Eşimin Annesine ve Babasına Bakmak Zorunda mıyım? Kayın Hısımlarına Bakım ve Boşanma (TMK 18, 185, 364)

Hayır; Türk hukukunda gelin veya damadın, eşinin anne ve babasına bakma ya da onlara nafaka verme yükümlülüğü yoktur. Yardım nafakasını düzenleyen TMK m.364’e göre herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan “üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine” nafaka vermekle yükümlüdür; kayın hısımları bu listede yer almaz. Eşinizin ise kendi anne ve babasına karşı bu yükümlülüğü vardır ve eşler birliğin giderlerine güçleri oranında katılır (TMK m.186/3). Bakıma muhtaç kayınvalide veya kayınpedere bakmayı reddetmek tek başına boşanma sebebi değildir; ancak evlilik birliğinin mutluluğunu elbirliğiyle sağlama ve birbirine yardımcı olma yükümlülüğü (TMK m.185) çerçevesinde eşin ailesine karşı saygısız, kırıcı veya düşmanca davranışlar kusur sayılabilmektedir. Öte yandan eşi rızası dışında kendi ailesiyle aynı evde yaşamaya zorlamak da kusurdur; konutu eşler birlikte seçer (TMK m.186/1). Kayınvalidesine fiilen bakan gelin ya da damat, şartları varsa evde bakım yardımından yararlanabilir; çünkü Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği “çocuklarının eşleri”ni de akraba sayar.

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Kanun kimleri bakmakla yükümlü tutar?
• Kayın hısımlığı nedir, boşanınca biter mi?
• Eşinizin kendi anne-babasına karşı yükümlülüğü
• Eşin ailesi aynı eve gelmek isterse
• Bakım seçenekleri ve hukuki dayanakları
• Bakmayı reddetmek boşanmada kusur mu?
• Ailenin müdahalesi ve manevi tazminat
• Bakıma muhtaç kayınvalideyi bırakmak suç mu?
• Kayınvalidesine bakan gelin veya damadın hakları
• Kayın hısımları ve miras
• Büyükanne ve büyükbabanın torunla görüşmesi
• Örnek senaryolar
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

“Kayınvalideme bakmak zorunda mıyım?” sorusu hem hukuki hem de vicdani bir sorudur. Hukukun cevabı ile ahlaki beklentiler her zaman aynı değildir; bu yazı hukuki çerçeveyi anlatır. Tablo kısa cevapları özetler.

Kanun Kimleri Bakmakla Yükümlü Tutar?

Türk Medeni Kanunu akrabalar arasındaki bakım borcunu “yardım nafakası” adıyla düzenler. Kural şudur: “Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür.” (TMK m.364/1). Kardeşler bakımından ek bir şart vardır: “Kardeşlerin nafaka yükümlülükleri, refah içinde bulunmalarına bağlıdır.” (m.364/2). Eşler arasındaki ve ana-babanın çocuklarına karşı bakım borçları ise ayrıca düzenlendiği için saklı tutulmuştur (m.364/3).

Bu listede kayın hısımları, yani kayınvalide, kayınpeder, gelin, damat, görümce veya kayınbirader yoktur. Bu nedenle bir gelin veya damattan, eşinin anne veya babası için yardım nafakası istenemez. Nafaka davası “mirasçılıktaki sıra göz önünde tutularak açılır” ve “davacının geçinmesi için gerekli ve karşı tarafın malî gücüne uygun bir yardım isteminden ibarettir” (m.365/1-2). Mirasçılık sırasında da kayın hısımları yer almadığından, bizim değerlendirmemize göre kanunun sistemi bu sonucu açıkça destekler. Yardım nafakasının ayrıntılarını ana-baba nafakası (TMK 364) yazımızda anlattık.

Kayın Hısımlığı Nedir, Boşanınca Biter mi?

Kayın hısımlığı evlilikle doğar: “Eşlerden biri ile diğer eşin kan hısımları, aynı tür ve dereceden kayın hısımları olur.” (TMK m.18/1). Örneğin gelin ile kayınvalide birinci derecede, gelin ile görümce ikinci derecede kayın hısımıdır. İlginç olan, bu bağın boşanmayla sona ermemesidir: “Kayın hısımlığı, kendisini meydana getiren evliliğin sona ermesiyle ortadan kalkmaz.” (m.18/2).

Ancak kayın hısımlığının devam etmesi, ona bakım veya nafaka borcu bağlandığı anlamına gelmez. Kanun kayın hısımlığına bazı sonuçlar bağlar: örneğin bir eş ile diğer eşin üstsoyu veya altsoyu arasında, evlilik sona ermiş olsa bile evlenme yasaktır (TMK m.129; ayrıntısı için akraba evliliği ve hısımlık engelleri yazımız). Kayın hısımlarından gelen şiddete karşı 6284 sayılı Kanunun korumasından yararlanılıp yararlanılamayacağını ise eşimin ailesi beni tehdit ediyor: 6284 kimleri kapsar yazımızda ele aldık.

Eşinizin Kendi Anne-Babasına Karşı Yükümlülüğü

Siz kayınvalidenize bakmakla yükümlü olmasanız da eşiniz kendi annesine ve babasına karşı yükümlüdür. Anne veya baba, yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecekse çocuğundan nafaka isteyebilir (TMK m.364/1); hâkim nafakayı davacının ihtiyacına ve yükümlünün mali gücüne göre belirler (m.365/2). Birden fazla çocuk varsa ve yükü yalnız birine yüklemek hakkaniyete aykırıysa hâkim yükümlülüğü azaltabilir veya kaldırabilir (m.365/3).

Bu yükümlülük evlilik bütçesini de etkiler. Eşler “birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıkları ile katılırlar” (TMK m.186/3). Bizim değerlendirmemize göre eşin kendi gelirinden ana-babasına makul ölçüde destek olması evlilik birliğine aykırı değildir; ancak aile bütçesini sarsacak ölçüde, diğer eşin ve çocukların ihtiyaçları göz ardı edilerek yapılan harcamalar uyuşmazlık konusu olabilir. Yargıtay uygulamasında yardım nafakası “toplumsal ve ahlaki bir vazife” olarak nitelendirilmekte ve “aile ilişkilerinin güçlü olmaması” yükümlülüğü ortadan kaldırmamaktadır (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 23.06.2016, E.2016/5768, K.2016/9828 ve 06.02.2017, E.2016/22489, K.2017/800; ikincil kaynakta aktarıldığı şekliyle). Yoksulluk ise Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım ve eğitim gibi zorunlu ihtiyaçları karşılayacak gelirin bulunmaması olarak anlaşılmaktadır (07.11.2019, E.2017/3-1012, K.2019/1145; ikincil kaynak). Eşin ana-babasından alınan borcun boşanmada kime ait olacağını kayınpederden alınan borç boşanmada kimin yazımızda anlattık.

Eşin Ailesi Aynı Eve Gelmek İsterse

En sık uyuşmazlık, eşin yaşlanan veya hastalanan anne-babasını aile konutuna getirmek istemesidir. Kanunun başlangıç noktası açıktır: “Eşler oturacakları konutu birlikte seçerler.” ve “Birliği eşler beraberce yönetirler.” (TMK m.186/1-2). Bu nedenle eşlerden biri, diğerinin rızası olmadan aile konutunu kendi anne-babasıyla paylaşılan bir eve dönüştüremez. Konut seçimi konusundaki genel ilkeleri eşim başka şehre taşınmak istemiyor: ortak konutun seçimi yazımızda anlattık.

Yargıtay bu konuda tutarlı bir çizgi izlemektedir. Basına 05.10.2010’da yansıyan bir kararda Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, eşini rızası olmadan kendi anne ve babasıyla yaşamaya zorlayan kocanın terk etmiş sayılacağını ve “Eşler oturacakları konutu, birlikte seçerler” ilkesini vurgulamıştır (haberde esas ve karar numarası yer almamaktadır). İkincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 21.09.2007 tarihli ve E.2006/22079, K.2007/12371 sayılı kararında, eşin dönmeye davet edildiği konutun eşin anne ve babasıyla aynı ev olması hâlinde konutun bağımsız sayılamayacağını ve dönmemenin haklı olduğunu kabul etmiştir.

Bizim değerlendirmemize göre eşler ortak bir karar vererek bakıma muhtaç bir ebeveyni eve alabilirler; bu karar birlikte verildiği sürece hukuken sorun yoktur. Sorun, kararın bir eşe dayatılmasıyla başlar. Böyle bir durumda alternatifler de konuşulmalıdır: ebeveynin kendi evinde bakım, gündüzlü bakım, huzurevi veya evde bakım yardımı gibi. Eşlerden biri bu dayatma nedeniyle evden ayrılmak zorunda kalırsa, ortak hayat sebebiyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddi biçimde tehlikeye düşen eşin ayrı yaşama hakkı kanunda tanınmıştır (TMK m.197/1); bu durumda hâkimden parasal katkı ve konuttan yararlanma konusunda önlem alınması istenebilir (m.197/2). Bizim değerlendirmemize göre ayrılmadan önce durumun mesaj veya tanıkla belgelenmesi, ileride “evi terk etti” iddiasına karşı önemlidir.

Bakım Seçenekleri ve Hukuki Dayanakları

Yaşlanan veya hastalanan bir ebeveynin bakımı, çoğu zaman “ya gelin bakacak ya kimse” ikilemi gibi sunulur. Oysa hukuk birden fazla yol tanır ve bunların her birinin farklı bir dayanağı vardır. Bizim değerlendirmemize göre aile içi gerginliği azaltmanın en etkili yolu, bakımın kimin üzerinde kalacağını belirsiz bırakmak yerine bu seçenekleri açıkça konuşmaktır. Bakım ebeveynin çocukları arasında paylaştırılabilir; kardeşlerden biri bakımı üstleniyorsa diğerleri maddi katkı sağlayabilir. Yardım nafakası davasında da hâkim, yükün yalnızca bir çocuğa bırakılması hakkaniyete aykırıysa onun yükümlülüğünü azaltabilir veya kaldırabilir (TMK m.365/3).

Bu tablodaki son satır az bilinir: nafaka alacaklısına bakmakta olan resmî veya kamuya yararlı kurumlar da onun adına nafaka davası açabilir (TMK m.365/4). Bu da bakımın yükünün, kanunen yükümlü olan çocuklara ait olduğunu bir kez daha gösterir; gelin veya damat bu yükümlüler arasında değildir.

Bakmayı Reddetmek Boşanmada Kusur mu?

Kanunda eşin ailesine bakma yükümlülüğü bulunmadığından, bizim değerlendirmemize göre kayınvalideye veya kayınpedere bakmayı reddetmek tek başına boşanmada kusur sayılmamalıdır. Ancak evlilik birliği yalnızca yazılı yükümlülüklerden ibaret değildir: “Eşler, bu birliğin mutluluğunu elbirliğiyle sağlamak ve çocukların bakımına, eğitim ve gözetimine beraberce özen göstermekle yükümlüdürler.” ve “Eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorundadırlar.” (TMK m.185/2-3). Yargıtay, eşin ailesine yönelik düşmanca veya saygısız tutumları bu çerçevede kusur olarak değerlendirebilmektedir. Bu davranışlar, “ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede” evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayanan boşanma davasında (TMK m.166/1) eşlerin kusur oranlarının belirlenmesinde, dolayısıyla nafaka ve tazminat taleplerinde önem taşır.

Basına yansıyan kararlar bunu gösterir. 03.08.2024’te yansıyan bir habere göre Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kayınvalide ve kayınbabasına anne ve baba diye hitap etmeyen ve onlara gereken saygıyı göstermeyen kadını diğer kusurlu davranışlarıyla birlikte tam kusurlu bulmuştur. 10.08.2024’te yansıyan başka bir kararda ilk derece mahkemesi, kocasının kardeşi ve akrabalarıyla görüşmek istemeyen kadını kusurlu saymış; ancak istinaf mahkemesi eşlerin kusurlarını eşit bulmuş ve Yargıtay bunu onamıştır (her iki haberde de esas ve karar numarası yer almamaktadır). İkincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kayınvalidesinin cenazesine katılmamayı da kusur olarak değerlendirmiş ve eşlerin eşit kusurlu olduğunu kabul etmiştir (07.06.2016, E.2015/18254, K.2016/11230).

İkincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kayınvalidesine ağır hakaret eden ve eşini kovan tarafın bulunduğu bir dosyada boşanmaya karar verilmesi gerektiğini kabul etmiştir (30.11.2005, E.2005/2-715, K.2005/682). Aynı kaynakta, kadının eşinin ailesine karşı saygısızlığının kocanın ailesinden gördüğü şiddet ve hakarete karşı “tepkisel nitelikte” olması hâlinde kadına kusur yüklenemeyeceğini belirten bir 2. Hukuk Dairesi kararı da aktarılmaktadır. Bizim değerlendirmemize göre buradan çıkan ilke şudur: bakım yükümlülüğü olmasa da saygı ve nezaket beklentisi vardır; bakmayı nazikçe reddetmek ile aileye düşmanca davranmak hukuken aynı şey değildir.

Ailenin Müdahalesi ve Manevi Tazminat

Kayın hısımlarıyla ilgili uyuşmazlıkların çoğu bakım değil, müdahale meselesidir. Yargıtay, eşin kendi ailesinin diğer eşe yönelik hakaret ve baskısına sessiz kalmasını, eşinin kusuru olarak değerlendirmektedir. Basına 01.03.2024’te yansıyan bir kararda Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, annesinin gelinine sürekli hakaret etmesine izin veren ve eşini kendi ailesiyle sürekli aynı evde yaşamaya mecbur bırakan kocayı tam kusurlu bulan kararı onamıştır (haberde esas ve karar numarası yer almamaktadır).

Manevi tazminat bakımından ise ayrım ince bir çizgidedir. İkincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, erkeğin eşini annesi ve diğer aile bireyleriyle birlikte yaşamaya zorlaması ve annesinin hakaret ve kovma davranışlarına sessiz kalması nedeniyle kadın yararına TMK m.174/2’deki manevi tazminat koşullarının oluştuğunu kabul etmiştir (13.03.2019, E.2017/5868, K.2019/2645). Buna karşılık basına 15.10.2023’te yansıyan bir kararda Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bağımsız konut sağlamamak ve kadını ailesinin yanına bırakmak gibi davranışların tek başına kadının kişilik haklarına saldırı teşkil etmediğini kabul ederek manevi tazminat isteminin reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir (haberde esas ve karar numarası yer almamaktadır). Bizim değerlendirmemize göre farkı yaratan, aile içi yaşamın yanında hakaret, kovma veya aşağılama gibi kişilik haklarını doğrudan hedef alan ek davranışların bulunup bulunmadığıdır.

Müdahale hakaretin ötesine geçip tehdit veya şiddete dönüşürse durum ceza hukukunu ve koruma tedbirlerini ilgilendirir. 6284 sayılı Kanun, “şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunması” amacıyla alınacak tedbirleri düzenler (m.1/1); kayın hısımlarından gelen şiddet bakımından bu korumanın kapsamını eşimin ailesi beni tehdit ediyor yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Bakıma Muhtaç Kayınvalideyi Bırakmak Suç mu?

Bakım yükümlülüğünün yokluğu, bakıma muhtaç bir kişiyi tehlike içinde bırakmanın her zaman serbest olduğu anlamına gelmez. Türk Ceza Kanunu iki ayrı suç düzenler. Terk suçuna göre “Yaşı veya hastalığı dolayısıyla kendini idare edemeyecek durumda olan ve bu nedenle koruma ve gözetim yükümlülüğü altında bulunan bir kimseyi kendi haline terk eden kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.” (TCK m.97/1). Bu suç yalnızca koruma ve gözetim yükümlülüğü altındaki kişiye karşı işlenebilir.

Yükümlülüğün kaynağı tartışmalıdır. İkincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Yargıtay 4. Ceza Dairesi (E.2019/5624, K.2021/25940), bu yükümlülüğün kanundan, sözleşmeden veya kişinin bakımı fiilen ve kendiliğinden üstlenmesinden doğabileceğini kabul etmiştir. Bizim değerlendirmemize göre bu nedenle kayınvalidesinin bakımını fiilen üstlenmiş ve onu kendi evinde tek başına bakımına almış bir gelin veya damat, bakımı bırakmak istediğinde kişiyi aniden yalnız bırakmamalı; diğer akrabalara ve resmî kurumlara bildirerek bakımın devrini sağlamalıdır. Ayrıca herkes için geçerli bir yükümlülük vardır: kendini idare edemeyecek durumdaki kişiye hal ve koşulların elverdiği ölçüde yardım etmeyen ya da durumu derhal ilgili makamlara bildirmeyen kişi bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır (TCK m.98/1). Ayrıntıları terk (TCK 97) ve yardım veya bildirim yükümlülüğü (TCK 98) yazımızda anlattık.

Kayınvalidesine Bakan Gelin veya Damadın Hakları

Birçok ailede kayınvalide veya kayınpederin bakımını fiilen gelin üstlenir. Bu emeğin hukuki karşılığı olabilir. Birincisi evde bakım yardımıdır. 2828 sayılı Kanunun ek 7. maddesi, hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelirin asgari ücretin net tutarının üçte ikisinden az olması şartıyla bakıma ihtiyacı olan engellilerin evde bakımına destek verilmesini öngörür. Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği bakım vereni “Bakıma ihtiyacı olan engelli bireyin bakımını sağlayan 18 yaşını doldurmuş akrabası veya vasisi” olarak tanımlar ve akraba tanımında engelli bireyin “çocukları ile çocuklarının eşleri” de sayılır (m.4). Yani kayınvalidesine bakan gelin, diğer şartlar varsa bakım veren olabilir. Anayasa Mahkemesi, hane gelirine ilişkin bu ölçütü ve gelirin ölçütü aşacak şekilde değişmesi hâlinde ödemelerin durdurulmasını öngören kuralı Anayasaya aykırı bulmamıştır (11.12.2025, E.2025/150, K.2025/249). Bu nedenle hanenin gelir durumundaki değişikliklerin zamanında bildirilmesi önemlidir. Şartları evde bakım maaşı şartları 2026 yazımızda ayrıntılı anlattık.

İkinci yol sözleşmedir. Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, “bakım borçlusunun bakım alacaklısını ölünceye kadar bakıp gözetmeyi, bakım alacaklısının da bir malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini ona devretme borcunu üstlendiği sözleşmedir” (TBK m.611/1). Şekli sıkıdır: sözleşme, “mirasçı atanmasını içermese bile, miras sözleşmesi şeklinde yapılmadıkça geçerli olmaz” (m.612/1). Bizim değerlendirmemize göre yazılı bir anlaşma olmadan yıllarca yapılan bakımın karşılığını sonradan istemek, akrabalık ilişkisi nedeniyle karşılıksız yapılmış sayılma riski taşır; bu konuda doğrudan bir Yargıtay kararına ulaşamadık.

Kayın Hısımları ve Miras

Kayın hısımları birbirinin yasal mirasçısı değildir. Türk Medeni Kanununa göre yasal mirasçılar mirasbırakanın altsoyu, ana-baba zümresi, büyükana-büyükbaba zümresi ve sağ kalan eşidir (TMK m.495-499). Bu nedenle kayınvalide öldüğünde gelin veya damat kanun gereği mirasçı olmaz; mirası, eşiniz dahil kayınvalidenin çocukları ve varsa sağ kalan eşi alır. Eşinize kalan miras ise kural olarak onun kişisel malıdır; boşanmada bu malların durumu için anne-babanın verdiği parayla alınan ev boşanmada paylaşılır mı yazımıza bakabilirsiniz.

Kayınvalide, bakımını üstlenen gelinine veya damadına bir şey bırakmak isterse bunu vasiyetname veya miras sözleşmesiyle yapabilir; ancak altsoyu, ana ve babası veya eşi bulunan mirasbırakan, ancak saklı paylar dışında kalan kısımda tasarruf edebilir (TMK m.505). Bizim değerlendirmemize göre kayınvalidenin bakımını üstlenen kişinin hukuki güvencesi, sonradan doğacak tartışmalar yerine baştan yapılacak bir ölünceye kadar bakma sözleşmesi veya vasiyetnamedir.

Büyükanne ve Büyükbabanın Torunla Görüşmesi

Boşanmadan sonra kayın hısımlığı devam etse de kayınvalide ve kayınpederin torunla görüşme hakkı kendiliğinden doğmaz. TMK m.325’e göre “Olağanüstü hâller mevcutsa, çocuğun menfaatine uygun düştüğü ölçüde çocuk ile kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkı diğer kişilere, özellikle hısımlarına da tanınabilir.” Ana ve baba için öngörülen sınırlamalar bu kişiler için de kıyasen uygulanır (m.325/2). Bizim değerlendirmemize göre büyükanne veya büyükbaba, kural olarak torunla ilişkisini velayet sahibi veya kişisel ilişki hakkı olan ebeveyn aracılığıyla sürdürür; bu yol kapanmışsa ve çocuğun menfaati gerektiriyorsa mahkemeden kişisel ilişki isteyebilir. Üvey ebeveynler bakımından benzer kuralı üvey anne ve üvey babanın hakları yazımızda ele aldık.

Örnek Senaryolar

Aşağıdaki örnekler basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; somut dosyada sonuç, tarafların bütün davranışlarına ve delillere göre değişir.

Adım Adım Yol Haritası

1. Hukuki durumu bilin. Kayınvalide veya kayınpedere bakma yükümlülüğünüz yok; eşinizin kendi ana-babasına karşı yükümlülüğü var.
2. Konut kararını birlikte verin. Ebeveynin eve alınması ancak ortak kararla mümkündür.
3. Alternatifleri konuşun. Kendi evinde bakım, gündüzlü bakım, huzurevi veya evde bakım yardımı.
4. Bakımı üstlenecekseniz güvence alın. Evde bakım yardımı başvurusu, gerekirse ölünceye kadar bakma sözleşmesi.
5. Saygı çizgisini koruyun. Bakmamak hakkınız olsa da saygısız veya düşmanca davranış kusur sayılabilir.
6. Aile müdahalesini kayda geçirin. Hakaret, kovma veya baskı varsa mesaj ve tanıklarla belgeleyin.
7. Bakımı bırakacaksanız devri planlayın. Diğer çocuklara ve kurumlara yazılı bildirin.
8. Uyuşmazlık büyürse hukuki destek alın. Ayrı yaşama, boşanma veya koruma kararı seçeneklerini değerlendirin.

Sık Yapılan Hatalar

1. Bakım yükümlülüğünü kanuni bir borç sanmak. TMK m.364 kayın hısımlarını kapsamaz.
2. Eşin ebeveynini rızasız eve getirmek. Konut birlikte seçilir; dayatma kusur sayılabilir.
3. Reddetmeyi saygısızlıkla karıştırmak. Hakaret ve düşmanca tavır boşanmada kusur olabilir.
4. Kendi ailesinin müdahalesine sessiz kalmak. Yargıtay bunu eşin kusuru sayabilmektedir.
5. Bakımı fiilen üstlenip aniden bırakmak. Terk suçu tartışması doğabilir.
6. Yıllarca bakıp güvence almamak. Yazılı sözleşme yoksa emeğin karşılığı belirsiz kalır.
7. Evde bakım yardımına başvurmamak. Gelin ve damat da akraba sayılır.
8. Mirasçı olacağını varsaymak. Kayın hısımları yasal mirasçı değildir.

Sıkça Sorulan Sorular

Gelin kayınvalidesine bakmak zorunda mı?

Hayır. Yardım nafakası yükümlülüğü yalnızca üstsoy, altsoy ve kardeşler arasındadır (TMK m.364/1); kayın hısımları bu listede yoktur.

Damat kayınpederine nafaka ödemek zorunda mı?

Hayır. Kayınpeder, yoksulluğa düşecekse kendi çocuklarından, torunlarından veya kardeşlerinden nafaka isteyebilir; damattan isteyemez (TMK m.364).

Eşim kendi annesine bakmak zorunda mı?

Annesi yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecekse eşiniz nafaka vermekle yükümlüdür (TMK m.364/1). Miktar ihtiyaca ve yükümlünün mali gücüne göre belirlenir (m.365/2).

Eşimin annesiyle aynı evde yaşamak zorunda mıyım?

Hayır. Eşler oturacakları konutu birlikte seçer (TMK m.186/1). Eşini rızası olmadan ailesiyle yaşamaya zorlayan eşin terk etmiş sayılabileceğini Yargıtay basına yansıyan bir kararında kabul etmiştir.

Kayınvalideme bakmayı reddetmem boşanma sebebi olur mu?

Bizim değerlendirmemize göre tek başına olmamalıdır; çünkü kanunda böyle bir yükümlülük yoktur. Ancak eşin ailesine saygısız veya düşmanca davranışlar TMK m.185 çerçevesinde kusur sayılabilmektedir.

Kayınvalideye anne dememek kusur mu?

Basına 03.08.2024’te yansıyan bir kararda Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kayınvalide ve kayınbabaya saygı göstermeyen ve anne-baba diye hitap etmeyen kadını diğer davranışlarıyla birlikte tam kusurlu bulmuştur (haberde esas ve karar numarası yer almamaktadır).

Eşim annesinin bana hakaret etmesine sessiz kalıyor, ne yapabilirim?

Yargıtay, kendi ailesinin hakaretine sessiz kalan eşi kusurlu saymaktadır. Hakaretleri mesaj ve tanıkla belgeleyin; ağır durumlarda boşanma ve manevi tazminat (TMK m.174/2) gündeme gelir.

Boşanınca kayınvalidemle akrabalığım biter mi?

Hayır. Kayın hısımlığı, onu doğuran evliliğin sona ermesiyle ortadan kalkmaz (TMK m.18/2); ancak bu bağ bakım veya nafaka borcu doğurmaz.

Bakıma muhtaç kayınvalidemi bırakırsam suç işlemiş olur muyum?

Terk suçu, koruma ve gözetim yükümlülüğü altındaki kişiye karşı işlenir (TCK m.97/1). Bakımı fiilen üstlendiyseniz yükümlülük doğabileceği ikincil kaynaklarda aktarılmaktadır; bakımı akrabalara ve kurumlara bildirerek devretmeniz önerilir. Herkes için yardım veya bildirim yükümlülüğü vardır (TCK m.98).

Kayınvalideme bakarsam evde bakım maaşı alabilir miyim?

Kayınvalide bakıma muhtaç engelli ise ve hane geliri şartı sağlanıyorsa evet; Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği engelli bireyin “çocuklarının eşleri”ni akraba sayar (m.4).

Yıllarca kayınvalideme baktım, boşanınca bedel isteyebilir miyim?

Bu konuda doğrudan bir Yargıtay kararına ulaşamadık. Bizim değerlendirmemize göre yazılı bir anlaşma yoksa bakım akrabalık ilişkisi nedeniyle karşılıksız sayılabilir; ölünceye kadar bakma sözleşmesi daha güvenli bir yoldur.

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi nasıl yapılır?

Miras sözleşmesi şeklinde yapılmadıkça geçerli olmaz (TBK m.612/1). Sözleşmeyle bakım borçlusu bakmayı, bakım alacaklısı da malvarlığı devretmeyi üstlenir (TBK m.611/1).

Gelin kayınvalidesinin mirasçısı olur mu?

Hayır; kayın hısımları yasal mirasçı değildir (TMK m.495-499). Kayınvalide saklı paylar dışında kalan kısımda vasiyetle mal bırakabilir (TMK m.505).

Boşandıktan sonra kayınvalidem torunuyla görüşebilir mi?

Olağanüstü hâller varsa ve çocuğun menfaatine uygunsa hâkim hısımlara da kişisel ilişki hakkı tanıyabilir (TMK m.325/1).

Eşimin ailesinin borcunu ödemek zorunda mıyım?

Kayın hısımlığı borç sorumluluğu doğurmaz. Eşin ailesinden alınan paranın boşanmada nasıl değerlendirileceği ayrı bir konudur; ilgili rehberimize bakabilirsiniz.

Eşimin ailesi beni tehdit ediyorsa ne yapabilirim?

Tehdit ve şiddet için suç duyurusu ve koruma tedbirleri gündeme gelir; 6284 sayılı Kanunun kayın hısımlarını hangi durumlarda kapsadığını ilgili rehberimizde anlattık.