6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, şiddet mağdurlarına hızlı ve etkin koruma sağlayan özel tedbirler öngörür. Bu Kanun kapsamında verilen koruma kararlarına aykırı davranan kişiler, zorlama hapsi yaptırımıyla karşılaşır. Bu yazıda 6284 SK kapsamındaki koruma tedbirleri, koruma kararına aykırılığın sonuçları, zorlama hapsi ve başvuru yolları ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır.
Kısa cevap
6284 sayılı Kanun’a göre hakkında tedbir kararı verilen şiddet uygulayan, kararın gereklerine aykırı davranırsa, fiil ayrıca suç oluştursa bile hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur; her tekrarda süre on beş günden otuz güne kadardır ve toplam süre altı ayı geçemez (m.13/1-2). Bunun için tedbir kararının tebliğ veya tefhim edilmesi ve aykırılıkta zorlama hapsi uygulanacağının ihtar edilmesi gerekir (m.8/4-5). Karara karşı iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilir; itiraz mercii bir hafta içinde karar verir ve bu karar kesindir (m.9). Zorlama hapsi ceza değildir; kararı Cumhuriyet başsavcılığı yerine getirir (m.13/3).
1) 6284 Sayılı Kanunun Amacı ve Kapsamı
6284 sayılı Kanun, 2012 yılında yürürlüğe girmiş olup aile içi şiddet ve kadına karşı şiddetin önlenmesini amaçlar. Kanun; şiddet mağdurlarına yönelik koruyucu tedbirler, şiddet uygulayanlara yönelik önleyici tedbirler ve ihlal durumunda zorlama hapsi mekanizmalarını düzenler. Kanun; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişileri korur (m.1).
Tedbir kararları farklı merciler tarafından verilir. Koruyucu tedbirlerin bir kısmına mülki amir (vali veya kaymakam) karar verir (m.3); hâkim ise hem koruyucu tedbirlere (m.4) hem de şiddet uygulayana yönelik önleyici tedbirlere (m.5) karar verir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amiri de bazı tedbirleri alabilir; bu kararlar en geç ilk iş günü onaya sunulur ve mülki amir 48 saat, hâkim 24 saat içinde onaylamazsa kendiliğinden kalkar.
Mevzuat Haritası: Tedbir ve Zorlama Hapsi Hükümleri
Koruma kararına aykırılık dosyasında yalnızca 13. madde uygulanmaz; tedbirin kim tarafından verildiği, nasıl tebliğ edildiği ve itiraz yolu da sonucu belirler. Aşağıdaki tablo bu hükümleri bir arada gösterir.
| Hüküm | Ne düzenler? |
|---|---|
| m.1 | Şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını korur. |
| m.3 | Mülki amirin koruyucu tedbirleri: barınma yeri, geçici maddi yardım, psikolojik-mesleki-hukuki-sosyal rehberlik, hayati tehlikede geçici koruma, kreş imkânı. Gecikmesinde sakınca varsa barınma ve geçici koruma kolluk amirince alınır; mülki amir 48 saat içinde onaylamazsa kendiliğinden kalkar. |
| m.4 | Hâkimin koruyucu tedbirleri: işyerinin değiştirilmesi, ayrı yerleşim yeri belirlenmesi, aile konutu şerhi, hayati tehlikede kimlik bilgilerinin değiştirilmesi. |
| m.5 | Hâkimin önleyici tedbirleri: tehdit-hakaret yasağı, konuttan uzaklaştırma, yaklaşma yasağı, kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılması veya kaldırılması, eşyaya zarar verme ve iletişim yasağı, silah teslimi, alkol-uyuşturucu yasağı ve tedavi. Acil hâllerde bazı tedbirleri kolluk amiri alır; hâkim 24 saat içinde onaylamazsa kendiliğinden kalkar. |
| m.8/1 | Tedbirler ilk defasında en çok altı ay için verilir. |
| m.8/3 | Tedbir kararı için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz. |
| m.8/4-5 | Tedbir kararı korunan kişiye ve şiddet uygulayana tebliğ veya tefhim edilir; aykırılık hâlinde zorlama hapsi uygulanacağı ihtar edilir. |
| m.9/1 | Bu Kanun hükümlerine göre verilen kararlara karşı tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir. |
| m.9/2-3 | Hâkimin tedbir kararına itirazda dosya sıradaki aile mahkemesine, tek daire varsa asliye hukuk mahkemesine gönderilir; itiraz mercii bir hafta içinde karar verir ve bu karar kesindir. |
| m.13/1 | Tedbir kararının gereklerine aykırı davranan şiddet uygulayan, fiil suç oluştursa bile, hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. |
| m.13/2 | Her tekrarda zorlama hapsi on beş günden otuz güne kadardır; toplam süre altı ayı geçemez. |
| m.13/3 | Zorlama hapsi kararları Cumhuriyet başsavcılığınca yerine getirilir ve Bakanlığın il ve ilçe müdürlüklerine bildirilir. |
| Uygulama Yönetmeliği (18.01.2013) | Önleyici tedbiri kolluk uygular; ihlal tespit edilirse kolluk tutanak tutarak Cumhuriyet başsavcılığına gönderir. |
| TCK m.106, m.116, m.123/A, m.125, m.151 | Tehdit, konut dokunulmazlığının ihlali, ısrarlı takip, hakaret ve mala zarar verme; ihlal aynı zamanda bu suçları oluşturabilir. |
2) Koruyucu ve Önleyici Tedbirler
6284 sayılı Kanun iki tür tedbir öngörür. Koruyucu tedbirler korunan kişiye yöneliktir: mülki amir barınma yeri, geçici maddi yardım, psikolojik, mesleki, hukuki ve sosyal rehberlik, hayati tehlike hâlinde geçici koruma ve kreş imkânı sağlayabilir (m.3); hâkim ise korunan kişinin işyerinin değiştirilmesine, ayrı yerleşim yeri belirlenmesine, aile konutu şerhine ve hayati tehlike hâlinde kimlik bilgilerinin değiştirilmesine karar verebilir (m.4). Önleyici tedbirler şiddet uygulayana yöneliktir: tehdit, hakaret ve aşağılama yasağı, müşterek konuttan uzaklaştırma, korunan kişiye ve konutuna, okuluna, işyerine yaklaşma yasağı, çocukla kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılması, sınırlanması veya kaldırılması, eşyaya zarar verme ve iletişim araçlarıyla rahatsız etme yasağı, silah teslimi ve alkol-uyuşturucu yasağı ile tedavi (m.5).
Bu tedbirler somut olayın koşullarına göre birlikte veya ayrı ayrı uygulanabilir. Önleyici tedbirler, şiddet uygulayanın mağdura ulaşmasını fiziksel olarak engellemeyi amaçlar. Tedbir kararlarının uygulanması polisi görevlendirir; şiddet uygulayan kişi uzaklaştırma kararına rağmen eve gelirse kolluk kuvvetleri müdahale eder.
3) Koruma Kararına Aykırılık ve Zorlama Hapsi
6284 sayılı Kanun’un 13. maddesinin 1. fıkrasına göre bu Kanun hükümlerine göre hakkında tedbir kararı verilen şiddet uygulayan, bu kararın gereklerine aykırı hareket etmesi hâlinde, fiili bir suç oluştursa bile, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. Aykırılığın her tekrarında süre on beş günden otuz güne kadardır; ancak zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez (m.13/2).
Zorlama hapsi bir ceza değil, tedbir kararına uyumu sağlamak amacıyla hâkim tarafından verilen bir zorlama aracıdır; ceza mahkûmiyeti olmadığından adli sicile mahkûmiyet olarak işlenmez. Karar Cumhuriyet başsavcılığınca yerine getirilir (m.13/3). Zorlama hapsine hükmedilebilmesi için tedbir kararının şiddet uygulayana tebliğ veya tefhim edilmesi ve aykırılık hâlinde zorlama hapsi uygulanacağının ihtar edilmesi gerekir (m.8/4-5). Kanun, aykırı davranış ayrıca suç oluştursa bile zorlama hapsinin uygulanacağını açıkça belirtir; bu nedenle aynı fiil hakkında ayrıca ceza soruşturması da yürütülebilir.
Aykırılıktan Zorlama Hapsine: Adım Adım Süreç
Zorlama hapsi kendiliğinden uygulanmaz; ihlalin tespitinden infaza kadar her aşamanın usulüne uygun işlemesi gerekir. Aşağıdaki tablo süreci sırasıyla göstermektedir.
| Aşama | Ne olur? | Dayanak |
|---|---|---|
| 1. İhlal ve bildirim | Korunan kişi 112’yi arar veya kolluğa başvurur; kolluk olay yerinde müdahale eder. | m.5; Uygulama Yönetmeliği |
| 2. Tutanak | Kolluk ihlali tarih, saat ve delilleriyle tutanağa geçirir ve Cumhuriyet başsavcılığına gönderir. | Uygulama Yönetmeliği |
| 3. Mahkemeye iletme | Tutanak, Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla tedbiri veren aile mahkemesine iletilir. | Uygulama Yönetmeliği; Bakanlık genelgesi |
| 4. Ön koşul denetimi | Hâkim, tedbir kararının şiddet uygulayana tebliğ veya tefhim edilip edilmediğini ve zorlama hapsi ihtarının yapılıp yapılmadığını inceler. | m.8/4-5 |
| 5. Karar | İhlal edilen tedbirin niteliği ve aykırılığın ağırlığına göre üç-on gün; tekrarda on beş-otuz gün zorlama hapsi. | m.13/1-2 |
| 6. İtiraz | Karar tebliğ veya tefhimden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir; itiraz mercii bir hafta içinde kesin karar verir. | m.9 |
| 7. İnfaz | Kesinleşen karar Cumhuriyet başsavcılığınca yerine getirilir; koşullu salıverme ve denetimli serbestlik uygulanmaz. | m.13/3; HSK infaz tavsiyeleri |
Tedbirin süresi ve uzatılması için 6284 tedbir süresi hesaplama aracımıza ve koruma kararının süresi dolmadan uzatma yazımıza bakabilirsiniz.
Hangi Davranış Aykırılık Sayılır?
Aykırılık, kararda yazılı tedbirin içeriğine göre belirlenir. Aynı davranış bir tedbir bakımından ihlal oluştururken başka bir tedbir bakımından oluşturmayabilir. Bu nedenle kararın hangi bentlerini içerdiği dikkatle okunmalıdır.
| Tedbir | İhlal örneği | Ayrıca oluşabilecek suç |
|---|---|---|
| Konuttan uzaklaştırma | Kararın tebliğinden sonra ortak konuta dönmek veya konutta kalmak | Konut dokunulmazlığının ihlali (TCK m.116) |
| Yaklaşma yasağı | Korunan kişinin konutuna, okuluna veya işyerine gitmek; kapı önünde beklemek | Israrlı takip (TCK m.123/A) |
| İletişim yasağı | Telefon, mesaj, e-posta veya sosyal medya yoluyla ulaşmak; üçüncü kişiler aracılığıyla mesaj göndermek | Tehdit (TCK m.106), hakaret (TCK m.125), ısrarlı takip (TCK m.123/A) |
| Tehdit-hakaret yasağı | Korunan kişiye yönelik aşağılayıcı veya tehdit içeren söz ve paylaşımlar | Tehdit (TCK m.106), hakaret (TCK m.125) |
| Eşyaya zarar verme yasağı | Korunan kişinin kişisel veya ev eşyalarına zarar vermek | Mala zarar verme (TCK m.151) |
| Silah teslimi | Kararda öngörülen silahı kolluğa teslim etmemek | Silahın ruhsat durumuna göre ayrıca değerlendirilir |
| Refakatli kişisel ilişki | Çocukla refakatçi olmadan görüşmek veya görüşmeyi belirlenen yer dışında yapmak | Somut olaya göre değerlendirilir |
Korunan kişinin rızası. Tedbir, şiddet uygulayan hakkında verilmiş bir mahkeme kararıdır. Korunan kişi görüşmeye davet etse veya razı olsa bile karar kaldırılmadıkça yükümlülük devam eder. Tarafların barışması hâlinde yapılması gereken, tedbirin kaldırılması veya değiştirilmesi için mahkemeye başvurmaktır. Israrlı takip suçu için ısrarlı takip suçu ve cezası yazımıza bakabilirsiniz.
4) Zorlama Hapsine İtiraz Yolları
Zorlama hapsi kararına karşı itiraz yolu açıktır. İtiraz, tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine yapılır; dosya, kararı veren aile mahkemesini numara olarak izleyen daireye, tek daire varsa asliye hukuk mahkemesine gönderilir (6284 m.9). İtiraz mercii bir hafta içinde karar verir ve bu karar kesindir (m.9/3); itirazın kabulü zorlama hapsini ortadan kaldırır. İtirazda öne sürülebilecek gerekçeler şunlardır: tedbir kararının hukuka aykırı verildiği, tedbirin kapsamının yanlış yorumlandığı, ihlal eyleminin gerçekleşmediği ya da kasıtsız gerçekleştiği.
Tedbir kararının kendisine karşı da aynı yol işler: bu Kanun hükümlerine göre verilen kararlara karşı iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilir (m.9/1); mülki amirin kararları da bu itiraz yoluna tabidir. Kanunda istinaf yolu öngörülmemiştir ve itiraz üzerine verilen karar kesindir (m.9/3). Bu süreçlerin doğru yönetilmesi için uzman avukat desteği önerilir.
5) Başvuru Süreci ve Delil Toplama
Koruma kararı için başvuru karakola, Cumhuriyet Savcılığına, aile mahkemesine veya mülki amire yapılabilir. Tedbir kararı için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz (m.8/3). Ancak delillerin toplanması korunma tedbirinin güçlenmesini sağlar. Yararlı deliller arasında şunlar yer alır: tıbbi raporlar, fotoğraflar, mesajlar ve aramalar, tanık ifadeleri, güvenlik kamerası kayıtları ve daha önceki şikâyetler.
6284 SK kapsamında başvurular ücretsizdir ve avukat olmaksızın da yapılabilir. Ancak uzman avukat desteği, hem kararın içeriğinin doğru şekillenmesi hem de ihlal durumunda hızlı hareket edilmesi açısından önemlidir. Acil durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı; destek ve bilgi için ALO 183 hattına ve şiddet önleme ve izleme merkezlerine (ŞÖNİM) başvurulabilir.
6) Çocuklara İlişkin Düzenlemeler
Aile içi şiddette çocukların korunması da 6284 SK kapsamındadır. Çocuğun güvenliğinin tehlikede olduğu durumlarda hâkim, çocukla kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlanmasına veya tümüyle kaldırılmasına karar verebilir (m.5); velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki konularında da karar verme yetkisi vardır. Şiddeti gören çocuk için psikolojik destek programları düzenlenebilir ve çocuğun şiddetten etkilenmesini önlemek amacıyla okul güvenliği gibi önlemler alınabilir.
Kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılmasına karar verildiğinde görüşme, mahkemenin belirlediği yer ve koşullarda gerçekleştirilir. Bu düzenleme özellikle velayeti olmayan ebeveynin çocukla görüşmesinde güvenli bir ortam sağlar. Çocukların korunması meselesinde 6284 sayılı Kanun ile TMK hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.
7) Pratik Öneriler
Şiddet mağdurları için öneriler: (i) şiddet olayını belgelemek için tıbbi yardım alın ve karakola başvurun; (ii) mesajlar, fotoğraflar ve tanıkları hızla güvence altına alın; (iii) 6284 SK kapsamında koruma kararı başvurusunda bulunun — başvuru ücretsizdir; (iv) tedbir kararı verildiğinde kararın içeriğini dikkatle okuyun ve aykırılıkları bildirin; (v) ihlal durumunda derhal 112’yi arayın ve tutanak tutulmasını isteyin. Tedbir kararına tabi olanlar için öneriler: tedbirin tam kapsamını ve ne zaman başlayıp biteceğini öğrenin; itiraz hakkınızı değerlendirin; uzaklaştırma ve iletişim yasağı gibi tedbirlere kesinlikle uyun.
İlgili Rehberler
Zorlama Hapsinin Ceza Yaptırımından Farkları
Zorlama hapsi, adı hapis olmakla birlikte bir ceza değildir. Bu ayrım, hem sonuçları hem de itiraz stratejisi bakımından belirleyicidir.
| Ölçüt | Zorlama hapsi | Ceza yaptırımı |
|---|---|---|
| Amaç | Tedbire uyumu sağlamak | İşlenen fiili cezalandırmak |
| Karar mercii | Aile mahkemesi hâkimi | Ceza mahkemesi |
| Adli sicil | Mahkûmiyet olarak işlemez | İşler |
| Koşullu salıverme / denetimli serbestlik | Uygulanmaz (HSK infaz tavsiyeleri) | Koşulları varsa uygulanabilir |
| İtiraz / kanun yolu | İki hafta içinde aile mahkemesine itiraz; karar kesin (m.9) | İstinaf ve temyiz |
| Fiil ayrıca suçsa | Fiil suç oluştursa bile uygulanır (m.13/1) | Ayrıca soruşturma ve kovuşturma yapılabilir |
Bu yüzden savunma stratejisi de farklıdır. Zorlama hapsine karşı “cezalandırılmayı hak etmiyorum” argümanı işlemez; tartışma ihlalin gerçekleşip gerçekleşmediği ve tedbirin usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği üzerine kurulmalıdır. Tedbir kararının kendisine usulüne uygun tebliğ edilmediğini gösteren yükümlü bakımından, ihlal iradesi tartışmalı hâle gelir — bu, itirazın en güçlü zeminidir.
Kademeli Yaptırım ve “Her Tekrar” Kavramı
Yaptırımın ağırlığı, ihlalin tekrarına bağlı olarak artar (m.13/1-2):
| Durum | Zorlama hapsi |
|---|---|
| İlk aykırılık | İhlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre üç günden on güne kadar |
| Her tekrarda | On beş günden otuz güne kadar |
| Üst sınır | Toplam süre altı ayı geçemez |
“Her tekrar” kavramı önemlidir: aynı gün içinde gerçekleşen birden çok temas mı tek ihlal sayılır, yoksa her biri ayrı mı değerlendirilir? Bu, kararın gerekçesinde açıklanması gereken bir husustur. İhlallerin tarih ve saat bilgisiyle ayrı ayrı tutanağa geçirilmiş olması, hem talep eden hem de itiraz eden taraf için belirleyicidir.
İhlalin Belgelenmesi: Talep Eden Taraf İçin
Zorlama hapsine karar verilebilmesi için ihlalin somut biçimde ortaya konması gerekir. Yapılması gerekenler sırayla:
- Derhâl kolluğa bildirin. İhlal anında veya hemen sonrasında bildirim yapılmalı ve tutanak tutulması istenmelidir. Gecikmeli bildirim, ihlalin ispatını zorlaştırır.
- Kaydı saklayın. Mesaj, arama kaydı, güvenlik kamerası görüntüsü, tanık bilgisi. Her ihlal için ayrı dosya tutulması, tekrar hâlinin ispatını kolaylaştırır.
- Tedbir kararının tebliğ edildiğini teyit edin. Yükümlüye tebliğ yapılmamışsa ihlal tartışmalı hâle gelir; tebligat parçası dosyada bulunmalıdır.
- Talebi yazılı sunun. Aile mahkemesine yapılacak başvuruda, her ihlal tarih-saat ve delilleriyle birlikte listelenmelidir.
Çocuklara ilişkin tedbirlerde ayrı bir hassasiyet vardır. Kişisel ilişkinin refakatli yapılması, sınırlanması veya kaldırılması gibi tedbirler, zorlama hapsinden bağımsız olarak çocuğun üstün yararı ölçütüne göre değerlendirilir. Bir ebeveyn hakkında zorlama hapsine karar verilmiş olması, kişisel ilişkinin kendiliğinden kaldırılması sonucunu doğurmaz; bunun ayrıca talep edilmesi ve gerekçelendirilmesi gerekir.
İtiraz yolu bakımından: zorlama hapsi kararına karşı tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir (m.9/1). İtirazda ileri sürülebilecek başlıca hususlar şunlardır: tedbir kararının usulüne uygun tebliğ edilmemiş olması, ihlal olarak nitelenen davranışın tedbirin kapsamına girmemesi, ihlalin objektif bir zorunluluktan kaynaklanması ve süre bakımından üst sınırın aşılmış olması.
Zorlama Hapsine İtiraz Dilekçesinde İleri Sürülebilecek Gerekçeler
İtiraz mercii bir hafta içinde ve kesin olarak karar verdiğinden (m.9/3), itiraz dilekçesi ilk ve son fırsattır. Gerekçelerin somut, belgeye dayalı ve kanun maddesiyle bağlantılı kurulması gerekir.
| Gerekçe | Dayanak | Dosyaya eklenecek |
|---|---|---|
| Tedbir kararı tebliğ veya tefhim edilmemiş ya da zorlama hapsi ihtarı yapılmamış | m.8/4-5 | Tebligat parçası veya tefhim tutanağının bulunmadığını gösteren dosya incelemesi |
| Davranış, kararda yazılı tedbirin kapsamına girmiyor | m.13/1 | Tedbir kararının tam metni ve olayın ayrıntılı anlatımı |
| İhlal ispatlanmamış; tutanak yalnızca tek taraflı beyana dayanıyor | m.13/1 | Olay yeri, zaman ve tanık bilgileri; varsa kamera kaydı |
| Süre, ihlal edilen tedbirin niteliği ve aykırılığın ağırlığıyla orantısız | m.13/1 | İhlalin niteliği, kısa süresi ve zarar doğurmadığını gösteren bilgiler |
| İlk aykırılık “tekrar” sayılarak on beş-otuz gün uygulanmış | m.13/2 | Önceki zorlama hapsi kararlarının bulunmadığını gösteren dosya bilgisi |
| Toplam süre altı ayı aşıyor | m.13/2 | Önceki zorlama hapsi kararlarının süre dökümü |
Kesinleşmemiş bir zorlama hapsi kararının infazına başlanmışsa, bu durum da itiraz dilekçesinde belirtilmelidir; Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun infaz tavsiyelerine göre karar kesinleşmeden infaz edilmemelidir. Tedbir kararının kendisine itiraz için 6284 koruma kararına itiraz rehberimize bakabilirsiniz.
Tedbire Tabi Kişi İçin Yol Haritası
Tedbir kararı hakkında verilen kişi bakımından en güvenli yol, kararı tam olarak öğrenmek ve itiraz hakkını süresinde kullanmaktır. Kararın kapsamını tahmine dayanarak yorumlamak, zorlama hapsi riskini artırır.
- Kararın tam metnini edinin. Hangi tedbirlerin, hangi kişiler için ve hangi süreyle verildiğini öğrenin; tebliğ tarihini not edin.
- İki haftalık itiraz süresini kaçırmayın. Tedbirin dayanağı olmadığını düşünüyorsanız aile mahkemesine itiraz edin (m.9/1); itiraz süresi ve merci yazımız ayrıntılı bilgi verir.
- Ortak çocuk varsa düzenlemeyi mahkemeden isteyin. Kişisel ilişki tedbir kapsamında sınırlanmışsa, refakatçi eşliğinde görüşme gibi bir düzenleme mahkemeden talep edilmelidir.
- Eşyalarınızı kolluk eşliğinde alın. Konuttan uzaklaştırılan kişinin kişisel eşyalarını kendi başına alması ihlal sayılabilir; bu işlem kolluk eşliğinde yapılmalıdır.
- Barışma hâlinde tedbirin kaldırılmasını isteyin. Korunan kişinin rızası tedbiri ortadan kaldırmaz; kaldırma kararı mahkemeden alınmalıdır.
Tedbirin Süresi, Uzatılması ve Kaldırılması
Tedbir kararları ilk defasında en çok altı ay için verilir (m.8/1). Bu süre içinde aykırılık gerçekleşirse zorlama hapsi gündeme gelir; süre dolduktan sonraki davranışlar ise artık tedbir kararına aykırılık oluşturmaz, ancak ayrıca suç oluşturabilir. Şiddet tehlikesi devam ediyorsa korunan kişi, süre dolmadan tedbirin uzatılmasını mahkemeden isteyebilir. Tarafların barışması veya tehlikenin ortadan kalkması hâlinde ise tedbirin kaldırılması ya da değiştirilmesi yine mahkemeden talep edilir.
Tedbirin bitiş tarihini doğru hesaplamak, hem korunan kişi hem de tedbire tabi kişi bakımından önemlidir: korunan kişi uzatma talebini zamanında yapmalı, tedbire tabi kişi ise sürenin dolduğunu varsaymadan önce kararın kapsamını ve tebliğ tarihini kontrol etmelidir.
Koruma Kararı, Aykırılık ve Boşanma Davası
Koruma kararı ve buna aykırılık, çoğu zaman eşler arasındaki boşanma davasıyla aynı dönemde gündeme gelir. İki süreç birbirinden bağımsızdır; ancak birindeki belgeler diğerinde önemli rol oynar.
- Tedbir kararının delil değeri. Tedbir kararı için şiddete dair delil veya belge aranmadığından (m.8/3), boşanma davasında tek başına kusurun ispatı için yeterli görülmeyebilir. Buna karşılık ihlal tutanakları, zorlama hapsi kararları ve kolluk kayıtları somut olayları gösterdiğinden güçlü destekleyici delillerdir. Ayrıntılar için 6284 koruma kararı boşanma davasında kusur kanıtı olur mu yazımıza bakabilirsiniz.
- Özel boşanma sebebi. Şiddet, hayata kast veya ağır onur kırıcı davranış TMK m.162 kapsamında özel boşanma sebebidir; dava altı ay ve beş yıllık sürelere tabidir. Ayrıntılar için hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış rehberimize bakabilirsiniz.
- Ayrı yaşama hakkı. Ortak hayat sebebiyle kişiliği veya ailenin huzuru ciddî biçimde tehlikeye düşen eş, bu tehlike sürdükçe ayrı yaşama hakkına sahiptir (TMK m.197/1); şiddet nedeniyle konuttan ayrılan eş bu nedenle terk etmiş sayılmaz.
- Nafaka ve velayet. Hâkim 6284 kapsamında velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki konularında da karar verebilir; boşanma davasında ise bu konular TMK hükümlerine göre yeniden değerlendirilir.
Yargı ve Kurul Kararları
Zorlama hapsine ilişkin itirazlar aile mahkemesi düzeyinde kesin olarak sonuçlandığından Yargıtay içtihadı sınırlıdır. Uygulamayı yönlendiren başlıca kararlar şunlardır:
| Karar | İlke |
|---|---|
| AYM 28.11.2013, E.2013/64, K.2013/142 (RG 27.03.2014) | 6284 s.K. m.9/2’deki itiraz düzeni ile m.10/5 Anayasa’ya aykırı bulunmamış; m.13/3’e ilişkin başvuru yetkisizlik nedeniyle reddedilmiştir. |
| HSK infaz tavsiyeleri (2025) | Zorlama hapsi kararı kesinleşmeden infaz edilmemeli ve ilgilisine tebliğ edilmelidir; koşullu salıverme ve denetimli serbestlik uygulanmaz; infaz kapalı ceza infaz kurumunda yapılır. |
Bu iki karar birlikte değerlendirildiğinde, zorlama hapsine karşı yapılan itirazın süresinde ve gerekçeli olarak sunulması, infazın da kesinleşmeden yapılmaması gerektiği sonucuna varılır. İtiraz dilekçesi için 6284 tedbir kararına itiraz dilekçesi örneği sayfamızdan yararlanabilirsiniz.
Koruma kararının nasıl alınacağı, yetkili merciler ve 48 saatlik onay kuralı için koruma kararı rehberimize, teknik takip kararı ve elektronik izlemenin işleyişi için elektronik kelepçe rehberimize bakabilirsiniz.
🗺️ Aile ve Boşanma Hukuku Konu Haritası
Sürecin tüm aşamaları için hazırladığımız rehberler:
💔 Boşanma Davası
- Boşanma Kararı Ne Zaman Kesinleşir? İstinaf ve Temyiz
- Ön İnceleme Duruşması: Taraflar Ne Yapmalı?
- Tensip Zaptı Nedir? İlk Duruşmaya Hazırlık
- Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Nasıl İspatlanır?
- Boşanma Davasında Islah: Talep ve Sebep Değişikliği
- Boşanma Davasından Vazgeçme: Feragat ve Sonuçları
💰 Nafaka
- Nafaka Hesaplama ve Artırım Aracı
- Tedbir Nafakası Geriye Dönük İstenebilir mi?
- Emekli Maaşına Nafaka İçin Haciz Konur mu?
- Nafaka Ödememe ve Tazyik Hapsi
- Yoksulluk Nafakası Alan Eş Yeniden Evlenirse
- İştirak Nafakası Çocuk 18 Yaşına Gelince Biter mi?
👶 Velayet ve Çocuk
- Bekar Biri Tek Başına Evlat Edinebilir mi?
- Sosyal İnceleme Raporu (SİR) ve Velayet
- Velayeti Alan Ebeveyn Başka Şehre Taşınabilir mi?
- Geçici (Tedbiren) Velayet Nedir?
- Boşanmadan Sonra Çocuğun Nüfus Kaydı
- Koruyucu Aile ile Evlat Edinme Farkı
🏠 Mal Rejimi ve Paylaşım
- Evlilikte Alınan Araba Boşanmada Paylaşılır mı?
- Aile Konutu Şerhi Tapuya Nasıl Konulur?
- Krediyle Alınan Ev Boşanmada Nasıl Paylaşılır?
- Mal Paylaşımı Davasında Zamanaşımı
- Emekli İkramiyesi Mal Paylaşımına Girer mi?
- Ortak Kredi ve Banka Borçları Nasıl Paylaşılır?
🛡️ Şiddet ve Koruma (6284)
- 6284 Kapsamında Koruma Kararı Nasıl Alınır?
- 6284 Koruma Kararına İtiraz: Süre ve Usul
- Koruma Kararının Süresi Dolmadan Uzatma
- 6284 Kapsamında Elektronik Kelepçe
- Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır?
- Uzaklaştırma Kararı İşyeri ve Okulu da Kapsar mı?
💍 Evlilik ve Statü
- Evlenme Yaşı Kaçtır? 16-17 Yaşında Evlilik
- Boşanmadan Sonra Kimlik, Pasaport ve Nüfus Kaydı
- Yurt Dışında Yapılan Evlilik Türkiye’de Geçerli mi?
- Evlilik Dışı Doğan Çocuk Nüfusa Nasıl Kaydedilir?
- Eşin Borcundan Diğer Eş Sorumlu mu?
- Yabancı Biriyle Evlilik: Gerekli Belgeler
📚 Genel çerçeve için Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
6284 SK kapsamında koruma kararı nasıl alınır?
Karakola, Cumhuriyet Savcılığına, aile mahkemesine veya mülki amire başvurulabilir. Başvuru ücretsizdir ve avukat olmaksızın yapılabilir. Beyan yeterlidir; şiddetin belgelenmesi zorunlu değildir. Acil durumlarda mülki amir kısa sürede tedbir verebilir.
Zorlama hapsi kaç gün sürer?
İlk aykırılıkta hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsi uygulanır (m.13/1). Her tekrarda süre on beş günden otuz güne kadardır ve toplam süre altı ayı geçemez (m.13/2). Zorlama hapsi bir ceza değil, tedbire uyumu sağlamaya yönelik bir zorlama aracıdır; adli sicile mahkûmiyet olarak işlenmez.
Zorlama hapsine itiraz edilebilir mi?
Evet. İtiraz, tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine yapılır (6284 m.9). İhlal eyleminin gerçekleşmediği, tedbir kapsamının yanlış yorumlandığı gibi gerekçeler öne sürülebilir. İtiraz mercii bir hafta içinde karar verir ve bu karar kesindir (m.9/3).
Koruma kararı sabıka kaydına işler mi?
Hayır. Koruma kararı ve zorlama hapsi ceza mahkûmiyeti değildir; adli sicile mahkûmiyet olarak işlenmez. Ancak aynı fiil ayrıca suç oluşturuyorsa (tehdit, ısrarlı takip, hakaret gibi) ceza soruşturması yürütülebilir ve mahkûmiyet hâlinde bu ceza adli sicile işlenir.
Uzaklaştırma kararına rağmen eve gelinirse ne olur?
Önleyici tedbire aykırılık halinde kolluk kuvvetleri müdahale eder ve zorlama hapsi gündeme gelir. Bu durum aynı zamanda ceza hukuku kapsamında tehdit, zorla girme veya benzer suçların oluşmasına da yol açabilir.
6284 SK çocukları da kapsar mı?
Evet. Kanun çocukları da korur (m.1). Hâkim, çocukla kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlanmasına veya tümüyle kaldırılmasına karar verebilir (m.5). Hem 6284 sayılı Kanun hem de TMK hükümleri birlikte değerlendirilir.
Tedbir kararının ihlalini kime bildirmeliyim?
Derhal 112’yi aramalı veya en yakın kolluk birimine başvurmalısınız. Kolluk ihlali tutanakla tespit eder ve Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla mahkemeye iletir; zorlama hapsine hâkim karar verir (m.13/1). Her ihlali tarih ve saatiyle belgelemek önemlidir.
Korunan kişi beni davet ederse görüşmem ihlal sayılır mı?
Tedbir, şiddet uygulayan hakkında verilmiş bir mahkeme kararıdır ve kaldırılmadıkça geçerlidir. Korunan kişinin daveti veya rızası kararı ortadan kaldırmaz. Görüşme ihtiyacı varsa tedbirin kaldırılması veya değiştirilmesi için aile mahkemesine başvurulmalıdır.
Tedbir kararı bana tebliğ edilmedi; ihlal nedeniyle zorlama hapsi verilebilir mi?
6284 sayılı Kanun’un 8. maddesine göre tedbir kararı şiddet uygulayana tebliğ veya tefhim edilir ve aykırılık hâlinde zorlama hapsi uygulanacağı ihtar edilir. Bu tebliğ ve ihtar yapılmamışsa zorlama hapsi kararının ön koşulu eksik kalır; bu durum itirazın en güçlü gerekçelerinden biridir.
Zorlama hapsi en fazla ne kadar olabilir?
İlk aykırılıkta üç günden on güne, her tekrarda on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsine hükmedilir. Zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez (6284 s.K. m.13/1-2).
Zorlama hapsi kararı kesinleşmeden infaz edilir mi?
Zorlama hapsi kararına karşı iki hafta içinde itiraz edilebilir (m.9/1). Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun infaz tavsiyelerine göre karar kesinleşmeden infaz edilmemeli ve ilgilisine tebliğ edilmelidir.
Zorlama hapsinde denetimli serbestlik veya koşullu salıverme uygulanır mı?
Hayır. Zorlama hapsi bir ceza değildir; Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun infaz tavsiyelerine göre koşullu salıverme ve denetimli serbestlik uygulanmaz ve infaz kapalı ceza infaz kurumunda yapılır.
Kolluğun verdiği acil tedbire uymazsam ne olur?
Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amirinin verdiği önleyici tedbirler de bu Kanun kapsamındadır ve hâkimin 24 saat içinde onayına bağlıdır. Bu tedbirlerin ihlalinde de kolluk tutanak tutar ve Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla mahkemeye iletir.
Tedbir süresi dolduktan sonraki temas zorlama hapsine yol açar mı?
Hayır. Zorlama hapsi, yürürlükteki tedbir kararının gereklerine aykırılık hâlinde uygulanır (m.13/1). Süre dolduktan sonraki davranışlar tedbire aykırılık oluşturmaz; ancak tehdit, hakaret veya ısrarlı takip gibi bir suç oluşturuyorsa ceza soruşturmasına konu olabilir. Tehlike sürüyorsa tedbirin süresi dolmadan uzatılması istenmelidir.
Zorlama hapsine itiraz edersem karar kesinleşmeden cezaevine girer miyim?
Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun infaz tavsiyelerine göre zorlama hapsi kararı kesinleşmeden infaz edilmemelidir. Karara karşı tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir ve itiraz mercii bir hafta içinde kesin karar verir (m.9).
Konuttan uzaklaştırıldım; eşyalarımı nasıl alabilirim?
Konuttan uzaklaştırma kararı yürürlükteyken konuta kendi başınıza gitmeniz tedbire aykırılık sayılabilir. Kişisel eşyalarınızın teslimi için kolluğa başvurmalı ve eşyaları kolluk eşliğinde almalısınız. Gerekirse bu konuda mahkemeden açıklama veya düzenleme talep edilebilir.
Tedbire tabi kişi işyerime veya çocuğun okuluna gelirse ne yapmalıyım?
Kararda işyerine veya okula yaklaşma yasağı varsa bu davranış tedbire aykırılıktır. Derhal 112’yi arayın, olayı tutanağa geçirtin ve varsa kamera kaydı ile tanık bilgilerini saklayın. Kararda yalnızca konuta yaklaşma yasağı varsa, tedbirin işyeri ve okulu da kapsayacak şekilde genişletilmesini mahkemeden isteyebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman görüş esas alınmalıdır.
⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun — mevzuat.gov.tr
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — mevzuat.gov.tr
- Adalet Bakanlığı Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Dairesi Başkanlığı — magdur.adalet.gov.tr
Bu sayfada anılan kanun maddelerinin güncel metnine ve içtihatlara yukarıdaki resmî kaynaklardan ulaşabilirsiniz. Mevzuat değişebildiğinden, işlem yapmadan önce güncel hâlin teyit edilmesi önerilir.


