Eşim Çalışmıyor, Evi Geçindirmiyor: Ekonomik Sorumsuzluk Boşanma Sebebi mi? (TMK 185, 186, 196, 198)

Eşinizin çalışmaması tek başına boşanma sebebi değildir; hukuken önemli olan, ailenin geçimine katkı yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğidir. Eşler birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıkları ile katılırlar (TMK m.186/3). Bu nedenle ev işlerini gören, çocuklara bakan eş, gelir getiren bir işte çalışmasa da katkı yükümlülüğünü emeğiyle yerine getirmiş olur. Buna karşılık çalışma gücü olduğu hâlde düzenli çalışmayan, gelirini aileye harcamayan, evin ihtiyaçlarını ve faturaları karşılamayan eş, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini ihlal eder ve bu davranışlar evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayanan boşanma davasında kusur olarak değerlendirilir (TMK m.185, m.166/1). Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, evin ihtiyaçlarını karşılamayan, faturaları ödemeyen ve eşini kredi çekmek zorunda bırakan erkeğin tam kusurlu kabul edildiği dosyada, bu davranışların ekonomik şiddet niteliğinde olduğunu belirterek kadın yararına manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğine karar vermiştir (Y2HD 02.05.2024, E.2023/4588, K.2024/3116). Boşanmak istemeyen eş için de yollar vardır: Hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine ailenin geçimi için her birinin yapacağı parasal katkıyı belirler; bu katkı geçmiş bir yıl ve gelecek için istenebilir (TMK m.196). Katkı yükümlülüğünü yerine getirmeyen eşin borçlularına, örneğin işverenine, ödemeyi kısmen veya tamamen diğer eşe yapmaları emredilebilir (TMK m.198). Diğer yandan eşinden maddi gücünü aşan isteklerde bulunmak da kusur sayılabilir (YHGK 18.04.2018, E.2017/2-1582, K.2018/792).

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Kanun eşlere hangi ekonomik yükümlülükleri yükler?
• Çalışmamak tek başına kusur mu?
• Yargıtay hangi davranışları kusur saydı?
• Karşı tarafın kusuru: aşırı istek ve kendi kendine çözüm
• Boşanmadan önce: TMK 195-199 ile geçimi sağlamak
• Ailenin ihtiyaçları için eşi temsil ve borçlar
• Boşanma davası: kusur, ispat ve dilekçe
• Nafaka: çalışmayan eş ödemekten kurtulur mu?
• Tazminat ve mal paylaşımı
• Ceza boyutu: TCK 233, İİK 344 ve 6284
• Kadın çalışıyor, erkek çalışmıyorsa
• Örnek senaryolar
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

“Eşim çalışmıyor, evi geçindirmiyor” şikâyeti, hukuken iki farklı soruyu içerir: Eşin gelir getiren bir işte çalışmaması ve ailenin geçimine katkı yükümlülüğünü yerine getirmemesi. Kanun ikinciyi yükümlülük olarak düzenler; birincisi ise somut olaya göre değerlendirilir.

Kanun Eşlere Hangi Ekonomik Yükümlülükleri Yükler?

Evlenmeyle eşler arasında evlilik birliği kurulur; eşler bu birliğin mutluluğunu elbirliğiyle sağlamak ve çocukların bakımına, eğitimine ve gözetimine beraberce özen göstermekle yükümlüdür (TMK m.185/1-2). Eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmakla da yükümlüdür (TMK m.185/3). Ekonomik yükümlülüğün özü ise TMK m.186/3’te yer alır: Eşler birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıkları ile katılırlar.

Kanunun ölçüsü “güç oranında” katkıdır. Bu ölçü, iki eşten aynı miktarda para beklenmediğini gösterir. Geliri yüksek olan eşten daha fazla parasal katkı, evde kalan ve çocuklara bakan eşten ise emek katkısı beklenir. Hâkim de parasal katkıyı belirlerken eşin ev işlerini görmesini, çocuklara bakmasını ve diğer eşin işinde karşılıksız çalışmasını dikkate alır (TMK m.196/2). Bu nedenle hukuki soru, eşinizin “çalışıp çalışmadığı” değil, gücü oranında aileye katkı sunup sunmadığıdır.

Çalışmamak Tek Başına Kusur mu?

Hayır. Eşlerden her biri meslek veya iş seçiminde diğerinin iznini almak zorunda değildir; ancak meslek ve işin seçiminde ve sürdürülmesinde evlilik birliğinin huzur ve yararı göz önünde tutulur (TMK m.192). Kanun, eşlerden birinin gelir getiren bir işte çalışmasını zorunlu tutmaz. Ev işlerini ve çocukların bakımını üstlenen eş, emeğiyle katkı yükümlülüğünü yerine getirir.

Basına yansıyan bir dosyada Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, erkeğin evlilik birliği süresince birlik görevlerini ağır şekilde ihmal ettiğini, eşine ilgi göstermediğini, sürekli alkol kullandığını, düzenli bir şekilde çalışmadığını ve sürekli iş değiştirdiğini belirterek erkeği tam kusurlu kabul eden ilk derece kararını yerinde bulmuştur (İnegöl Online/İHA, 28.05.2026; haberde esas ve karar numarası yer almamaktadır). Bu örnekte de görüldüğü gibi, düzenli çalışmama çoğu zaman tek başına değil, evin ihtiyaçlarının karşılanmaması ve ilgisizlik gibi başka davranışlarla birlikte kusur olarak değerlendirilir.

Eşi çalışmaya zorlamak veya çalışmasını keyfî olarak engellemek de aynı ölçüyle değerlendirilir. Meslek seçimi kişisel bir haktır; ancak ailenin geçimi sıkıntıdayken eşin çalışmasını engellemek veya tersine aile içi iş bölümüne rağmen ısrarla çalışmaya zorlamak, somut olaya göre kusur oluşturabilir. Bu tür davranışların ekonomik şiddet boyutunu ekonomik şiddet nedir, boşanmada kusur ve 6284 koruması yazımızda anlattık.

Yargıtay Hangi Davranışları Kusur Saydı?

Yargıtay, ailenin geçimine katkı yükümlülüğünün ihlalini çoğu kararında “ekonomik şiddet” veya “birlik görevlerinin ihmali” olarak nitelendirmektedir. Aşağıdaki tablo, numarasıyla ulaşabildiğimiz kararları ve basına yansıyan örnekleri bir arada göstermektedir.

Son satırdaki karar, ekonomik sorumsuzluğun yalnızca para kazanmak ve harcamakla ilgili olmadığını gösterir. Kanun katkıyı “emek ve malvarlığı” ile tanımladığından, emek katkısını üstlenen eşin bu görevi ihmal etmesi de birlik görevlerinin ihmali olarak kusur sayılabilir. Dolayısıyla “eşim çalışmıyor” şikâyetinde mahkeme, iki eşin aileye katkısını birlikte değerlendirir.

Kararlarda dikkat çeken bir başka nokta, ekonomik sorumsuzluğun genellikle süreklilik gösteren bir tutum olarak ispatlanmasıdır. Tek bir ayın kirasının ödenmemesi veya geçici bir işsizlik dönemi, uzun süreli ve tekrarlayan bir ihmal tablosuyla aynı ağırlıkta değerlendirilmez. Borçlanma, kumar ve haciz gibi ağırlaştırıcı davranışlar için eşimin kumar, alkol veya madde bağımlılığı nedeniyle boşanabilir miyim yazımıza bakabilirsiniz.

Karşı Tarafın Kusuru: Aşırı İstek ve Kendi Kendine Çözüm

Ekonomik sorumsuzluk iddiasında bulunan eşin kendi tutumu da kusur değerlendirmesine girer. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, evliliğine yapılan müdahalelere sessiz kalan ve eşinden maddi gücünü aşan isteklerde bulunan kadının daha ağır kusurlu olduğunu kabul etmiş ve bu nedenle kadın yararına nafaka ve tazminata ilişkin direnme kararını bozmuştur (YHGK 18.04.2018, E.2017/2-1582, K.2018/792).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2017 tarihli kararında, eşin geçiminin sağlanmamasına karşılık diğer eşin eve alınmaması tarafların eşit kusurlu sayılması sonucunu doğurmuştur (YHGK 31.05.2017, E.2017/2-1570, K.2017/1057). Eşit kusurda tazminata hükmedilmez. Bu nedenle geçimsizlik sorununu “kendi kendine çözüm” yollarıyla değil, aşağıda anlatılan hukuki yollarla çözmek, ileride açılacak boşanma davasında da sizi korur. Eşinizin kartını veya hesabını kullanmanın sonuçlarını eşim banka kartımı kullandı, hesabımdan para çekti yazımızda anlattık.

Boşanmadan Önce: TMK 195-199 ile Geçimi Sağlamak

Ekonomik sorumsuzluk her zaman boşanmayla sonuçlanmak zorunda değildir. Kanun, evlilik devam ederken geçimin sağlanması için hâkime geniş yetkiler tanır. Evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya birliği ilgilendiren önemli bir konuda uyuşmazlık hâlinde eşler, birlikte veya ayrı ayrı hâkimin müdahalesini isteyebilir; hâkim eşleri yükümlülükleri konusunda uyarır, uzlaştırmaya çalışır ve gerektiğinde kanunda öngörülen önlemleri alır (TMK m.195).

Uygulamada en etkili yol çoğu zaman TMK m.198’dir. Eşlerden biri aileye karşı katkı görevini yerine getirmezse hâkim, onun borçlularına ödemeyi tamamen veya kısmen diğer eşe yapmalarını emredebilir. Eşinizin maaş alacağı işverenine karşı bir alacak olduğundan, maaşın belirli bir kısmının doğrudan size ödenmesine karar verilebilir. Bu önlem, “maaşını eve getirmiyor” şikâyetine doğrudan çözüm sunar.

TMK m.196 uyarınca belirlenen katkı geçmiş bir yıl için de istenebilir (TMK m.196/3). Bu nedenle uzun süredir geçimi tek başınıza üstleniyorsanız, beklemeden başvurmanız geriye dönük talebinizi korur. Evlilik devam ederken nafaka ve katkı payı talebinin usulünü boşanmadan nafaka alınabilir mi, mal kaçırmaya karşı önlemleri dava açılmadan önce hukuki adımlar, aile konutu şerhini ise aile konutu şerhi ve rızasız tasarrufun iptali yazılarımızda anlattık.

Ailenin İhtiyaçları İçin Eşi Temsil ve Borçlar

Geçimi sağlamayan eşin karşısında diğer eşin elinde bir başka kanuni araç daha vardır: temsil yetkisi. Eşlerden her biri, ortak hayat sürdükçe ailenin sürekli ihtiyaçları için evlilik birliğini temsil eder (TMK m.188/1). Ailenin diğer ihtiyaçları için ise eş, ancak diğer eş veya haklı sebeplerle hâkim tarafından yetkili kılınmışsa ya da birliğin yararı bakımından gecikmede sakınca bulunması ve diğer eşin rızasının alınamaması hâlinde temsil yetkisine sahiptir (TMK m.188/2).

Bu kural, evin zorunlu ihtiyaçlarını karşılayan eşin bu harcamalardan tek başına sorumlu kalmamasını sağlar. Ancak temsil yetkisi sınırlıdır; büyük tutarlı ve sürekli ihtiyaç niteliği taşımayan harcamalar bu kapsama girmez. Eşin borçlarından kimin sorumlu olduğunu eşimin borçlarından ben de sorumlu muyum, adınıza izinsiz çekilen kredileri ise eşim adıma kredi çekti, imzamı taklit etti yazımızda anlattık.

Boşanma Davası: Kusur, İspat ve Dilekçe

Ekonomik sorumsuzluk, kanunda ayrı bir boşanma sebebi olarak sayılmamıştır. Bu davranışlar, evlilik birliğinin ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmasına dayanan genel boşanma sebebi içinde ileri sürülür (TMK m.166/1). Boşanmaya karar verilebilmesi için evlilik birliğinin temelinden sarsıldığının ispatı gerekir. Davacının kusuru daha ağır ise davalının davaya itiraz hakkı vardır; ancak bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evliliğin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir (TMK m.166/2). Kusur oranları ise tazminat ve nafaka gibi mali sonuçları belirler.

Delil toplarken eşinizin e-Devlet şifresiyle hesabına girmek, internet bankacılığına izinsiz erişmek veya telefonundaki bilgileri gizlice kopyalamak gibi yollardan kaçının. Hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller mahkemece dikkate alınamaz (HMK m.189/2) ve bu davranışlar ayrıca suç oluşturabilir. Eşinizin gelirine ve hesaplarına ilişkin bilgiler, dilekçede bildirilmesi hâlinde mahkeme aracılığıyla ilgili kurumlardan istenebilir.

Dilekçede ekonomik sorumsuzluğu genel ifadelerle değil, somut vakıalarla anlatmak gerekir: hangi dönemde, hangi giderlerin karşılanmadığı, evin geçiminin nasıl sağlandığı, kimin borçlandığı ve bu durumun çocuklara etkisi. Dilekçede dayanılmayan vakıalar sonradan kusur olarak esas alınmayabilir. Genel boşanma sebebinin ispatı için şiddetli geçimsizlik nasıl ispatlanır yazımıza bakabilirsiniz.

Nafaka: Çalışmayan Eş Ödemekten Kurtulur mu?

Çalışmayan veya geliri olmadığını söyleyen eşin nafaka yükümlülüğü sık tartışılır. Boşanma davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan geçici önlemleri, özellikle eşlerin barınması, geçimi ve çocukların bakımına ilişkin önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, işsiz ve sabit geliri olmayan erkeğe karşı kadın yararına verilen tedbir nafakasının durdurulmasına ilişkin direnme kararını bozmuş; gelirin bulunmamasının hükmedilen tedbir nafakasının tamamıyla kaldırılmasını gerektirmediğini ve tarafların kusur durumunun tedbir nafakasının takdirinde etkili bir unsur olmadığını belirtmiştir (YHGK 25.10.2018, E.2017/2-1891, K.2018/1577).

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir; nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz (TMK m.175). Çalışma gücü olduğu hâlde kasten çalışmayan yükümlünün durumu ise ayrıca değerlendirilir; uygulamada bu tür dosyalarda yükümlünün fiilî geliri yerine kazanabileceği gelirin esas alınabileceği kabul edilmektedir. Bu konuyu nafaka yükümlüsünün kasıtlı işsizliği ve nafaka ödeyen eş işsiz kalırsa ne olur yazılarımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Nafaka alacaklısı bakımından da çalışma gücü önemlidir. Kendi isteğiyle işinden ayrılarak yoksulluğa düşen eşin yoksulluk nafakası talebi farklı değerlendirilebilir; yaş, sağlık ve iş bulma imkânı gibi ölçütleri yoksulluk nafakasında çalışma gücü ve yaş kriteri yazımızda ele aldık. Dava sürecindeki nafaka için tedbir nafakası: dava sürerken geçim ve kusurun rolü yazımıza, çocuğun nafakasının kapsamı için iştirak nafakası neleri kapsar yazımıza bakabilirsiniz.

Tazminat ve Mal Paylaşımı

Ekonomik sorumsuzluk ispatlandığında boşanmanın mali sonuçları kusur durumuna göre belirlenir. Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir (TMK m.174/1). Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda para ödenmesini isteyebilir (TMK m.174/2). Yargıtay, ekonomik şiddet niteliğindeki davranışların kişilik haklarına saldırı oluşturduğunu kabul ederek manevi tazminat talebinin reddini bozmuştur (Y2HD 02.05.2024, E.2023/4588, K.2024/3116).

Mal paylaşımında önemli bir nokta, gelir getiren bir işte çalışmayan eşin mal rejiminden doğan haklarını kaybetmemesidir. Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminde her eş veya mirasçıları, diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir (TMK m.236/1). Katılma alacağı kanundan doğar; bunun için çalışmış olmak veya edinilmiş mallara ayrıca katkı yaptığını ispatlamak gerekmez. Ayrıntılar için ev hanımı boşanınca mal paylaşımından ne alır ve boşanmada kadının hakları yazılarımıza bakabilirsiniz.

Ceza Boyutu: TCK 233, İİK 344 ve 6284

Ekonomik sorumsuzluk bazı durumlarda ceza ve icra hukuku sonuçları da doğurur. Aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişi şikâyet üzerine cezalandırılır (TCK m.233/1). 7593 sayılı Kanunla (RG 18.08.2026, S.33344) bu fıkradaki ceza “bir yıla kadar hapis”ten “üç aydan iki yıla kadar hapis”e yükseltilmiştir. Ceza kanunlarında failin lehine olan kanun uygulandığından (TCK m.7/2), değişiklikten önce işlenen fiiller bakımından önceki ceza sınırı gözetilir.

6284 sayılı Kanun, şiddeti kişinin fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar görmesiyle veya acı çekmesiyle sonuçlanan ya da sonuçlanması muhtemel olan fiziksel, cinsel, psikolojik, sözlü veya ekonomik her türlü tutum ve davranış olarak tanımlar (6284 s.K. m.2/1-d). Bu nedenle eşini parasız bırakmak, gelirine el koymak veya zorunlu ihtiyaçlarını karşılamamak 6284 kapsamında koruma talebine konu olabilir. Hangi tedbirlerin istenebileceğini ve ispat yollarını ekonomik şiddet nedir yazımızda anlattık. Nafaka kararına uyulmaması hâlinde izlenecek yolu ise nafaka şikâyetinde süre ve tazyik hapsi yazımızda bulabilirsiniz.

Kadın Çalışıyor, Erkek Çalışmıyorsa

Ekonomik sorumsuzluk kurallarının tamamı cinsiyetten bağımsızdır. TMK m.186/3, her iki eşi de güçleri oranında katkıyla yükümlü kılar. Kadının çalıştığı, erkeğin ise çalışma gücü olduğu hâlde çalışmadığı ve ev işlerine de katkı sunmadığı bir evlilikte, kusur değerlendirmesi aynı ölçüye göre yapılır. Gelirin büyük kısmını kadın sağlıyorsa, TMK m.196 uyarınca katkı belirlenmesini veya TMK m.198 uyarınca önlem alınmasını isteyen eş erkek de olabilir.

Yoksulluk nafakası kadına özgü bir hak değildir; boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek erkek de kusuru daha ağır olmamak koşuluyla nafaka isteyebilir. Ancak çalışma gücü olduğu hâlde çalışmayan ve evin yükünü eşine bırakan erkeğin kusur durumu, bu talebi büyük ölçüde etkiler. Ayrıntılar için erkek eş yoksulluk nafakası alabilir mi ve boşanmada erkeğin hakları yazılarımıza bakabilirsiniz.

Örnek Senaryolar

Aşağıdaki senaryolar gerçek dosyalar değil, kuralların nasıl uygulandığını göstermek için hazırlanmış basitleştirilmiş örneklerdir.

Bu örnekler, aynı “evi geçindirmiyor” şikâyetinin hangi tutum ve delillerle desteklendiğine göre farklı hukuki yollara açılabileceğini gösterir.

Adım Adım Yol Haritası

1. Durumu belgeleyin. Kira, fatura, okul ve gıda giderlerini kimin ödediğini gösteren dekontları ve ekstreleri düzenli olarak saklayın.
2. Eşinizin gelir durumunu not edin. Çalıştığı işyeri, iş değiştirme tarihleri ve bildiğiniz gelirleri yazın; ayrıntıları mahkeme aracılığıyla isteyebilirsiniz.
3. Boşanmadan çözümü değerlendirin. Parasal katkının belirlenmesini veya maaşın doğrudan size ödenmesini isteyin (TMK m.196, m.198).
4. Mal kaçırma tehlikesine karşı önlem alın. Gerekirse aile konutu şerhi ve tasarruf yetkisinin sınırlanmasını isteyin (TMK m.194, m.199).
5. Kendi kendine çözümden kaçının. Eşi eve almamak veya kartını izinsiz kullanmak sizin aleyhinize kusur doğurabilir.
6. Şiddet varsa koruma isteyin. Ekonomik şiddet 6284 sayılı Kanun kapsamındadır; tedbir nafakası da istenebilir (6284 s.K. m.5).
7. Boşanma davasında vakıaları somutlaştırın. Hangi dönemde, hangi giderlerin karşılanmadığını ve bunun aileye etkisini dilekçede açıkça yazın.
8. Mali taleplerinizi eksiksiz yazın. Tedbir ve yoksulluk nafakası, iştirak nafakası, maddi ve manevi tazminat ile mal rejimi taleplerinizi belirtin (TMK m.169, m.174, m.175, m.182).

Sık Yapılan Hatalar

1. Çalışmamayı tek başına kusur sanmak. Ölçü, güç oranında katkıdır; ev işleri ve çocuk bakımı da katkıdır.
2. Belge saklamamak. Giderleri kimin ödediği dekont ve ekstrelerle ispatlanır.
3. Yıllarca beklemek. TMK m.196 uyarınca katkı ancak geçmiş bir yıl için istenebilir.
4. Eşi eve almamak veya kilit değiştirmek. Eşit kusur sonucu doğurabilir.
5. Eşin hesabına veya e-Devlet’ine izinsiz girmek. Hukuka aykırı delil ve suç riski doğar.
6. Eşin maddi gücünü aşan isteklerde ısrar etmek. Yargıtay bunu kusur saymıştır.
7. “İşsizim” savunmasını sonuç sanmak. Gelirin bulunmaması tedbir nafakasını kendiliğinden kaldırmaz.
8. Nafaka ödenmezken yalnızca beklemek. İcra takibi ve tazyik hapsi yolu vardır; şikâyet süresi kısadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Eşimin çalışmaması boşanma sebebi mi?

Tek başına değildir. Eşler birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıkları ile katılırlar (TMK m.186/3). Çalışma gücü olduğu hâlde çalışmayan ve evin yükünü tamamen diğer eşe bırakan eşin davranışı ise genel boşanma sebebinde kusur olarak değerlendirilebilir (TMK m.166/1).

Evin ihtiyaçlarını karşılamamak kusur mu?

Evet. Yargıtay, evin ihtiyaçlarını karşılamayan, faturaları ödemeyen ve eşini kredi çekmek zorunda bırakan erkeğin tam kusurlu kabul edildiği dosyada bu davranışların ekonomik şiddet niteliğinde olduğunu belirterek manevi tazminat reddini bozmuştur (Y2HD 02.05.2024, E.2023/4588, K.2024/3116).

Ev hanımıyım; çalışmadığım için kusurlu sayılır mıyım?

Hayır. Katkı emekle de yapılır (TMK m.186/3); hâkim de parasal katkıyı belirlerken ev işlerini ve çocuk bakımını dikkate alır (TMK m.196/2). Meslek veya iş seçimi de eşin iznine bağlı değildir (TMK m.192).

Boşanmadan eşimden para alabilir miyim?

Evet. Hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine ailenin geçimi için her birinin yapacağı parasal katkıyı belirler; bu katkı geçmiş bir yıl ve gelecek için istenebilir (TMK m.196).

Eşimin maaşı doğrudan bana ödenebilir mi?

Eşiniz aileye karşı katkı görevini yerine getirmiyorsa hâkim, onun borçlularına, örneğin işverenine, ödemeyi tamamen veya kısmen size yapmalarını emredebilir (TMK m.198).

Eşim beni çalışmaya zorlayabilir mi?

Hayır. Eşlerden her biri meslek veya iş seçiminde diğerinin iznini almak zorunda değildir; ancak birliğin huzur ve yararı göz önünde tutulur (TMK m.192).

Eşimden fazla para istemek kusur olur mu?

Olabilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, eşinden maddi gücünü aşan isteklerde bulunan kadının daha ağır kusurlu olduğunu kabul etmiştir (YHGK 18.04.2018, E.2017/2-1582, K.2018/792).

Geçimi sağlamadığı için eşimi eve almasam ne olur?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, eşin geçiminin sağlanmamasına karşılık diğer eşin eve alınmaması durumunda tarafların eşit kusurlu olduğunu kabul etmiştir (YHGK 31.05.2017, E.2017/2-1570, K.2017/1057). Eşit kusurda tazminata hükmedilmez.

Eşim işsiz; dava sürerken nafaka öder mi?

Boşanma davası açılınca hâkim geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, gelirin bulunmamasının hükmedilen tedbir nafakasının tamamıyla kaldırılmasını gerektirmediğini belirtmiştir (YHGK 25.10.2018, E.2017/2-1891, K.2018/1577).

Eşim kasten çalışmıyorsa nafaka nasıl belirlenir?

Uygulamada çalışma gücü olduğu hâlde kasten çalışmayan yükümlü bakımından fiilî gelir yerine kazanabileceği gelirin esas alınabileceği kabul edilmektedir. Somut olayda yükümlünün yaşı, sağlığı ve mesleği değerlendirilir.

Ekonomik sorumsuzluk nedeniyle tazminat alabilir miyim?

Kusuru daha az olan eş maddi tazminat, kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş manevi tazminat isteyebilir (TMK m.174). Bu talepler boşanmanın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde zamanaşımına uğrar (TMK m.178).

Çalışmıyorum; mal paylaşımından pay alabilir miyim?

Evet. Edinilmiş mallara katılma rejiminde her eş diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir (TMK m.236/1); bunun için çalışmış olmak gerekmez.

Ailesine bakmayan eş hakkında suç duyurusunda bulunabilir miyim?

Aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmemek şikâyet üzerine cezalandırılır (TCK m.233/1). 7593 sayılı Kanunla (RG 18.08.2026) ceza üç aydan iki yıla kadar hapse yükseltilmiştir.

Nafaka ödenmezse ne yapabilirim?

Nafaka kararına uymayan borçlu hakkında alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir (İİK m.344); ödeme hâlinde borçlu tahliye edilir. Şikâyetin süreye bağlı olduğunu unutmayın.

Ekonomik şiddet 6284 kapsamında mı?

Evet. 6284 sayılı Kanun ekonomik şiddeti şiddet tanımının içinde sayar (6284 s.K. m.2/1-d). Korunan kişi için mülki amirden geçici maddi yardım (m.3/1-b), hâkimden ise koşulları varsa tedbir nafakası (m.5/4) istenebilir.

Ailenin ihtiyaçları için yaptığım harcamalardan eşim de sorumlu mu?

Eşlerden her biri ortak hayat sürdükçe ailenin sürekli ihtiyaçları için birliği temsil eder (TMK m.188/1); temsil yetkisinin kullanıldığı hâllerde eşler üçüncü kişilere karşı müteselsilen sorumludur (TMK m.189/1).

Kadın çalışıyor, erkek çalışmıyorsa kurallar değişir mi?

Hayır. Katkı yükümlülüğü her iki eş için aynıdır (TMK m.186/3). Çalışmayan ve ev işlerine de katkı sunmayan erkek kusurlu sayılabilir; boşanma yüzünden yoksulluğa düşecekse ve kusuru daha ağır değilse yoksulluk nafakası isteyebilir (TMK m.175).