Eşimin Ailesi Beni Tehdit Ediyor, Saldırdı: 6284 Kimleri Kapsar? (6284 m.2, 5; TCK 86, 106, 167)

Eşinizin annesi, babası, kardeşi veya diğer yakınları sizi tehdit ediyor ya da size saldırıyorsa iki ayrı koruma alanı vardır: ceza hukuku ve 6284 sayılı Kanun. Ceza hukuku bakımından failin kim olduğu önemli değildir; hayata, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik tehdit altı aydan iki yıla kadar hapis cezası gerektirir ve bu tehdit birden fazla kişi tarafından birlikte veya silahla yapılmışsa nitelikli tehdit oluşur (TCK m.106). Kasten yaralama ise basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek hafiflikte değilse şikâyet aranmaksızın soruşturulur (TCK m.86/1-2). Eşe karşı yaralamadaki ağırlaştırıcı hâl (TCK m.86/3-a) üstsoy, altsoy, eş, boşanılan eş ve kardeşi kapsar; kayınvalide, kayınpeder veya eşin kardeşi tarafından gerçekleştirilen yaralama bu hâlin kapsamında değildir. 6284 sayılı Kanun ise şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını korur (6284 s.K. m.1/1). Şiddet uygulayan herhangi bir kişi olabilir; Kanundaki ev içi şiddet tanımı, aynı haneyi paylaşmasalar da aile veya hanede ya da aile mensubu sayılan kişiler arasındaki şiddeti kapsar (m.2/1-b). Adalet Bakanlığının uygulama kılavuzuna göre aynı hanede birlikte yaşama iradesiyle oturan kayınvalide, kayınpeder, gelin ve damat bu kapsamdadır; ayrı hanelerde yaşayan kayın hısımları bakımından ise değerlendirme somut olaya göre yapılır. Koruyucu tedbir kararı için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz (m.8/3). Boşanma bakımından ise belirleyici olan eşin tutumudur: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, erkeğin bağımsız konut temin etmekten kaçındığı ve annesinin kadına yönelik olumsuz söz ve davranışlarda bulunduğu dosyada birliğin devamına imkân vermeyecek geçimsizlik bulunduğunu kabul etmiştir (YHGK 25.10.2017, E.2017/2-1905, K.2017/1220). Malvarlığına karşı suçlarda ise özel bir kural vardır: Kayınvalide veya kayınpeder altınlarınızı izinsiz alırsa cezaya hükmolunmaz (TCK m.167/1-b); ancak altınlar hukuk davasıyla geri istenebilir.

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• 6284 kimleri korur, kimlere karşı uygulanır?
• Kayın hısımları 6284 kapsamında mı?
• Eşin ailesine karşı istenebilecek tedbirler
• Ceza hukuku: tehdit, yaralama, hakaret ve diğer suçlar
• Şikâyet, resen soruşturma ve uzlaştırma
• Altınlarınızı aldılar veya eşyanızı kırdılar: TCK m.167
• Eşinizin sorumluluğu ve boşanma
• Eşin ailesinden tazminat istenebilir mi?
• Damat olarak eşin ailesinden şiddet görüyorsanız
• Örnek senaryolar
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Eşin ailesinden gelen tehdit ve saldırılar, aile içi şiddetin en sık görülen biçimlerinden biridir. Bu durumda başvurulabilecek hukuki yollar, failin kim olduğuna, aynı evde yaşanıp yaşanmadığına ve eşinizin tutumuna göre değişir.

6284 Kimleri Korur, Kimlere Karşı Uygulanır?

6284 sayılı Kanunun amacı; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunması ve bu kişilere yönelik şiddetin önlenmesidir (6284 s.K. m.1/1). Kanun “korunan kişi” ile “şiddet uygulayan” kavramlarını ayrı ayrı ele alır. Şiddet uygulayan, Kanunda şiddet olarak tanımlanan tutum ve davranışları uygulayan veya uygulama tehlikesi bulunan kişidir (m.2/1-g); bu kişinin mağdurun eşi olması gerekmez.

Kanunda ev içi şiddet; şiddet mağduru ve şiddet uygulayanla aynı haneyi paylaşmasa da aile veya hanede ya da aile mensubu sayılan diğer kişiler arasında meydana gelen her türlü fiziksel, cinsel, psikolojik ve ekonomik şiddet olarak tanımlanır (m.2/1-b). Şiddet ise fiziksel, cinsel, psikolojik, sözlü veya ekonomik her türlü tutum ve davranışı kapsar (m.2/1-d). Bu nedenle eşin ailesinden gelen tehdit, hakaret, aşağılama veya fiziksel saldırı, Kanunun şiddet tanımına girer.

Uygulama kılavuzu, şiddet uygulayanın erkek veya kadın olabileceğini, aile bireyi ya da mağdurla herhangi bir yakınlığı olmayan biri de olabileceğini açıkça belirtir. Kılavuza göre kadına yönelik şiddet, kadının yalnızca kadın olması nedeniyle uygulanan veya kadınları orantısız biçimde etkileyen şiddettir; kira veya alacak uyuşmazlığı gibi bu niteliği taşımayan olaylar Kanun kapsamında değerlendirilmeyebilir. Basına yansıyan bir olayda Ankara 11. Aile Mahkemesi, halı silkeleme yüzünden kavga eden iki komşu aile arasındaki olayın 6284 kapsamında olmadığını belirterek kolluğun verdiği tedbiri onaylamamış ve normal adli soruşturma yapılması gerektiğini belirtmiştir (Hürriyet, 15.01.2014; haberde esas ve karar numarası yer almamaktadır). Eşin ailesiyle yaşanan olaylarda ise aile bağı bulunduğundan durum farklıdır; ancak talepte olayın aile içi niteliğini somut olarak anlatmak yine önemlidir. Erkeklerin ve çocukların korunmasının ayrıntılarını 6284 sayılı Kanun sadece kadınları mı korur yazımızda anlattık.

Kayın Hısımları 6284 Kapsamında mı?

Eşin annesi, babası ve kardeşleri, diğer eşin kayın hısımlarıdır. Kayın hısımlarından gelen şiddetin 6284 kapsamına girip girmediği, özellikle ev içi şiddet tanımındaki “aile veya hanede ya da aile mensubu sayılan diğer kişiler” ifadesinin yorumuna bağlıdır. Adalet Bakanlığı Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Dairesi Başkanlığı ile UN Women Türkiye Ofisinin 2023 tarihli uygulama kılavuzu bu konuda yol gösterici açıklamalar içerir.

Bu açıklamalar uygulamada önemli bir ayrım doğurur: Eşinizin ailesiyle aynı evde yaşıyorsanız, onlardan gelen şiddet ev içi şiddet olarak doğrudan 6284 kapsamında değerlendirilir. Ayrı evlerde yaşıyorsanız, talebinizin kadına yönelik şiddet veya ısrarlı takip gibi başka bir başlık altında da gerekçelendirilmesi yararlı olur. Adalet Bakanlığı Mağdur Hakları Dairesi Başkanlığının 2020 tarihli bir görüşünde de ev içi şiddetin, aynı haneyi birlikte yaşama iradesiyle paylaşan kişileri kapsadığının belirtildiği aktarılmaktadır; bu görüşün tam metnine tarafımızca ulaşılamamıştır. Kılavuzun bağlayıcı olmadığını ve son kararı her olayda hâkimin vereceğini unutmamak gerekir.

Kayın hısımları 6284 kapsamında kabul edilmese bile, ceza hukukundaki korumalar ve genel hükümlerdeki tazminat yolları her durumda açıktır. Ayrıca eşin ailesinin evliliğe müdahalesi, boşanma davasında eşin kusuru bakımından ayrıca önem taşır; bu konuyu kayınvalide ve aile baskısı yüzünden evliliğimiz bitti yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Eşin Ailesine Karşı İstenebilecek Tedbirler

6284 kapsamındaki önleyici tedbirler “şiddet uygulayan” hakkında verilir ve bu kişinin eş olması gerekmez. Hâkim, şiddet uygulayan hakkında; şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmamasına (m.5/1-a), müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzaklaştırılmasına ve konutun korunan kişiye tahsisine (m.5/1-b), korunan kişilere ve bunların bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmamasına (m.5/1-c) karar verebilir. Gerekli görülmesi hâlinde korunan kişinin yakınlarına, tanıklarına ve çocuklarına yaklaşmama tedbiri de verilebilir (m.5/1-d).

Tedbir talebi kolluğa, Cumhuriyet başsavcılığına veya aile mahkemesine yapılabilir. Talepte şiddet uygulayan her kişiyi ayrı ayrı adıyla belirtmeniz önemlidir; örneğin hem kayınvalide hem eşin kardeşi tehdit ediyorsa her ikisi hakkında tedbir istenmelidir. Tedbir kararına aykırı davranılması hâlinde zorlama hapsi uygulanır (m.13). Tedbirin nasıl alınacağını uzaklaştırma kararı nasıl alınır, itiraz süresini 6284 tedbir kararına itiraz, tedbir süresinin hesabını ise 6284 tedbir süresi hesaplama aracımızla inceleyebilirsiniz. Aynı evde yaşanıyorsa konutun kullanımına ilişkin ayrıntılar için dava sürerken aynı evde yaşamak yazımıza bakabilirsiniz.

Ceza Hukuku: Tehdit, Yaralama, Hakaret ve Diğer Suçlar

Ceza hukuku bakımından failin eşinizin annesi, babası veya kardeşi olması, suçun oluşmasına engel değildir. Bir başkasını, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit eden kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; bu suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz (TCK m.106/1). Tehdidin silahla, kişinin kendisini tanınmayacak bir hâle koymasıyla, imzasız mektupla veya özel işaretlerle, birden fazla kişi tarafından birlikte veya suç örgütlerinin korkutucu gücünden yararlanılarak işlenmesi nitelikli hâldir ve iki yıldan yedi yıla kadar hapis cezası gerektirir (TCK m.106/2).

Kasten yaralama suçunda önemli bir ayrıntı vardır. Kanun, yaralamanın üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı işlenmesini ağırlaştırıcı hâl sayar ve bu hâlde şikâyet aranmaz (TCK m.86/3-a). Kayınvalide, kayınpeder veya eşin kardeşi bu sayımda yer almaz. Bu nedenle eşinizin ailesinden birinin size verdiği yaralanma basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek hafiflikteyse, soruşturma sizin şikâyetinize bağlıdır ve şikâyet süresi altı aydır (TCK m.73/1). Daha ağır yaralanmalar ise şikâyet aranmaksızın soruşturulur (TCK m.86/1).

Uygulamada eşin ailesinin birlikte hareket ettiği olaylarda “birden fazla kişi tarafından birlikte” işlenen tehdit hükmü sıklıkla gündeme gelir. Aynı anda birkaç aile üyesinin sizi tehdit etmesi, tehdidi nitelikli hâle getirebilir. Tehdit suçunun ayrıntılarını eşim beni tehdit ediyor, hakaret suçunu eşim bana hakaret ediyor, ısrarlı takibi ise eşim arabama GPS taktı, konumumu takip ediyor yazılarımızda ele aldık.

Şikâyet, Resen Soruşturma ve Uzlaştırma

Eşin ailesinden gelen saldırılarda hangi suçun şikâyete bağlı, hangisinin resen soruşturulduğunu bilmek önemlidir; çünkü şikâyete bağlı suçlarda altı aylık süre geçerse soruşturma yapılamaz (TCK m.73/1) ve uzlaştırma kapsamındaki suçlarda dosya önce uzlaştırma bürosuna gönderilebilir (CMK m.253).

Aynı olayda birden fazla suç işlendiğinde uzlaştırma bakımından özel bir kural vardır: Uzlaştırma kapsamındaki bir suç, kapsam dışındaki bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaştırma yoluna gidilmez (CMK m.253/3). Örneğin eşinizin kardeşi size bıçak göstererek tehdit edip ardından tokat attıysa, silahla tehdit uzlaştırma dışında kaldığından tokat nedeniyle oluşan basit yaralama bakımından da uzlaştırma yoluna gidilmez. Uzlaştırma teklifini kabul etmek zorunda değilsiniz; teklif, delillerin toplanmasına ve koruma tedbirlerine engel değildir (CMK m.253/8).

Şikâyet ve 6284 tedbir talebi birbirinden bağımsızdır: Koruma kararı almak için ceza şikâyetinde bulunmanız gerekmez; ceza şikâyetinden vazgeçmeniz de tedbir kararını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Şikâyetten vazgeçmenin ve uzlaştırmanın ayrıntılarını eşimden şikâyetçi oldum, geri çekebilir miyim yazımızda anlattık. Darp olaylarında hemen sağlık kuruluşuna giderek rapor almanız, şikâyet ve tazminat için en önemli delildir; tek seferlik şiddetin değerlendirilmesi için eşim bir kez tokat attı yazımıza bakabilirsiniz.

Altınlarınızı Aldılar veya Eşyanızı Kırdılar: TCK m.167

Eşin ailesiyle yaşanan uyuşmazlıkların önemli bir kısmı düğün altınları, ev eşyası veya kişisel eşyalar üzerinedir. Burada ceza hukukunda özel bir kural devreye girer: Yağma ve nitelikli yağma hariç, malvarlığına karşı suçlar bölümünde yer alan suçların üstsoy, altsoy veya bu derecedeki kayın hısımlarının zararına işlenmesi hâlinde ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz (TCK m.167/1-b). Eşlerden biri ile diğer eşin kan hısımları aynı tür ve dereceden kayın hısımı olur (TMK m.18/1); buna göre gelin ile kayınvalide ve kayınpeder arasında, damat ile kayınvalide ve kayınpeder arasında bu derecede kayın hısımlığı vardır.

Bu kuralın sınırını iyi bilmek gerekir. TCK m.167 yalnızca malvarlığına karşı suçlar bölümündeki suçları kapsar; tehdit, yaralama, hakaret ve konut dokunulmazlığının ihlali bu bölümde yer almadığından bu suçlarda kayın hısımlığı cezasızlık sonucu doğurmaz. Altınların veya eşyaların alınması sırasında tehdit veya cebir kullanılmışsa, fiil yağma niteliği kazanabilir ve TCK m.167 bu suçu açıkça dışarıda bırakır. Aynı olayda tehdit ayrıca cezalandırılabilir.

Boşanmadan sonra işlenen fiiller bakımından ise tartışma vardır. Kayın hısımlığı, kendisini meydana getiren evliliğin sona ermesiyle ortadan kalkmaz (TMK m.18/2). Dr. Suat Çalışkan’ın incelemesine göre Yargıtay Ceza Genel Kurulu 28.05.2013 tarihli, E.2012/1397, K.2013/265 sayılı kararında evlilik sona erse de kayın hısımlığının sürdüğünü kabul etmiş; buna karşılık Yargıtay 15. Ceza Dairesinin 07.06.2016 tarihli, E.2016/1333, K.2016/5921 sayılı kararında boşanmadan sonra TCK m.167/1 uygulanmamıştır. Aynı incelemeye göre uygulama istikrarlı değildir; bu kararların tam metnine tarafımızca ulaşılamamıştır.

Ceza verilmemesi, eşyaların sahibinin hakkını ortadan kaldırmaz. Malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kişiye karşı istihkak davası açabilir (TMK m.683/2); zarar görmüşseniz haksız fiil hükümlerine göre tazminat isteyebilirsiniz (TBK m.49). Düğün altınlarının eşin ailesinde kalması hâlinde izlenecek yolu eşim düğün altınlarımı izinsiz bozdurdu yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Eşinizin Sorumluluğu ve Boşanma

Boşanma davası eşin ailesine karşı değil, eşe karşı açılır; bu nedenle boşanma bakımından belirleyici olan eşinizin tutumudur. Eşler, evlilik birliğinin mutluluğunu elbirliğiyle sağlamak ve birbirine yardımcı olmakla yükümlüdür (TMK m.185). Eşinizin, ailesinin size yönelik şiddetine katılması, bunu kışkırtması, göz yumması veya sizi korumaktan kaçınması bu yükümlülüklere aykırıdır ve evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayanan boşanma davasında kusur olarak ileri sürülebilir (TMK m.166/1).

Bu kararlar, aile müdahalesinin kusur değerlendirmesinde iki yönlü işlediğini gösterir. Bir yandan eşinin ailesinin olumsuz davranışlarına karşı eşini korumayan veya müdahalelere sessiz kalan eş kusurlu sayılabilir; öte yandan eşinin ailesine hakaret eden veya saldırgan davranan eş de kusurlu olur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2025 tarihli kararında, kayınvalidesine süregelen şekilde ağır biçimde hakaret eden kadının tam kusurlu olduğunu ve erkeğin eşini gece otobüse bindirerek ailesinin yanına göndermesinin bu duruma karşı bir tepki olduğunu kabul etmiştir. Aynı dosyada bölge adliye mahkemesi erkeğin bu eyleminin tepki sayılamayacağını ve kadına yönelik şiddet içerdiğini değerlendirmiş, karşı oy yazan üyeler de kadının parasız olarak yola çıkarıldığı bu olayda erkeğin az da olsa kusurlu olduğu görüşünü savunmuştur. Karar oy çokluğuyla verildiğinden, benzer olaylarda sonucun somut delillere göre değişebileceğini unutmamak gerekir.

Eşin ailesinden gelen şiddet, şiddeti uygulayan aile üyesinin değil eşin kusuru bakımından değerlendirildiğinden, boşanma davasında eşinizin olaylardaki rolünü somut olarak anlatmanız gerekir: Olay sırasında orada mıydı, ne yaptı, sizi korudu mu, olaydan sonra ne tutum takındı? Eşin hayatınıza kastetmesi, size pek kötü veya onur kırıcı davranışta bulunması hâlinde TMK m.162’ye de dayanılabilir; ancak bu hüküm eşin kendi davranışına ilişkindir. Aile baskısının boşanmaya etkisini kayınvalide ve aile baskısı yüzünden evliliğimiz bitti yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Eşin Ailesinden Tazminat İstenebilir mi?

Eşin ailesi boşanma davasının tarafı değildir; bu nedenle onlara karşı boşanmanın fer’i niteliğindeki tazminat (TMK m.174) istenemez. Ancak eşinizin ailesinden birinin size yönelik saldırısı, tehdidi veya hakareti haksız fiil niteliğindeyse, genel hükümlere göre tazminat isteyebilirsiniz. Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.49/1); kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören kişi, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat isteyebilir (TBK m.58/1).

Birden fazla kişinin birlikte zarar vermesi hâlinde müteselsil sorumluluk hükmü önemlidir: Eşinizin annesi ve kardeşi size birlikte saldırdıysa, zararın tamamını dilediğinizden isteyebilirsiniz (TBK m.61). Bu dava boşanma davasından ayrıdır ve kural olarak asliye hukuk mahkemesinde açılır (HMK m.2). Eşin ailesinin ziynet eşyalarını veya mallarınızı elinde tutması gibi mali uyuşmazlıklar için eşim düğün altınlarımı izinsiz bozdurdu ve evlendiğimiz ev kayınpederimin üzerine yazılarımıza bakabilirsiniz.

Damat Olarak Eşin Ailesinden Şiddet Görüyorsanız

Eşin ailesinden gelen şiddet yalnızca gelinlere yönelmez; damatlar da eşlerinin ailesinden tehdit, hakaret veya saldırıya uğrayabilir. Ceza hukukundaki korumalar cinsiyetten bağımsızdır; tehdit, yaralama ve hakaret suçları erkek mağdurlar için de aynı şekilde uygulanır. 6284 sayılı Kanun bakımından ise erkekler aile bireyi veya tek taraflı ısrarlı takip mağduru olarak korunur (6284 s.K. m.1/1).

Erkek mağdurların 6284 sayılı Kanundan yararlanmasının ayrıntılarını 6284 sayılı Kanun sadece kadınları mı korur yazımızda anlattık. Her durumda, saldırıdan sonra sağlık raporu almak, tanıkların bilgilerini not etmek ve mesajları hukuka uygun biçimde saklamak hem ceza hem boşanma davası için önemlidir. Hukuka aykırı delil konusu için boşanmada hukuka aykırı deliller yazımıza bakabilirsiniz.

Örnek Senaryolar

Aşağıdaki senaryolar gerçek dosyalar değil, kuralların nasıl uygulandığını göstermek için hazırlanmış basitleştirilmiş örneklerdir. Her olayın sonucu delillere, tanık anlatımlarına ve hâkimin değerlendirmesine göre değişebilir.

Bu örnekler, aynı aile içinde yaşanan olayların farklı suç tiplerine, farklı takip usullerine ve farklı hukuki sonuçlara yol açabileceğini göstermektedir. Özellikle aynı hanede yaşanıp yaşanmadığı ve olayın malvarlığına mı yoksa kişiye mi yönelik olduğu sonucu doğrudan etkiler.

Adım Adım Yol Haritası

1. Güvenliğinizi sağlayın. Hayati tehlike varsa 112’yi arayın; kadınsanız KADES uygulamasını kullanabilirsiniz. Destek için ALO 183 hattına başvurabilirsiniz.
2. Sağlık raporu alın. Darp olayında hemen sağlık kuruluşuna gidin; rapor, yaralamanın basit mi ağır mı olduğunu ve şikâyet gerekip gerekmediğini belirler.
3. Delilleri koruyun. Mesajları, arama kayıtlarını, ses ve görüntüleri hukuka uygun biçimde saklayın; tanıkların adlarını not edin.
4. Şikâyet süresini takvime yazın. Şikâyete bağlı suçlarda süre fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır (TCK m.73/1).
5. Koruma kararı isteyin. Kolluğa, Cumhuriyet başsavcılığına veya aile mahkemesine başvurun; şiddet uygulayan her aile üyesini ayrı ayrı belirtin (6284 s.K. m.5/1).
6. Aynı hanede yaşadığınızı belirtin. Eşin ailesiyle aynı evde yaşıyorsanız bunu talebinizde açıkça yazın; kayın hısımları bakımından aynı hane ölçütü önemlidir.
7. Eşinizin tutumunu belgeleyin. Eşinizin olaylarda ne yaptığını, sizi koruyup korumadığını not edin; boşanma davasında belirleyici olan eşin kusurudur.
8. Mali haklarınızı ayrıca takip edin. Altın, eşya ve tazminat talepleri için ayrı hukuk yollarını değerlendirin (TMK m.683/2; TBK m.49, m.58).

Sık Yapılan Hatalar

1. 6284’ün yalnızca eşe karşı uygulandığını sanmak. Şiddet uygulayan herkes hakkında tedbir istenebilir; kayın hısımlarında aynı hane ölçütü öne çıkar.
2. Şikâyet süresini kaçırmak. Basit yaralama ve hakaret gibi şikâyete bağlı suçlarda altı ay geçerse soruşturma yapılamaz.
3. Eşe karşı suç kurallarını kayın hısımlarına uygulamak. TCK m.86/3-a kayın hısımlarını kapsamaz; basit yaralama şikâyete bağlı kalır.
4. Altınlar için yalnızca ceza yoluna gitmek. Kayınvalide ve kayınpeder hakkında TCK m.167/1-b nedeniyle ceza verilmez; hukuk davası ayrıca açılmalıdır.
5. Tedbir talebinde yalnızca eşi yazmak. Tehdit eden her aile üyesi hakkında ayrı tedbir istenmelidir.
6. Boşanma davasını eşin ailesine karşı açmaya çalışmak. Boşanma davasının tarafı eştir; ailenin davranışı eşin kusuru üzerinden değerlendirilir.
7. Karşılık vermek. Eşin ailesine hakaret veya saldırı, sizin de kusurlu sayılmanıza ve hakkınızda soruşturma açılmasına yol açabilir.
8. Delili hukuka aykırı yoldan toplamak. Hukuka aykırı elde edilen delil mahkemece dikkate alınmayabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kayınvalidem beni tehdit ediyor; bu suç mu?

Evet. Bir başkasını, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit eden kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz (TCK m.106/1). Failin kayınvalide olması sonucu değiştirmez.

Eşimin ailesi topluca gelip beni tehdit etti; ceza farklı mı?

Evet. Tehdidin birden fazla kişi tarafından birlikte veya silahla işlenmesi hâlinde ceza iki yıldan yedi yıla kadar hapistir (TCK m.106/2). Bu nitelikli hâl uzlaştırma kapsamında değildir.

Kayınpederim bana vurdu; şikâyet etmezsem ne olur?

Yaralama basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafifse soruşturma şikâyetinize bağlıdır ve altı ay içinde şikâyet etmezseniz soruşturma yapılamaz (TCK m.86/2, m.73/1). Daha ağır yaralamalar şikâyet aranmaksızın soruşturulur (TCK m.86/1).

Eşe karşı yaralamadaki ağır ceza kayın hısımlarına uygulanır mı?

Hayır. TCK m.86/3-a yalnızca üstsoy, altsoy, eş, boşanılan eş ve kardeşe karşı işlenen yaralamayı kapsar. Kayınvalide, kayınpeder veya eşin kardeşi bu sayımda yer almaz.

Kayınvalidem hakkında 6284 tedbiri alınabilir mi?

Şiddet uygulayan herkes hakkında tedbir istenebilir. Adalet Bakanlığı ve UN Women’ın 2023 tarihli uygulama kılavuzuna göre aynı hanede birlikte yaşama iradesiyle oturan kayınvalide, kayınpeder, gelin ve damat ev içi şiddet kapsamındadır (6284 s.K. m.2/1-b). Kılavuz bağlayıcı değildir; son kararı hâkim verir.

Ayrı evlerde oturuyoruz; yine de koruma alabilir miyim?

Kılavuza göre ayrı hanelerde yaşayan kayın hısımları bakımından değerlendirme somut olaya göre yapılır. Olay kadına yönelik cinsiyete dayalı şiddet veya ısrarlı takip niteliğindeyse bu başlıklar altında tedbir istenebilir (6284 s.K. m.1/1). Ceza hukuku yolları her durumda açıktır.

Koruma kararı için delil göstermem gerekir mi?

Koruyucu tedbir kararı verilmesi için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz ve önleyici tedbir kararı gecikmeksizin verilir (6284 s.K. m.8/3). Ancak olayı somut olarak anlatmanız ve varsa delillerinizi sunmanız yararlıdır.

Tedbir kararı ne kadar sürer?

Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir; şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceğinin anlaşıldığı hâllerde mahkeme resen veya korunan kişinin, Bakanlığın ya da kolluk görevlilerinin talebi üzerine tedbirlerin süresinin veya şeklinin değiştirilmesine, kaldırılmasına ya da aynen devam etmesine karar verebilir (6284 s.K. m.8/2).

Eşimin ailesi çocuklarıma veya anneme yaklaşmasın; bu mümkün mü?

Evet. Gerekli görülmesi hâlinde şiddet uygulayanın korunan kişinin yakınlarına, tanıklarına ve çocuklarına yaklaşmamasına karar verilebilir (6284 s.K. m.5/1-d).

Tedbir kararına uymazlarsa ne olur?

Tedbir kararına aykırı davranan şiddet uygulayan hakkında üç günden on güne kadar zorlama hapsi uygulanır; aykırılığın tekrarında on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsi verilir ve toplam süre altı ayı geçemez (6284 s.K. m.13).

Eşim ailesinin bana yaptıklarına göz yumuyor; boşanma sebebi mi?

Olabilir. Eşler evlilik birliğinin mutluluğunu elbirliğiyle sağlamakla yükümlüdür (TMK m.185). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, erkeğin bağımsız konut temin etmekten kaçındığı ve annesinin kadına yönelik olumsuz söz ve davranışlarda bulunduğu dosyada birliğin devamına imkân vermeyecek geçimsizlik bulunduğunu kabul etmiştir (YHGK 25.10.2017, E.2017/2-1905, K.2017/1220).

Ben de kayınvalideme ağır sözler söyledim; davamı etkiler mi?

Evet, etkileyebilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kayınvalidesine süregelen şekilde ağır biçimde hakaret eden kadının tam kusurlu olduğunu oy çokluğuyla kabul etmiştir (YHGK 25.06.2025, E.2023/2-1141, K.2025/395). Kusur değerlendirmesi her iki eşin davranışları birlikte incelenerek yapılır.

Eşimin ailesinden tazminat isteyebilir miyim?

Evet. Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.49/1); kişilik hakkı zedelenen kişi manevi tazminat isteyebilir (TBK m.58/1). Birden fazla kişi birlikte zarar vermişse müteselsilen sorumludur (TBK m.61). Bu dava boşanma davasından ayrıdır.

Tazminat davası için süre var mı?

Tazminat istemi, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden itibaren iki yılın ve her hâlde fiilden itibaren on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar; fiil ceza kanunlarında daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç ise o süre uygulanır (TBK m.72/1).

Kayınvalidem altınlarımı aldı; şikâyet edersem ceza alır mı?

Yağma ve nitelikli yağma hariç malvarlığına karşı suçların üstsoy, altsoy veya bu derecedeki kayın hısımlarının zararına işlenmesi hâlinde cezaya hükmolunmaz (TCK m.167/1-b). Ancak altınların veya bedelinin iadesini hukuk davasıyla isteyebilirsiniz (TMK m.683/2). Altınlar tehdit veya cebirle alınmışsa yağma söz konusu olabilir ve bu kural uygulanmaz.

Erkek eş olarak kayınlarımdan şiddet görüyorum; korunur muyum?

Evet. Ceza hukukundaki korumalar cinsiyetten bağımsızdır. 6284 sayılı Kanun bakımından erkekler aile bireyi veya tek taraflı ısrarlı takip mağduru olarak korunur (6284 s.K. m.1/1); eşin ailesiyle aynı hanede yaşanıyorsa ev içi şiddet tanımı uygulanabilir (m.2/1-b).