Evlilikte Kazanılan Piyango ve Şans Oyunu İkramiyesi Boşanmada Paylaşılır mı? (TMK 219, 220/2)

Yargıtay’a göre evet: Evlilik sırasında parayla bilet veya kupon alınarak kazanılan piyango, loto, iddaa ve benzeri şans oyunu ikramiyesi kural olarak edinilmiş maldır ve boşanmada katılma alacağı hesabına girer. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 27.06.2014 tarihli, K.2014/13668 sayılı kararında, bilet bedeli küçük olsa da ikramiyenin bir karşılık verilerek elde edildiğini, bu nedenle “karşılıksız kazanma” sayılamayacağını (TMK m.220/2) ve bedelin kişisel mallardan ödendiği açıkça ispatlanmadıkça ikramiyenin edinilmiş mal olduğunu kabul etmiştir; karar oy çokluğuyla verilmiştir. Kanuna göre edinilmiş mal, eşin mal rejimi süresince karşılığını vererek elde ettiği değerlerdir (TMK m.219/1) ve bir eşin bütün malları aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş sayılır (TMK m.222/3). Bilet evlilik öncesi birikim veya miras gibi kişisel parayla alındıysa ve bu ispatlanırsa ikramiye kişisel malın yerine geçen değer olarak kişisel kalabilir (TMK m.220/4). Doktrinde ise şans oyunu kazancını kişisel mal sayan güçlü bir görüş vardır; konu tartışmalıdır. İkramiyeyle alınan ev ve araba da aynı niteliği taşır. Boşanma davası açıldıktan sonra alınan biletle kazanılan ikramiye paylaşıma girmez (TMK m.225/2). Diğer eş, dava tarihinde mevcut olan ikramiye veya onunla alınan mallar üzerinden artık değerin yarısını ister (TMK m.231, m.236/1).

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Kanun ne diyor? Karşılığını vererek mi, karşılıksız mı?
• Yargıtay’ın 2014 tarihli kararı
• Doktrindeki tartışma
• Biletin kaynağına ve tarihine göre sonuç
• İkramiyeyle alınan mallar, harcama ve devir
• Kumar, yasa dışı bahis ve borçlar
• İkramiye ve nafaka
• Mal rejimi sözleşmesiyle önlem
• Dava, ispat ve tedbir
• Örnek hesap ve senaryolar
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

“Bileti ben aldım, şans benim, ikramiye de benimdir” düşüncesi çok yaygındır. Oysa Yargıtay, evlilik sırasında parayla oynanan şans oyunlarında kazanılan ikramiyeyi, aksi ispatlanmadıkça eşlerin ortak birikimi gibi değerlendirmektedir. Bununla birlikte biletin hangi parayla, ne zaman ve kimin adına alındığı sonucu değiştirebilir. Aşağıdaki tablo temel kuralları özetler.

Kanun Ne Diyor? Karşılığını Vererek mi, Karşılıksız mı?

Türk Medeni Kanunu şans oyunu ikramiyelerini ayrıca düzenlememiştir. Bu nedenle sonuç, iki temel hükmün yorumuna bağlıdır. Bir yanda edinilmiş malın tanımı vardır: Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir (TMK m.219/1). Diğer yanda kişisel malların sayıldığı hüküm vardır: Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri kişisel maldır (TMK m.220/2). Tartışmanın özü şudur: Birkaç yüz liralık bir biletle kazanılan milyonlarca liralık ikramiye, “karşılığını vererek” mi elde edilmiştir, yoksa “karşılıksız” bir kazanç mıdır?

Kanunun gerekçesinde de dikkat çekici bir örnek yer almaktadır. TMK m.219’un kişisel malların gelirlerine ilişkin dördüncü bendi açıklanırken “Bu anlamda olmak üzere bir eşe miras yoluyla intikal eden ya da ikramiye olarak çıkan bir taşınmazın kira geliri” örneği verilmiştir. Bu örnekte ikramiye olarak çıkan taşınmaz miras kalan taşınmazla yan yana anılmakta ve kira gelirinin “kişisel malların gelirleri” arasında gösterilmesi, ikramiyenin kişisel mal sayıldığı düşüncesiyle yazılmış gibi okunabilmektedir. Bu bizim yorumumuzdur; gerekçe bağlayıcı bir hüküm değildir ve Yargıtay 2014 tarihli kararında ikramiyeyi edinilmiş mal kabul etmiştir.

Kişisel malların genel olarak hangi değerler olduğunu mal rejiminde kişisel mallar, evlilik öncesi birikimlerin durumunu evlilik öncesi birikim boşanmada paylaşılır mı yazılarımızda anlattık.

Yargıtay’ın 2014 Tarihli Kararı

Konuyu doğrudan ele alan kararda olay şöyledir: Bakırköy 10. Aile Mahkemesinde görülen mal rejimi davasında davalı koca, evlilik içinde alınan evin bedelinin 30.000 TL’lik kısmının milli piyango ikramiyesinden ödendiğini ve bu kısmın kişisel malı olduğunu savunmuştur. Aile mahkemesi 25.10.2012 tarihli kararıyla bu savunmayı kabul etmemiştir. Dünya gazetesinin 27.05.2015 tarihli haberine göre aile mahkemesinin gerekçesi, piyangodan para çıktığına ilişkin davalının iddiasından başka delil bulunmamasıydı.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 27.06.2014 tarihli, K.2014/13668 sayılı kararıyla hükmü onamış, ancak meseleyi farklı bir gerekçeyle çözmüştür. Memurlar.net’te yayımlanan karar metnine göre Daire şu esasları benimsemiştir:

• Bedel karşılığı oynanan şans oyunlarından kazanılan ikramiyeler edinilmiş mal grubuna dahildir; yeter ki katılım bedelinin kişisel mallardan sağlandığı açıkça ispatlanmış olmasın.
• Bilet bedelinin ikramiyeye göre çok küçük olması sonucu değiştirmez; karşılıksız kazanmadan söz edilebilmesi için ekonomik denge değil, hukuki bir karşılık ilişkisinin bulunup bulunmadığı önemlidir.
• Yapılan günlük harcamaların edinilmiş mal grubundan yapıldığının kabulü hayatın olağan akışına uygundur; aksi kanıtlanmadıkça bilet bedelinin edinilmiş maldan karşılandığı kabul edilmelidir.
• Edinilmiş malla alınan biletten çıkan ve onun yerine geçen ikame değer sayılan para da edinilmiş mal sayılır (TMK m.219/2-5).
• Davalı, biletin kişisel mal veya kişisel malın yerine geçen bir değerle alındığını ileri sürmemiş ve ispatlamamıştır (TMK m.222/3).

Karar oy çokluğuyla verilmiştir; karşı oy gerekçesine ulaşılamamıştır. Karar ayrıca evlilik birliğinin eşlere yüklediği elbirliği ve yardımlaşma ilkelerine de (TMK m.185) dayanmaktadır. Bu kararın pratik sonucu açıktır: Evlilik içinde maaştan, ev bütçesinden veya cepteki paradan alınan bir biletle kazanılan ikramiye, kazanan eşin edinilmiş malıdır ve diğer eş bu değerin yarısı üzerinden katılma alacağı isteyebilir (TMK m.236/1). Katılma alacağı kanundan doğduğundan, diğer eşin bilete veya ikramiyeye bir katkısının bulunması gerekmez; Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 11.10.2016 tarihli, E.2016/549, K.2016/13580 sayılı kararında da bu alacağı talep eden eşin gelir elde etmesinin veya katkıda bulunmasının gerekmediği belirtilmiştir.

Doktrindeki Tartışma

Yargıtay’ın kararı doktrindeki ağırlıklı görüşten ayrılmaktadır. Memurlar.net’te yayımlanan karar metninde, Türk doktrininde talih oyunlarından gelen kazançların kişisel mal sayıldığının hâkim görüş olduğu belirtilmiş ve bu görüşteki yazarlar sayılmıştır. Kararda aktarılan görüşler şöyle özetlenebilir:

Seda Özer’in On İki Levha Yayıncılık tarafından Aralık 2024’te yayımlanan, edinilmiş mallara katılma rejiminde yerine geçen değerlere ilişkin makalesinde de şans oyunları “ikame sorunu” başlığı altında ele alınmış ve Türk hukukunda bazı görüşlerin burada ikame kuralının uygulanması gerektiği yönünde olduğu belirtilmiştir. Bu yaklaşım, İsviçre hukukundaki hâkim görüşe ve Yargıtay’ın 2014 tarihli kararına yakındır: Bilet edinilmiş parayla alındıysa ikramiye edinilmiş, kişisel parayla alındıysa kişisel olur.

Bu tartışmanın uygulamadaki önemi şudur: Yargıtay kararına rağmen, özellikle bilet bedelinin kişisel bir kaynaktan ödendiği veya ikramiyenin hiçbir karşılık verilmeden kazanıldığı dosyalarda kişisel mal savunması doktrine dayanılarak ileri sürülebilir. Ancak 2014 tarihli kararın açık ifadesi karşısında bu savunmanın, özellikle bilet bedelinin kaynağı ispatlanmadan kabul görmesi güçtür. Bu nedenle sonuç büyük ölçüde ispata bağlıdır.

Biletin Kaynağına ve Tarihine Göre Sonuç

Yargıtay’ın ikame yaklaşımı, sonucun iki soruya bağlı olduğunu gösterir: Bilet hangi parayla alındı ve bilet ile çekiliş hangi tarihte gerçekleşti? Aşağıdaki tablo bu iki sorunun farklı cevaplarına göre olası sonuçları gösterir. Tablodaki bazı durumlar için doğrudan bir Yargıtay kararına ulaşılamamış olup bunlar ayrıca belirtilmiştir.

Bedelsiz katılımlı kampanya çekilişleri ayrı bir değerlendirme gerektirir. Yargıtay’ın 2014 tarihli kararı, ikramiyeyi bilet bedelinin “karşılık” oluşturmasına dayandırmıştır. Hiçbir bedel ödenmeden katılınan bir çekilişte bu karşılık bulunmadığından, ikramiyenin TMK m.220/2 anlamında karşılıksız kazanma sayılması savunulabilir. Buna karşılık bir ürün satın alınması veya kart harcaması yapılması şartıyla katılınan çekilişlerde, harcamanın bir karşılık oluşturup oluşturmadığı tartışılabilir. Vergi uygulamasında çekilişte kazanılan ikramiyelerin ivazsız intikal olarak veraset ve intikal vergisine tabi tutulduğu belirtilmektedir (Cemalettin Yıldız, alomaliye.com, 20.05.2024); ancak bu vergisel nitelendirmenin mal rejimi tasfiyesinde bağlayıcı olduğunu gösteren bir karara ulaşılamamıştır.

“İkramiye” kelimesinin farklı anlamları da karıştırılmamalıdır. İş yerinden alınan ikramiye, prim veya performans ödemesi şans oyunuyla ilgili değildir; bunlar eşin çalışmasının karşılığı olan edinimlerdir ve edinilmiş maldır (TMK m.219/2-1). Emekli ikramiyesi ise sosyal güvenlik kurumlarının yaptığı ödemeler arasında yer alır (TMK m.219/2-2) ve hesabında evlilik süresine düşen kısım ayrıca belirlenir. Bu konuyu emekli ikramiyesi ve maaşı boşanmada paylaşılır mı ve uzun evlilikten sonra boşanma yazılarımızda anlattık.

İkramiyeyle Alınan Mallar, Harcama ve Devir

Büyük bir ikramiye çoğu zaman bankada beklemez; ev, araba, arsa veya işyeri alınır, borçlar kapatılır, yakınlara para verilir. Mal rejimi tasfiyesinde bu harcamaların her biri ayrı ayrı değerlendirilir. Edinilmiş malların yerine geçen değerler edinilmiş, kişisel malların yerine geçen değerler kişisel mal olduğundan (TMK m.219/2-5, m.220/4), ikramiyeyle alınan mal ikramiyenin niteliğini izler. Yargıtay’ın 2014 tarihli kararına konu dosyada da tartışma, ikramiyenin kendisi değil, ikramiyeyle ödendiği ileri sürülen ev bedeli üzerinden yapılmıştır.

İkramiyenin yakınlara aktarılması özellikle dikkat edilmesi gereken bir durumdur. Eşlerden birinin diğer eşin rızası olmaksızın mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde olağan hediyeler dışında yaptığı karşılıksız kazandırmalar ile mal rejiminin devamı süresince diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı devirler edinilmiş mallara eklenir (TMK m.229). Borçlu eşin malvarlığı katılma alacağını karşılamazsa, alacaklı eş yetmeyen miktarla sınırlı olarak kazandırmadan yararlanan üçüncü kişilere karşı dava açabilir (TMK m.241). Mal kaçırma iddialarını eşim evi annesinin adına aldı yazımızda anlattık.

İkramiyenin diğer eşe bağışlandığı iddiası da sık görülür. Bağış, kime yapıldıysa onun kişisel malıdır (TMK m.220/2). Ancak Hukuk Genel Kurulu 21.12.2021 tarihli, E.2018/8-990, K.2021/1728 sayılı kararında eşlerin evlilik birliği içinde birbirlerine yaptıkları karşılıksız katkıların kural olarak bağış sayılamayacağını kabul etmiştir; bağış iddiası açık bir bağış iradesiyle ispatlanmalıdır. İkramiyeyle alınan evin diğer eş adına tapuya tescil edilmesi tek başına bu iradeyi göstermeyebilir. Değerleme tarihinin önemini mal rejimi tasfiyesinde değerleme tarihi yazımızda anlattık.

Kumar, Yasa Dışı Bahis ve Borçlar

Şans oyunlarının hukuki durumu, oyunun yasal olup olmamasına göre değişir. Kumar ve bahisten doğan alacak için dava açılamaz ve icra takibi yapılamaz (TBK m.604). Piyango ve diğer şans oyunlarından doğan alacaklar için de, kanun veya yetkili makamlarca düzenlenmesine izin verilmemişse dava açılamaz ve takip yapılamaz; izin verilmemiş piyango ve şans oyunlarına kumara ilişkin hükümler uygulanır (TBK m.606). Yetkili makamlarca izin verilen piyango ve şans oyunlarında ise ikramiye hukuken korunan bir alacaktır.

Yasa dışı bahis ayrıca kamu hukuku yaptırımlarına bağlanmıştır. Doç. Dr. Enver Kaşlı’nın 26.05.2026 tarihli hukukihaber yazısında, 7258 sayılı Kanun’un 5/1-d maddesine göre yasa dışı bahis oynama fiilinin suç değil kabahat niteliğinde olduğu ve idari para cezası öngörüldüğü belirtilmekte; yazar, aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca bahisle elde edilen kazancın müsadere edilmesi gerektiğini savunmaktadır. Bu, yazarın görüşüdür; uygulamayı gösteren bir yargı kararı yazıda yer almamaktadır. Yasa dışı bahis kazancına el konulması hâlinde bu değer, dava tarihinde eşin malvarlığında mevcut olmayabilir. Bahis sitesinden hesaba para gelmesi ve hesap blokesi konusunu yasa dışı bahis parası ve hesap blokesi yazımızda ele aldık.

Edinilmiş mallara katılma rejiminde artık değer, edinilmiş malların toplamından bunlara ilişkin borçlar düşüldükten sonra kalan miktardır ve değer eksilmesi göz önüne alınmaz (TMK m.231). Bu nedenle bahis tutkusu olan bir eşin kayıpları, onun artık değerini ve dolayısıyla diğer eşin katılma alacağını azaltır; ancak borçlar edinilmiş malları aşarsa diğer eş bu eksik değeri üstlenmez. Ailenin ekonomik varlığının korunması gerekiyorsa hâkim, bir eşin istemi üzerine diğer eşin belirli malvarlığı değerleri üzerindeki tasarruf yetkisinin ancak kendisinin rızasıyla kullanılabileceğine karar verebilir (TMK m.199).

Şans oyunu alışkanlığı boşanma davasında kusur değerlendirmesine de konu olabilir. 26.07.2026 tarihli TGRT Haber haberinde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun bir kararında şans oyunları oynayıp borçlarını ödemediği belirlenen erkeğin az kusurlu, eşine hakaret eden ve onu evden kovan kadının ağır kusurlu kabul edildiği aktarılmıştır; haberde esas ve karar numarası yer almamaktadır. Ekonomik sorumsuzluğun boşanma sebebi olarak değerlendirilmesini eşim çalışmıyor, evi geçindirmiyor yazımızda anlattık.

İkramiye ve Nafaka

Büyük bir ikramiye mal paylaşımı kadar nafakayı da etkiler. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir (TMK m.175). Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir (TMK m.176/4).

Nafakanın değiştirilmesi kendiliğinden olmaz; ilgili tarafın dava açması gerekir. Nafakanın türleri ve değiştirilmesi için nafaka hukuku rehberi ve nafakanın azaltılması yazılarımıza bakabilirsiniz.

Mal Rejimi Sözleşmesiyle Önlem

Eşler mal rejimi sözleşmesiyle edinilmiş mallara katılma rejimi içinde bazı değişiklikler yapabilir. Kanun, kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağının ve bir mesleğin icrası veya bir işletmenin faaliyeti için ayrılan edinilmiş malların kişisel sayılacağının kararlaştırılmasına izin verir (TMK m.221). Şans oyunu kazançları bu hükümde sayılmamıştır; bu nedenle yalnızca ikramiyeleri kişisel mal sayan bir sözleşme hükmünün geçerliliği tartışmaya açıktır.

Eşler, artık değere katılmada yarı yarıya paylaşım yerine başka bir esas kabul edebilir (TMK m.237/1) veya mal ayrılığı gibi başka bir rejimi seçebilir (TMK m.202/2). Sözleşme evlenmeden önce veya sonra yapılabilir (TMK m.203) ve noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılmalıdır (TMK m.205). Büyük bir ikramiye kazanıldıktan sonra yapılacak bir sözleşmenin, o ana kadar edinilmiş mal niteliği kazanmış ikramiyeyi hangi ölçüde etkileyebileceği ayrıca değerlendirilmelidir; bu konuda doğrulanmış bir karara ulaşılamamıştır.

Dava, İspat ve Tedbir

İkramiyeye ilişkin katılma alacağı, mal rejiminin tasfiyesi davasında ileri sürülür. Görevli mahkeme aile mahkemesidir (4787 s.K. m.4). Boşanmada mal rejimi davanın açıldığı tarihte sona erer (TMK m.225/2); mal rejiminin sona ermesi tasfiye davasının görülebilirlik ön koşulu olduğundan boşanma davası derdestse bekletici mesele yapılması gerekir (Y2HD 19.09.2024, E.2023/6050, K.2024/6103). Katılma alacağı on yıllık zamanaşımına tabidir (YHGK 17.04.2013, E.2013/8-375, K.2013/520; oy çokluğu).

Bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse bu iddiasını ispat etmekle yükümlüdür; eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar onların paylı mülkiyetinde sayılır ve bir eşin bütün malları aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılır (TMK m.222). Bilet bedelleri genellikle küçük ve nakit ödendiğinden, kişisel mal savunmasının ispatı pratikte zordur; 2014 tarihli kararda da bu savunma ispatlanamamıştır. Dava değeri belirsiz alacak davası olarak gösterilebilir (HMK m.107). İkramiyenin dava sırasında başka yerlere aktarılması tehlikesine karşı geçici önlem (TMK m.169), tasarruf yetkisinin kısıtlanması (TMK m.199) veya ihtiyati tedbir (HMK m.389) istenebilir. Davanın açılışını mal rejimi tasfiyesi davası nasıl açılır, süre ve masrafları mal paylaşımı davası ne kadar sürer yazılarımızda anlattık.

Örnek Hesap ve Senaryolar

Aşağıdaki hesaplar gerçek dosyalar değil, kuralların nasıl işlediğini göstermek için hazırlanmış basitleştirilmiş örneklerdir. Örneklerde eşlerin başka malı ve borcu olmadığı varsayılmıştır; gerçek dosyalarda bütün edinilmiş mallar ve borçlar birlikte hesaplanır.

Bu örnekte ev koca adına kayıtlı kalsa bile değeri hesaba girer; kadının katılma alacağı, ikramiyenin dönüştüğü malların karar tarihine en yakın değeri üzerinden hesaplanır.

Örnek 2, ispatın sonucu nasıl değiştirdiğini gösterir. Biletin kişisel paranın bulunduğu ayrı bir hesaptan alındığı belgelenebiliyorsa, Yargıtay’ın ikame yaklaşımı ikramiyenin kişisel kalmasına imkân verir; ancak ikramiyenin evlilik içindeki faizi yine edinilmiş maldır. Kişisel malların gelirleri konusunu kira geliri, faiz ve temettü boşanmada paylaşılır mı yazımızda anlattık.

Kendi rakamlarınızla bir ön hesap yapmak için katılma alacağı hesaplama sayfamızı kullanabilirsiniz.

Adım Adım Yol Haritası

1. İkramiyenin belgesini edinin. İkramiye ödeme belgesi ve paranın yattığı hesabın dökümü, tutarın ve tarihin ispatı için temel delildir.
2. Biletin kaynağını belirleyin. Bilet hangi hesaptan, hangi parayla ve ne zaman alındı? Kişisel mal savunması yapılacaksa bu soru belirleyicidir.
3. Tarihleri karşılaştırın. Evlilik tarihi, bilet tarihi, çekiliş tarihi ve boşanma davası tarihi yan yana yazılmalıdır.
4. İkramiyenin izini sürün. Hangi mallar alındı, hangi borçlar kapatıldı, kimlere para gönderildi? Banka ve tapu kayıtları toplanmalıdır.
5. Son bir yıldaki aktarımları inceleyin. Karşılıksız kazandırmalar ve mal kaçırma amacıyla yapılan devirler edinilmiş mallara eklenir (TMK m.229).
6. Tedbir isteyin. İkramiyenin harcanması veya aktarılması riski varsa geçici önlem, tasarruf yetkisinin kısıtlanması veya ihtiyati tedbir talep edin (TMK m.169, m.199; HMK m.389).
7. Nafakayı ayrıca değerlendirin. İkramiye nafaka alacaklısında veya borçlusunda ise nafakanın değiştirilmesi gündeme gelebilir (TMK m.176/4).
8. Bilirkişi raporunu denetleyin. İkramiyeyle alınan malların karar tarihine en yakın değerle hesaplanıp hesaplanmadığını kontrol edin.

Sık Yapılan Hatalar

1. “Şans benim, ikramiye benimdir” demek. Yargıtay, parayla oynanan şans oyunu ikramiyesini kural olarak edinilmiş mal saymaktadır.
2. Bilet bedelinin kaynağını belgelememek. Kişisel mal savunması ispatlanamazsa edinilmiş mal karinesi uygulanır (TMK m.222/3).
3. Diğer eşin katkısını aramak. Katılma alacağı kanundan doğar; diğer eşin bilete katkısı gerekmez.
4. İkramiyeyi davadan önce yakınlara aktarmak. Son bir yıldaki karşılıksız kazandırmalar edinilmiş mallara eklenir.
5. Tapuyu diğer eş adına yaptırmanın bağış olduğunu varsaymak. Eşler arası karşılıksız katkılar kural olarak bağış sayılmaz.
6. İş yeri ikramiyesini şans oyunu ikramiyesiyle karıştırmak. Çalışmanın karşılığı olan ikramiye ve primler her durumda edinilmiş maldır.
7. Dava sonrası kazancı da talep etmek. Mal rejimi dava tarihinde sona erer.
8. Nafaka değişikliğini unutmak. Büyük bir ikramiye, nafakanın kaldırılması veya artırılması için önemli bir değişikliktir.

Sıkça Sorulan Sorular

Evlilikte kazanılan piyango ikramiyesi boşanmada paylaşılır mı?

Yargıtay’a göre evlilik sırasında parayla oynanan şans oyunlarında kazanılan ikramiye, bilet bedelinin kişisel mallardan ödendiği açıkça ispatlanmadıkça edinilmiş maldır (Y8HD 27.06.2014, K.2014/13668; oy çokluğu). Diğer eş, dava tarihinde mevcut olan ikramiye ve ikramiyeyle alınan mallar üzerinden artık değerin yarısını isteyebilir (TMK m.231, m.236/1).

İkramiye karşılıksız kazanma sayılıp kişisel mal olmaz mı?

Kişisel mallar arasında “karşılıksız kazanma” yoluyla elde edilen değerler de sayılır (TMK m.220/2) ve doktrinde ikramiyeyi bu nedenle kişisel mal sayan güçlü bir görüş vardır. Ancak Yargıtay, bilet bedeli küçük olsa da hukuki bir karşılık oluşturduğunu ve bu nedenle ikramiyenin karşılıksız kazanma sayılamayacağını kabul etmiştir.

Bileti kendi mirasımla aldım; ikramiye benim mi?

Bilet bedelinin kişisel malınızdan ödendiğini açıkça ispatlarsanız ikramiye kişisel malın yerine geçen değer olarak kişisel kalabilir (TMK m.220/4). İspat yükü sizdedir (TMK m.222/1). Biletin yalnızca miras paranın bulunduğu ayrı bir hesaptan alındığını gösteren kayıtlar bu ispat için önemlidir.

Bilet bedeli çok küçüktü; yine de paylaşılır mı?

Evet. Yargıtay, karşılıksız kazanmadan söz edilebilmesi için ekonomik denge değil, hukuki bir karşılık ilişkisinin bulunup bulunmadığının önemli olduğunu belirtmiştir. Bilet bedelinin ikramiyeye göre çok küçük olması sonucu değiştirmez.

Eşim bilete hiç para vermedi; yine de hak sahibi mi?

Evet. Katılma alacağı kanundan doğan bir haktır ve talep eden eşin gelir elde etmesi veya katkıda bulunması gerekmez (Y8HD 11.10.2016, E.2016/549, K.2016/13580). Diğer eşin hakkı, edinilmiş mallardan oluşan artık değerin yarısıdır.

İkramiyeyle aldığımız ev kimin?

Ev tapuda kimin adına kayıtlıysa onun malıdır; mal rejimi bakımından ise ikramiyenin niteliğini izler (TMK m.219/2-5, m.220/4). İkramiye edinilmiş malsa ev de edinilmiştir ve karara en yakın değeriyle hesaba girer (TMK m.235/1).

Boşanma davası açıldıktan sonra ikramiye kazandım; paylaşılır mı?

Boşanmada mal rejimi davanın açıldığı tarihte sona erer (TMK m.225/2). Bilet de dava tarihinden sonra alındıysa ikramiye paylaşıma girmez. Bilet dava tarihinden önce alınmış ve çekiliş sonra yapılmışsa durum tartışmalıdır; bu konuda doğrulanmış bir karara ulaşılamamıştır.

Evlenmeden önce aldığım biletle evlilikte ikramiye çıktı; ne olur?

Mal rejiminin başlangıcında eşe ait olan değerler kişisel maldır (TMK m.220/2). Bilet evlenmeden önce alındıysa ikramiyenin bu biletin yerine geçen kişisel değer olduğu savunulabilir (TMK m.220/4). Bu durumu doğrudan çözen doğrulanmış bir karara ulaşılamamıştır.

Bedelsiz bir kampanya çekilişinde araba kazandım; paylaşılır mı?

Yargıtay’ın 2014 tarihli kararı ikramiyeyi bilet bedelinin karşılık oluşturmasına dayandırdığından, hiçbir bedel ödenmeden katılınan çekilişte ikramiyenin karşılıksız kazanma olarak kişisel mal sayılması savunulabilir (TMK m.220/2). Bu durumu doğrudan çözen doğrulanmış bir karar bulunamamıştır; ürün alımı veya harcama şartına bağlı çekilişlerde sonuç tartışmalıdır.

Bileti eşimle birlikte aldık; ikramiye nasıl paylaşılır?

Biletin ortak alındığı ispatlanırsa ikramiye iç ilişkide eşler arasında paylaşılır. Bir malın hangi eşe ait olduğu ispat edilemezse eşlerin paylı mülkiyetinde sayılır (TMK m.222/2). Ayrıca her eşin payı, edinilmiş mal olarak kendi artık değerinde yer alır.

Eşim ikramiyeyi annesine verdi; geri isteyebilir miyim?

Eşinizin rızanız olmadan mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde yaptığı karşılıksız kazandırmalar ve katılma alacağınızı azaltma kastıyla yaptığı devirler edinilmiş mallara eklenir (TMK m.229). Eşinizin malvarlığı yetmezse, yetmeyen miktarla sınırlı olarak annesine karşı dava açabilirsiniz (TMK m.241).

İş yerimden aldığım ikramiye de paylaşılır mı?

Evet. İş yerinden alınan ikramiye, prim ve performans ödemeleri eşin çalışmasının karşılığı olan edinimlerdir ve edinilmiş maldır (TMK m.219/2-1). Bunlar şans oyunu ikramiyesinden farklıdır ve karşılıksız kazanma tartışmasına konu olmaz.

Eşim kumarda veya bahiste para kaybetti; ben de zararı paylaşır mıyım?

Kayıplar, kaybeden eşin edinilmiş mallarını ve artık değerini azaltır; bu da dolaylı olarak katılma alacağınızı düşürür. Ancak artık değer hesabında değer eksilmesi göz önüne alınmaz (TMK m.231/2); yani borçlar edinilmiş malları aşsa bile bu eksik değer size yansıtılmaz. Malların elden çıkarılması riski varsa tasarruf yetkisinin kısıtlanmasını isteyebilirsiniz (TMK m.199).

Yasa dışı bahisten kazanılan para paylaşılır mı?

İzin verilmeyen piyango ve şans oyunlarından doğan alacaklar için dava ve takip yolu kapalıdır (TBK m.606). 7258 sayılı Kanun’a göre yasa dışı bahis oynamak kabahattir ve doktrinde bu kazancın müsaderesi gerektiği savunulmaktadır. Kazanca el konulmuşsa dava tarihinde eşin malvarlığında mevcut olmayabilir; bu konuyu doğrudan çözen doğrulanmış bir karara ulaşılamamıştır.

Büyük ikramiye nafakayı etkiler mi?

Evet. Yoksulluk nafakası, yoksulluğa düşecek tarafın diğer taraftan mali gücü oranında istediği nafakadır (TMK m.175). Nafaka alan eş büyük bir ikramiye kazanırsa nafakanın kaldırılması veya azaltılması; nafaka ödeyen eş kazanırsa artırılması istenebilir (TMK m.176/4).

İkramiyeyi kişisel mal yapmak için sözleşme yapılabilir mi?

Kanun, mal rejimi sözleşmesiyle kişisel kılınabilecek değerleri kişisel malların gelirleri ve meslek veya işletmeye ayrılan mallarla sınırlı olarak saymıştır (TMK m.221). Eşler ayrıca artık değere katılmada başka bir esas kabul edebilir (TMK m.237) veya mal ayrılığını seçebilir (TMK m.202/2). Sözleşme noterde yapılmalıdır (TMK m.205).