Ticari Taksi Plakası ve Dolmuş Hattı Boşanmada Paylaşılır mı? Değer ve Ödeme (TMK 219, 228, 235, 239)

Ticari taksi plakası ve dolmuş veya minibüs hattı, belediyenin sınırlı sayıda verdiği taşımacılık izninin somutlaştığı, devredilebilen ve piyasada ciddi bir bedeli olan bir malvarlığı değeridir; bu nedenle boşanmada mal rejimi tasfiyesine girer. Plaka evlilik sırasında maaş, işletme geliri veya kredi gibi edinilmiş değerlerle alındıysa edinilmiş maldır (TMK m.219) ve diğer eş, borçlar düşüldükten sonra kalan değerin yarısını katılma alacağı olarak ister (TMK m.231, m.236/1). Evlenmeden önce alınan veya mirasla gelen plaka ise kişisel maldır (TMK m.220); ama plakanın evlilik içinde getirdiği işletme geliri ve plaka kirası edinilmiş mal sayılır (TMK m.219/2). Plakanın değeri, araçtan ayrı olarak ve karar tarihine en yakın sürüm değeriyle belirlenir (TMK m.228/1, m.235/1). Düğün altınları gibi kadının kişisel malıyla alınan plakada değer artış payı gündeme gelir (TMK m.227). Plaka çoğu zaman bölünemediği için mesleği sürdüren eşte kalır ve diğer eşe para ödenir; kanun, ödemede bir mesleğin icrasına ayrılmış birimlerin ve işletmelerin ekonomik bütünlüğünün gözetilmesini ister (TMK m.239/1). Eşler mesleğe ayrılan edinilmiş malları mal rejimi sözleşmesiyle kişisel mal sayabilir (TMK m.221/1).

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Taksi plakası ve dolmuş hattı hukuken nedir?
• Plaka kişisel mi, edinilmiş mi?
• Plaka, araç ve işletme geliri ayrı değerlendirilir
• Plakanın değeri nasıl belirlenir?
• Plaka kimde kalır, alacak nasıl ödenir?
• Plakanın devri, mal kaçırma ve tedbir
• Mal rejimi sözleşmesiyle meslek malını korumak
• Taksi geliri ve nafaka
• Dava, ispat ve süre
• Örnek hesap ve senaryolar
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Taksicilik, dolmuşçuluk ve minibüs işletmeciliği yapan ailelerde en değerli varlık çoğu zaman ev değil plakadır. Büyükşehirlerde bir taksi plakasının bedeli bir dairenin bedeliyle yarışabilir. Boşanmada bu değerin nasıl paylaşılacağı, plakanın ne zaman ve hangi parayla edinildiğine ve dava tarihindeki durumuna bağlıdır. Aşağıdaki tablo temel kuralları özetler.

Taksi Plakası ve Dolmuş Hattı Hukuken Nedir?

Ticari taksi, dolmuş ve minibüs işletmeciliği serbest bir faaliyet değildir. Büyükşehirlerde taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek ile büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek büyükşehir belediyesinin görevidir (5216 s.K. m.7/1-f, 7/1-p). Taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak, park yeri ve sayısının tespitine ilişkin yetkiler Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) tarafından kullanılır (5216 s.K. m.9). Büyükşehir dışındaki belediyelerde de toplu taşıma hizmetlerine ilişkin yetkiler belediye mevzuatında düzenlenmiştir (5393 s.K. m.15).

Araç sayısının idarece sınırlandırılması, plakaya piyasada bir değer kazandırır. Vergi Denetmeni Yalçın Gemici’nin Vergi Raporu dergisinin Ekim 2008 tarihli 109. sayısındaki makalesinde, dolmuş hattında araç çalıştırma hakkının bir işletme hakkı ve gayrimaddi bir hak olduğu, bu hakkın plaka ile somutlaştığı ve devrinin belediye encümeninin kararına bağlı olduğu belirtilmiştir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin icra hukukuna ilişkin kararlarında da plaka ve hattın ekonomik değeri tartışılmıştır: e-uyar’da aktarılan 24.10.2016 tarihli, E.15694, K.22096 sayılı kararda minibüs ile hattın ekonomik değeri bulunduğu ve ayrı ayrı takip ve ihale konusu edilebileceği, daha önceki 29.01.2013 tarihli, E.2012/30121, K.2542 sayılı kararda ise minibüs hatlarının plakaya bağlı olup onun bütünleyici parçası olduğu kabul edilmiştir. Bu kararların tam metinlerine ulaşılamamıştır; ancak hepsi plakanın ve hattın para ile ölçülebilir bir değer taşıdığını göstermektedir.

Devir şartları şehirden şehre değişir. Bianet’in 19.10.2021 tarihli haberine göre İstanbul’da kurulan bir komisyon, taksi plakası satışlarında alıcının şoförlüğü geçim kaynağı olarak seçtiğini ispatlamasını ve plakanın kanuni zorunluluklar dışında daha küçük paylara bölünerek satılmamasını öngörmüştür. İstanbul Büyükşehir Belediyesinin 250 adet uygulama bazlı taksi taşımacılığı hakkı ihalesine ilişkin sıkça sorulan sorular metninde ise bu hakların 29 yıl süreli olduğu, süre sonunda plakanın belediyeye iade edileceği, hakkın belediye onayıyla devredilebileceği ve mirasçıların hakkı devralabileceği belirtilmiştir. Bu farklar, plakanın değerini doğrudan etkiler. Taksi ve dolmuş işletmeciliğinin genel kurallarını taksi ve dolmuş ticari yolcu taşımacılığı kuralları, plakanın mirasçılara geçişini ticari plaka mirası yazılarımızda anlattık.

Plaka Kişisel mi, Edinilmiş mi?

Plaka bakımından da mal rejiminin genel kuralları uygulanır. Edinilmiş mal, her eşin mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir (TMK m.219/1). Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde edilen değerler ise kişisel maldır (TMK m.220/2). Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılır (TMK m.222/3). Belirleyici olan, plakanın tapu gibi bir sicilde kimin adına kayıtlı olduğu değil, ne zaman ve hangi parayla edinildiğidir.

Kısmen kişisel, kısmen edinilmiş parayla alınan plakalarda Yargıtay’ın satın alınan mallarda uyguladığı oranlama yöntemi kullanılır: Her kaynaktan yapılan ödeme, malın edinme tarihindeki değerine oranlanır ve bu oran karar tarihine en yakın sürüm değerine uygulanır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 21.02.2022 tarihli, E.2021/6900, K.2022/1579 sayılı kararında taşınmaz bakımından bu yöntemi istemiştir. Kredili alımlarda ise 15.02.2024 tarihli, E.2023/531, K.2024/892 sayılı kararında açıklanan borç oranlaması yol göstericidir; bunu krediyle alınan ev boşanmada nasıl paylaşılır yazımızda anlattık.

Taksi ailelerinde sık görülen bir durum, plakanın veya aracın kadının düğün altınları bozdurularak alınmasıdır. Düğünde kadına takılan ziynet eşyası kural olarak kadının kişisel malıdır; av-saimincekas.com’daki karar özetine göre Hukuk Genel Kurulu 18.03.2021 tarihli, E.2017/1942, K.2021/297 sayılı kararında evlilikte takılan ziynetin fiili karineyle kadına bağışlanmış sayıldığını kabul etmiştir (oy çokluğu). Kadın bu altınların plakanın alımında kullanıldığını ispat ederse, kişisel malıyla diğer eşe ait bir malın edinilmesine katkıda bulunduğu için değer artış payı isteyebilir (TMK m.227/1) veya koşulları varsa altınların iadesini talep edebilir. Bu konuları düğünde takılan altınlar kimin, eşim düğün altınlarımı izinsiz bozdurdu ve değer artış payı alacağı yazılarımızda anlattık.

Plaka, Araç ve İşletme Geliri Ayrı Değerlendirilir

Bir taksi veya dolmuş dosyasında genellikle üç ayrı değer bulunur: plaka (ve varsa hat), araç ve işletmeden elde edilen gelir. Bunların her biri kendi edinme tarihine ve kaynağına göre ayrı ayrı nitelendirilmelidir. Evlenmeden önce alınmış bir plakanın üzerinde evlilik içinde maaş veya işletme geliriyle yenilenmiş bir araç çalışıyorsa, plaka kişisel, araç ise edinilmiş olabilir. Aracın değeri yıllar içinde düşerken plakanın değeri artmış veya azalmış olabilir; bu nedenle tek bir “plakalı araç” değeri yerine iki ayrı değer belirlenmesi istenmelidir.

Kişisel bir plakanın evlilik süresince getirdiği gelirler, ister eşin bizzat taksiyi çalıştırmasından, ister plakanın başka bir şoföre kiraya verilmesinden elde edilsin, edinilmiş maldır. Kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mal sayılmasını Anayasa Mahkemesi 14.12.2016 tarihli, E.2016/36, K.2016/187 sayılı kararıyla Anayasa’ya aykırı bulmamıştır. Bu konuyu kira geliri, faiz ve temettü boşanmada paylaşılır mı yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Araç ve plaka bakımından kişisel mal savunmasının somut belgelerle ispatlanması gerekir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 25.04.2024 tarihli, E.2023/7543, K.2024/2917 sayılı kararında bir traktörün edinme tarihi itibarıyla edinilmiş mal olduğunu, aksinin ispat yükünün davalıda bulunduğunu ve yalnızca soyut tanık beyanlarına dayanılarak traktörün davalının kişisel malı kabul edilmesinin hatalı olduğunu belirtmiştir. Aynı ilke plaka ve araç için de geçerlidir: Noter satış sözleşmesi, belediye devir kaydı, ödeme dekontları ve mirasçılık belgesi gibi belgeler olmadan kişisel mal savunmasının kabul görmesi güçtür. Araç devir ve tescil işlemlerini araç tescil ve devir işlemleri yazımızda anlattık.

Plakanın Değeri Nasıl Belirlenir?

Mal rejimi tasfiyesinde mallar sürüm değerleriyle hesaba katılır (TMK m.232). Edinilmiş mallar ve kişisel mallar mal rejiminin sona erdiği tarihteki durumlarına göre ayrılır (TMK m.228/1); mal rejiminin sona erdiği andaki mevcut edinilmiş mallar ise tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır (TMK m.235/1). Hukuk Genel Kurulu 01.07.2021 tarihli, E.2020/8-458, K.2021/889 sayılı kararında değerin karar tarihine en yakın tarihe göre belirlenmesi gerektiğini kabul etmiştir. Plaka bakımından bu kural özellikle önemlidir, çünkü plaka fiyatları vergi düzenlemeleri, yeni taksi ihaleleri ve sektördeki rekabet nedeniyle kısa sürede önemli ölçüde değişebilmektedir.

Plakanın değeri değerlemeyi yapan bilirkişinin uzmanlığına doğrudan bağlıdır. Genel bir emlak veya araç bilirkişisi yerine, ticari plaka piyasasını bilen ve emsal satışları belgeleriyle gösterebilen bir bilirkişi istenmelidir. Değerleme tarihinin önemini mal rejimi tasfiyesinde değerleme tarihi yazımızda anlattık.

Plaka satışının vergisel sonuçları da 2026’da değişmiştir. 7587 sayılı Kanunla getirilen istisna, ticari kazancı gerçek usulde vergilendirilen mükelleflerin 1 Temmuz 2026’dan önce sahip oldukları plakaları kapsamaktadır; bu tarihten sonra edinilen plakaların elden çıkarılmasından doğan kazançlar genel hükümlere göre vergilendirilecektir (EY bilgi notu). Mal rejimi tasfiyesinde plakanın değeri belirlenirken satış hâlinde doğabilecek vergi yükünün değerden düşülüp düşülmeyeceğine ilişkin doğrulanmış bir Yargıtay kararına ulaşılamamıştır; bu husus bilirkişi raporunda ayrıca tartışılabilir.

Plaka Kimde Kalır, Alacak Nasıl Ödenir?

Katılma alacağı kural olarak bir para alacağıdır; diğer eş plakanın yarısına malik olmaz, plakanın değerinin yarısı kadar alacak hakkı kazanır. Kanun ödeme şekline ilişkin önemli bir kural koymuştur: Katılma alacağı ve değer artış payı ayın veya para olarak ödenebilir; ayın olarak ödemede malların sürüm değeri esas alınır ve bir mesleğin icrasına ayrılmış birimler ile işletmelerin ekonomik bütünlüğü gözetilir (TMK m.239/1). Taksi plakası, eşin mesleğini icra ettiği bir birim olduğundan bu hüküm doğrudan uygulama alanı bulur.

Uygulamada plaka çoğu zaman taksiyi veya dolmuşu işleten, mesleğini bu plakayla sürdüren eşte kalır ve diğer eşe katılma alacağı para olarak ödenir. Alacağın hemen ödenmesi borçlu eş için ciddi güçlükler doğuracaksa ödemenin uygun bir süre ertelenmesi istenebilir; bu durumda alacaklı eş güvence isteyebilir (TMK m.239/2-3). Plaka eşlerin ortak adına kayıtlıysa ve anlaşma sağlanamazsa, mal rejiminin tasfiyesinden ayrı olarak ortaklığın giderilmesi yoluna gidilebilir; belediye düzenlemelerindeki devir şartları bu süreçte belirleyici olur.

Plakanın Devri, Mal Kaçırma ve Tedbir

Boşanma gündeme geldiğinde plakanın bir yakına devredilmesi sık rastlanan bir mal kaçırma yöntemidir. Kanun bu duruma karşı açık hükümler içerir. Eşlerden birinin diğer eşin rızası olmaksızın mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde olağan hediyeler dışında yaptığı karşılıksız kazandırmalar ile mal rejiminin devamı süresince diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı devirler edinilmiş mallara eklenir (TMK m.229). Borçlu eşin malvarlığı katılma alacağını karşılamazsa, alacaklı eş yetmeyen miktarla sınırlı olarak kazandırmadan yararlanan üçüncü kişiye dava açabilir (TMK m.241).

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 22.11.2016 tarihli, E.2015/7311, K.2016/15935 sayılı kararında, mal rejimi sona ermeden kız kardeşe devredilen bir mesken bakımından başkasına devredilen malvarlığının mevcutmuş gibi tasfiye hesabına dahil edileceğini ve değerin devir tarihine göre değil, karar tarihine en yakın sürüm değerine göre belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu karar bir meskene ilişkindir; ancak aynı ilke plakanın yakınlara devri iddialarında da yol göstericidir. Plakanın gerçekte devredilmediği hâlde devredilmiş gibi gösterildiği muvazaa iddialarını eşim evi annesinin adına aldı yazımızda anlattık.

Mal Rejimi Sözleşmesiyle Meslek Malını Korumak

Kanun, mesleğini belirli bir malvarlığı değeriyle sürdüren eşlere özel bir imkân tanımıştır: Eşler mal rejimi sözleşmesiyle, bir mesleğin icrası veya bir işletmenin faaliyeti için ayrılan edinilmiş mallarını kişisel mal sayabilirler (TMK m.221/1). Aynı sözleşmeyle kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağı da kararlaştırılabilir (TMK m.221/2). Taksi, dolmuş veya minibüs plakası, bir mesleğin icrası için ayrılan malvarlığı değerlerinin tipik örneğidir.

Böyle bir sözleşme, diğer eşin haklarını önemli ölçüde etkilediğinden her iki eşin de sonuçlarını bilerek imzalaması gerekir. Sözleşmede hangi plakanın veya hattın kapsandığı, plakanın yenilenmesi veya değiştirilmesi hâlinde yeni plakanın da kapsama girip girmeyeceği açıkça yazılmalıdır. Şekle uygun yapılmamış bir anlaşma, plakayı edinilmiş mal olmaktan çıkarmaz.

Taksi Geliri ve Nafaka

Taksi ve dolmuş gelirleri çoğu zaman kayıt dışı kaldığından nafaka davalarında gelirin tespiti zor olabilir. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir (TMK m.175). Velayet kendisine verilmeyen eş de çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (TMK m.182/2). Mali gücün belirlenmesinde plakanın kendisi değil, plakadan ve işletmeden elde edilen düzenli gelir önem taşır.

Nafakanın türleri, hesaplanması ve değiştirilmesi için nafaka hukuku rehberi yazımıza bakabilirsiniz.

Dava, İspat ve Süre

Plakaya ilişkin katılma alacağı ve değer artış payı talepleri mal rejiminin tasfiyesi davasında ileri sürülür. Görevli mahkeme aile mahkemesidir (4787 s.K. m.4). Boşanmada mal rejimi davanın açıldığı tarihte sona erer (TMK m.225/2); mal rejiminin sona ermesi tasfiye davasının görülebilirlik ön koşulu olduğundan boşanma davası derdestse bekletici mesele yapılması gerekir (Y2HD 19.09.2024, E.2023/6050, K.2024/6103). Katılma alacağı on yıllık zamanaşımına tabidir (YHGK 17.04.2013, E.2013/8-375, K.2013/520; oy çokluğu).

Dava değeri bilirkişi incelemesiyle belirleneceğinden dava belirsiz alacak davası olarak açılabilir (HMK m.107). Mahkemeden ilgili belediyeden plakanın devir geçmişinin, noterlerden satış sözleşmelerinin ve bankalardan ödeme kayıtlarının getirtilmesi istenmelidir. Davanın açılışını mal rejimi tasfiyesi davası nasıl açılır, süre ve masrafları mal paylaşımı davası ne kadar sürer yazılarımızda anlattık.

Örnek Hesap ve Senaryolar

Aşağıdaki hesaplar gerçek dosyalar değil, kuralların nasıl işlediğini göstermek için hazırlanmış basitleştirilmiş örneklerdir. Plaka değerleri şehirden şehre ve zamana göre çok değiştiğinden rakamlar yalnızca hesap yöntemini göstermek içindir. Örneklerde eşlerin başka malı ve borcu olmadığı varsayılmıştır.

Bu örnekte plaka ve araç kocada kalır; kadına 4.600.000 TL katılma alacağı ödenir. Hemen ödeme ciddi güçlük doğuracaksa koca ödemenin uygun bir süre ertelenmesini isteyebilir (TMK m.239/2). Kredi borcunun hesapta nasıl düşüleceği, Yargıtay’ın kredili alımlara ilişkin oranlama yöntemine göre bilirkişi tarafından ayrıca hesaplanır.

Örnek 2, kişisel bir plakanın kendisinin paylaşılmadığını, ama üzerinde çalışan aracın ve plakanın evlilik içindeki gelirlerinin paylaşıma girdiğini gösterir.

Kendi rakamlarınızla bir ön hesap yapmak için katılma alacağı hesaplama sayfamızı kullanabilirsiniz. Şirket adına kayıtlı plakalarda şirket payının değerlemesini şirket hisselerinin değerlemesi yazımızda anlattık.

Adım Adım Yol Haritası

1. Plakanın geçmişini çıkarın. Belediyeden plakanın devir geçmişini, noterden satış sözleşmesini edinin; edinme tarihi ve bedeli belirleyicidir.
2. Ödemenin kaynağını belgeleyin. Birikim, kredi, miras, düğün altınları veya işletme geliri: her kaynağı dekont ve belgelerle gösterin.
3. Plakayı ve aracı ayırın. Plaka, araç ve varsa hat için ayrı değer ve ayrı nitelendirme isteyin.
4. Kredi borcunu tespit edin. Dava tarihindeki kalan borç için bankadan yazı alın.
5. Gelirleri araştırın. Taksimetre, POS, banka hareketleri ve plaka kira sözleşmeleri hem katılma alacağı hem nafaka için önemlidir.
6. Devir riskine karşı tedbir isteyin. Plakanın devredilmemesi için ihtiyati tedbir ve ilgili kayıtlara bildirim talep edin (HMK m.389; TMK m.169, m.199).
7. Uzman bilirkişi isteyin. Ticari plaka piyasasını bilen, emsal satışları gösterebilen bir bilirkişi talep edin.
8. Ödeme şeklini konuşun. Plakanın kimde kalacağını ve alacağın taksitlendirilmesini veya güvenceye bağlanmasını değerlendirin (TMK m.239).

Sık Yapılan Hatalar

1. Plakayı “sadece belediye izni” sayıp hesaba katmamak. Plaka devredilebilen ve piyasa değeri olan bir malvarlığı değeridir.
2. Plaka ile aracı tek değer olarak hesaplatmak. İkisi farklı tarihlerde, farklı paralarla edinilmiş olabilir.
3. Evlilik öncesi plakanın gelirlerini unutmak. Kişisel plakanın evlilikteki işletme geliri ve kirası edinilmiş maldır.
4. Düğün altınlarının katkısını ispatlamamak. Altınların plaka alımında kullanıldığı ispatlanmazsa değer artış payı istenemez.
5. Kişisel mal savunmasını tanıklarla yetinmek. Yargıtay soyut tanık beyanlarını yeterli görmemektedir.
6. Eski tarihli değerle hesap yapmak. Karar tarihine en yakın değer esas alınır; plaka fiyatları hızla değişebilir.
7. Dava öncesi devirleri gözden kaçırmak. Son bir yıldaki karşılıksız devirler edinilmiş mallara eklenir.
8. Mal rejimi sözleşmesini adi yazıyla yapmak. Mesleğe ayrılan malları kişisel kılmak için noterde sözleşme gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Ticari taksi plakası boşanmada paylaşılır mı?

Plaka evlilik sırasında edinilmiş değerlerle alındıysa edinilmiş maldır (TMK m.219/1). Diğer eş plakanın kendisine değil, plakanın karar tarihine en yakın değeri de dahil edinilmiş mallardan borçlar düşüldükten sonra kalan artık değerin yarısına katılma alacağı olarak hak kazanır (TMK m.231, m.236/1).

Taksi plakası bir mal mıdır, yoksa sadece belediye izni mi?

Plaka, büyükşehir belediyesinin taksi sayısını belirleme ve ruhsat verme yetkisine dayanan bir taşımacılık izninin somutlaşmış hâlidir (5216 s.K. m.7/1-f, 7/1-p). Sayının sınırlı olması ve devredilebilmesi nedeniyle piyasada ciddi bir değeri vardır; doktrinde gayrimaddi bir işletme hakkı olarak nitelendirilmiştir. Bu nedenle para ile ölçülebilen bir malvarlığı değeri olarak mal rejimi tasfiyesine girer.

Evlenmeden önce aldığım taksi plakası paylaşılır mı?

Hayır. Mal rejiminin başlangıcında size ait olan değerler kişisel maldır (TMK m.220/2). Ancak plakanın evlilik süresince getirdiği işletme geliri veya kira geliri edinilmiş maldır (TMK m.219/2). Ayrıca eşiniz plakaya kendi kişisel malıyla katkıda bulunduysa değer artış payı isteyebilir (TMK m.227).

Babamdan miras kalan dolmuş plakası paylaşılır mı?

Miras yoluyla edinilen değerler kişisel maldır (TMK m.220/2); plaka da kişisel kalır. Plakanın mirasçılar arasında paylaştırılması ayrı bir konudur ve bunu ticari plaka mirası yazımızda anlattık. Plakadan evlilik içinde elde edilen gelirler ise edinilmiş maldır.

Plakayı kredi ile aldık; borç ne olacak?

Plaka edinilmiş maldır; dava tarihinde kalan kredi borcu edinilmiş mallara ilişkin borç olarak artık değerden düşülür (TMK m.230/2, m.231). Dava tarihinden sonra ödenen taksitler ödeyen eşin hesabına yazılır. Kredili alımlardaki oranlama yöntemini Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 15.02.2024 tarihli, E.2023/531, K.2024/892 sayılı kararında açıklamıştır.

Düğün altınlarımla taksi plakası alındı; ne isteyebilirim?

Düğünde takılan ziynet eşyası kural olarak kadının kişisel malıdır. Altınlarınızın plakanın alımında kullanıldığını ispat ederseniz, katkınız oranında değer artış payı isteyebilirsiniz (TMK m.227/1); bu pay plakanın karar tarihine en yakın değeri üzerinden hesaplanır. Koşulları varsa altınların iadesi de talep edilebilir.

Plaka ile araç aynı şekilde mi değerlendirilir?

Hayır. Plaka, araç ve varsa hat ayrı ayrı nitelendirilir ve ayrı ayrı değerlenir. Evlilik öncesi plaka üzerinde evlilikte alınmış bir araç çalışıyorsa plaka kişisel, araç edinilmiş olabilir.

Taksiden kazanılan para paylaşılır mı?

Evet. Eşin çalışmasının karşılığı olan edinimler edinilmiş maldır (TMK m.219/2-1). Dava tarihinde mevcut olan işletme geliri birikimi ve bu gelirle alınan mallar tasfiyeye girer (TMK m.228/1).

Plakanın değeri hangi tarihe göre belirlenir?

Mallar mal rejiminin sona erdiği tarihteki durumlarına göre ayrılır (TMK m.228/1), değerleri ise karar tarihine en yakın sürüm değeridir (TMK m.235/1; YHGK 01.07.2021, E.2020/8-458, K.2021/889). Plaka fiyatları hızlı değişebildiğinden değerin yakın tarihli emsal satışlarla belirlenmesi önemlidir.

Plaka bana mı kalır, eşime mi?

Katılma alacağı kural olarak para alacağıdır. Kanun ödemede bir mesleğin icrasına ayrılmış birimlerin ve işletmelerin ekonomik bütünlüğünün gözetilmesini ister (TMK m.239/1). Bu nedenle plaka genellikle mesleği sürdüren eşte kalır, diğer eşe para ödenir; hemen ödeme ciddi güçlük doğuracaksa erteleme istenebilir (TMK m.239/2).

Eşim plakayı boşanma öncesi kardeşine devretti; ne yapabilirim?

Rızanız olmadan mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde yapılan karşılıksız kazandırmalar ve katılma alacağınızı azaltma kastıyla yapılan devirler edinilmiş mallara eklenir (TMK m.229). Eşinizin malvarlığı yetmezse, yetmeyen miktarla sınırlı olarak kardeşine karşı dava açabilirsiniz (TMK m.241).

Plakanın satılmasını dava sürerken nasıl önlerim?

Geçici önlem (TMK m.169), tasarruf yetkisinin kısıtlanması (TMK m.199) veya ihtiyati tedbir (HMK m.389) talep edebilirsiniz. Tedbir kararının plakanın devrini işleme koyan belediye ve noter kayıtlarına bildirilmesi istenmelidir.

Plaka şirket adına kayıtlıysa ne olur?

Plaka şirketin malvarlığındadır; doğrudan eşin malı sayılmaz. Tasfiyeye eşin şirketteki payı girer ve bu payın değeri, plaka dahil şirketin malvarlığı dikkate alınarak belirlenir.

Plakayı mal rejimi sözleşmesiyle kişisel yapabilir miyiz?

Evet. Eşler mal rejimi sözleşmesiyle bir mesleğin icrası veya bir işletmenin faaliyeti için ayrılan edinilmiş mallarını kişisel mal sayabilir (TMK m.221/1). Sözleşme evlenmeden önce veya sonra yapılabilir (TMK m.203) ve noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılmalıdır (TMK m.205).

2002’den önce evlilikte alınan plaka nasıl değerlendirilir?

01.01.2002’ye kadar eşler arasında mal ayrılığı rejimi uygulanır (4722 s.K. m.10). Bu dönemde edinilen plakada diğer eş ancak katkısını ispatlarsa katkı payı alacağı isteyebilir. 2002 sonrasındaki gelirler ve edinimler edinilmiş mallara katılma kurallarına tabidir.

Mal paylaşımı davası için süre var mı?

Katılma alacağı kanundan doğan bir alacak olarak on yıllık zamanaşımına tabidir; TMK m.178’deki bir yıllık süre uygulanmaz (YHGK 17.04.2013, E.2013/8-375, K.2013/520; oy çokluğu). Ancak plaka el değiştirebileceğinden davanın gecikmeden açılması ve tedbir istenmesi önerilir.