iptali ve yeni belge verilmesi istenebilir.

Saklı pay ve tenkis — TMK m.506, m.560, m.571. Altsoyun saklı payı yasal miras payının yarısıdır. Saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilir. Tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından başlayarak on yıl geçmekle düşer; tenkis def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.

Ayrıntılar için miras sebebiyle istihkak davası, sonradan yeni mirasçı çıkması, mirasçılık belgesinin iptali ve saklı pay ve tenkis yazılarımıza bakabilirsiniz.

Ananın Malî Hakları, Görev ve Yetki

Babalık davası yalnız soybağı kurmaz; ayrı malî taleplere de imkân verir.

TMK m.304. Ana, babalık davası ile birlikte veya ayrı olarak baba veya mirasçılarından şunları isteyebilir: doğum giderleri; doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderleri; ve gebelik ve doğumun gerektirdiği diğer giderler.

Ölü doğumda bile istenebilir. Aynı madde uyarınca çocuk ölü doğmuş olsa bile hâkim, bu giderlerin karşılanmasına karar verebilir.

Süre. TMK m.304 bu talepler için ayrı bir hak düşürücü süre öngörmemiştir; talebin zamanında ileri sürülmesi yine de önemlidir.

Çocuğun nafakası ayrıdır. Soybağı kurulduktan sonra baba, TMK m.327-330 uyarınca çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılmakla yükümlü olur. Bu talep m.304‘ten bağımsızdır.

Süre ve ödeme — TMK m.328/1 ve m.330. Bakım yükümlülüğü çocuğun ergin olmasına kadar devam eder; nafaka her ay peşin ödenir ve hâkim istem hâlinde gelecek yıllardaki artışı da karara bağlayabilir.

Görev. Soybağına ilişkin davalar aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Görev kamu düzenindendir ve re’sen gözetilir (4787 s.K. m.4/1-a; HMK m.1).

Yetki — TMK m.283: soybağına ilişkin davalar, taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesinde açılır.

Dört seçenek. Bu hüküm; davacının veya davalının, dava ya da doğum anındaki yerleşim yerlerini seçimlik olarak sunar.

Re’sen araştırma — TMK m.284. Soybağı davalarında hâkim maddi olguları re’sen araştırır ve kanıtları serbestçe takdir eder; tarafların sunduğu delillerle bağlı değildir.

İncelemeye katılma — TMK m.284. Taraflar ve üçüncü kişiler, soybağının belirlenmesi için gerekli olan ve sağlıkları için tehlike oluşturmayan inceleme ve araştırmalara katılmakla yükümlüdür; davalı hâkimin öngördüğü incelemeye rıza göstermezse hâkim, durumun koşullarına göre bunun davalı aleyhine sonuç doğurduğuna karar verebilir.

DNA incelemesi — HMK m.292. Uyuşmazlığın çözümü bakımından zorunlu ve bilimsel verilere uygun olmak, ayrıca sağlık yönünden bir tehlike oluşturmamak şartıyla herkes, soybağının tespiti amacıyla vücudundan kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır. Haklı bir sebep olmaksızın bu yükümlülüğe uyulmaması hâlinde hâkim, incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verir.

Babalık davasının ayrıntısı için babalık davası ve soybağı tespiti yazımıza bakabilirsiniz.

Evlilik Dışı Çocuğun Mirasçılığı: Mevzuat Haritası

Aşağıdaki tablo, evlilik dışı çocuğun babasına mirasçı olabilmesi için soybağı, babalık davası ve miras hukuku bakımından uygulanan hükümleri tek yerde toplar.

Sıkça Sorulan Sorular

Evlilik dışı doğan çocuk babasına mirasçı olur mu?

Soybağı kurulmuşsa evet. Evlilik dışında doğmuş ve soybağı tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuş olanlar, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur (TMK m.498). Soybağı kurulmamışsa biyolojik bağ tek başına mirasçılık sağlamaz. Ana yönünden ise soybağı doğumla kendiliğinden kurulur (TMK m.282/1).

Babam öldü, babalık davası açabilir miyim?

Evet. Dava babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır (TMK m.301/2). Mirası reddeden mirasçılar da yasal hasım olarak davada yer alır (Yargıtay 2. HD, 18.06.2025, E.2025/4234, K.2025/6104). Mirasçı bulunmuyorsa miras Devlete geçtiğinden (TMK m.501) öğretide davanın Hazineye karşı açılacağı kabul edilir.

Dava kimlere ihbar edilir?

Babalık davası Cumhuriyet savcısına ve Hazineye ihbar edilir; dava ana tarafından açılmışsa kayyıma, kayyım tarafından açılmışsa anaya ihbar edilir (TMK m.301/3). Kanunda babanın eşine ihbar öngörülmemiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, ihbar yapılmadan kurulan hükmü doğru bulmamıştır (Yargıtay HGK, 02.02.2005, E.2004/746, K.2005/22).

Çocuk ölmüşse mirasçıları babalık davası açabilir mi?

Bu konu öğretide tartışmalıdır. Kanun dava hakkını ana ve çocuğa tanır (TMK m.301/1); bir görüş hakkın çocukla birlikte sona erdiğini, diğer görüş altsoyun nafaka ve miras menfaati nedeniyle mirasçılara geçtiğini savunur. Tanımanın iptali davasında ise kanun, çocuğun ölümü hâlinde altsoyuna açıkça dava hakkı tanımıştır (TMK m.298/1). Bu nedenle hakkın çocuk hayattayken kullanılması en güvenli yoldur.

Babalık nasıl ispatlanır?

Davalının, çocuğun doğumundan önceki üç yüzüncü gün ile yüz sekseninci gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunması babalığa karine sayılır (TMK m.302/1). Davalı, babalığının olanaksızlığını veya bir üçüncü kişinin babalık olasılığının kendisininkinden fazla olduğunu ispat ederse karine ortadan kalkar (TMK m.302/3). Soybağının tespiti için herkes kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır; haklı sebep olmaksızın kaçınılırsa inceleme zorla yaptırılır (HMK m.292).

Çocuk için dava açma süresi var mı?

Hayır. Anayasa Mahkemesinin 27.10.2011 tarihli, E.2010/71, K.2011/143 ve 15.03.2012 tarihli, E.2011/116, K.2012/39 sayılı kararlarıyla çocuğa ilişkin süreler iptal edilmiştir. Yargıtay da çocuk tarafından veya çocuk adına açılan davalarda hak düşürücü süre bulunmadığını kabul etmektedir (Yargıtay 2. HD, 20.06.2022, E.2022/5387, K.2022/6029). Ana bakımından ise dava doğumdan başlayarak bir yıl içinde açılmalıdır (TMK m.303/1).

Karar geçmişe etkili midir?

Öğretide babalık hükmünün geçmişe etkili sonuç doğurduğu ve soybağının doğumdan itibaren kurulmuş sayıldığı kabul edilir. Ancak miras paylaşılmışsa pay, miras sebebiyle istihkak davasıyla istenir ve bu dava iyiniyetli davalıya karşı her hâlde mirasbırakanın ölümünden itibaren on yılda zamanaşımına uğrar (TMK m.637, m.639).

Çocuk başka birinin hanesinde kayıtlıysa ne olur?

Başka bir erkek ile soybağı bulunan çocuk, bu bağ geçersiz kılınmadıkça tanınamaz (TMK m.295/3). Aynı mantıkla önce mevcut bağın soybağının reddi davasıyla kaldırılması gerekir; ananın babalık davası süresi de bu bağın ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar (TMK m.303/3).

Soybağı kurulmadan miras alabilir mi?

Hayır. TMK m.498 mirasçılık için soybağının tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuş olmasını arar; yalnız biyolojik bağ yeterli değildir. Soybağı baba öldükten sonra da babalık davasıyla kurulabilir.

Evlilik içi ve dışı çocuk arasında miras farkı var mı?

Hayır. Soybağı kurulan evlilik dışı çocuk baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur (TMK m.498) ve çocuklar eşit olarak mirasçıdır (TMK m.495/2). Saklı pay da aynıdır: yasal miras payının yarısı (TMK m.506).

Miras paylaşıldıktan sonra soybağım kurulursa payımı nasıl alırım?

Mirası elinde bulunduranlara karşı miras sebebiyle istihkak davası açılır; hâkim bu davada mirasçılık sıfatına ilişkin uyuşmazlıkları da çözer (TMK m.637). Dava iyiniyetli davalıya karşı öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde ölümden veya vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yıl, iyiniyetli olmayana karşı yirmi yıl içinde açılmalıdır (TMK m.639).

Mirasçılık belgesinde adım yoksa ne yapmalıyım?

Mirasçılık belgesi kesin hüküm niteliği taşımaz; geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK m.598). Soybağı kurulduktan sonra eski belgenin iptali ve adınızın yer aldığı yeni bir belge verilmesi istenebilir.

Babam mirasının tamamını başkasına bıraktıysa ne olur?

Soybağı kurulan çocuğun saklı payı yasal miras payının yarısıdır (TMK m.506). Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir (TMK m.560); dava öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde on yıl içinde açılmalıdır, ancak tenkis def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir (TMK m.571).

Tanınan çocuk kimin soyadını alır?

TMK m.321’deki “evli değilse ananın” ibaresi Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir (AYM, 02.07.2009, E.2005/114, K.2009/105). Tanınan çocuk, Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca babasının hanesine baba adı ve soyadıyla tescil edilir (5490 s.K. m.28/4).

Tanıma sonradan iptal edilebilir mi?

Evet. Tanıyan yanılma, aldatma veya korkutma sebebiyle (TMK m.297); ana, çocuk, çocuğun ölümü hâlinde altsoyu, Cumhuriyet savcısı, Hazine ve diğer ilgililer ise tanıyanın baba olmadığı gerekçesiyle (TMK m.298) iptal davası açabilir. Süreler bir yıl ve her hâlde tanımadan itibaren beş yıldır; çocuk için ergin olmasından itibaren bir yıldır (TMK m.300).

Babanın mirasçıları DNA testi vermekten kaçınırsa ne olur?

Soybağının tespiti için herkes sağlık yönünden tehlike oluşturmayan kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır; haklı sebep olmaksızın kaçınılırsa hâkim incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verir (HMK m.292). Davalı incelemeye rıza göstermezse hâkim bunun davalı aleyhine sonuç doğurduğuna da karar verebilir (TMK m.284).

Babalık davasını hangi mahkemede açmalıyım?

Dava aile mahkemesinde, bulunmayan yerlerde aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde görülür (4787 s.K. m.4/1-a). Yetkili mahkeme, taraflardan birinin dava veya doğum tarihindeki yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m.283).

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işlem yapmadan önce bir avukata danışmanız ve güncel mevzuat ile uzman hukuki görüşü esas almanız önerilir.