Miras Kalan Araç: İntikal, Satış, Sigorta ve Trafik Cezaları Kimin Sorumluluğunda?

Terekedeki araç, taşınmazdan tümüyle farklı bir rejime tabidir. İntikal tapuda değil noterde yapılır, kullanılmasa dahi vergi ve sigorta yükümlülüğü işlemeye devam eder ve ölümden sonra kesilen cezalar ayrı bir sorun doğurur. Üstelik araç, terekedeki en hızlı değer kaybeden kalemdir.

Bu rehberin dayandığı mevzuat

Araç Neden Farklı?

Terekedeki diğer mallarla karşılaştırıldığında aracın üç ayırt edici özelliği vardır.

Araç ile taşınmazın karşılaştırması

İntikal mi, Doğrudan Satış mı?

Mirasçıların önünde iki yol vardır ve seçim, aracın akıbetine göre yapılmalıdır.

İki yolun karşılaştırması

Uygulamada mirasçıların, önce kendi adlarına tescil yaptırmadan aracı doğrudan üçüncü kişiye satabilmesine imkân tanınmaktadır. Araç satılacaksa bu yol hem masraf hem zaman kazandırır.

Gerekli Belgeler

Araç intikalinde gerekli belgeler

Bu listedeki en sık sorun çıkaran kalem ödenmemiş trafik cezalarıdır. Devir işlemi sırasında ceza sorgusu yapılır ve ödenmemiş ceza bulunması işlemi engelleyebilir.

Ölüm Sonrası Cezalar

Miras dosyalarında sık yaşanan bir durum, aracın vefat sonrasında bir yakın tarafından kullanılmaya devam edilmesi ve bu dönemde ceza kesilmesidir.

Cezanın tarihine göre sorumluluk

Ölüm tarihinden sonra işlenen bir ihlalden müteveffanın sorumlu tutulması mümkün değildir. Bu hâlde kanunda öngörülen süre içinde sulh ceza hâkimliğine başvurularak itiraz edilir.

BÖLÜM 1 — MİRASÇILAR ARASI MUVAFAKATNAME

MUVAFAKATNAME

Müteveffa ...  (TC: ...) 'dan intikal eden ... plakalı, ... marka
... model araca ilişkin olarak, aşağıda imzası bulunan mirasçılar
şu hususlarda mutabık kalmışlardır:

SEÇENEK A — BİR MİRASÇI ADINA TESCİL

1. Anılan aracın ...  (TC: ...) adına TESCİL EDİLMESİNE muvafakat
   ediyoruz.

2. Aracın değeri ... TL olarak kabul edilmiş olup, tescil yapılan
   mirasçı, diğer mirasçılara miras payları oranında ... TL
   DENKLEŞTİRME ödemesi yapacaktır.

3. Ödeme .../.../2026 tarihine kadar ... IBAN numaralı hesaba
   yapılacaktır.

SEÇENEK B — DOĞRUDAN SATIŞ

1. Anılan aracın ÜÇÜNCÜ KİŞİYE SATILMASINA ve satış işleminin
   mirasçılar adına tescil yaptırılmaksızın doğrudan yapılmasına
   muvafakat ediyoruz.

2. Satış bedelinin ... IBAN numaralı ortak hesaba yatırılmasına ve
   miras payları oranında paylaştırılmasına karar verilmiştir.

3. Satış işlemlerini yürütmek üzere ...  (TC: ...) YETKİLİ
   KILINMIŞTIR. Yetkili mirasçı, satış bedelini ve giderleri diğer
   mirasçılara belgeleyecektir.

ORTAK HÜKÜMLER

4. Ölüm tarihinden ÖNCEKİ trafik cezaları ve motorlu taşıtlar
   vergisi TEREKE BORCU olarak kabul edilmiş olup, miras payları
   oranında karşılanacaktır.

5. Ölüm tarihinden SONRAKİ cezalar bakımından, aracı fiilen kullanan
   kişinin sorumlu olduğu kabul edilmiştir.

6. Araç, işbu muvafakatname tarihine kadar ...  'ın zilyetliğinde
   bulunmuştur.

Tarih : .../.../2026

Mirasçı              Mirasçı              Mirasçı
  ...                  ...                  ...
 (İmza)               (İmza)               (İmza)

──────────────────────────────────────────────────────────────

BÖLÜM 2 — ÖLÜM SONRASI CEZAYA İTİRAZ DİLEKÇESİ

... SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE

BAŞVURAN : ...  (TC: ...)
VEKİLİ   : Av. ...
İDARE    : ... (Cezayı veren idare)
CEZA     : .../.../2026 tarih ve ... sayılı idari para cezası
TEBLİĞ TARİHİ : .../.../2026

KONU : İdari para cezasının KALDIRILMASI istemimizdir.

AÇIKLAMALAR :

1. ... plakalı araç, müteveffa ...  (TC: ...) adına kayıtlıdır.

2. Müteveffa .../.../2026 tarihinde VEFAT ETMİŞTİR. Vefat belgesi
   ve nüfus kayıt örneği ektedir.

3. İtiraza konu idari para cezası ise .../.../2026 tarihinde, yani
   müteveffanın VEFATINDAN SONRA işlendiği ileri sürülen bir fiil
   nedeniyle düzenlenmiştir.

4. Vefat etmiş bir kişinin trafikte bir ihlal gerçekleştirmesi FİİLEN
   VE HUKUKEN MÜMKÜN DEĞİLDİR. Anılan tarihte aracı kullanan kişi
   müteveffa olamaz.

5. Ceza, müteveffa adına kayıtlı plakaya düzenlenmiş olup, kabahatin
   FAİLİ müteveffa değildir. İhlal tarihinde aracı kullanan kişinin
   tespiti gerekmektedir.

6. Müvekkil, müteveffanın mirasçısı olmakla birlikte, anılan tarihte
   aracı KULLANMAMIŞ ve zilyetliğinde bulundurmamıştır.

HUKUKİ SEBEPLER : 5326 s. Kabahatler Kanunu m.7 vd., m.27; 2918 s.
Karayolları Trafik Kanunu ilgili hükümleri ve sair mevzuat.

DELİLLER : Vefat belgesi, nüfus kayıt örneği, mirasçılık belgesi,
araç tescil kaydı, ceza tutanağı, varsa görüntü kayıtları ve her türlü
yasal delil.

TALEP SONUCU :

1- İhlal tarihinde aracı kullanan kişinin TESPİTİ için ilgili
   idareden GÖRÜNTÜ VE TUTANAK KAYITLARININ celbine,

2- .../.../2026 tarih ve ... sayılı İDARİ PARA CEZASININ
   KALDIRILMASINA,

3- Yargılama giderlerinin idare üzerinde bırakılmasına

karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.  .../.../2026

                                                 Başvuran Vekili
                                                       Av. ...

Sigorta ve Vergi Yükümlülükleri

Araç kullanılmasa dahi bazı yükümlülükler işlemeye devam eder.

Araç kullanılmasa da süren yükümlülükler

Motorlu taşıtlar vergisi, taşıtın sicilde kayıtlı sahibi adına tahakkuk eder. İntikal yapılmadığında vergi müteveffa adına tahakkuk etmeye devam eder ve tereke borcu oluşur.

Adım Adım Yol Haritası

1. Aracın kimde olduğunu ilk günlerde belirleyin. Ceza sorumluluğu buna bağlanır.
2. Tescil kaydını çıkarın. Rehin ve haciz var mı?
3. Ceza sorgusu yapın ve tarihleri ayrıştırın. Ölüm öncesi / sonrası.
4. Zorunlu trafik sigortasını kontrol edin. Geçerli olmalı.
5. Kullanılacak mı satılacak mı karar verin. Yol buna göre seçilir.
6. Satılacaksa doğrudan satış yolunu kullanın. Ara tescil gereksizdir.
7. İlişik kesme belgesini alın. Devir için aranır.
8. Tüm mirasçıların katılımını sağlayın. Muvafakatname veya vekâletname.
9. Ölüm sonrası cezalara itiraz edin. Ödeme yapmayın.
10. Uzun süre bekleyecekse trafikten çekmeyi değerlendirin.

İşleten Sorumluluğu: En Ağır Risk

Terekedeki aracın en büyük riski vergi veya ceza değil, kaza hâlinde doğacak sorumluluktur.

Bu hüküm, aracı fiilen kullanmayan mirasçılar için de sonuç doğurabilir.

İşleten sorumluluğu bakımından risk

Kaza Yapmış veya Hasarlı Araç

Miras bırakan bir kazada hayatını kaybetmişse, araç bakımından ayrı bir tablo doğar.

Kazalı araçta kalemlerin ayrımı

Bu ayrım, ölümlü kaza dosyalarında sıkça karıştırılır. Aracın hasar bedeli ve kasko ödemesi terekeye aittir ve miras payları oranında paylaşılır; destekten yoksun kalma tazminatı ise terekeye girmez ve destek payına göre hesaplanır.

Araç Kimde Kalacak? Paylaşım Sorunu

Araç fiilen bölünemediğinden, paylaşımda özel bir çözüm gerekir.

Araçta paylaşım çözümleri

Uygulamada en pratik yol, aracı kullanacak mirasçıya özgülemek ve güncel değeri üzerinden denkleştirme yapmaktır. Bu çözümde en çok tartışılan husus, hangi tarihteki değerin esas alınacağıdır: ölüm tarihi mi, paylaşım tarihi mi? Araç hızla değer kaybettiğinden aradaki fark önemli olabilir.

Ticari Araçlarda Ek Yükümlülükler

Terekedeki araç ticari faaliyette kullanılıyorsa, tescil işlemi tek başına yeterli olmaz.

Ticari araçlarda ek yükümlülükler

Bu araçlarda plaka veya yetki belgesi, aracın kendisinden daha yüksek bir ekonomik değer taşıyabilir. Ticari plakanın intikali, sıradan bir araç devrinden farklı bir usule tabidir ve ilgili belediyenin düzenlemeleri uygulanır.

Yetki belgesine tabi taşımacılık faaliyetlerinde ise belgenin devri veya yenilenmesi için ilgili mevzuatta öngörülen koşulların sağlanması gerekir. Bu koşullar sağlanamıyorsa faaliyet durur ve aracın ticari değeri düşer.

Araç Bulunamıyorsa

Terekedeki aracın nerede olduğunun bilinmediği veya bir mirasçının aracı teslim etmediği durumlar sık görülür. Araç taşınır bir mal olduğundan kolayca yer değiştirebilir; ancak tescil kaydı sayesinde tümüyle kaybolmaz.

Bu hâlde izlenecek yol kademelidir. Önce tescil kaydından aracın hâlâ müteveffa adına görünüp görünmediği kontrol edilir; devredilmişse devrin kim tarafından ve hangi belgeyle yapıldığı araştırılır. Yetkisiz bir devir söz konusuysa işlemin iptali gündeme gelir. Araç bir mirasçının elinde ise, TMK m.637 uyarınca miras sebebiyle istihkak davasıyla iadesi istenebilir; ayrıca kullanım dönemi için ecrimisil talep edilebilir.

Aracın elden çıkarılma riski yüksek olduğundan, bu tür dosyalarda tescil kaydına ihtiyati tedbir konulması ivedilikle istenmelidir. Tedbir konulduğunda araç devredilemez ve dava sonuçlanana kadar terekede kalması sağlanır.

Sık Yapılan Hatalar

• Aracı bekletmek. Değer kaybı, vergi ve sigorta birlikte işler.
• Satılacak araçta önce kendi adına tescil yaptırmak. Gereksiz masraf.
• Cezaları tarih ayrımı yapmadan ödemek. Ölüm sonrası cezalar itiraza tabidir.
• Zorunlu sigortayı ihmal etmek. Yaptırım ve sorumluluk doğar.
• Aracın kimde olduğunu belirlememek. Ceza sorumluluğu tartışmalı kalır.
• Rehin ve haczi kontrol etmemek. Devir sırasında sorun çıkar.
• MTV birikmesine göz yummak. Tereke borcu büyür.
• Muvafakatnamede denkleştirmeyi yazmamak. Aile içi uyuşmazlık doğar.

Sıkça Sorulan Sorular

Miras kalan araç nasıl intikal ettirilir?

Araç tescil işlemleri noterlerde yapılır. Mirasçılık belgesi, veraset ve intikal vergisi ilişik kesme belgesi, zorunlu trafik sigortası poliçesi ve gerekli diğer belgelerle noterde intikal işlemi gerçekleştirilir.

Tüm mirasçıların katılması gerekir mi?

İşlemin tüm mirasçılar veya vekilleri tarafından yapılması gerekir. Mirasçılardan biri adına tescil isteniyorsa diğerlerinin muvafakati aranır.

Araç doğrudan üçüncü kişiye satılabilir mi?

Uygulamada, mirasçıların önce kendi adlarına tescil yaptırmadan aracı doğrudan üçüncü kişiye satabilmesine imkân tanınmaktadır. Bu işlem için de mirasçılık belgesi ve ilişik kesme belgesi aranır.

Veraset vergisi ilişik kesme belgesi şart mı?

Araç devir işlemlerinde veraset ve intikal vergisi yönünden ilişik kesme belgesi istenir. Bu belge ilgili vergi dairesinden temin edilir.

Zorunlu trafik sigortası devam eder mi?

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu araç işletenlerin zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırması zorunludur. İşleten değiştiğinde poliçenin durumu sigorta şirketine bildirilerek güncellenir.

Sigortasız araçta ne olur?

Zorunlu trafik sigortası bulunmayan araçlar bakımından idari yaptırım uygulanır ve araç trafikten men edilebilir. Ayrıca kaza hâlinde sorumluluk doğrudan işletene yönelir.

Motorlu taşıtlar vergisi kimden istenir?

197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu uyarınca vergi, taşıtın sicilde kayıtlı sahibi adına tahakkuk eder. İntikal yapılmadığında vergi müteveffa adına tahakkuk etmeye devam eder ve tereke borcu oluşur.

Ölümden sonra kesilen ceza kime aittir?

Ölüm tarihinden sonra işlenen bir trafik ihlalinden müteveffa sorumlu tutulamaz. Aracı fiilen kullanan kişi belirlenerek itiraz yoluna başvurulur.

İdari para cezası mirasçıya geçer mi?

5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca idari para cezaları bakımından ölüm hâlinde özel düzenlemeler bulunur. Ceza niteliğindeki yaptırımlar ile vergi ve harç niteliğindeki yükümlülükler ayrı değerlendirilir.

Cezaya nasıl itiraz edilir?

İdari para cezasına karşı kanunda öngörülen süre içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Ölüm tarihi ve ceza tarihi karşılaştırılarak itiraz gerekçesi kurulur.

Araç üzerinde rehin veya haciz varsa ne olur?

Rehin ve haciz kayıtları araçla birlikte geçer. İntikal yapılabilir ancak yükler devam eder; kaldırılması için alacaklıyla görüşülmesi veya ilgili takip dosyasında işlem yapılması gerekir.

Araç trafikten çekilebilir mi?

Kullanılmayacak araçlar için trafikten çekme işlemi yapılabilir. Bu işlem, motorlu taşıtlar vergisi ve sigorta yükümlülükleri bakımından sonuç doğurur.

Kaza yapmış araçta durum nedir?

Ölümden önce meydana gelen kazadan doğan tazminat alacağı terekeye dâhildir. Aracın hasar bedeli ve sigorta ödemesi de tereke unsuru olarak değerlendirilir.

Araç bulunamıyorsa ne yapılır?

Aracı elinde bulunduran kişi belirlenerek iade talep edilir. Gerekirse TMK m.637 uyarınca miras sebebiyle istihkak davası açılabilir.