Ticari Plaka Mirası: Taksi, Dolmuş ve Servis Plakası Mirasçılara Nasıl Geçer?

Ticari plaka, üzerinde bulunduğu araçtan bağımsız bir ekonomik değerdir ve büyükşehirlerde aracın değerinin kat kat üzerindedir. Buna rağmen miras dosyalarında sıkça araçla birlikte tek kalem sayılır ve gerçek değeri hesaba katılmaz. Bu, mirasçılar arasında ciddi hak kayıplarına yol açar.

Bu rehberin dayandığı mevzuat

Plaka Nedir, Neden Ayrı Bir Değerdir?

Ticari plaka, bir aracın şehir içi yolcu taşımacılığında kullanılabilmesi için belediyece verilen tahsis hakkının somutlaşmış hâlidir. Belediyeler, 5216 sayılı Kanun m.7 ve 5393 sayılı Belediye Kanunu m.15 çerçevesinde toplu taşıma hizmetlerini düzenleme ve bu hizmetlere ilişkin izinleri verme yetkisine sahiptir.

Plaka sayısı belediyece sınırlandırıldığı için arz kısıtlıdır. Bu kısıt, plakayı piyasada alınıp satılan, kiralanan ve rehin gösterilen bir yatırım aracına dönüştürmüştür.

Ticari taksi terekesindeki kalemler

İntikal Süreci: Adım Adım

Ticari plakanın mirasçılara geçişi, hem trafik tescil hem belediye işlemlerini gerektirir. Sıra önemlidir; bir aşama tamamlanmadan diğerine geçilemez.

1. Mirasçılık belgesinin alınması

Sulh hukuk mahkemesinden veya noterden mirasçılık belgesi temin edilir. Yabancılık unsuru bulunan hâllerde belge yalnızca mahkemeden alınabilir.

2. Terekenin tespiti ve değerleme

Aracın ve plakanın ayrı ayrı değerleri belirlenir. Araç için sigorta şirketinden veya Türkiye Sigorta Birliğinden kasko değer listesi, plaka için ilgili belediyeden ve esnaf odasından emsal devir bedelleri temin edilir.

3. Veraset ve intikal vergisi beyanı

7338 sayılı Kanun uyarınca beyanname verilir ve tahakkuk eden vergi ödenir veya taksitlendirilir. Vergi dairesinden ilişik kesme belgesi alınmadan devir işlemleri tamamlanamaz.

4. Mirasçılar arasında anlaşma

Plaka ve araç tek mirasçı adına tescil edilecekse, diğer mirasçıların noterde düzenlenecek feragatname ile muvafakat vermesi gerekir. Bu, mirastan feragat anlamına gelmez; yalnızca ilgili mal varlığı unsuru bakımından muvafakattir.

5. Trafik tescil işlemleri

Vergi dairesinden alınan yazılar, feragatname, mirasçılık belgesi ve ruhsat ile trafik tescil şube müdürlüğüne başvurulur. Yeni trafik sigortası yaptırılması gerekir.

6. Noter devir işlemi

Belgeler tamamlandıktan sonra noterde intikal işlemi gerçekleştirilir ve yeni ruhsat düzenlenir.

7. Belediye kaydının güncellenmesi

İlgili belediyenin ulaşım hizmetleri birimine başvurularak plaka kaydı ve çalışma ruhsatı yeni malik adına güncellenir.

İntikal sürecinde kurum ve belgeler

Mirasçılar Anlaşamazsa: Ortaklığın Giderilmesi

Plaka bölünebilir nitelikte değildir. Bir plaka, iki mirasçıya yarım yarım tahsis edilemez. Bu nedenle TMK m.699/2’deki aynen bölme yolu uygulanamaz.

Anlaşma sağlanamazsa TMK m.699/3 uyarınca satış suretiyle paylaştırmaya gidilir. Ortaklığın giderilmesi davası sulh hukuk mahkemesinde açılır ve tüm mirasçılar davada taraf olur.

Satış aşamasında dikkat edilecek hususlar:

• Kıymet takdirinde plakanın güncel emsal devir bedelleri esas alınmalıdır. Belediye ve esnaf odası kayıtları sunulmalıdır.
• Araç ve plakanın birlikte mi ayrı mı satılacağı değerlendirilmelidir. Genellikle birlikte satış daha yüksek bedel getirir.
• Alıcının, belediyenin ilgili yönetmeliğinde aranan nitelikleri taşıması gerekebilir. Bu, alıcı çevresini daraltır ve satış sürecini uzatabilir.
• Mirasçılardan biri artırmaya katılırsa, payının teminatı karşıladığı ölçüde kendisinden teminat alınmaz ve ihaleyi kazanması hâlinde kendi payı mahsup edilir.

Vergi Boyutu

Veraset ve intikal vergisi

Ticari plaka, intikal eden bir mal varlığı değeri olarak 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu kapsamındadır. Mirasçılar beyanname vermek ve plakanın değerini bildirmekle yükümlüdür. Vergi, mirasçının yakınlık derecesine ve intikal eden değere göre artan oranlı tarifeye göre hesaplanır.

Dikkat edilmesi gereken husus, beyan edilen değer ile mirasçılar arasındaki paylaşımda kullanılan değerin tutarlılığıdır. Vergi beyanında düşük gösterilen bir plaka için sonradan yüksek pay talep edilmesi, karşı tarafça bu beyana dayanılmasına yol açar.

Satış kazancında gelir vergisi ve KDV

1 Temmuz 2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7587 sayılı Kanun ile bu alanda önemli bir düzenleme yapılmıştır.

Kanunun 6. maddesiyle Gelir Vergisi Kanununa eklenen geçici 94. madde uyarınca, ticari kazancı gerçek usulde vergilendirilen mükelleflerin, maddenin yürürlüğünden önce sahip oldukları taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçlarına ait ticari plakaları elden çıkarmalarından doğan kazançlar gelir vergisinden müstesnadır.

Kanunun 17. maddesiyle Katma Değer Vergisi Kanununun 17/4-a maddesinde yapılan değişiklikle, bu istisna KDV istisnasıyla da ilişkilendirilmiştir. Böylece anılan plaka satışları KDV’den de istisna edilmiştir.

Ticari plakada vergi durumu

... ( ) SULH HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE

DAVACI    : ...  (TC: ...)
VEKİLİ    : Av. ...
DAVALILAR : ...  (diğer mirasçılar)

KONU : Miras bırakandan intikal eden ... plakalı ticari taksi plakası ve
aracı üzerindeki ortaklığın SATIŞ suretiyle giderilmesi istemimizdir.

DAVA DEĞERİ : ... TL

AÇIKLAMALAR :

1. Müvekkil ile davalıların murisi ... , .../.../2026 tarihinde vefat
   etmiştir. Taraflar ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2026/... sayılı
   mirasçılık belgesi uyarınca murisin mirasçılarıdır.

2. Terekede, ... Belediyesince tahsis edilmiş ... numaralı TİCARİ TAKSİ
   PLAKASI ile bu plakaya kayıtlı ... marka ... model araç
   bulunmaktadır.

3. Ticari plaka, üzerinde bulunduğu araçtan BAĞIMSIZ bir ekonomik değer
   taşımakta olup, ... Belediyesi Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü kayıtlarına
   göre emsal plaka devir bedelleri ... TL civarındadır. Araç değeri ise
   bundan ayrıdır.

4. Taraflar arasında plakanın ve aracın paylaşımı konusunda anlaşma
   sağlanamamıştır. Müvekkil, plakadan hiçbir şekilde yararlanamamakta,
   plaka davalılardan ... tarafından tek başına işletilmektedir.

5. TMK m.699/2 uyarınca aynen bölme kural olmakla birlikte, ticari plaka
   NİTELİĞİ GEREĞİ BÖLÜNEBİLİR DEĞİLDİR. Tek bir plakanın mirasçılar
   arasında pay edilerek aynen taksimi mümkün olmadığından, TMK m.699/3
   uyarınca SATIŞ suretiyle paylaştırma zorunludur.

6. Satışta plakanın gerçek değerinin elde edilebilmesi için, kıymet
   takdirinde belediye ve esnaf odası kayıtlarındaki EMSAL DEVİR
   BEDELLERİNİN esas alınması gerekmektedir.

HUKUKİ SEBEPLER : 4721 s. TMK m.599, 640, 642, 693, 698, 699;
5216 s. K. m.7; 5393 s. K. m.15; 6100 s. HMK m.4 ve ilgili sair mevzuat.

DELİLLER : Mirasçılık belgesi, araç tescil kaydı ve ruhsat sureti,
... Belediyesi Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü kayıtları ve emsal plaka
devir bedelleri, ... Esnaf Odası kayıtları, bilirkişi incelemesi,
tanık beyanları ve her türlü yasal delil.

TALEP SONUCU :

1- ... Belediyesi Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğüne müzekkere yazılarak
   dava konusu plakaya ilişkin kayıtların ve SON BİR YIL İÇİNDEKİ EMSAL
   PLAKA DEVİR BEDELLERİNİN celbine,

2- ... Esnaf ve Sanatkârlar Odasına müzekkere yazılarak emsal devir
   bilgilerinin istenmesine,

3- Plakanın ve aracın değerlerinin AYRI AYRI tespiti için bilirkişi
   incelemesi yapılmasına,

4- Dava konusu ticari plaka ve araç üzerindeki ortaklığın SATIŞ suretiyle
   GİDERİLMESİNE ve satış bedelinin taraflara payları oranında
   dağıtılmasına,

5- Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin taraflara payları oranında
   yükletilmesine

karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.  .../.../2026

                                                    Davacı Vekili
                                                       Av. ...

Plakayı Tek Başına İşleten Mirasçı

Uygulamada sık görülen durum, mirasçılardan birinin plakayı ölümden sonra tek başına işletmeye devam etmesidir. Diğer mirasçılar ne gelir alır ne de plakadan yararlanabilir.

TMK m.693 uyarınca paydaşlardan her biri, diğerlerinin hakları ile bağdaştığı ölçüde paylı maldan yararlanabilir ve onu kullanabilir. Plakayı tek başına işleten mirasçı, diğerlerinin yararlanma hakkını engellemiş olur.

Bu hâlde diğer mirasçıların talepleri:

• Elde edilen gelirden pay. Plaka kiraya verilmişse veya işletmeden gelir elde ediliyorsa, bu gelirin paylaştırılması istenebilir.
• Kullanım tazminatı. Plakanın tek başına kullanılması nedeniyle tazminat talep edilebilir.
• Ortaklığın giderilmesi. Kalıcı çözüm olarak satış yoluyla paylaştırma istenir.

Uygulamada paydaşlar arasındaki bu tür taleplerde intifadan men koşulu aranabildiğinden, dava öncesinde noter ihtarnamesiyle plakadan yararlanma talebinin bildirilmesi ve engellendiğinin belgelenmesi tavsiye edilir. Buna karşılık plaka kiraya verilmiş ve düzenli kira geliri elde ediliyorsa, bu gelirden pay talebinde koşulun aranmaması gerektiği savunulabilir.

Plakanın Sağlığında Devredilmiş Olması

Miras bırakan plakayı ölümünden önce çocuklarından birine devretmiş olabilir. Bu hâlde plaka terekede yer almaz; ancak devir karşılıksız veya sembolik bir bedelle yapılmışsa tenkis gündeme gelir.

TMK m.565 uyarınca miras bırakanın altsoyuna geri verilmemek kaydıyla yaptığı mal varlığı devirleri tenkise tabidir. Ticari plaka devri de bu kapsamdadır.

Hesapta esas alınacak değer, plakanın miras bırakanın ölüm tarihindeki gerçek değeridir. Devirde gösterilen bedel değil, o tarihteki emsal devir bedelleri esas alınır. Sembolik bedelle yapılan devirlerde karma bağışlama değerlendirmesi yapılır: ödenen bedelin karşıladığı kısım satış, aşan kısım ivazsız kazandırma sayılır.

Plaka Üzerindeki Yükler: Rehin, Haciz ve Kredi

Ticari plaka yüksek değerli bir varlık olduğu için finansman aracı olarak da kullanılır. Miras dosyasında plakanın üzerinde bir yük bulunup bulunmadığı mutlaka araştırılmalıdır.

Karşılaşılan başlıca durumlar:

• Plaka teminatlı kredi. Miras bırakan plakayı teminat göstererek kredi kullanmış olabilir. Bu borç TMK m.641 uyarınca mirasçılara geçer ve terekeden ödenir.
• Araç üzerinde rehin. Aracın kredili alınmış olması hâlinde tescil kaydında rehin şerhi bulunur. Rehin kapatılmadan devir işlemi yapılamaz.
• Haciz. Miras bırakanın veya mirasçılardan birinin borcu nedeniyle plaka ve araç üzerinde haciz bulunabilir. Alacaklı, TMK m.700 uyarınca paylaşmaya katılabilir veya paylaşma yapılmasını isteyebilir.
• Belediyeye borç. Çalışma ruhsatı harçları, denetim ücretleri ve idari para cezaları ödenmeden kayıt güncellenmez.

Plaka ve araç üzerindeki yükler

Durak Hakkı ve Diğer Bağlı Haklar

Ticari taksi işletmeciliğinde plaka tek başına yeterli olmayabilir. Bazı belediyelerde taksi durağı tahsisi ayrı bir hak olarak düzenlenir ve ekonomik değer taşır.

Durak hakkının mirasçılara geçip geçmeyeceği, ilgili belediyenin yönetmeliğine bağlıdır. Bazı yönetmelikler durak hakkını plakaya bağlı sayarken, bazıları kişiye bağlı bir tahsis olarak düzenler. Bu nedenle miras dosyasında ilgili belediyenin yürürlükteki yönetmeliği incelenmelidir.

Benzer biçimde değerlendirilmesi gereken diğer unsurlar:

• Servis güzergâh izni. Umum servis araçlarında belirli bir kurumla yapılmış taşıma sözleşmesi ve güzergâh izni bulunabilir.
• Okul servisi sözleşmeleri. Süregelen sözleşmeler, TMK m.599 uyarınca mirasçılara geçebilir; ancak sözleşmede kişiye bağlılık kaydı varsa sona erebilir.
• Taksimetre ve ödeme cihazları. Araçla birlikte değerlenir; ancak kayıtlı cihazların yeni malik adına güncellenmesi gerekir.
• Esnaf odası kaydı ve üyelik. Kişiye bağlıdır ve mirasçıya geçmez; yeni malik kendi adına kayıt yaptırır.

Bu unsurların tereke değerlemesine dâhil edilip edilmeyeceği, devredilebilir nitelikte olup olmadıklarına göre belirlenir. Devredilemeyen ve kişiye bağlı olanlar tereke değerine eklenmez.

Sık Yapılan Hatalar

• Plakayı araçla tek kalem saymak. Plaka bağımsız ve genellikle çok daha yüksek bir değerdir; ayrı gösterilmelidir.
• Kasko değerini plaka değeri sanmak. Kasko listesi yalnız aracı değerler; plaka için emsal devir bedelleri gerekir.
• Belediye kaydını güncellememek. Trafik tescil yeterli değildir; belediye ulaşım biriminde de kayıt güncellenmelidir.
• İntikali geciktirmek. Belediye yönetmeliklerinde çalışmama süresine ilişkin sınırlamalar bulunabilir.
• Veraset beyanında düşük değer göstermek. Sonradan yüksek pay talebini zayıflatır.
• Feragatnameyi mirastan feragat sanmak. Araç ve plaka için verilen muvafakat, mirastan feragat anlamına gelmez.
• Kıymet takdirinde emsal sunmamak. Belediye ve oda kayıtları sunulmazsa plaka düşük değerlenir.
• Sağlığındaki devri sorgulamamak. Sembolik bedelle yapılan devirler tenkise tabi olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Ticari plaka miras yoluyla geçer mi?

Evet. Ticari plaka bir mal varlığı değeridir ve TMK m.599 uyarınca ölümle birlikte mirasçılara geçer. Ancak plakanın kullanılabilmesi ve devrinin tamamlanabilmesi için ilgili belediyenin ulaşım biriminde ve noterde işlem yapılması gerekir.

Plaka araçtan ayrı bir değer midir?

Evet ve bu ayrım kritiktir. Ticari plaka, üzerinde bulunduğu araçtan bağımsız bir ekonomik değer taşır ve çoğu zaman aracın değerinin kat kat üzerindedir. Tereke tespitinde araç ile plaka ayrı kalemler olarak değerlendirilmelidir.

Mirasçılardan biri plakayı tek başına alabilir mi?

Alabilir. Diğer mirasçıların noterde düzenlenecek feragatname ile muvafakat vermesi hâlinde plaka ve araç tek mirasçı adına tescil edilebilir. Anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi yoluna gidilir.

Anlaşma sağlanamazsa ne olur?

Plaka bölünebilir nitelikte olmadığından aynen taksim mümkün değildir. Bu hâlde ortaklığın giderilmesi davası açılır ve satış suretiyle paylaştırmaya karar verilir. Satış bedeli mirasçılar arasında payları oranında dağıtılır.

Plakanın değeri nasıl belirlenir?

Aynı ilçede yakın tarihte gerçekleşen plaka devirlerinin bedelleri esas alınır. İlgili belediyenin ulaşım biriminden ve esnaf odasından emsal devir bilgileri temin edilebilir. Tereke ve tenkis hesaplarında miras bırakanın ölüm tarihindeki değer kullanılır.

Veraset ve intikal vergisi ödenir mi?

Evet. Ticari plaka da diğer mal varlığı değerleri gibi veraset ve intikal vergisine tabidir. Beyanname verilmesi ve plakanın değerinin bildirilmesi gerekir. Vergi, mirasçının yakınlık derecesine ve intikal eden değere göre artan oranlı tarifeye göre hesaplanır.

Devir işlemi için hangi belgeler gerekir?

Mirasçılık belgesi, nüfus kayıt örneği ve ölüm belgesi, diğer mirasçıların feragatnamesi, veraset ve intikal vergisi ilişik kesme belgesi, araç ruhsatı, trafik sigortası ve ilgili belediyenin ulaşım biriminden alınacak uygunluk yazısı istenir.

Belediyeye başvuru zorunlu mu?

Evet. Ticari plakalar belediyelerin ulaşım hizmetleri birimlerince tahsis edilir ve kayıtları burada tutulur. Devir ve intikal işlemlerinin belediyenin ilgili yönetmeliğine uygun biçimde tamamlanması ve kaydın güncellenmesi gerekir.

Plaka kullanılmazsa iptal edilir mi?

Belediyelerin yönetmeliklerinde çalışmama süresine ilişkin düzenlemeler bulunabilir. Uzun süre faaliyette bulunulmaması hâlinde çalışma ruhsatının askıya alınması veya iptali gündeme gelebilir. Bu nedenle intikal işlemlerinin geciktirilmemesi önemlidir.

Plaka kiraya verilebilir mi?

Belediye yönetmeliklerinde plakanın işletilmesine ilişkin kurallar bulunur. Bazı belediyeler plakanın devri olmaksızın işletilmesine izin verirken bazıları sınırlama getirir. Mirasçıların, ilgili belediyenin yürürlükteki yönetmeliğini incelemesi gerekir.

Plaka satışında vergi istisnası var mı?

1 Temmuz 2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7587 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanununa eklenen geçici 94. madde uyarınca, ticari kazancı gerçek usulde vergilendirilen mükelleflerin bu tarihten önce sahip oldukları taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçlarına ait ticari plakaları elden çıkarmalarından doğan kazançlar gelir vergisinden müstesnadır.

KDV istisnası da var mı?

Evet. Aynı Kanunun 17. maddesiyle Katma Değer Vergisi Kanununun 17/4-a maddesine yapılan ekleme ile, gelir vergisinden müstesna tutulan bu plaka satışları KDV’den de istisna edilmiştir. İstisna, 1/7/2026 tarihinden önce sahip olunan plakaların bu tarihten itibaren satışında geçerlidir.

Plaka tenkise tabi olabilir mi?

Miras bırakan plakayı sağlığında bir mirasçıya karşılıksız devretmişse, bu kazandırma TMK m.565 kapsamında tenkise tabi olabilir. Hesapta plakanın ölüm tarihindeki gerçek değeri esas alınır; devirde gösterilen sembolik bedel ölçü değildir.

Plakayı işleten mirasçıdan ecrimisil istenebilir mi?

Mirasçılardan biri plakayı tek başına işletip gelir elde ediyorsa, diğer mirasçılar payları oranında talepte bulunabilir. Uygulamada intifadan men koşulu aranabileceğinden, talep öncesinde noter ihtarnamesi gönderilmesi tavsiye edilir.