Kardeşime Düğün Yaptı, Bana Yapmadı: Eğitim, Çeyiz ve Düğün Giderleri Denkleştirmeye Girer mi?

Sağlığında yapılan harcamaları hesaba katalım

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

4721 s. TMK m.669

Yasal mirasçılar, mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlararası karşılıksız kazandırmaları, denkleştirmeyi sağlamak için terekeye geri vermekle birbirlerine karşı yükümlüdürler. Mirasbırakanın çeyiz veya kuruluş sermayesi vermek ya da bir malvarlığını devretmek veya borçtan kurtarmak ve benzerleri gibi karşılık almaksızın altsoyuna yapmış olduğu kazandırmalar, aksi mirasbırakan tarafından açıkça belirtilmiş olmadıkça, denkleştirmeye tabidir.

Eşe yapılan kazandırma denkleştirmeye girmez

Hüküm yalnızca altsoya yapılan kazandırmaları kapsar. Miras bırakanın sağ kalan eşine, kardeşine veya üçüncü kişilere yaptığı bağışlar denkleştirmeye tabi değildir. Bu, ikinci evlilik dosyalarında sıkça yaşanan bir hayal kırıklığıdır: önceki evlilikten olan çocuklar, babalarının ikinci eşine yaptığı devirler için denkleştirme ister ve talep hukuki dayanaktan yoksun kalır. O tür kazandırmalar için tenkis veya muris muvazaası yollarına başvurulmalıdır.

4721 s. TMK m.674

Çocukların eğitim ve öğrenimi için yapılan giderler sebebiyle geri verme yükümlülüğü, mirasbırakanın aksini arzu ettiği ispat edilmedikçe, ancak alışılmış ölçüyü aşan kısım için mevcuttur. Eğitim ve öğrenimini tamamlamamış olan veya engelli durumda bulunan çocuklara, paylaşmada hakkaniyete uygun bir ödeme yapılır.

Ölçü aşılmadıkça hesaba katılmaz

Kural şudur: olağan eğitim gideri denkleştirmeye girmez. Bir çocuğun üniversitede okutulmuş olması, tek başına diğer kardeşlere denkleştirme hakkı vermez. Ancak «alışılmış ölçüyü aşan» bir gider varsa — örneğin ailenin ekonomik durumuyla orantısız bir yurt dışı eğitim finansmanı — aşan kısım hesaba katılabilir. Ölçüt, ailenin sosyal ve ekonomik durumu ile diğer çocuklar için yapılanlarla karşılaştırmadır.

Eğitim gideri tartışmasını doğru zemine oturtalım

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

4721 s. TMK m.671

Mutat hediyeler ile evlenme sırasında yapılan geleneksel giderler denkleştirmeye tabi değildir. Altsoy hısımlarının evlenmelerinde geleneğe uygun olarak yapılan çeyiz giderleri hakkında denkleştirme, mirasbırakanın aksini arzu ettiği ispat edilmedikçe, bütün altsoy hısımlarına eşit bir biçimde davranma ölçüsünde istenebilir.

Kilit ölçüt: eşit davranma

TMK m.671/2’nin getirdiği ölçüt, uygulamada en çok işe yarayan cümledir: çeyiz giderleri bakımından denkleştirme, bütün altsoy hısımlarına eşit biçimde davranma ölçüsünde istenebilir. Yani mesele harcamanın miktarı değil karşılaştırmadır. Baba tüm çocuklarına benzer ölçüde düğün yapmışsa denkleştirme gündeme gelmez. Birine yapıp diğerine yapmamışsa, eşitliği sağlayacak ölçüde talepte bulunulabilir. Bu nedenle bu dosyalarda toplanacak delil, tek bir düğünün faturası değil tüm kardeşler için yapılan harcamaların karşılaştırmalı dökümüdür.

4721 s. TMK m.673/1

Denkleştirme, kazandırmanın denkleştirme anındaki değerine göre yapılır.

Önce hangi kuruma dayanacağınıza karar verin

Bir bağış hem denkleştirmeye hem tenkise konu olabiliyorsa, hangi yola dayanılacağı hesabın sonucunu belirler. Uzun süre önce yapılmış ve o günden bu yana değeri çok artmış bir taşınmaz bağışında denkleştirme, tenkise göre belirgin biçimde yüksek sonuç verir. Buna karşılık denkleştirme yalnızca altsoya yapılan kazandırmalarda mümkündür ve saklı pay şartı aranmaz. Dava kurgulanırken bu iki ölçüt birlikte değerlendirilmelidir.

4721 s. TMK m.670

Denkleştirme, kazandırmanın geri verilmesi veya değerinin miras payına mahsup edilmesi suretiyle yapılır.

📄 Denkleştirme Talepli Dava Dilekçesi Örneği (Eğitim, Çeyiz ve Kazandırmalar)

... ( ) ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE

DAVACI  : ...  (TC: ...)
VEKİLİ  : Av. ...
DAVALILAR : ... ve ...  (Diğer mirasçılar)

KONU : TMK m.669 vd. uyarınca DENKLEŞTİRME ve mirasın paylaşılması
istemlerimizdir.

DAVA DEĞERİ : Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik
... TL (HMK m.107 uyarınca belirsiz alacak davası)

AÇIKLAMALAR :

1. Müteveffa ... , .../.../2026 tarihinde vefat etmiştir. Taraflar
   müteveffanın çocukları olup, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2026/...
   sayılı mirasçılık belgesi uyarınca mirasçılardır.

2. Müteveffa, sağlığında çocuklarına EŞİT OLMAYAN kazandırmalarda
   bulunmuştur.

I. DAVALI ...  YÖNÜNDEN — TAŞINMAZ DEVRİ (TMK m.669)

3. Müteveffa, .../.../.... tarihinde ... ada ... parsel sayılı
   taşınmazı davalıya KARŞILIKSIZ olarak devretmiştir. Tapu işlem
   dosyası ektedir.

4. TMK m.669/2 uyarınca "Mirasbırakanın ÇEYİZ veya KURULUŞ SERMAYESİ
   vermek ya da bir MALVARLIĞINI DEVRETMEK veya borçtan kurtarmak ve
   benzerleri gibi karşılık almaksızın ALTSOYUNA yapmış olduğu
   kazandırmalar, aksi mirasbırakan tarafından AÇIKÇA BELİRTİLMİŞ
   OLMADIKÇA, denkleştirmeye tabidir."

5. Müteveffanın anılan devri denkleştirme dışı bırakma yönünde açık
   bir iradesi BULUNMAMAKTADIR.

II. DAVALI ...  YÖNÜNDEN — KURULUŞ SERMAYESİ

6. Müteveffa, davalıya .../.../.... tarihinde iş kurması için ... TL
   sermaye vermiştir. Banka kayıtları ektedir. Bu kazandırma TMK
   m.669'da açıkça sayılan KURULUŞ SERMAYESİ niteliğindedir.

III. ÇEYİZ VE EVLENME GİDERLERİ YÖNÜNDEN (TMK m.671)

7. Müteveffa, davalı ...  'ın evlenmesinde ... TL tutarında çeyiz
   ve düzen masrafı yapmış; buna karşılık müvekkilin evlenmesinde
   BENZER BİR HARCAMA YAPILMAMIŞTIR.

8. TMK m.671/2 uyarınca "Altsoy hısımlarının evlenmelerinde geleneğe
   uygun olarak yapılan ÇEYİZ GİDERLERİ hakkında denkleştirme,
   mirasbırakanın aksini arzu ettiği ispat edilmedikçe, BÜTÜN ALTSOY
   HISIMLARINA EŞİT BİR BİÇİMDE DAVRANMA ÖLÇÜSÜNDE istenebilir."

9. Bu itibarla, kardeşler arasında EŞİTLİĞİ SAĞLAYACAK ÖLÇÜDE
   denkleştirme talep etmekteyiz.

IV. EĞİTİM GİDERLERİ YÖNÜNDEN (TMK m.674)

10. Davalı ...  , müteveffa tarafından yurt dışında okutulmuş ve
    ... yıl boyunca eğitim, konaklama ve geçim giderleri
    karşılanmıştır. Ödemelere ilişkin kayıtlar ektedir.

11. TMK m.674/1 uyarınca eğitim giderleri sebebiyle geri verme
    yükümlülüğü, "ALIŞILMIŞ ÖLÇÜYÜ AŞAN KISIM" için mevcuttur.
    Müteveffanın ekonomik durumu ve diğer çocuklar için yapılan
    harcamalar dikkate alındığında, anılan giderlerin alışılmış
    ölçüyü AŞTIĞI kanaatindeyiz.

12. Ayrıca müvekkil, ailenin ekonomik koşulları nedeniyle eğitimini
    TAMAMLAYAMAMIŞTIR. TMK m.674/2 uyarınca "Eğitim ve öğrenimini
    TAMAMLAMAMIŞ olan ... çocuklara, paylaşmada HAKKANİYETE UYGUN
    BİR ÖDEME YAPILIR." Bu yönde de talepte bulunuyoruz.

V. DEĞERLEME

13. TMK m.673 uyarınca denkleştirme, kazandırmanın DENKLEŞTİRME
    ANINDAKİ DEĞERİNE göre yapılır. Bu itibarla değerlemenin
    ÖLÜM TARİHİ DEĞİL, denkleştirme anı esas alınarak yapılmasını
    talep ederiz.

HUKUKİ SEBEPLER : 4721 s. TMK m.642, 669, 670, 671, 673, 674, 675;
6100 s. HMK m.107 ve ilgili sair mevzuat.

DELİLLER : Mirasçılık belgesi, tapu kayıtları ve tapu işlem dosyaları,
banka hesap hareketleri, eğitim kurumu kayıtları ve ödeme belgeleri,
düğün ve çeyiz harcamalarına ilişkin belge ve tanık beyanları,
müvekkilin eğitim durumunu gösterir belgeler, keşif, bilirkişi
incelemesi ve her türlü yasal delil.

TALEP SONUCU :

1- Müteveffanın davalılara yaptığı kazandırmaların TMK m.669 vd.
   uyarınca DENKLEŞTİRMEYE TABİ OLDUĞUNUN TESPİTİNE,

2- Kazandırmaların TMK m.673 uyarınca DENKLEŞTİRME ANINDAKİ
   DEĞERLERİNİN keşif ve bilirkişi incelemesiyle TESPİTİNE,

3- Çeyiz giderleri yönünden TMK m.671/2 uyarınca EŞİT DAVRANMA
   ÖLÇÜSÜNDE denkleştirme yapılmasına,

4- Eğitim giderleri yönünden TMK m.674/1 uyarınca ALIŞILMIŞ ÖLÇÜYÜ
   AŞAN KISIM bakımından denkleştirme yapılmasına,

5- TMK m.674/2 uyarınca müvekkile HAKKANİYETE UYGUN BİR ÖDEME
   yapılmasına,

6- Terekenin bu esaslara göre PAYLAŞILMASINA,

7- Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara
   yükletilmesine

karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.  .../.../2026

                                                    Davacı Vekili
                                                       Av. ...

Karşılaştırmalı döküm hazırlayın

Bu davalarda tek bir kazandırmayı ispatlamak yeterli değildir; mahkemeye sunulması gereken şey karşılaştırmalı bir tablodur: hangi çocuğa, ne zaman, ne verilmiş. Çünkü hem TMK m.671/2’deki «eşit davranma ölçüsü» hem m.674’teki «alışılmış ölçü» bir karşılaştırma gerektirir. Tek taraflı bir döküm, hâkime eşitsizliğin varlığını gösteremez. Tapu, banka ve okul kayıtları çocuk çocuk taranmalı ve tek bir tabloda birleştirilmelidir.

Denkleştirme geriye ödeme doğurmaz

Bu örnekte birinci çocuk payından fazlasını almış olsaydı — örneğin kendisine 5.000.000 TL’lik bir daire verilmiş olsaydı — aşan 1.000.000 TL’yi kardeşlerine geri ödemesi gerekmezdi. TMK m.675 uyarınca miras payını aşan kazandırmalar bakımından özel bir düzen vardır ve kural olarak aşan kısmın iadesi istenemez; yalnızca saklı payı zedeliyorsa tenkis gündeme gelir. Bu, denkleştirme ile tenkis arasındaki en pratik farklardan biridir.

Karşı tarafın en güçlü savunması

Denkleştirme davasında karşı taraf, kendisine yapılan devrin bakım karşılığı olduğunu ileri sürer. Bu savunma kabul edilirse işlem ivazlı sayılır ve denkleştirme dışında kalır. Davacı tarafın buna karşı göstermesi gereken şey, ortada gerçek bir karşılık ilişkisi bulunmadığıdır: bakımın fiilen kim tarafından yapıldığı, bakım giderlerinin kimin karşıladığı ve devrin bakımdan çok önce mi yapıldığı araştırılmalıdır. Tapuda bağış olarak görünen bir devirde bu savunma daha zayıf kalır.

Tenkis hesabında sağlararası kazandırmalar terekeye eklenir. Tasarruf edilebilir kısım, terekenin ölüm günündeki durumuna göre hesaplanır; mirasbırakanın borçları, cenaze giderleri ile birlikte yaşadığı ve bakımını üstlendiği kişilerin üç aylık geçim giderleri indirilir; tenkise tabi sağlararası kazandırmalar ise terekeye eklenir (TMK m.507-508). Bu ekleme yapılmadan bulunan saklı pay gerçeği yansıtmaz.

Miras dosyanız için Ankara’dan hukuki destek

📞 0554 648 37 15

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara