Hasta Eşe Bakmamak ve Hastalık Döneminde Terk: Kusur, Tazminat ve Suç (TMK 185, 166, 174; TCK 97, 233)

Türk hukukunda eşler birbirine yardımcı olmakla yükümlüdür: “Eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorundadırlar.” (TMK m.185/3). Bu nedenle eşinin hastalığında gerekli ilgiyi göstermeyen, tedavi sürecinde onu yalnız bırakan veya evi terk eden eş, boşanma davasında kusurlu sayılabilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, eşinin hastalığına gerekli ihtimamı göstermeyerek yeterli desteği sağlamayan eşi tam kusurlu bulmuş ve bu davranışın kişilik haklarına saldırı olduğunu, manevi tazminat gerektirdiğini kabul etmiştir (17.03.2025, E.2024/4168, K.2025/2733; ikincil kaynak). Ancak her ilgisizlik kusur değildir: eşler fiilen ayrı yaşarken hastalanan eşle ilgilenmemek kusur sayılmamıştır (Y2HD 25.11.2021, E.2021/7286, K.2021/8751; ikincil kaynak). Hasta eş; tedbir veya bağımsız nafaka (TMK m.169, 197), maddi ve manevi tazminat (TMK m.174) isteyebilir, terk eden eşin açtığı davaya itiraz edebilir (TMK m.166/2). Dava sürerken ölürse mirasçıları davaya devam ederek kusuru ispatlayabilir ve terk eden eş mirasçılığını yitirebilir (TMK m.181/2). Kendini idare edemeyecek durumdaki eşi kendi hâline terk etmek ayrıca suç olabilir (TCK m.97, 233).

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Eşin hastalıkta yardım yükümlülüğü (TMK 185)
• Tedavi giderleri ve hâkimin müdahalesi
• Yargıtay’a göre hastalıkta ilgisizlik
• Her ilgisizlik kusur değildir
• Hasta eşi bırakıp gitmek: terk (TMK 164)
• Terk eden eş dava açarsa: itiraz (TMK 166/2)
• Maddi ve manevi tazminat (TMK 174)
• Tedbir, bağımsız ve yoksulluk nafakası
• Hasta eş ölürse: miras ve ıskat
• Ceza hukuku: TCK 97 ve 233
• İlgisizlik nasıl ispatlanır?
• Örnek senaryolar
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Ağır bir hastalık, ameliyat veya uzun bir tedavi süreci, evliliğin en çok sınandığı dönemlerdendir. Bu dönemde eşinin yanında olmayan kişi hem boşanma davasında hem de mal, nafaka ve miras konularında sonuçlarla karşılaşabilir. Öte yandan bakımı üstlenen eşin de sınırları vardır; kanun kimseden kendi sağlığını ve kişiliğini feda etmesini beklemez. Engelli eşle evliliğin genel çerçevesi için engelli eşle boşanma yazımıza bakabilirsiniz. Aşağıdaki tablo kısa cevapları gösterir.

Eşin Hastalıkta Yardım Yükümlülüğü (TMK 185)

Evlilik, kanunda yalnızca birlikte yaşama değil, karşılıklı destek ilişkisi olarak tanımlanır. TMK m.185’e göre “Evlenmeyle eşler arasında evlilik birliği kurulmuş olur.” (m.185/1), “Eşler, bu birliğin mutluluğunu elbirliğiyle sağlamak ve çocukların bakımına, eğitim ve gözetimine beraberce özen göstermekle yükümlüdürler.” (m.185/2) ve “Eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorundadırlar.” (m.185/3). Hastalık dönemi, yardımcı olma yükümlülüğünün en somut biçimde ortaya çıktığı dönemdir: tedaviye eşlik etmek, hastane ve doktor süreçlerinde yanında olmak, ev içindeki yükü paylaşmak ve manevi destek sağlamak bu yükümlülüğün doğal içeriğidir.

Bizim değerlendirmemize göre bu yükümlülük, sağlıklı eşin bakımın her ayrıntısını bizzat yapmasını şart koşmaz; önemli olan, eşin bakımının ve tedavisinin sağlanması, onun yalnız ve çaresiz bırakılmamasıdır. Uzun süreli bakım ihtiyacında profesyonel bakıcı, evde bakım desteği veya kurum bakımı gibi seçeneklerin eşle birlikte planlanması bu yükümlülüğe aykırı değildir. Yükümlülük eşe karşıdır; eşin anne ve babasına bakma yükümlülüğü aynı şekilde düzenlenmemiştir. Bu ayrım için eşimin annesine ve babasına bakmak zorunda mıyım yazımıza bakabilirsiniz.

Tedavi Giderleri ve Hâkimin Müdahalesi

Hastalık çoğu zaman ağır bir mali yük de getirir. Kanun bu yükün eşler arasında paylaşılmasını ister: “Eşler birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıkları ile katılırlar.” (TMK m.186/3). Tedavi giderlerine katkıda bulunmayan, hasta eşin ilaç ve bakım masraflarını karşılamayan eş bu yükümlülüğü ihlal eder. Hasta eş boşanmak istemiyorsa da çaresiz değildir: “Evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya evlilik birliğine ilişkin önemli bir konuda uyuşmazlığa düşülmesi hâlinde, eşler ayrı ayrı veya birlikte hâkimin müdahalesini isteyebilirler.” (TMK m.195/1). Hâkim eşleri yükümlülükleri konusunda uyarır ve gerektiğinde kanunda öngörülen önlemleri alır (m.195/2-3).

Terk edilen hasta eş ayrıca birlikte yaşamaya ara verilmesine bağlı önlemleri isteyebilir: “Birlikte yaşamaya ara verilmesi haklı bir sebebe dayanıyorsa hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine birinin diğerine yapacağı parasal katkıya, konut ve ev eşyasından yararlanmaya ve eşlerin mallarının yönetimine ilişkin önlemleri alır.” (TMK m.197/2) ve eşlerden biri “haklı bir sebep olmaksızın diğerinin birlikte yaşamaktan kaçınması” üzerine de bu istemlerde bulunabilir (m.197/3). İkincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bu nafakada ölçütün kusur değil ayrı yaşamada haklılık olduğunu belirtmiştir (29.11.2022, E.2020/366, K.2022/1619). Yine ikincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Adana Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi, kanser hastası ve çalışmayan kadın lehine hükmedilen tedbir nafakasını yerinde bulmuştur (03.04.2018, E.2018/282, K.2018/330). Dilekçe örneği için ayrı yaşama ve evlilik birliğinin korunması talep dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

Yargıtay’a Göre Hastalıkta İlgisizlik

Yargıtay kararlarında, eşinin hastalığında yanında olmamak boşanmaya sebep olan ağır bir kusur olarak değerlendirilmektedir. İkincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 17.03.2025 tarihli, E.2024/4168, K.2025/2733 sayılı kararında, “erkeğin eşinin hastalığına gerekli ihtimamı göstermeyerek yeterli desteği sağlamama” davranışını tespit etmiş, erkeği tam kusurlu bulmuş ve “Eşin, diğer hastalığında gerekli ilgiyi göstermemesi,” durumunun “kişilik haklarını zedeleyen ve manevî zarar doğuran bir duruma yol açmaktadır” diyerek manevi tazminat talebinin reddini bozmuştur. Yine ikincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 12.11.2025 tarihli, E.2024/2-762, K.2025/713 sayılı kararında, çocuk sahibi olamayan eşlerde erkeğin gerekli tedavi girişimlerinde isteksiz davrandığını ve kadını bu süreçte yalnız bıraktığını, bunun kadının kişilik haklarına saldırı olduğunu kabul etmiştir.

16.07.2026 tarihli basın haberlerine göre Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, şeker hastalığı nedeniyle görme kaybı yaşayan eşinin tedavi süreçleriyle ilgilenmeyen ve bu dönemde camide kalan kocanın açtığı boşanma davasının reddine ilişkin aile mahkemesi kararını onamıştır; haberlere göre bu tutum “duygusal şiddet” kapsamında ağır kusur olarak değerlendirilmiştir (haberlerde esas ve karar numarası yer almamaktadır). 22.10.2021 tarihli bir basın haberine göre de Yargıtay, eşiyle ilgilenmeyen, hamilelik ve doğum sırasında eşinin yanında olmayan kocayı tam kusurlu bularak kadın lehine manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğine karar vermiştir (haberde esas ve karar numarası yer almamaktadır). Tedavi süreçlerindeki eş tutumu için çocuk istememek veya kısırlık boşanma sebebi mi yazımıza da bakabilirsiniz.

Her İlgisizlik Kusur Değildir

Yardım yükümlülüğünün sınırları da Yargıtay kararlarında çizilmiştir. İkincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 25.11.2021 tarihli, E.2021/7286, K.2021/8751 sayılı kararında, haklı sebep olmadan ortak konutu terk eden erkeğin “fiili ayrılıkları sürecinde hastalanarak tedavi gördüğü anlaşılmakla” “bu süreçte kadının eşinin rahatsızlığı ile ilgilenmemesinin kadına kusur olarak yüklenmesi doğru olmamıştır” demiş ve erkeğin boşanma davasının reddedilmesi gerektiği gerekçesiyle kararı bozmuştur. Yani evi haksız yere terk eden eş, sonradan hastalandığında “bana bakmadı” diyerek diğer eşe kusur yükleyemez.

Hastalığın kendisi de kusur değildir. 08.06.2022 tarihli bir basın haberine göre Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, MS hastası kadının ev işlerini ve çocuklarla ilgilenmeyi gerektiği gibi yapamamasının hastalıktan kaynaklandığını ve kusur olarak yüklenemeyeceğini kabul eden istinaf kararını onamıştır (haberde esas ve karar numarası yer almamaktadır). Bakım veren eşin kendi sınırları da vardır: “Eşlerden biri, ortak hayat sebebiyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddî biçimde tehlikeye düştüğü sürece ayrı yaşama hakkına sahiptir.” (TMK m.197/1). Bizim değerlendirmemize göre hasta eşin şiddet uyguladığı, bakım verenin kendi sağlığının ciddi biçimde bozulduğu veya bakımın akrabalar ya da kurumla planlı biçimde devredildiği hâllerde ayrı yaşamak kendiliğinden kusur sayılmamalıdır. Akıl hastalığı sebebiyle boşanma için akıl hastalığı sebebiyle boşanma (TMK 165) yazımıza bakabilirsiniz.

Hasta Eşi Bırakıp Gitmek: Terk (TMK 164)

Hasta eşini evde bırakıp ortak konuttan ayrılan ve dönmeyen eş, kanunun özel boşanma sebeplerinden biri olan terk hükümlerine konu olabilir. TMK m.164/1’e göre: “Eşlerden biri, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla diğerini terk ettiği veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmediği takdirde ayrılık, en az altı ay sürmüş ve bu durum devam etmekte ve istem üzerine hâkim veya noter tarafından yapılan ihtar sonuçsuz kalmış ise; terk edilen eş, boşanma davası açabilir.” Aynı fıkra devam eder: “Diğerini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır.” Bizim değerlendirmemize göre hasta eşi “bakamıyorum” diyerek ailesinin yanına gönderen ve geri dönmesine izin vermeyen eş de bu kapsamda değerlendirilebilir.

İhtar için de süreler vardır: hâkim veya noter terk eden eşe “iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiği ve dönmemesi hâlinde doğacak sonuçlar hakkında uyarıda bulunur”; ancak “boşanma davası açmak için belirli sürenin dördüncü ayı bitmedikçe ihtar isteminde bulunulamaz ve ihtardan sonra iki ay geçmedikçe dava açılamaz.” (m.164/2). İkincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, davete uymamanın haklı olduğunu ispat yükünün dönmeyen eşte olduğunu belirtmiştir (05.12.2012, E.2012/636, K.2012/1073). Hasta eş bu süreleri beklemek istemezse, terk ve ilgisizlik olgularına dayanarak doğrudan TMK m.166/1 kapsamında dava açabilir. Ayrılmanın ne zaman terk sayılacağı için evden ayrılırsam terk sayılır mı yazımıza bakabilirsiniz.

Terk Eden Eş Dava Açarsa: İtiraz (TMK 166/2)

Uygulamada sık görülen durum, hasta eşi yalnız bırakan tarafın kendisinin boşanma davası açmasıdır. Kanun bu durumda daha az kusurlu eşe bir savunma imkânı tanır: “Yukarıdaki fıkrada belirtilen hâllerde, davacının kusuru daha ağır ise, davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır.” Ancak “bu itiraz, hakkın kötüye kullanılması niteliğinde ise ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir.” (TMK m.166/2). Yukarıda aktarılan 2026 tarihli basın haberlerindeki dosyada da hasta eşiyle ilgilenmeyen kocanın açtığı dava reddedilmiş ve bu karar onanmıştır. İtirazın ayrıntıları için davacı daha ağır kusurluysa boşanma davasına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

Bu korumanın süresiz olmadığını da bilmek gerekir. Bir boşanma davasının reddi kesinleştikten sonra bir yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir (TMK m.166/4; süre 7532 sayılı Kanunla bir yıla indirilmiştir). Yukarıda aktarılan Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2025/713 sayılı kararına konu dosyada da önce erkeğin davası reddedilmiş, sonraki davada ise önceki davada tespit edilen kusurlar kadının manevi tazminat talebinde dikkate alınmıştır (ikincil kaynak). Bizim değerlendirmemize göre itiraz, hasta eşe zaman ve güvence kazandırır; bu süre nafaka, mal rejimi ve bakım düzenini güvenceye almak için kullanılmalıdır. Davaların hangi hâllerde reddedildiği için boşanma davası hangi hâllerde reddedilir yazımıza bakabilirsiniz.

Maddi ve Manevi Tazminat (TMK 174)

Hastalık döneminde yalnız bırakılan eş, boşanma hâlinde iki tür tazminat isteyebilir. Maddi tazminat için: “Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat isteyebilir.” (TMK m.174/1). Manevi tazminat için: “Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevî tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.” (m.174/2). Hasta eş için maddi tazminat özellikle önemlidir; çünkü boşanmayla birlikte eşin sağladığı bakım desteği, sağlık güvencesi ve ekonomik katkı kaybedilebilir.

İkincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2025/2733 sayılı kararına konu dosyada bölge adliye mahkemesi kadın lehine 80.000 TL maddi tazminata hükmetmiş, ancak manevi tazminatı reddetmişti; Yargıtay, eşinin hastalığına gerekli ihtimamı göstermemenin kişilik haklarına saldırı olduğunu belirterek manevi tazminatın reddini bozmuştur. 08.06.2022 tarihli bir basın haberine göre MS hastası kadının davasında da kadın lehine 12.500 TL maddi ve 12.500 TL manevi tazminat ile aylık 500 TL nafaka onanmıştır (haberde esas ve karar numarası yer almamaktadır). Bu tutarlar yalnızca o dosyalara özgüdür; miktarı tarafların ekonomik durumu, kusurun ağırlığı ve evlilik süresi belirler. Karşı dava ile tazminat talebi için karşı dava dilekçesi örneği yazımıza bakabilirsiniz.

Tedbir, Bağımsız ve Yoksulluk Nafakası

Hasta eşin en acil ihtiyacı çoğu zaman geçimdir. Boşanma davası açıldığında hâkim, dava süresince eşlerin barınması ve geçimi için gerekli geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169); bu, tedbir nafakasının dayanağıdır. Boşanma davası açılmadan da, birlikte yaşamaya ara verilmesi haklı bir sebebe dayanıyorsa veya diğer eş haklı bir sebep olmaksızın birlikte yaşamaktan kaçınıyorsa TMK m.197 uyarınca parasal katkı istenebilir. Tedbir nafakasının boşanmadan sonra ne olacağı için tedbir nafakası kendiliğinden yoksulluk nafakasına döner mi yazımıza bakabilirsiniz.

Boşanmadan sonra hasta eşin geçimi yoksulluk nafakasıyla güvence altına alınabilir: “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.” ve “Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.” (TMK m.175). Hastalık kusur sayılmadığından hasta eş, kural olarak kusur engeline takılmaz. Anayasa Mahkemesinin bu fıkradaki “süresiz olarak” ibaresini iptal eden kararı 30.06.2027’de yürürlüğe girecektir; bizim değerlendirmemize göre bu tarihten sonra nafakanın süresi bakımından yapılacak yasal düzenleme, hasta ve çalışma gücü olmayan eşler için ayrıca önem taşıyacaktır. Şartların ayrıntısı için yoksulluk nafakası şartları yazımıza bakabilirsiniz.

Hasta Eş Ölürse: Miras ve Iskat

Ağır hastalıklarda en zor soru, boşanma davası sürerken hasta eşin ölmesi hâlinde ne olacağıdır. Kural olarak ölümle evlilik sona erer ve sağ kalan eş yasal mirasçıdır. Ancak TMK m.181 bir istisna öngörür: “Boşanan eşler, bu sıfatla birbirlerinin yasal mirasçısı olamazlar ve boşanmadan önce yapılmış olan ölüme bağlı tasarruflarla kendilerine sağlanan hakları, aksi tasarruftan anlaşılmadıkça, kaybederler.” (m.181/1) ve “Boşanma davası devam ederken, ölen eşin mirasçılarından birisinin davaya devam etmesi ve diğer eşin kusurunun ispatlanması hâlinde de yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.” (m.181/2). İkincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, ölümle boşanma davasının konusuz kaldığını, ancak mirasçının sağ kalan eşin kusurunun belirlenmesi için davaya devam edebileceğini kabul etmiştir (24.06.2020, E.2017/2296, K.2020/476); kusurun hukuka uygun delillerle ispatlanması gerektiğini de vurgulamıştır (15.02.2012, E.2011/703, K.2012/70).

Hasta eş, terk eden eşini vasiyetname gibi bir ölüme bağlı tasarrufla mirasçılıktan çıkarmayı da düşünebilir: “Aşağıdaki durumlarda mirasbırakan, ölüme bağlı bir tasarrufla saklı paylı mirasçısını mirasçılıktan çıkarabilir: … 2. Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemişse.” (TMK m.510). Bizim değerlendirmemize göre hastalıkta eşini tamamen yalnız bırakmak bu bende girebilir; ancak ikincil kaynakta aktarıldığı şekliyle bölge adliye mahkemesi kararlarında çıkarma sebebinin ispat yükünün çıkarmadan yararlanan mirasçıda olduğu (Adana BAM 1. HD 06.11.2018, E.2018/1053, K.2018/1146), Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında da sebebin aile bağını koparacak ağırlıkta olması gerektiği belirtilmiştir (25.09.2024, E.2023/53, K.2024/464). Sebep tasarrufta açıkça yazılmalı ve kanıtları saklanmalıdır. Ayrıntılar için mirastan çıkarma (ıskat) nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.

Ceza Hukuku: Terk (TCK 97) ve Aile Yükümlülüğünün İhlali (TCK 233)

Hasta eşi yalnız bırakmak her zaman suç değildir; ancak ağır durumlarda iki suç tipi gündeme gelir. Birincisi terk suçudur: “Yaşı veya hastalığı dolayısıyla kendini idare edemeyecek durumda olan ve bu nedenle koruma ve gözetim yükümlülüğü altında bulunan bir kimseyi kendi haline terk eden kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.” (TCK m.97/1) ve “Terk dolayısıyla mağdur bir hastalığa yakalanmış, yaralanmış veya ölmüşse, neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç hükümlerine göre cezaya hükmolunur.” (m.97/2). Bizim değerlendirmemize göre eşlerin yardımcı olma yükümlülüğü (TMK m.185/3) ve fiilen üstlenilmiş bakım, koruma ve gözetim yükümlülüğünün kaynağı olarak tartışılabilir; suçun oluşması için eşin gerçekten kendini idare edemeyecek durumda olması ve kendi hâline bırakılması gerekir. Ayrıntılar için terk suçu (TCK 97) yazımıza bakabilirsiniz.

İkincisi aile hukukundan doğan yükümlülüğün ihlalidir: “Aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişi, şikayet üzerine, üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.” (TCK m.233/1; 7593 sayılı Kanunla değişik). Bu suç şikâyete bağlıdır ve şikâyet, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m.73/1). Ceza artırımı 18.08.2026’da yürürlüğe girdiğinden, bu tarihten önceki fiiller bakımından lehe olan kanun uygulanır (TCK m.7/2). Hamile eşi çaresiz bırakmak ayrı bir fıkrada düzenlenmiştir: “Hamile olduğunu bildiği eşini … çaresiz durumda terk eden kimseye, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir.” (m.233/2). İkincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay 4. Ceza Dairesi, hamile eşini bırakıp başka ile tayin isteyen kişi hakkında çaresiz durumda terk unsuru bulunmadığı için verilen beraat kararını onamıştır (E.2021/20673, K.2024/842). Ayrıntılar için aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali suçu (TCK 233) yazımıza bakabilirsiniz.

Hastalık Döneminde İlgisizlik Nasıl İspatlanır?

Kusur iddiası, ispat edilebildiği ölçüde sonuç doğurur. Hastalık döneminde ilgisizliği gösteren en güçlü deliller çoğu zaman tarafsız kayıtlardır: hastanedeki refakatçi kayıtları, ameliyat ve taburcu belgelerinde kimin imzasının bulunduğu, tedaviye kimin eşlik ettiği, ilaç ve tedavi giderlerinin kimin hesabından ödendiği. Hastaya bakan akrabalar, komşular veya bakıcı tanık olarak dinlenebilir. Eşin hastalık sürecindeki mesajları da kusuru gösterebilir. Kendi sağlık kayıtlarınızı delil olarak sunmanız mümkündür; eşinizin sağlık verisini ise ancak hukuka uygun yollarla ve gerektiğinde mahkeme aracılığıyla getirtebilirsiniz. Ayrıntılar için psikolog ve doktor kayıtları boşanmada delil olur mu yazımıza bakabilirsiniz.

Hukuka aykırı yollarla elde edilen deliller dikkate alınmaz: “Hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller, mahkemece bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.” (HMK m.189/2). 08.06.2022 tarihli basın haberine göre MS hastası kadının dosyasında, evde gizlice kaydedilen görüntülerin kusur tespitinde dikkate alınması doğru bulunmamıştır (haberde esas ve karar numarası yer almamaktadır); ikincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da TMK m.181/2 kapsamındaki bir davada, rıza dışı kurgulanmış bir CD kaydının usulsüz delil olduğunu belirtmiştir (E.2011/703, K.2012/70). Banka ve diğer kayıtların mahkemeden istenmesi için boşanmada kayıtların getirtilmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Örnek Senaryolar

Aşağıdaki örnekler basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; her dosyada sonuç, delillere ve tarafların bütün davranışlarına göre değişir.

Adım Adım Yol Haritası

1. Önce sağlığınızı ve bakımınızı güvenceye alın. Kendinizi idare edemiyorsanız yakınlarınıza, hastanenin sosyal hizmet birimine veya Aile ve Sosyal Hizmetler il müdürlüğüne haber verin.
2. Kayıtları toplayın. Epikriz, taburcu belgesi, refakatçi kayıtları, ilaç ve tedavi ödemeleri, sizinle ilgilenen kişilerin adları.
3. Mesajları ve tarihleri saklayın. Eşinizin hastalık sürecindeki tutumunu gösteren yazışmaları hukuka uygun biçimde koruyun.
4. Geçim için hemen talepte bulunun. Boşanmak istemiyorsanız TMK m.195 ve 197 yoluyla parasal katkı; boşanma davasında tedbir nafakası (TMK m.169).
5. Yolunuzu seçin. Terk altı ayı doldurduysa ihtar ve TMK m.164; beklemek istemiyorsanız TMK m.166/1 davası.
6. Eşiniz dava açtıysa savunmanızı kurun. Daha ağır kusurluysa TMK m.166/2 uyarınca itiraz edin; tazminat ve nafaka için karşı dava açın.
7. Miras düzeninizi düşünün. Ağır hastalıkta vasiyetname ve gerekiyorsa TMK m.510/2’ye dayalı ıskat; sebebi açıkça yazın ve delilleri saklayın.
8. Ceza yolunu süresinde değerlendirin. TCK m.233/1 şikâyete bağlıdır; şikâyet öğrenmeden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır.

Sık Yapılan Hatalar

1. Hastalığı kusur sanmak. Hastalıktan kaynaklanan eksiklikler kusur sayılmaz; hasta eşe tazminat yükletilemez.
2. Bakımı devretmeden ortadan kaybolmak. Bakım ihtiyacını akrabalara veya kurumlara bildirmeden ayrılmak hem kusur hem ceza riski doğurur.
3. Ayrı yaşadığınız dönemi unutmak. Evi haksız terk eden eş, sonradan hastalandığında diğer eşe kusur yükleyemez.
4. Terk ihtarını erken istemek. Dördüncü ay bitmeden ihtar istenemez; ihtardan sonra iki ay beklenir (TMK m.164/2).
5. İtiraz hakkını kullanmamak. Terk eden eşin davasına süresinde ve gerekçeli itiraz yapılmalıdır (TMK m.166/2).
6. Retten sonraki bir yılı boşa geçirmek. Ret kesinleştikten bir yıl sonra boşanma yolu açılır (TMK m.166/4); nafaka ve mal düzeni önceden güvenceye alınmalıdır.
7. Gizli kayıtla ispat etmeye çalışmak. Hukuka aykırı delil dikkate alınmaz (HMK m.189/2).
8. Iskatı sebepsiz yapmak. Sebep tasarrufta gösterilmez veya ispatlanamazsa ıskat sonuç doğurmayabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hasta eşimi terk etmek kusur mu?

Kural olarak evet. Eşler birbirine yardımcı olmakla yükümlüdür (TMK m.185/3). Yargıtay, eşinin hastalığına gerekli ihtimamı göstermeyerek yeterli desteği sağlamayan eşi tam kusurlu bulmuştur (Y2HD 17.03.2025, E.2024/4168, K.2025/2733; ikincil kaynak).

Eşime hastalığında bizzat bakmak zorunda mıyım?

Bizim değerlendirmemize göre yükümlülük, eşin bakımının ve tedavisinin sağlanması ve onun yalnız bırakılmamasıdır. Profesyonel bakıcı veya kurum bakımının eşle birlikte planlanması tek başına kusur sayılmamalıdır.

Tedavi masraflarını ödemek zorunda mıyım?

Eşler birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıkları ile katılırlar (TMK m.186/3). Tedavi giderlerine katılmamak hem kusur değerlendirmesinde hem de nafaka talebinde dikkate alınabilir.

Ayrı yaşarken hastalanan eşime bakmadım; kusurlu muyum?

Yargıtay, haklı sebep olmadan ortak konutu terk eden erkeğin fiili ayrılık döneminde hastalanması üzerine kadının onunla ilgilenmemesini kusur saymamıştır (Y2HD 25.11.2021, E.2021/7286, K.2021/8751; ikincil kaynak).

Hastalığım yüzünden ev işlerini yapamıyorum; bu kusur mu?

Hayır. 08.06.2022 tarihli bir basın haberine göre Yargıtay, MS hastası kadının ev işlerini ve çocuklarla ilgilenmeyi gerektiği gibi yapamamasının hastalıktan kaynaklandığını ve kusur olarak yüklenemeyeceğini kabul eden kararı onamıştır.

Hastalığımda eşim evi terk etti; ne yapabilirim?

Ayrılık en az altı ay sürmüşse hâkim veya noter aracılığıyla ihtar çekip TMK m.164 uyarınca terk davası açabilirsiniz; beklemek istemezseniz TMK m.166/1’e dayanabilirsiniz. Boşanmak istemiyorsanız TMK m.197 uyarınca parasal katkı isteyebilirsiniz.

Beni terk eden eşim boşanma davası açtı; ne yapmalıyım?

Onun kusuru daha ağırsa davaya itiraz edebilirsiniz (TMK m.166/2). Basın haberlerine göre Yargıtay, hasta eşiyle ilgilenmeyen kocanın davasının reddini onamıştır (2026). Ret kesinleştikten bir yıl sonra ise TMK m.166/4 yolu açılır.

Boşanmak istemiyorum ama geçimim yok; nafaka alabilir miyim?

Evet. Eşiniz haklı bir sebep olmaksızın birlikte yaşamaktan kaçınıyorsa hâkimden parasal katkı ve konut kullanımına ilişkin önlem isteyebilirsiniz (TMK m.197/2-3). Bu nafakada ölçüt ayrı yaşamada haklılıktır (YHGK 2022/1619 K.; ikincil kaynak).

Manevi tazminat alabilir miyim?

Hastalık döneminde ilgisizlik kişilik haklarına saldırı sayılmış ve manevi tazminatın reddi bozulmuştur (Y2HD 2025/2733 K.; YHGK 2025/713 K.; ikincil kaynak). Talep TMK m.174/2’ye dayanır.

Hasta eş yoksulluk nafakası alabilir mi?

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecekse ve kusuru daha ağır değilse alabilir (TMK m.175/1). Hastalık kusur sayılmaz. Anayasa Mahkemesinin “süresiz olarak” ibaresine ilişkin iptali 30.06.2027’de yürürlüğe girecektir.

Boşanma davası sürerken ölürsem eşim mirasçım olur mu?

Mirasçılarınızdan biri davaya devam eder ve eşinizin kusuru ispatlanırsa eşiniz yasal mirasçınız olamaz ve vasiyetle sağlanan haklarını kaybeder (TMK m.181/2).

Beni terk eden eşimi mirastan çıkarabilir miyim?

Aile hukukundan doğan yükümlülüklerini size karşı önemli ölçüde yerine getirmemişse ölüme bağlı tasarrufla mirasçılıktan çıkarabilirsiniz (TMK m.510/2). Sebep tasarrufta gösterilmeli ve ispatlanabilmelidir.

Hasta eşi terk etmek suç mu?

Kendini idare edemeyecek durumdaki eşi kendi hâline terk etmek TCK m.97 kapsamında, aile hukukundan doğan bakım veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmemek ise şikâyet üzerine TCK m.233/1 kapsamında suç olabilir. Her ilgisizlik suç değildir.

TCK 233’ün cezası ne kadar?

7593 sayılı Kanunla (RG 18.08.2026) birinci fıkradaki ceza üç aydan iki yıla kadar hapis olmuştur. Bu tarihten önceki fiillerde lehe kanun uygulanır (TCK m.7/2). Suç şikâyete bağlıdır; süre öğrenmeden itibaren altı aydır (TCK m.73/1).

Eşimin ilgisizliğini nasıl ispatlarım?

Hastane refakatçi kayıtları, tedavi ödemeleri, size bakan kişilerin tanıklığı ve hukuka uygun mesajlar başlıca delillerdir. Gizlice yapılan kayıtlar hukuka aykırı delil sayılabilir (HMK m.189/2).

Eşim akıl hastası; ona bakmadan boşanabilir miyim?

Akıl hastalığı nedeniyle ortak hayat çekilmez hâle gelmiş ve hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmişse boşanma davası açılabilir (TMK m.165). Eş kısıtlıysa temsil ve kayyım meseleleri ayrıca ele alınmalıdır.