6284 Sayılı Kanun Sadece Kadınları mı Korur? Erkekler ve Çocuklar

6284 sayılı Kanun sadece kadınları değil, m. 1 uyarınca şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını korur. Erkekler de şiddet mağduruysa yararlanabilir; 18 yaş altı çocuklar kapsamdadır ve onlar adına tanık olan herkes ihbar edebilir. Şiddet fiziksel, cinsel, psikolojik, sözlü ve ekonomik olabilir. Bu rehberde kimlerin korunduğunu açıklıyoruz.

6284 sadece kadınları mı korur?

Hayır. Kanun isminde “Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesi” ifadesi geçse de, koruma kapsamı yalnızca kadınlarla sınırlı değildir. 6284 sayılı Kanun’un 1. maddesine göre; şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kadınlar, çocuklar, aile bireyleri ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin tamamı bu Kanun kapsamındadır. Yani şiddet mağduru olan herkes -kadın, erkek, çocuk, yaşlı- korumadan yararlanabilir. Kanunun temel amacı, şiddeti önlemek ve mağduru hızla korumaktır.

Erkekler de yararlanabilir

Erkekler de şiddet mağduru olmaları durumunda 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma talep edebilir. Kanun, şiddet uygulayanın veya mağdurun cinsiyetine bakılmaksızın, şiddet mağduru olan kişiyi korur. Dolayısıyla bir erkek, eşinden, aile bireylerinden ya da başka bir kişiden şiddet görüyorsa, tıpkı diğer mağdurlar gibi kolluğa, aile mahkemesine, savcılığa veya ŞÖNİM’e başvurarak uzaklaştırma dahil koruyucu ve önleyici tedbirler talep edebilir. Uygulama, kanun isminden bağımsız olarak tüm şiddet mağdurlarını kapsar.

Çocuklar ve onlar adına başvuru

Çocuklar (18 yaşından küçük kız ve erkek çocuklar) 6284 kapsamında açıkça korunur. Çocuk kendisi başvuramasa bile, şiddete tanıklık eden veya şiddet tehlikesini bilen herkes -komşular, akrabalar, öğretmenler, reşit çocuklar- durumu polise (112/155), jandarmaya (156) veya Cumhuriyet Başsavcılığına ihbar edebilir. Üçüncü kişilerin ihbarı üzerine de ŞÖNİM’ler harekete geçebilir. Yani bir çocuğun korunması için mutlaka kendisinin başvurması gerekmez; çevresindeki kişiler de sorumluluk üstlenebilir.

Aile bireyleri ve ısrarlı takip mağdurları

6284’ten yararlanmak için evli olma şartı yoktur. Eş ve çocukların yanında; eski eş, nişanlı, birlikte yaşanan kişi (partner), kardeş, anne-baba gibi aile bireyleri ve aynı hanede yaşayanlar da kapsamdadır. Dahası, arada hiçbir aile bağı bulunmasa bile tek taraflı ısrarlı takip (stalking) mağduru olan kişiler de korunur. Israrlı takip; sürekli arama, fiziksel takip, sosyal medya veya iletişim araçlarıyla ısrarla rahatsız etme gibi davranışları kapsar. Bu, Kanun’un koruma kapsamının aile dışına da genişletildiğini gösterir.

Yabancılar ve şiddetin kapsamı

Koruma için Türk vatandaşı olma şartı aranmaz; mütekabiliyet ilkesi çerçevesinde uyruğuna bakılmaksızın şiddet mağduru yabancılar da yararlanabilir, gerektiğinde tercüman talep edilebilir ve süreç ücretsizdir. Şiddet ise yalnızca fiziksel eylemlerle sınırlı değildir: Kanun fiziksel, cinsel, psikolojik, sözlü ve ekonomik şiddeti kapsar. Kişinin bu açılardan zarar görmesiyle sonuçlanan ya da sonuçlanması muhtemel hareketler, tehdit, baskı ve özgürlüğün keyfî engellenmesi de şiddet sayılır. Yani dayak kadar; korkutma, aşağılama, sürekli kontrol ve ekonomik yoksun bırakma da şiddettir. Somut durumunuz için bir aile hukuku avukatından destek alabilirsiniz.

Korunan Kişiler: Kapsam Tablosu

Kanunun adında “kadına karşı şiddet” ifadesinin geçmesi, koruma kapsamının yalnızca kadınlarla sınırlı olduğu izlenimi doğurur. Oysa kanun, korunan kişileri geniş biçimde belirlemiştir.

Çocuk Adına Başvuru: Kim, Nasıl?

Çocuklar bakımından başvuru mekanizması ayrıca düzenlenmiştir ve birden çok kanal bulunur:

• Velayet sahibi ebeveyn — çocuk adına doğrudan başvurabilir.
• Diğer ebeveyn veya yakınlar — çocuğun menfaatinin tehlikede olduğu hâllerde bildirimde bulunabilir.
• Kolluk ve sosyal hizmet birimleri — resen harekete geçebilir.
• Cumhuriyet başsavcılığı — talepte bulunabilir.
• Herhangi bir kişi — şiddet veya şiddet tehlikesini öğrenen herkes ilgili makamlara bildirimde bulunabilir; bildirim için mağdurla yakınlık bağı aranmaz.

Son madde önemlidir: komşu, öğretmen, sağlık çalışanı veya tanık olan herhangi bir kişi durumu bildirebilir. Bu bildirim üzerine ilgili makamlar değerlendirme yapar ve gerekiyorsa tedbir kararı alınmasını sağlar.

Şiddetin Kapsamı: Fiziksel Olmayan Biçimler

Koruma, yalnızca fiziksel şiddet hâlinde işlemez. Kanun, şiddeti geniş tanımlamıştır:

Erkek mağdurlar bakımından uygulamada karşılaşılan çekince, başvurunun ciddiye alınmayacağı endişesidir. Oysa kanuni dayanak açıktır ve başvuru aynı usulle işlem görür. Başvurunun güçlü olması için izlenecek yol da aynıdır: hangi tedbirin istendiğinin tek tek sayılması, korunacak yerlerin ve kişilerin belirtilmesi, varsa delillerin eklenmesi.

Son olarak bağımsızlık ilkesi hatırlatılmalıdır: koruma tedbiri, boşanma davasından ve ceza soruşturmasından bağımsız yürür. Evlilik ilişkisi bulunmaması, boşanmış olmak veya hiç evlenmemiş olmak başvuruya engel değildir.

Başvuru usulü, yetkili merciler ve 48 saatlik onay kuralı için koruma kararı rehberimize, tedbire aykırılık hâlinde uygulanan zorlama hapsi kademesi için zorlama hapsi rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

6284 sayılı Kanun sadece kadınları mı korur?

Hayır. Kanun isminde ‘Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesi’ ifadesi geçse de, koruma kapsamı yalnızca kadınlarla sınırlı değildir. 6284 sayılı Kanun’un 1. maddesine göre; şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kadınlar, çocuklar, aile bireyleri ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin tamamı bu Kanun kapsamındadır. Yani şiddet mağduru olan herkes -kadın, erkek, çocuk, yaşlı- korumadan yararlanabilir. Kanunun temel amacı, şiddeti önlemek ve mağduru hızla korumaktır.

Erkekler 6284 sayılı Kanun’dan yararlanabilir mi?

Evet. Erkekler de şiddet mağduru olmaları durumunda 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma talep edebilir. Kanun, şiddet uygulayanın veya mağdurun cinsiyetine bakılmaksızın, şiddet mağduru olan kişiyi korur. Dolayısıyla bir erkek, eşinden, aile bireylerinden ya da başka bir kişiden şiddet görüyorsa, tıpkı diğer mağdurlar gibi kolluğa, aile mahkemesine, savcılığa veya ŞÖNİM’e başvurarak uzaklaştırma dahil koruyucu ve önleyici tedbirler talep edebilir. Uygulama, kanun isminden bağımsız olarak tüm şiddet mağdurlarını kapsar.

Çocuklar korunur mu, çocuk adına kim başvurabilir?

Evet, çocuklar (18 yaşından küçük kız ve erkek çocuklar) 6284 kapsamında açıkça korunur. Çocuk kendisi başvuramasa bile, şiddete tanıklık eden veya şiddet tehlikesini bilen herkes -komşular, akrabalar, öğretmenler, reşit (18 yaşını doldurmuş) çocuklar- durumu polise (112/155), jandarmaya (156) veya Cumhuriyet Başsavcılığına ihbar edebilir. Üçüncü kişilerin ihbarı üzerine de ŞÖNİM’ler harekete geçebilir. Yani bir çocuğun korunması için mutlaka kendisinin başvurması gerekmez; çevresindeki kişiler de sorumluluk üstlenebilir.

Kimler ‘aile bireyi’ olarak koruma kapsamındadır?

6284’ten yararlanmak için evli olma şartı yoktur. Eş ve çocukların yanında; eski eş, nişanlı, birlikte yaşanan kişi (partner), kardeş, anne-baba gibi aile bireyleri ve aynı hanede yaşayanlar da kapsamdadır. Dahası, arada hiçbir aile bağı bulunmasa bile ‘tek taraflı ısrarlı takip’ mağduru olan kişiler de korunur. Her somut olay kendi koşulları içinde değerlendirilir; örneğin aynı hanede yaşamayan uzak akrabalar arasındaki şiddet ‘aile içi şiddet’ sayılmasa da, eylem kadına/çocuğa yönelik şiddet ya da ısrarlı takip kapsamında değerlendirilebilir.

Israrlı takip (stalking) mağduru 6284 kapsamında mıdır?

Evet. Tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişiler, 6284 sayılı Kanun’un 1. maddesinde açıkça koruma kapsamına alınmıştır. Israrlı takip; sürekli telefonla aramak, fiziksel olarak takip etmek, sosyal medya üzerinden veya iletişim araçlarıyla ısrarla rahatsız etmek gibi davranışları kapsar. Bu tür bir takibe maruz kalan kişi, faille arasında bir aile bağı bulunmasa dahi 6284 kapsamında yaklaşmama, iletişim kurmama gibi önleyici tedbirler talep edebilir. Bu, Kanun’un koruma kapsamının aile dışına da genişletildiğini gösterir.

Yabancı uyruklu kişiler 6284’ten yararlanabilir mi?

Evet. 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma için Türk vatandaşı olma şartı aranmaz; mütekabiliyet ilkesi çerçevesinde uyruğuna bakılmaksızın şiddet mağduru olan yabancılar da bu korumadan yararlanabilir. Başvuru sırasında gerektiğinde tercüman talep edilebilir ve süreç tamamen ücretsizdir. Dolayısıyla Türkiye’de bulunan yabancı uyruklu bir şiddet mağduru da, aynen Türk vatandaşları gibi kolluğa, aile mahkemesine veya ŞÖNİM’e başvurarak koruyucu ve önleyici tedbir talep edebilir.

6284 kapsamında ‘şiddet’ sadece fiziksel şiddet midir?

Hayır. 6284 kapsamında şiddet, yalnızca fiziksel eylemlerle sınırlı değildir. Kanun; fiziksel, cinsel, psikolojik, sözlü ve ekonomik şiddeti kapsar. Buna göre; kişinin fiziksel/cinsel/psikolojik veya ekonomik açıdan zarar görmesiyle sonuçlanan ya da sonuçlanması muhtemel hareketler, tehdit, baskı ve özgürlüğün keyfî engellenmesi de şiddet sayılır. Yani dayak kadar; korkutma, aşağılama, sürekli kontrol, ekonomik olarak yoksun bırakma da şiddettir. Bu geniş tanım, mağdurun hem bedenini hem ruhunu koruma altına alır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.