Evden ayrılmak tek başına terk sayılmaz. Türk Medeni Kanunu m.164’e göre terkten söz edebilmek için eşin evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla ayrılması veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmemesi, ayrılığın en az altı ay sürmesi ve hâkim ya da noter aracılığıyla yapılan ihtarın sonuçsuz kalması gerekir. İhtar ayrılığın dördüncü ayı bitmeden istenemez; ihtardan sonra iki ay geçmeden dava açılamaz. Ortak hayat nedeniyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailesinin huzuru ciddi biçimde tehlikeye düşen eş ayrı yaşama hakkına sahiptir (TMK m.197). Eşini evden ayrılmaya zorlayan veya haklı bir sebep olmadan dönüşünü engelleyen eş ise kendisi terk etmiş sayılır; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 13.03.2015 tarihli kararında böyle bir eşin terk sebebiyle boşanma davası açamayacağını kabul etmiştir. İhtara uymayan eş, davete uymamakta haklı olduğunu ispat etmek zorundadır (YHGK 05.12.2012). Boşanmak için ayrı eve çıkmak şart değildir: genel boşanma sebebi (TMK m.166/1) ve anlaşmalı boşanma (m.166/3) için eşlerin ayrı yaşaması aranmaz. Ayrı yaşamanın şart olduğu iki hâl, terk (m.164) ve reddedilen boşanma davasının kesinleşmesinden sonra bir yıl ortak hayatın kurulamamasıdır (m.166/4). Şiddet varsa evi siz terk etmek zorunda değilsiniz; 6284 sayılı Kanun m.5 uyarınca şiddet uygulayanın ortak konuttan uzaklaştırılması istenebilir.
Güncel durum (22 Ekim 2026). Reddedilen boşanma davasından sonra fiilî ayrılık nedeniyle boşanmayı düzenleyen TMK m.166/4’teki üç yıllık süre, Anayasa Mahkemesinin 22.02.2024 tarihli, E.2023/116, K.2024/56 sayılı kararıyla iptal edilmiş; 7532 sayılı Kanun m.13 ile süre bir yıl olarak yeniden düzenlenmiştir. Anayasa Mahkemesi, Ankara 18. Aile Mahkemesinin itirazı üzerine “bir yıl” ibaresini incelemiş ve 12.02.2026 tarihli, E.2025/203, K.2026/39 sayılı kararıyla iptal istemini oyçokluğuyla reddetmiştir (RG 17.04.2026, sayı 33227).
Bu yazı, evden ayrılmayı düşünen veya ayrılmış olan eşin terk riskini ve ayrı yaşamanın sonuçlarını değerlendirmesi için hazırlanmıştır. Ayrı yaşama hakkına dayalı nafaka ve önlemleri ayrı yaşama hakkı (TMK 197), terk ihtarının nasıl çekileceğini ise terk ihtarı nasıl çekilir rehberlerinde ayrıntılı olarak anlattık.
Evden ayrılmadan önce bir kez danışın
Ayrılma sebebinizin haklı sayılıp sayılmayacağını, çocukların ve konutun durumunu birlikte değerlendirelim: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppİçindekiler
- Kısa cevap: evden ayrılmak terk mi?
- Hukuken terk nedir? Dört şart
- Ayrılmanın üç türü: haklı ayrılık, geçici uzaklaşma, terk
- Haklı sebep sayılan hâller ve ispat
- Örnek olaylarla terk değerlendirmesi
- Evden ayrılmak zorundaysanız: doğru ayrılmanın kuralları
- Ayrılırken neleri yanınıza alabilirsiniz?
- Evde kalırsanız: eşin evden uzaklaştırılması ve kilit meselesi
- Terk ihtarı gelirse ne yapmalı?
- Boşanmak için ayrı eve çıkmak şart mı?
- Ayrılık kararı ile fiilî ayrılık farkı
- Ayrı yaşamanın nafaka, velayet, mal ve miras sonuçları
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
Kısa Cevap: Evden Ayrılmak Terk mi?
Halk arasında “evi terk etmek” denildiğinde akla gelen davranış ile kanundaki terk kavramı aynı şey değildir. Kanun, terki ağır sonuçlar doğuran özel bir boşanma sebebi olarak düzenlemiş ve bunu sıkı şartlara bağlamıştır. Aşağıdaki tablo, en sık sorulan soruların kısa cevaplarını verir.
Tablo: Evden ayrılma ve terk hakkında kısa cevaplar
| Soru | Kısa cevap | Dayanak |
|---|---|---|
| Evden ayrıldım; terk etmiş sayılır mıyım? | Kendiliğinden hayır. Yükümlülüklerden kaçınma amacı, haklı sebebin yokluğu, altı aylık ayrılık ve sonuçsuz ihtar gerekir | TMK m.164 |
| Eşim beni evden çıkardı; terk eden kim? | Çıkaran veya dönüşü engelleyen eş terk etmiş sayılır | TMK m.164/1; YHGK 13.03.2015 |
| Şiddet nedeniyle ayrıldım | Haklı sebeptir; ayrı yaşama hakkınız vardır | TMK m.197/1 |
| Ayrıyken nafaka isteyebilir miyim? | Ayrı yaşama haklıysa hâkim parasal katkıya hükmedebilir | TMK m.197/2 |
| Terk ihtarı geldi | İki ay içinde dönmezseniz terk davası açılabilir; dönmemede haklı olduğunuzu siz ispat edersiniz | TMK m.164/2; YHGK 05.12.2012 |
| Boşanmak için ayrı eve çıkmalı mıyım? | Hayır; genel ve anlaşmalı boşanmada ayrı yaşama şartı yoktur | TMK m.166/1, 166/3 |
| Davam reddedildi; ne kadar ayrı yaşamalıyım? | Ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl ortak hayat kurulamamışsa boşanma istenebilir | TMK m.166/4 |
| Şiddet uygulayan eşi evden çıkarabilir miyim? | Koruma kararıyla ortak konuttan uzaklaştırılması istenebilir | 6284 m.5/1 |
Hukuken Terk Nedir? Dört Şart
Terk, Türk Medeni Kanunu m.164’te düzenlenmiş özel bir boşanma sebebidir. Özel boşanma sebeplerinde, sebebin ispatlanması hâlinde evlilik birliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığı ayrıca araştırılmaz. Bu ağır sonuç nedeniyle kanun, terki birbirine bağlı dört şarta bağlamıştır. Bunlardan biri eksikse terk sebebiyle boşanma kararı verilemez.
Tablo: Terk sebebiyle boşanmanın şartları
| Şart | Anlamı | Dayanak |
|---|---|---|
| 1. Ayrılık veya dönmeme | Eşin ortak konutu terk etmesi ya da ortak konuta dönmemesi | TMK m.164/1 |
| 2. Kaçınma amacı ve haklı sebebin yokluğu | Ayrılığın evlilik birliğinden doğan yükümlülükleri yerine getirmemek amacıyla olması veya dönmemenin haklı bir sebebe dayanmaması | TMK m.164/1, 185 |
| 3. En az altı aylık ayrılık | Ayrılık en az altı ay sürmüş ve dava tarihinde de devam ediyor olmalı | TMK m.164/1 |
| 4. Sonuçsuz kalan ihtar | Hâkim veya noter aracılığıyla yapılan, iki ay içinde dönme çağrısı içeren ihtara uyulmamış olmalı; ihtar dördüncü ay bitmeden istenemez, ihtardan sonra iki ay geçmeden dava açılamaz | TMK m.164/2 |
Maddenin birinci fıkrasının son cümlesi, terk kavramını fiilî görüntüden ayırır: diğerini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır. Yani evden fiilen çıkan kişi her zaman “terk eden” değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 13.03.2015 tarihli, E.2013/1688, K.2015/1032 sayılı kararında, eşini terke zorlayan veya ortak konuta dönmesini engelleyen eşin terk etmiş sayılacağını, terk sebebiyle dava açma hakkının kanunun açık ifadesiyle yalnızca terk edilen eşe ait olduğunu ve eşini terke zorlayan eşin terk sebebiyle boşanma davası açma hakkının bulunmadığını belirtmiştir.
İhtar, hâkim veya noter tarafından esası incelenmeden yapılır ve terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiği ile dönmemesi hâlinde doğacak sonuçlar bildirilir; gerektiğinde ilan yoluyla da yapılabilir (TMK m.164/2). İhtarın esası incelenmeden yapılması, haklılık tartışmasının ihtar aşamasında değil, terk davasında yapılacağı anlamına gelir. Terk sebebiyle boşanmanın usulünü terk sebebiyle boşanma: ihtar ve 6 ay usulü, özel boşanma sebeplerinin genel çerçevesini ise özel boşanma sebepleri: zina ve terk yazılarında bulabilirsiniz.
Ayrılmanın Üç Türü: Haklı Ayrılık, Geçici Uzaklaşma, Terk
Uygulamada evden ayrılma durumları üç grupta toplanabilir. Hangi gruba girdiğiniz, hem terk davası riskini hem de genel boşanma davasındaki kusur değerlendirmesini belirler.
Tablo: Evden ayrılma türleri ve hukuki sonuçları
| Tür | Örnek | Terk riski | Kusur değerlendirmesi |
|---|---|---|---|
| Haklı sebeple ayrılık | Şiddet, tehdit, ağır hakaret, eşin ailesiyle zorla birlikte yaşatma sonrasında ayrılma | Yok; ayrı yaşama hakkı kullanılır (TMK m.197/1) | Ayrılan eşe kusur olarak yüklenmez; ayrılmaya yol açan davranış diğer eşin kusurudur |
| Geçici uzaklaşma | Tartışmadan sonra birkaç gün anne-baba evine gitme | Düşük; ancak uzarsa ve ihtara uyulmazsa terke dönüşebilir | Tekrarlayan ve uzun süreli hâllerde kusur olarak değerlendirilebilir |
| Haksız terk | Sebep göstermeden, dönme niyeti olmadan evi bırakıp gitme | Yüksek; altı ay ve sonuçsuz ihtarla terk davası | Genel boşanma davasında da ağır kusur sayılabilir |
Önemli bir ayrıntı: terk davasının şartları oluşmasa bile, haklı sebep olmadan evi terk etmek genel boşanma davasında (TMK m.166/1) kusurlu bir davranış olarak değerlendirilebilir. Basına yansıyan 2025 tarihli bir kararda Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, evliliğin üçüncü ayında habersizce ailesiyle birlikte ortak konuttan ayrılan ve eşine onu istemediğini bildiren kadının karşılık davasını, kocaya yüklenebilecek başka bir kusurun ispatlanamadığı gerekçesiyle reddedilmesi gereken bir dava olarak değerlendirmiş ve eşit kusur kabul eden bölge adliye mahkemesi kararını bozmuştur. Kusurun nasıl belirlendiğini boşanmada kusur nasıl belirlenir yazısında ayrıntılı olarak anlattık.
Haklı Sebep Sayılan Hâller ve İspat
Ayrı yaşama hakkının dayanağı TMK m.197/1’dir: ortak hayat sebebiyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailesinin huzuru ciddi biçimde tehlikeye düşen eş, bu tehlike sürdükçe ayrı yaşama hakkına sahiptir. Kanun haklı sebepleri tek tek saymaz; her olay kendi koşullarında değerlendirilir. Uygulamada haklı sebep olarak kabul edilen başlıca durumlar şunlardır:
- Fiziksel veya sözlü şiddet ve tehdit. En açık haklı sebeptir; ayrıca 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı da istenebilir.
- Ağır hakaret ve aşağılama. Eşin veya ailesinin onurunu kıran sürekli davranışlar.
- Bağımsız bir ortak konutun sağlanmaması. Eşler oturacakları konutu birlikte seçer (TMK m.186/1). Basına yansıyan 2010 tarihli bir kararda Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, ortak konut seçiminden kaçınan ve eşini rızası olmadan kendi ailesiyle yaşamaya mecbur bırakan kocanın eşini terk etmiş sayılması gerektiğini kabul etmiştir.
- Aldatma ve güven sarsıcı davranışlar. Ortak hayatı sürdürmeyi beklenemez kılan sadakatsizlik.
- Ekonomik şiddet. Eşin geçimini sağlamamak, gelirine el koymak, aileyi borç altına sokmak.
- Bağımlılık. Alkol, uyuşturucu veya kumar bağımlılığının aileyi tehlikeye atması.
İspat bakımından Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 05.12.2012 tarihli, E.2012/636, K.2012/1073 sayılı kararı yol göstericidir: ihtara rağmen ortak konuta dönmeyen eşin, terkte haklılığını değil, davete uymamada haklılığını kanıtlaması gerekir. Başka bir deyişle, ayrılma anındaki haklı sebep, ihtar tarihinde hâlâ devam ediyorsa ve bu ispat edilebiliyorsa dönmemek haklıdır. Ayrılıktan sonra durum değişmişse (örneğin şiddet uygulayan eş tedavi görmüş ve samimi bir davet yapılmışsa) dönmeme haklılığını kaybedebilir.
Tablo: Haklı sebebin delilleri
| Delil | Ne zaman alınmalı? | Not |
|---|---|---|
| Darp ve doktor raporu | Olaydan hemen sonra | Gecikme raporun değerini azaltır |
| Kolluk tutanağı ve şikâyet kaydı | Ayrılma günü veya olay anında | Ayrılma sebebini ve tarihini resmî olarak belgeler |
| Koruma kararı dosyası | Şiddet veya tehdit varsa hemen | 6284 m.8/3 uyarınca delil aranmadan verilir |
| Size gönderilen mesajlar | Sürekli | Hukuka uygun elde edilmiş olmalı (HMK m.189/2) |
| Tanıklar | Olayları gören komşu, akraba, arkadaş | Görgüye dayalı beyan daha güçlüdür |
| Ayrıldıktan sonraki yazışmalar | Ayrılık süresince | Dönme şartlarınızı ve iyi niyetinizi gösterir |
Delil toplarken hukuka aykırı yollara başvurmamak gerekir; hangi kayıtların geçersiz sayıldığını boşanmada hukuka aykırı deliller yazısında anlattık.
Örnek Olaylarla Terk Değerlendirmesi
Aşağıdaki örnekler, kanundaki şartların farklı durumlara nasıl uygulandığını göstermek için hazırlanmıştır. Her dosyanın sonucu somut delillere göre değişir; tablo genel bir yol göstericidir.
Tablo: Örnek olaylar
| Olay | Değerlendirme | Muhtemel sonuç |
|---|---|---|
| Tartışmadan sonra kadın üç gün annesinde kaldı, sonra döndü | Yükümlülükten kaçınma amacı ve altı aylık ayrılık yok | Terk yok |
| Eşlerden biri, birlikte verilen kararla iş nedeniyle başka şehirde çalışıyor, düzenli olarak eve geliyor ve aileye katkı sağlıyor | Ayrılık ortak karara dayanıyor; kaçınma amacı yok | Terk yok |
| Eş haber vermeden evi bıraktı, sekiz aydır dönmüyor, dördüncü aydan sonra çekilen ihtara iki ay içinde uymadı | Dört şart birlikte oluşmuş olabilir | Terk davası açılabilir (TMK m.164) |
| Kadın, kocanın ailesiyle aynı evde yaşamaya zorlandığı için ayrıldı | Bağımsız ortak konut sağlanmamış; eşler konutu birlikte seçer (TMK m.186/1) | Kadın haklı; zorlayan eş terk etmiş sayılabilir |
| Koca kilidi değiştirip kadını eve almadı | Dönüşü engelleme (TMK m.164/1 son cümle) | Terk eden koca sayılabilir; terk davası açamaz (YHGK 13.03.2015) |
| Şiddet sonrası ayrılan kadın hakkında koruma kararı var; koca ihtar çekti | Haklı sebep ihtar tarihinde de sürüyor | Kadın davete uymamada haklılığını koruma kararı ve raporlarla ispat edebilir (YHGK 05.12.2012) |
| Eş yurt dışında çalışıyor, aileye para gönderiyor, izinlerde eve geliyor | Ortak hayatın sürdürülmesine yönelik davranış var | Terk yok |
Bu örneklerin ortak dersi şudur: terk değerlendirmesinde belirleyici olan evden kimin çıktığı değil, ayrılığın neden ve nasıl gerçekleştiği, ayrılık süresince tarafların nasıl davrandığı ve ihtar tarihinde haklı bir sebebin devam edip etmediğidir.
Evden Ayrılmak Zorundaysanız: Doğru Ayrılmanın Kuralları
Bazen evden ayrılmak kaçınılmazdır. Bu durumda ayrılığın nasıl gerçekleştiği, ileride “haklı ayrılık” ile “haksız terk” arasındaki çizgiyi belirler. Aşağıdaki kurallar, ayrılığın hukuki zeminini baştan sağlamlaştırır.
Tablo: Ayrılırken yapılacaklar
| Kural | Neden önemli? | Dayanak |
|---|---|---|
| Ayrılma sebebini ve tarihini belgeleyin | Haklılığı ispat yükü dönmeyen eştedir | YHGK 05.12.2012; TMK m.197/1 |
| Şiddet varsa önce kolluğa ve sağlık kuruluşuna başvurun | Rapor ve tutanak en güçlü delildir; koruma kararı da istenebilir | 6284 m.5, 8 |
| Nerede olduğunuzu ve neden ayrıldığınızı yazılı bildirin | Kaçınma amacıyla değil, tehlike nedeniyle ayrıldığınızı gösterir | TMK m.164/1, 197 |
| Kişisel belgelerinizi ve eşyalarınızı alın | Kimlik, pasaport, tapu, banka belgeleri ve ziynet sonradan alınamayabilir | TMK m.220 |
| Çocukların durumunu planlayın | Velayet evlilik sürdükçe birlikte kullanılır; görüşmeyi engellemek aleyhe kullanılabilir | TMK m.336, 197/4 |
| Aile konutu kirasını tek başınıza feshetmeyin | Aile konutuna ilişkin kira sözleşmesi diğer eşin açık rızası olmadan feshedilemez | TMK m.194/1 |
| Yeni adresinizi nüfusa bildirin | Yerleşim yeriniz değişir; boşanma davasında yetkili mahkeme seçeneği oluşur | TMK m.168 |
| Hâkimden önlem isteyin | Haklı ayrılıkta parasal katkı, konut ve eşya ile mal yönetimi önlemleri istenebilir | TMK m.197/2 |
| Sadakat yükümlülüğünü unutmayın | Evlilik sürdükçe sadakat ve yardım yükümlülüğü devam eder | TMK m.185/3 |
Bu listedeki en çok ihmal edilen adım, ayrılık sebebinin yazılı olarak bildirilmesidir. Kısa ve sakin bir mesajla, örneğin “yaşadığımız olay nedeniyle güvenliğim için bir süre annemlerde kalacağım; çocuklarla görüşmeniz için … günlerinde iletişime geçebilirsiniz” gibi bir bildirim, hem ayrılığın amacını hem de iyi niyeti gösterir. Hakaret, tehdit veya suçlama içeren mesajlar ise aleyhe delile dönüşebilir. Dava açılmadan önce atılacak diğer adımları eşim boşanma davası açacağını söyledi rehberinde bir arada anlattık.
Ayrılırken Neleri Yanınıza Alabilirsiniz?
Evden ayrılan eşin en çok tereddüt ettiği konulardan biri, hangi eşyaları ve parayı yanına alabileceğidir. Burada ölçüt, malın kişisel mal mı yoksa ortak kullanıma ait ev eşyası veya edinilmiş mal mı olduğudur.
Tablo: Ayrılırken eşyalar ve para
| Ne? | Yanınıza alabilir misiniz? | Dayanak / not |
|---|---|---|
| Kişisel eşya, giysi, kişisel belgeler | Evet | Yalnızca kişisel kullanıma yarayan eşya kişisel maldır (TMK m.220) |
| Ziynet eşyası | Evet; anlaşma veya yerel örf yoksa kadına takılan ve kadına özgü ziynetler kadına aittir (Yargıtay 2. HD 04.04.2024) | Düğün fotoğrafları ve listesiyle belgeleyin |
| Evlilik öncesi size ait mallar ve miras kalan eşya | Evet | Kişisel mal (TMK m.220); edinme belgelerini saklayın |
| Ortak kullanılan ev eşyası | Tek taraflı alınmamalı | Hâkim, ayrı yaşamada ev eşyasından yararlanma konusunda karar alabilir (TMK m.197/2) |
| Ortak hesaptaki para | Temkinli olun | Edinilmiş mallardan yapılan çekimler tasfiyede hesaba katılır; katılma alacağını azaltma amacıyla yapılan devirler eklenir (TMK m.229) |
| Kendi maaş hesabınız | Evet; geçiminiz için kullanabilirsiniz | Biriken tutarlar dava tarihine kadar edinilmiş mal niteliğini korur (TMK m.225/2) |
| Ortak araç | Ruhsat sahibine ve kullanım düzenine göre değişir | Tartışmalıysa hâkimden önlem istenmelidir |
Ortak eşyaların veya paranın tek taraflı olarak alınması, eşler arasında yeni uyuşmazlıklar doğurur ve boşanma davasında kusur değerlendirmesine yansıyabilir. Bu nedenle ortak eşyalar için hâkimden karar istemek, kişisel eşyalar için ise ayrılırken fotoğraf çekmek ve bir tanığın bulunmasını sağlamak en sağlıklı yoldur.
Evde Kalırsanız: Eşin Evden Uzaklaştırılması ve Kilit Meselesi
Şiddet gören eşin evden ayrılması bir zorunluluk değildir. 6284 sayılı Kanun m.5/1’e göre hâkim, şiddet uygulayan hakkında önleyici tedbir olarak ortak konuttan derhâl uzaklaştırılmasına ve ortak konutun korunan kişiye tahsis edilmesine, korunan kişiye ve yakınlarına yaklaşmamasına karar verebilir. Koruyucu veya önleyici tedbir kararı için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz (6284 m.8/3).
Şiddet olmasa da ayrı yaşamada haklı olan eş, hâkimden konut ve ev eşyasından yararlanma konusunda karar alınmasını isteyebilir (TMK m.197/2). Boşanma davası açıldığında ise hâkim, eşlerin barınmasına ilişkin geçici önlemleri resen alır (TMK m.169). Konut eşin adına kayıtlıysa tapuya aile konutu şerhi konulması, konutun satılmasını veya ipotek edilmesini de engeller (TMK m.194/3).
Kilit değiştirme uyarısı: Haklı bir sebep ve hâkim kararı olmadan kilidi değiştirip eşi eve almamak, TMK m.164/1 son cümlesi uyarınca “dönüşü engelleme” sayılabilir ve sizi terk eden konumuna düşürebilir. Eşin konuttan uzaklaştırılması gerekiyorsa bunu koruma kararı veya hâkimin konut tahsisi kararıyla sağlamak gerekir.
Aile konutu şerhinin nasıl konulacağını aile konutu şerhi yazısında, kiralık konutta sözleşmeye taraf olmayı aile konutu kiradaysa kiracı olmayan eş rehberinde, koruma kararının alınmasını 6284 koruma kararı nasıl alınır yazısında anlattık. Eşiniz sizi evden çıkardıysa eşim beni evden attı rehberindeki aynı gün atılacak adımlara bakın.
Terk İhtarı Gelirse Ne Yapmalı?
Terk ihtarı, size iki ay içinde ortak konuta dönmeniz gerektiğini ve dönmezseniz terk sebebiyle boşanma davası açılabileceğini bildirir. İhtar esası incelenmeden yapıldığından ihtar aşamasında haklılığınızı tartışma imkânınız sınırlıdır; asıl savunma terk davasında yapılır. Bu nedenle ihtarı aldığınız gün iki seçeneği dikkatle değerlendirmek gerekir.
Tablo: İhtar sonrası seçenekler
| Seçenek | Ne zaman uygun? | Dikkat edilecekler |
|---|---|---|
| Ortak konuta dönmek | Ayrılma sebebi ortadan kalkmışsa ve davet samimiyse | Dönüşü tanık veya yazılı bildirimle belgeleyin; dönüş de samimi olmalı |
| Dönmemek | Haklı sebep ihtar tarihinde hâlâ devam ediyorsa | Davete uymamada haklılığı ispat yükü sizdedir (YHGK 05.12.2012); delilleri hazırlayın |
| İhtarın geçersizliğini ileri sürmek | İhtar dördüncü ay dolmadan istenmişse, gösterilen konut bağımsız veya kullanılabilir değilse, davet samimi değilse | Terk davasında savunma olarak ileri sürülür |
| Kendiniz dava açmak | Evlilik birliği temelinden sarsılmışsa | Genel boşanma davası (TMK m.166/1) açılabilir; terk davası ile birlikte görülebilir |
Yargıtay uygulamasında ihtarın samimiyeti ayrıca denetlenir: davet edilen konutun bağımsız ve yaşanabilir olması, eve girişin fiilen mümkün olması ve ihtarı çeken eşin ihtardan sonraki davranışlarının davetle çelişmemesi aranır. Eşini ortak konutu terk etmeye zorlayan eşin ise terk sebebiyle dava açma hakkı yoktur (YHGK 13.03.2015). İhtarın geçerlilik şartlarını terk nedeniyle boşanma ve ihtarın geçerlilik şartları yazısında, eşi evi terk eden tarafın izleyeceği yolu eşim çekip gitti, dönmüyor rehberinde anlattık.
Boşanmak İçin Ayrı Eve Çıkmak Şart mı?
Hayır. Türk hukukunda boşanma davası açmak için eşlerin ayrı yaşaması kural olarak aranmaz. Eşler aynı evde yaşarken de boşanma davası açılabilir; anlaşmalı boşanma için de ayrı yaşama şartı yoktur. Ayrı yaşamanın şart olduğu yalnızca iki durum vardır: terk sebebiyle boşanma ve reddedilen bir boşanma davasından sonra fiilî ayrılık nedeniyle boşanma.
Tablo: Boşanma sebepleri ve ayrı yaşama şartı
| Boşanma sebebi | Ayrı yaşama şartı | Dayanak |
|---|---|---|
| Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (genel sebep) | Yok | TMK m.166/1-2 |
| Anlaşmalı boşanma | Yok; evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı | TMK m.166/3 |
| Zina | Yok; öğrenmeden itibaren 6 ay, her hâlde 5 yıl içinde dava | TMK m.161 |
| Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış | Yok; öğrenmeden itibaren 6 ay, her hâlde 5 yıl | TMK m.162 |
| Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme | Yok | TMK m.163 |
| Terk | Var; en az 6 ay ayrılık ve sonuçsuz ihtar | TMK m.164 |
| Akıl hastalığı | Yok | TMK m.165 |
| Reddedilen davadan sonra fiilî ayrılık | Var; ret kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl ortak hayatın kurulamaması | TMK m.166/4 |
TMK m.166/4’teki süre son yıllarda değişti. Anayasa Mahkemesi üç yıllık süreyi öngören hükmü 22.02.2024 tarihli, E.2023/116, K.2024/56 sayılı kararıyla iptal etti; kanun koyucu 7532 sayılı Kanun m.13 ile süreyi bir yıl olarak yeniden düzenledi. Anayasa Mahkemesi 12.02.2026 tarihli, E.2025/203, K.2026/39 sayılı kararıyla bir yıllık süreye yönelik itirazı oyçokluğuyla reddetti (RG 17.04.2026, sayı 33227). Bu yolun ayrıntılarını reddedilen boşanma sonrası fiilî ayrılık (TMK 166/4) yazısında anlattık.
Aynı evde yaşarken dava açmanın pratik zorlukları elbette vardır; gerilim artabilir, çocuklar etkilenebilir. Bu durumda dava açılınca hâkimin barınmaya ilişkin geçici önlemleri resen alacağını (TMK m.169), şiddet varsa koruma kararının her zaman istenebileceğini hatırlamak gerekir. Genel boşanma sebebini evlilik birliğinin temelinden sarsılması, anlaşmalı boşanmayı ise anlaşmalı boşanma şartları ve süreci rehberlerinde bulabilirsiniz.
Ayrılık Kararı (TMK 167-172) ile Fiilî Ayrılık Aynı Şey Değildir
Kendi kararınızla ayrı eve çıkmak (fiilî ayrılık) ile mahkemenin verdiği ayrılık kararı farklı kurumlardır. Boşanma için dava hakkı olan eş, dilerse boşanma, dilerse ayrılık davası açabilir (TMK m.167). Boşanma sebebi ispatlanırsa hâkim boşanmaya veya ayrılığa karar verir; yalnızca ayrılık istenmişse boşanmaya karar verilemez; boşanma istenmişse ortak hayatın yeniden kurulma olasılığı bulunduğu takdirde ayrılığa karar verilebilir (TMK m.170).
Tablo: Fiilî ayrılık, ayrı yaşama hakkı ve ayrılık kararı
| Kurum | Nasıl doğar? | Süre | Sonu |
|---|---|---|---|
| Fiilî ayrılık | Eşlerden birinin veya ikisinin kendi kararıyla | Belirsiz | Kendiliğinden hukuki sonuç doğurmaz; terk veya m.166/4 şartlarıyla önem kazanır |
| Ayrı yaşama hakkı | Haklı sebeple ayrılan eşin hakkı; hâkimden önlem istenebilir | Tehlike sürdükçe | Önlemler koşullar değişince değiştirilebilir |
| Ayrılık kararı | Ayrılık veya boşanma davasında hâkim kararıyla | 1 yıldan 3 yıla kadar; kararın kesinleşmesiyle başlar | Süre sonunda ortak hayat kurulamamışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir |
Ayrılığa bir yıldan üç yıla kadar karar verilebilir ve ayrılık süresi kararın kesinleşmesiyle başlar (TMK m.171). Ayrılık süresinin sona ermesiyle ortak hayat yeniden kurulamamışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir (TMK m.172). Ayrılık kararı, boşanmayı istemeyen ama birlikte yaşamayı da sürdüremeyen eşler için bir ara yol olarak düşünülmüştür; uygulamada az tercih edilse de evliliği hemen bitirmek istemeyenler için bir seçenektir.
Ayrı Yaşamanın Nafaka, Velayet, Mal ve Miras Sonuçları
Ayrı yaşamak evliliği sona erdirmez. Bu basit gerçek, ayrı yaşayan eşlerin en çok gözden kaçırdığı sonuçların kaynağıdır.
Tablo: Ayrı yaşamanın hukuki sonuçları
| Konu | Ayrı yaşarken durum | Dayanak |
|---|---|---|
| Nafaka | Ayrı yaşama haklıysa hâkim parasal katkıya hükmedebilir; dava açılınca tedbir nafakası | TMK m.197/2, 169 |
| Velayet | Ana ve baba velayeti birlikte kullanır; ortak hayat sona ermişse hâkim velayeti eşlerden birine verebilir | TMK m.336/1-2 |
| Çocuklarla ilişki | Ergin olmayan çocuklar için hâkim gerekli önlemleri alır | TMK m.197/4 |
| Mal rejimi | Ayrı yaşama mal rejimini sona erdirmez; edinilmiş mallar dava tarihine kadar oluşmaya devam eder | TMK m.225/2 |
| Miras | Boşanma kesinleşene kadar eşler birbirinin yasal mirasçısıdır | TMK m.181 |
| Sadakat | Sadakat ve yardım yükümlülüğü devam eder | TMK m.185/3 |
| Aile konutu | Konutun aile konutu niteliğiyle ilgili koruma, rızasız devir ve kira feshi bakımından önem taşır | TMK m.194 |
| Yetkili mahkeme | Eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir | TMK m.168 |
Mal rejimi satırı özellikle önemlidir. Yıllarca ayrı yaşayan eşlerde, dava açılana kadar her iki eşin de çalışarak edindiği değerler kural olarak edinilmiş mal niteliğini korur ve boşanmada katılma alacağı hesabına girer. Mal rejiminin ancak dava tarihinden geçerli olarak sona ermesi (TMK m.225/2), ayrı yaşamanın uzun sürdüğü dosyalarda davayı geciktirmenin mali sonuçlarını da gösterir.
Miras bakımından da benzer bir durum vardır: ayrı yaşayan eşler, boşanma kararı kesinleşmedikçe birbirinin yasal mirasçısıdır. Boşanan eşler ise birbirinin yasal mirasçısı olamaz ve boşanmadan önce yapılmış ölüme bağlı tasarruflardan, tasarruftan aksi anlaşılmadıkça yararlanamaz (TMK m.181/1). Boşanma davası sürerken eşlerden biri ölürse, davaya mirasçılardan biri tarafından devam edilmesi ve davalının kusurunun ispatı hâlinde de aynı sonuç doğar (TMK m.181/2). Ayrı yaşarken nafaka ve diğer önlemleri ayrı yaşama hakkı rehberinde, dava sürerken nafakayı ise tedbir nafakası yazısında anlattık. Çocuklarla birlikte ayrılmanın sınırlarını çocuğumu alıp gidebilir miyim yazısında, çocuğun yurt dışına götürülmesi hâlini ise uluslararası çocuk kaçırma ve Lahey Sözleşmesi rehberinde ele aldık.
Sık Yapılan Hatalar
- Sebep göstermeden, iz bırakmadan evden gitmek. Haklı sebebin ispatı zorlaşır; ayrılık terk veya kusur olarak değerlendirilebilir (TMK m.164, 166/1).
- Şiddet olayından sonra rapor almamak. Haklılığın en güçlü delili kaybolur.
- Kilidi değiştirip eşi eve almamak. Dönüşü engelleyen eş terk etmiş sayılabilir (TMK m.164/1 son cümle).
- İhtarı görmezden gelmek. İki ay içinde dönmeyen ve haklılığını ispat edemeyen eş aleyhine terk davası açılabilir (TMK m.164/2).
- Ayrı yaşarken yeni bir ilişkiye başlamak. Sadakat yükümlülüğü evlilik sürdükçe devam eder (TMK m.185/3).
- Çocukları diğer ebeveynden koparmak. Velayet değerlendirmesinde aleyhe kullanılabilir (TMK m.336).
- Aile konutunun kirasını tek başına feshetmek. Diğer eşin açık rızası gerekir (TMK m.194/1).
- “Ayrı yaşıyoruz, mallar ayrıldı” sanmak. Mal rejimi ancak dava tarihinde sona erer (TMK m.225/2).
- “Boşanmak için önce ayrı eve çıkmalıyım” düşüncesiyle acele etmek. Genel ve anlaşmalı boşanmada ayrı yaşama şartı yoktur (TMK m.166/1, 166/3).
- Ayrıldıktan sonra öfkeli mesajlar göndermek. Hakaret ve tehdit içeren yazışmalar kusur delili olur.
Boşanma davası açmadan nafaka: Aynı evde yaşarken geçmiş bir yıl için de istenebilen parasal katkı (TMK 196), ayrı yaşarken nafaka (TMK 197), işverene doğrudan ödeme talimatı (TMK 198) ve dava dilekçesi örneği için Boşanmadan Nafaka Alınabilir mi? Evlilik Devam Ederken Nafaka rehberine bakın.
Evden ayrılamıyorsanız: Dava sürerken aynı evde yaşamanın af sayılıp sayılmadığını ve konutun size tahsisini nasıl isteyeceğinizi Boşanmak İstiyoruz Ama Aynı Evde Yaşıyoruz: Dava Sürerken Konutun Kullanımı yazımızda anlattık.
Tayin ve terk: Eşin tayin yerine gidilmemesinin terk veya kusur sayılıp sayılmayacağı için Askerî Personelle Boşanma: Lojman, OYAK, Tayin ve Nafaka yazımıza bakın.
Sıkça Sorulan Sorular
Evden ayrılırsam terk etmiş sayılır mıyım?
Kendiliğinden sayılmazsınız. Terk için ayrılığın evlilik yükümlülüklerinden kaçınma amacıyla olması veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönülmemesi, en az altı ay sürmesi ve hâkim ya da noter aracılığıyla yapılan ihtarın sonuçsuz kalması gerekir (TMK m.164).
Şiddet gördüğüm için evden ayrıldım; terk sayılır mı?
Hayır. Ortak hayat nedeniyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailesinin huzuru ciddi biçimde tehlikeye düşen eş ayrı yaşama hakkına sahiptir (TMK m.197/1). Şiddeti rapor, tutanak ve tanıklarla belgelemeniz gerekir.
Eşim beni evden çıkardı; terk eden ben mi olurum?
Hayır. Diğerini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı bir sebep olmadan dönüşünü engelleyen eş terk etmiş sayılır (TMK m.164/1). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 13.03.2015 tarihli kararında böyle bir eşin terk sebebiyle boşanma davası açamayacağını kabul etmiştir.
Kaç gün evden uzak kalırsam terk sayılır?
Kanunda gün sayısı yoktur; terk davası için en az altı aylık ayrılık ve ihtar gerekir. İhtar ayrılığın dördüncü ayı bitmeden istenemez ve ihtardan sonra iki ay geçmeden dava açılamaz (TMK m.164/2).
Anne-baba evine gitmek terk midir?
Kısa süreli ve sebebi belli bir uzaklaşma terk sayılmaz. Ancak ayrılık uzar, dönme niyeti gösterilmez ve ihtara haklı bir sebep olmadan uyulmazsa terk davası açılabilir; ayrıca genel boşanma davasında kusur olarak değerlendirilebilir.
Terk ihtarı aldım; dönmek zorunda mıyım?
İhtar tarihinde de devam eden haklı bir sebebiniz varsa dönmek zorunda değilsiniz; ancak davete uymamakta haklı olduğunuzu ispat yükü sizdedir (YHGK 05.12.2012, E.2012/636, K.2012/1073). Haklı sebep ortadan kalkmışsa ve davet samimiyse dönmeniz gerekir.
Boşanmak için ayrı eve çıkmak şart mı?
Hayır. Genel boşanma sebebi (TMK m.166/1) ve anlaşmalı boşanma (TMK m.166/3) için ayrı yaşama şartı yoktur. Ayrı yaşama yalnızca terk (m.164) ve reddedilen davadan sonra fiilî ayrılık (m.166/4) için aranır.
Aynı evde yaşarken boşanma davası açabilir miyim?
Evet. Dava açılınca hâkim eşlerin barınmasına ilişkin geçici önlemleri resen alır (TMK m.169); şiddet varsa koruma kararıyla eşin ortak konuttan uzaklaştırılması istenebilir (6284 m.5).
Boşanma davam reddedildi; ne kadar ayrı yaşarsam boşanabilirim?
Ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmiş ve bu sürede ortak hayat herhangi bir sebeple yeniden kurulamamışsa, eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir (TMK m.166/4). Anayasa Mahkemesi bu bir yıllık süreye yönelik itirazı 2026’da reddetmiştir.
Ayrı yaşarken eşimden nafaka isteyebilir miyim?
Ayrı yaşamanız haklı bir sebebe dayanıyorsa hâkim, eşlerin birbirine yapacağı parasal katkıyı belirleyebilir (TMK m.197/2). Boşanma davası açıldığında ise tedbir nafakasına hükmedilebilir (TMK m.169).
Şiddet uygulayan eşimi evden çıkarabilir miyim?
Kendiniz çıkaramazsınız; ancak 6284 sayılı Kanun m.5 uyarınca hâkimden şiddet uygulayanın ortak konuttan derhâl uzaklaştırılmasını ve konutun size tahsisini isteyebilirsiniz. Bu karar için şiddete ilişkin delil veya belge aranmaz (6284 m.8/3).
Ayrı yaşarken edinilen mallar paylaşılır mı?
Kural olarak evet. Mal rejimi ayrı yaşamayla değil, boşanma davasının açıldığı tarihten geçerli olarak sona erer (TMK m.225/2). Bu tarihe kadar edinilen değerler edinilmiş mal niteliğini korur.
Ayrı yaşarken eşim ölürse mirasçı olur muyum?
Evet. Boşanma kararı kesinleşmedikçe eşler birbirinin yasal mirasçısıdır. Ancak boşanma davası devam ederken eşlerden biri ölür ve davaya mirasçılardan biri tarafından devam edilip davalının kusuru ispatlanırsa sağ kalan eş mirasçılığını kaybeder (TMK m.181/2).
Ayrıldıktan sonra çocukları görebilir miyim?
Evlilik devam ettiği sürece velayet ana ve babaya birlikte aittir (TMK m.336/1). Hâkim, ayrı yaşama durumunda ergin olmayan çocuklar için gerekli önlemleri alır (TMK m.197/4); görüşmenin engellenmesi velayet değerlendirmesinde aleyhe kullanılabilir.
Evden ayrılırken ziynetlerimi ve eşyalarımı alabilir miyim?
Yalnızca kişisel kullanımınıza yarayan eşya, evlilik öncesi mallarınız, miras ve bağış yoluyla edindikleriniz kişisel maldır (TMK m.220); düğünde kadına takılan ve kadına özgü ziynetler de Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2024 tarihli kararına göre kadına aittir. Ortak ev eşyası için ise hâkimden karar istenmesi daha doğrudur (TMK m.197/2).
Ayrılık davası ile boşanma davası arasındaki fark nedir?
Ayrılık davasında hâkim evliliği sona erdirmez; bir yıldan üç yıla kadar ayrılığa karar verir (TMK m.170-171). Ayrılık süresi sona erdiğinde ortak hayat yeniden kurulamamışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir (TMK m.172).
Eşim kilidi değiştirdi, eve giremiyorum; ne yapmalıyım?
Haklı bir sebep olmadan dönüşünüzü engelleyen eş terk etmiş sayılabilir (TMK m.164/1). Durumu kolluk tutanağıyla belgeleyin, gerekirse hâkimden konut ve eşyadan yararlanma konusunda karar isteyin (TMK m.197/2) ve bir avukata danışın.
Bu yazının kaynakları. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.161-172, 181, 185, 186, 194, 197, 220, 225/2, 336; 7532 sayılı Kanun m.13; 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun m.5/1, 8/3; 6100 sayılı HMK m.189/2; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 13.03.2015 tarihli, E.2013/1688, K.2015/1032 ve 05.12.2012 tarihli, E.2012/636, K.2012/1073 sayılı kararları; Anayasa Mahkemesinin 22.02.2024 tarihli, E.2023/116, K.2024/56 ve 12.02.2026 tarihli, E.2025/203, K.2026/39 sayılı kararları (RG 17.04.2026, sayı 33227); Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin basına yansıyan 2010 ve 2025 tarihli kararları.
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi (Hub)Boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımının tüm başlıkları
- Ayrı Yaşama Hakkı (TMK 197): Boşanmadan Ayrı Ev Kurmak
- Terk İhtarı Nasıl Çekilir?
- Terk Nedeniyle Boşanma ve İhtarın Geçerlilik Şartları
- Eşim Çekip Gitti, Dönmüyor
- Eşim Beni Evden Attı: Ne Yapmalıyım?
- Eşim Boşanma Davası Açacağını Söyledi
- Reddedilen Boşanma Sonrası Fiilî Ayrılık (TMK 166/4)
- 6284 Koruma Kararı Nasıl Alınır?
- Boşanmada Kusur Nasıl Belirlenir?
Ayrılık kararını hukuken sağlam zemine oturtalım
Ayrılma sebebinizin belgelenmesi, ihtara cevap ve çocukların durumu için birlikte plan yapalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppAile ve Boşanma Hukuku kümesindeki diğer rehberler:
Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi · Ayrı yaşama hakkı · Terk ihtarı · Terk sebebiyle boşanma · Dava öncesi adımlar · Kadının hakları · Erkeğin hakları