Evlilik Dışı Doğan Çocuğun Soybağının Kurulması ve Nafakası

Evlilik dışı doğan çocuğun hukuki durumu, hem çocuğun kimlik hakları hem de ebeveynlerinin yükümlülükleri açısından özel bir hukuki değerlendirme gerektirir. Türk Medeni Kanunu (TMK), evlilik dışı doğan çocuklara evlilik içi doğan çocuklarla eşit haklar tanımış ve bu çocukların soybağı, velayet, nafaka, miras ve isim gibi haklarının korunması için özel düzenlemeler yapmıştır. Bu yazıda evlilik dışı doğan çocuğun soybağının kurulması, tanıma, babalık davası, velayet ve nafaka meseleleri, isim ve miras hakları ile pratik uygulama esasları ayrıntılı biçimde açıklanmıştır.

1) Evlilik Dışı Doğan Çocuğun Statüsü

Modern Türk hukukunda evlilik içi ve evlilik dışı doğan çocuklar arasında hak ayrımı bulunmaz. Anayasa’nın eşitlik ilkesi ve Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, çocukların doğum koşullarından bağımsız olarak eşit haklara sahip olmasını güvence altına alır. TMK m.282 ve devamı hükümleri de bu ilkeyi yansıtır. Bu düzenleme ile evlilik dışı doğan çocuk, soybağı kurulduktan sonra miras ve nafaka bakımından evlilik içi doğan çocukla aynı haklara sahiptir; velayet (TMK m.337), soyadı ve vatandaşlık (5901 s.K. m.7) konularında ise kanunda özel kurallar bulunur.

Ana ile çocuk arasındaki soybağı doğumla otomatik olarak kurulur (TMK m.282); bu husus evlilik içi ve evlilik dışı doğan çocuklar için aynıdır. Çocuğun anası, çocuğu doğuran kadındır ve bu ilişki nüfus sicilinde derhâl kayda geçirilir. Baba ile çocuk arasındaki soybağı ise evlilik dışı doğumlarda daha karmaşık bir süreç izler; kendiliğinden kurulmaz ve tanıma veya babalık davası ile hukuki güvence altına alınması gerekir. Bu düzenlemedeki fark, ana ile çocuk arasındaki biyolojik bağın doğumla açıkça belli olması, baba ile çocuk arasındaki biyolojik bağın ise ispat gerektirmesidir.

Mevzuat Haritası: Evlilik Dışı Çocukta Uygulanan Hükümler

Evlilik dışı doğan çocuğun hukuki durumu, Türk Medeni Kanunu’nun soybağı, velayet, nafaka ve miras hükümleri ile nüfus ve vatandaşlık mevzuatının birlikte uygulanmasıyla belirlenir. Aşağıdaki tablo, tanıma beyanında, babalık davası dilekçesinde ve nafaka talebinde dayanılacak hükümleri bir arada gösterir.

2) Soybağının Tanıma Yolu ile Kurulması — TMK m.295

Evlilik dışı doğan çocuk için soybağının en pratik kuruluş yolu tanımadır. TMK m.295 hükmü uyarınca “tanıma, babanın nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvurusu ya da resmî senette veya vasiyetnamesinde yapacağı beyanla olur.” Bu düzenleme babanın kendi iradesiyle çocuğu tanımasını mümkün kılar ve resmi işlemler ile soybağı kurulmuş olur.

Tanımanın koşulları vardır. Öncelikle, tanıyan küçük veya kısıtlı ise veli veya vasisinin de rızası gerekir (TMK m.295/2). İkinci olarak, tanıma özgür iradeyle yapılmalıdır; yanılma, aldatma veya korkutma ile yapılan tanımanın iptalini tanıyan dava edebilir (TMK m.297). Üçüncü olarak, tanınan çocuğun başka bir kişinin çocuğu olmaması gerekir; halihazırda bir başka babası bulunan çocuk (örneğin evlilik karinesi ile başka bir kocanın çocuğu sayılan çocuk) tanınamaz. Bu durumda önce mevcut soybağının reddi davası açılmalıdır. Tanıma işlemi geriye etkilidir; çocuk, doğduğu andan itibaren tanıyanın çocuğu sayılır. Ana, çocuk, Cumhuriyet savcısı, Hazine ve ilgililer ise gerçeğe aykırı tanımanın iptalini dava edebilir (TMK m.298). Tanıma, nüfus idaresince ana ve çocuğa bildirilir (TMK m.296).

Tanımanın İptali: Kim, Hangi Sürede Dava Açabilir?

Tanıma, babanın tek taraflı beyanıyla soybağı kurduğundan, gerçeğe aykırı veya sakat iradeyle yapılmış tanımaya karşı kanun iki ayrı iptal yolu öngörür. Birincisi tanıyanın kendisine aittir: tanıyan, yanılma, aldatma veya korkutma sebebiyle tanımanın iptalini dava edebilir; dava ana ve çocuğa karşı açılır (TMK m.297). İkincisi ilgililere aittir: ana, çocuk, çocuğun ölümü hâlinde altsoyu, Cumhuriyet savcısı, Hazine ve ilgili herkes tanımanın iptalini dava edebilir; dava tanıyana, ölmüşse mirasçılarına karşı açılır (TMK m.298).

Beş yıllık üst sınıra yönelik iptal başvurusu Anayasa Mahkemesince reddedilmiştir (AYM E.2019/102, K.2019/99). Tanımanın biçimi ve iptal sebepleri için tanıma ve tanımanın iptali (TMK m.295-300), hazır metin için tanıma beyanı dilekçesi örneği sayfalarımıza bakabilirsiniz.

3) Babalık Davası ile Soybağının Kurulması

Baba tanımaya yanaşmıyorsa veya tanımanın koşulları oluşmamışsa soybağı, babalık davası ile mahkeme kararı çerçevesinde kurulabilir. TMK m.301 hükmü uyarınca ana ve çocuk babalık davası açma hakkına sahiptir. Bu dava aile mahkemesinde açılır ve iddia edilen baba davalı sıfatını taşır. Baba hayatta değilse mirasçıları davalı olarak gösterilir.

Babalık davasında ispat yükü davacıya aittir. Modern uygulamada genetik inceleme (DNA testi) belirleyici delildir ve babalığı çok yüksek bir olasılıkla ortaya koyar. Ayrıca davalının doğumdan önceki üç yüzüncü gün ile yüz sekseninci gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunması babalık karinesi sayılır (TMK m.302). Mahkeme, tarafların rıza göstermesi hâlinde veya re’sen DNA testi yaptırılmasına karar verebilir. İddia edilen baba testten haklı sebep olmaksızın kaçınırsa HMK m.292 uyarınca incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verilir; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu yolun TMK m.284/2’deki aleyhe yorumdan önce işletilmesi gerektiğini kabul etmiştir (18.10.2018, E.2017/8-1927, K.2018/1471). Ayrıca ana ile davalı arasındaki cinsel birliktelik dönemi, tanık ifadeleri, mektuplar, fotoğraflar, mesajlar gibi deliller de kullanılabilir. Yargılama sonucu babalığın kabul edilmesi hâlinde çocuk ile baba arasındaki soybağı resmen tespit edilir ve nüfus siciline işlenir.

Babalık Davasında Süreler ve Anayasa Mahkemesi İptalleri

Babalık davasında süre meselesi, ana ile çocuk bakımından farklıdır ve Anayasa Mahkemesi kararlarıyla önemli ölçüde değişmiştir. TMK m.303 uyarınca dava çocuğun doğumundan önce veya sonra açılabilir; ananın dava hakkı ise doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer. Çocuk için öngörülen bir yıllık süre Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir (AYM 27.10.2011, E.2010/71, K.2011/143). Gecikmenin haklı bir sebebe dayanması hâlinde tanınan bir aylık ek sürenin çocuk yönünden uygulanmasına ilişkin kısım da iptal edilmiştir (AYM 15.03.2012, E.2011/116, K.2012/39). Bu kararlar sonucunda çocuk, babalık davasını herhangi bir süreye bağlı olmaksızın açabilir.

Haklı sebep kavramı uygulamada geniş yorumlanabilir. Hukuk Genel Kurulu, davalı erkeğin evlenme vaadi gibi oyalayıcı davranışları nedeniyle ananın süreyi kaçırmasını haklı sebep olarak değerlendirmiştir (YHGK E.2023/383, K.2024/294). Ana süreyi kaçırmış olsa bile çocuk adına, çocuk için atanacak kayyım aracılığıyla babalık davası açılabilir. Süre hesabı için soybağı süre hesaplama aracımızı, dava süreci için babalık davası (TMK m.301-303) rehberimizi kullanabilirsiniz.

Babalık Karinesi ve DNA İncelemesi

Davacının işini kolaylaştıran ilk araç kanuni karinedir: davalının, çocuğun doğumundan önceki üç yüzüncü gün ile yüz sekseninci gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunmuş olması, babalığa karine sayılır (TMK m.302/1). Bu süre dışındaki bir ilişkinin gerçek gebelik dönemine denk geldiği gösterilirse karine yine uygulanır. Davalı, baba olamayacağını veya bir üçüncü kişinin babalığının daha kuvvetli olduğunu ispat ederse karine düşer (TMK m.302/3).

Uygulamada belirleyici delil genetik incelemedir. HMK m.292 uyarınca soybağının belirlenmesi için herkes, incelemenin zorunlu, bilimsel ve sağlık bakımından tehlikesiz olması koşuluyla kan veya doku alınmasına katlanmakla yükümlüdür; haklı sebep olmaksızın kaçınan hakkında hâkim incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verir. Hukuk Genel Kurulu, babalık davasında bu özel ve sonraki hükmün öncelikle uygulanması gerektiğini, davalının incelemeye katılmamasının TMK m.284/2 uyarınca doğrudan aleyhine yorumlanarak karar verilemeyeceğini kabul etmiştir (YHGK 18.10.2018, E.2017/8-1927, K.2018/1471). Karara göre izlenecek sıra şöyledir:

1. Meşruhatlı davet. Davalıya, örnek vermek üzere belirli gün ve yerde hazır bulunması ve gelmezse zor kullanılacağı ihtarıyla davetiye gönderilir.
2. Zor kullanma kararı. Davalı gelmez veya örnek vermezse incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verilir.
3. Karar. Genetik inceleme raporu alındıktan sonra babalık hakkında hüküm kurulur.

Ananın Mali İstemleri (TMK m.304)

Babalık davası yalnız çocuğun haklarını değil, ananın gebelik ve doğum nedeniyle uğradığı malî yükleri de kapsar. TMK m.304 uyarınca ana, babalık davasıyla birlikte veya ayrı olarak, babadan veya mirasçılarından doğum giderlerini, doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderlerini ve gebelik ile doğumun gerektirdiği diğer giderleri isteyebilir. Çocuk ölü doğmuş olsa bile hâkim bu giderlere hükmedebilir. Ananın üçüncü kişilerden veya sosyal güvenlik kurumlarından aldığı ödemeler, hakkaniyetin gerektirdiği ölçüde bu tutardan düşülür.

4) Velayet Meselesi — TMK m.337

Evlilik dışı doğan çocuğun velayet meselesi TMK m.337 hükmü ile düzenlenmiştir. Bu düzenleme uyarınca “ana ile baba evli değilse velâyet anaya aittir. Ana küçük, kısıtlı veya ölmüş ya da velâyet kendisinden alınmışsa hâkim, çocuğun menfaatine göre, vasi atar veya velâyeti babaya verir.” Yani genel kural olarak evlilik dışı doğan çocuğun velayeti anaya aittir; bu durum çocuğun ana ile daha güçlü biyolojik bağ kurmasına ve genellikle bakımının ana tarafından yapılmasına dayanır.

Ancak bu kural mutlak değildir. Ana bazı durumlarda velayeti kullanamayabilir: (i) ana küçük ise (18 yaşından küçük), (ii) ana kısıtlı ise (mahkeme tarafından kısıtlanmış), (iii) ana ölmüşse, (iv) velayet anadan alınmışsa (TMK m.348 kapsamında). Bu durumlarda hâkim çocuğun üstün yararına göre karar verir; velayet babaya verilebilir veya çocuğa vasi atanabilir. Baba ile çocuk arasındaki soybağı tanıma veya babalık davası ile kurulmadan velayet konusu babaya bağlanmaz. Yani babanın önce soybağını kurdurması, sonra velayet meselesini değerlendirmesi gerekir. Ana ve babanın birlikte yaşaması, kanun gereği anaya ait olan velayeti kendiliğinden değiştirmez; evli olmayan ana ve baba için ortak velayet kanunda ayrıca düzenlenmemiştir.

Velayetin Babaya Verilmesi ve Kişisel İlişki

Ana ve baba evli değilse velayet kanun gereği anaya aittir (TMK m.337). Anayasa Mahkemesi, evlilik dışı doğan çocuğun velayetini anaya veren bu kurala yönelik iptal başvurusunu reddetmiştir (AYM 13.11.2008, E.2005/53, K.2008/161). Tanıma veya babalık hükmü, velayeti kendiliğinden babaya geçirmez. Ana velayeti kullanabildiği sürece velayet anada kalır; babanın velayeti alabilmesi için, çocuğun üstün yararını tehlikeye düşüren durumları ileri sürerek velayetin anadan kaldırılmasını ve kendisine verilmesini ayrı bir davayla istemesi gerekir (TMK m.337, m.348).

Velayet anada kalsa bile soybağı kurulan baba, çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir (TMK m.323). Kişisel ilişkinin düzenlenmesi, görüş günleri ve teslim usulü için kişisel ilişki (TMK m.323) ve kişisel ilişki standart takvimi yazılarımıza bakabilirsiniz.

5) Nafaka Yükümlülüğü — TMK m.327

Evlilik dışı doğan çocuğun nafaka hakkı, evlilik içi doğan çocuk ile aynıdır. TMK m.327/1 hükmü uyarınca “çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır.” Bu yükümlülük, soybağının kurulmasıyla birlikte doğar. Baba ile çocuk arasındaki soybağı tanıma veya babalık davası ile kurulduğunda baba, çocuk için nafaka ödemekle yükümlü hâle gelir.

Nafaka miktarı; ebeveynlerin ekonomik durumu, çocuğun ihtiyaçları, çocuğun yaşam standardı göz önünde bulundurularak belirlenir. Nafaka aile mahkemesi tarafından hükmedilir ve belirli aralıklarla (genellikle aylık) ödenir. Nafaka miktarı sabit değildir; durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır (TMK m.331). Enflasyon, çocuğun ihtiyaçlarının artması, ebeveynlerin ekonomik durumundaki değişiklikler nafaka uyarlaması için gerekçe olabilir. Çocuk ergin olduktan (18 yaş) sonra eğitim ihtiyacı devam ediyorsa nafaka devam edebilir; ancak bu durumda çocuğun kendi başvurusu ile talep edilir. Nafaka ödenmemesi durumunda icra takibi başlatılabilir; ödeme kapasitesinin bulunmasına rağmen nafaka ödemeyen ebeveyn için tazyik hapsi (İİK m.344) uygulanabilir.

Babalık Davasıyla Birlikte Nafaka: Geçici ve Kalıcı Nafaka

Babanın nafaka borcu soybağının kurulmasıyla doğar; ancak çocuğun ihtiyacı dava süresince de devam eder. Bu nedenle kanun, babalık davasıyla birlikte nafaka istenmesi hâlinde, hâkimin babalık olasılığını kuvvetli bulursa hüküm verilmeden önce çocuk için uygun nafakaya karar verebileceğini öngörür (TMK m.333). Geçici nafaka, ancak nafaka talebi babalık davasıyla birlikte ileri sürülmüşse mümkündür; bu nedenle dava dilekçesinde iki talep birlikte yazılmalıdır.

Nafakanın miktarı çocuğun ihtiyaçlarına, ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçlerine göre belirlenir; çocuğun kendi geliri de dikkate alınır. Nafaka her ay peşin olarak ödenir ve hâkim istem üzerine gelecek yıllar için artış belirleyebilir (TMK m.330). Babalık davası dışında da çocuğa fiilen bakan ebeveyn, çocuk adına diğer ebeveyne karşı nafaka davası açabilir (TMK m.329). Koşullar önemli ölçüde değişirse hâkim istem üzerine nafakayı yeniden belirler veya kaldırır (TMK m.331).

İştirak nafakasının kapsamı için iştirak nafakası neleri kapsar, ergin çocuğun eğitim nafakası için eğitim nafakası (TMK m.328) yazılarımıza bakabilirsiniz.

6) İsim ve Miras Hakları

Evlilik dışı doğan çocuğun isim hakkı TMK hükümlerinde düzenlenmiştir. Babayla soybağı kurulmamış çocuk uygulamada annenin hanesine ve soyadıyla nüfusa kaydedilir. Tanıma veya babalığa hüküm kararıyla soybağı kurulduğunda çocuk, babasının hanesine baba adı ve soyadıyla nakledilir (5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.28/4). Anayasa Mahkemesi, TMK m.321’deki “evli değilse ananın” ibaresini iptal etmiştir (E.2005/114, K.2009/105); iptal hükmü kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı 07.10.2009 tarihinden bir yıl sonra yürürlüğe girmiştir. Doğum bildirimi ve tescil adımları için Evlilik Dışı Doğan Çocuk Nüfusa Nasıl Kaydedilir? rehberine bakabilirsiniz.

Miras hakları bakımından evlilik dışı doğan çocuk, evlilik içi doğan çocuk ile eşittir. Soybağının kurulmasıyla birlikte çocuk, hem ana hem baba tarafından mirasçı sayılır (TMK m.498). Ana ölürse çocuk, TMK’nın miras hükümleri çerçevesinde ana malvarlığından pay alır. Baba ölürse ve soybağı tanıma veya babalık davası ile kurulmuşsa çocuk, baba malvarlığından da pay alır. Ancak baba ile soybağı kurulmadan çocuk baba mirasçısı sayılmaz. Bu nedenle özellikle babanın ölümü öncesinde soybağının resmen kurulması önemlidir. Vatandaşlık bakımından ise Türk vatandaşı anneden doğan çocuk doğumla Türk vatandaşıdır; Türk vatandaşı babadan ve yabancı anneden doğan çocuk soybağı kurulunca Türk vatandaşlığını kazanır (5901 s.K. m.7).

Ana ve Baba Sonradan Evlenirse

Ana ve baba çocuğun doğumundan sonra birbirleriyle evlenirse, evlilik dışında doğan çocuk kendiliğinden evlilik içinde doğan çocuklara ilişkin hükümlere tabi olur (TMK m.292). Bu durumda ayrıca tanıma veya mahkeme kararı gerekmez. Ancak çocuğun hukuken başka bir erkekle soybağı bulunuyorsa, sonradan evlenme bu soybağını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; önce o soybağının reddi gerekir. Evlilik karinesi ve soybağının reddi için babalık karinesi ve soybağının reddi (TMK m.286-289) yazımıza bakabilirsiniz.

Vatandaşlık: Annenin ve Babanın Uyruğuna Göre

Evlilik dışında doğan çocuğun Türk vatandaşlığı, Türk vatandaşı olan ebeveynin ana mı baba mı olduğuna göre farklı işler. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 7. maddesi uyarınca Türk vatandaşı ana ve yabancı babadan evlilik birliği dışında doğan çocuk doğumla Türk vatandaşıdır. Türk vatandaşı baba ve yabancı anneden evlilik birliği dışında doğan çocuk ise soybağının kurulmasını sağlayan usul ve esaslar yerine getirildiğinde Türk vatandaşlığını kazanır. Bu nedenle yabancı anneden doğan çocuk için tanıma veya babalık hükmü yalnız soybağı ve miras bakımından değil, vatandaşlık bakımından da belirleyicidir.

Hangi Durumda Hangi Yol?

Evlilik dışı doğan çocuk için izlenecek yol, babanın tutumuna, hayatta olup olmamasına ve çocuğun başka bir erkekle soybağı bulunup bulunmamasına göre değişir. Aşağıdaki tablo en sık karşılaşılan durumları özetler.

Babanın çocuğu kabul etmediği durumlarda pratik adımlar için çocuğumun babası kabul etmiyor yazımıza, yardımcı üreme yöntemleriyle doğan çocuklarda soybağı için tüp bebek ve soybağı yazımıza bakabilirsiniz.

7) Pratik Öneriler ve Süreç Yönetimi

Evlilik dışı doğan çocuk ile ilgili hukuki meselelerde pratik öneriler şunlardır: (i) çocuğun doğumu sonrası ana, doğumu nüfus sicilinde derhal kayda geçirmelidir, (ii) baba tanıyor ise tanıma işlemi hızla yapılmalı ve nüfus sicilinde kayda geçirilmelidir, (iii) baba tanımaya yanaşmıyorsa babalık davası düşünülmeli, (iv) DNA testi için hazırlıklı olunmalı, (v) nafaka ve velayet konularında uzman aile hukuku avukatı desteği alınmalıdır.

Ana için özellikle vurgulanması gereken hususlar: (i) çocuğun temel haklarını korumak amacıyla resmî işlemlerin geciktirilmemesi, (ii) baba ile ilişkinin düzenlenmesi için hukuki adımların atılması, (iii) nafaka hakkının takibi ve gerektiğinde icra süreçlerinin başlatılması. Baba için önemli hususlar: (i) tanıma işleminin resmi biçimde yapılması (sözlü kabul yeterli değildir), (ii) çocuk ile kişisel ilişki hakkı için gerekli hukuki adımların atılması, (iii) nafaka yükümlülüğünün düzenli yerine getirilmesi. Bu tür karmaşık aile hukuku süreçlerinde uzman avukat desteği hem tarafların haklarının korunması hem de çocuğun üstün yararının sağlanması için son derece önemlidir. Aile mahkemelerindeki davalar duygusal olarak yıpratıcıdır; profesyonel destek hem hukuki hem de psikolojik boyutlarda büyük yarar sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Evlilik dışı doğan çocuğun hakları evlilik içi doğanla eşit mi?

Evet. Anayasa’nın eşitlik ilkesi, Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ve TMK m.282 uyarınca evlilik içi ve evlilik dışı doğan çocuklar arasında hak ayrımı yoktur. Soybağı kurulduktan sonra miras ve nafaka bakımından haklar eşittir; velayet (TMK m.337) ve vatandaşlık (5901 s.K. m.7) bakımından ise özel kurallar vardır.

Evlilik dışı doğan çocuğun velayeti kime aittir?

TMK m.337 uyarınca ana ile baba evli değilse velayet anaya aittir. Ana küçük, kısıtlı veya ölmüş ya da velayet anadan alınmışsa hâkim çocuğun menfaatine göre karar verir; velayeti babaya verebilir veya vasi atayabilir.

Baba çocuğu nasıl tanıyabilir?

TMK m.295 uyarınca tanıma; babanın nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvurusu, resmî senet veya vasiyetnamedeki beyan ile yapılır. Tanıyan küçük veya kısıtlı ise veli veya vasisinin de rızası gerekir (TMK m.295/2); tanıma özgür iradeyle yapılmalıdır.

Baba tanımıyorsa ne yapılır?

Babalık davası açılabilir. TMK m.301 uyarınca ana ve çocuk babalık davası açma hakkına sahiptir. Dava aile mahkemesinde açılır ve DNA testi belirleyici delildir. Baba testten haklı sebep olmaksızın kaçınırsa HMK m.292 uyarınca inceleme zor kullanılarak yaptırılır.

Evlilik dışı doğan çocuk için nafaka istenebilir mi?

Evet. TMK m.327/1 uyarınca çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır. Bu yükümlülük soybağının kurulmasıyla doğar. Nafaka aile mahkemesi tarafından hükmedilir ve koşullara göre uyarlanabilir.

Çocuk babasının soyadını alabilir mi?

Babayla soybağı kurulmamış çocuk uygulamada annenin hanesine ve soyadıyla kaydedilir. Tanıma veya babalığa hüküm kararıyla soybağı kurulan çocuk ise babasının hanesine baba adı ve soyadıyla nakledilir (5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.28/4). Anayasa Mahkemesi, TMK m.321’deki “evli değilse ananın” ibaresini iptal etmiştir (E.2005/114, K.2009/105).

Miras hakları nasıldır?

Evlilik dışı doğan çocuk, soybağının kurulmasıyla birlikte ana ve baba tarafından mirasçı sayılır. Ana ölürse çocuk ana malvarlığından, baba ölür ve soybağı kurulmuşsa çocuk baba malvarlığından pay alır. Ancak babası ile soybağı kurulmadan çocuk baba mirasçısı sayılmaz.

Babalık davası ne kadar sürede açılmalıdır?

Ananın dava hakkı doğumdan itibaren bir yıl geçmekle düşer (TMK m.303). Çocuk için öngörülen süre Anayasa Mahkemesince iptal edildiğinden (AYM E.2010/71, K.2011/143) çocuk adına babalık davası süre sınırı olmaksızın açılabilir.

Baba DNA testine gelmezse ne olur?

HMK m.292 uyarınca haklı sebep olmaksızın kaçınan hakkında inceleme zor kullanılarak yapılır. Hukuk Genel Kurulu, önce zor kullanma ihtarlı davet ve zorla inceleme yoluna gidilmesi gerektiğini, kaçınmanın doğrudan aleyhe yorumlanamayacağını kabul etmiştir (YHGK 18.10.2018, E.2017/8-1927, K.2018/1471).

Doğum masraflarını babadan isteyebilir miyim?

Evet. TMK m.304 uyarınca ana, doğum giderlerini, doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderlerini ve gebelik ile doğumun gerektirdiği diğer giderleri babadan veya mirasçılarından isteyebilir; çocuk ölü doğsa bile bu giderlere hükmedilebilir.

Babalık davası sürerken çocuk için nafaka alınabilir mi?

Evet. Babalık davasıyla birlikte nafaka da istenmişse ve hâkim babalık olasılığını kuvvetli bulursa, hüküm verilmeden önce çocuk için uygun nafakaya karar verebilir (TMK m.333).

Ana ve baba sonradan evlenirse çocuğun durumu ne olur?

Çocuk kendiliğinden evlilik içinde doğan çocuklara ilişkin hükümlere tabi olur (TMK m.292). Ancak çocuğun başka bir erkekle soybağı varsa önce o soybağının ortadan kaldırılması gerekir.

Yabancı anneden doğan çocuk Türk vatandaşı olur mu?

Türk vatandaşı babadan ve yabancı anneden evlilik dışında doğan çocuk, tanıma veya babalık hükmüyle soybağı kurulduğunda Türk vatandaşlığını kazanır (5901 s.K. m.7). Türk vatandaşı anneden doğan çocuk ise doğumla Türk vatandaşıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.