Boşanma Davası Açtım, Eşim Hakkımda Asılsız Suç Duyurusunda Bulundu: İftira (TCK 267; HMK 165; TMK 166)

Boşanma sürecinde eşinizin hakkınızda gerçeğe aykırı bir suç duyurusunda bulunması iki ayrı hukuki sonuç doğurabilir: ceza hukuku bakımından iftira, aile hukuku bakımından boşanmada kusur. Yetkili makamlara ihbar veya şikâyette bulunarak, işlemediğini bildiği hâlde, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat eden kişi bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (TCK m.267/1). Ancak kanun “işlemediğini bildiği hâlde” şartını arar: Şikâyetin takipsizlikle veya beraatle sonuçlanması tek başına iftira anlamına gelmez; maddi vakıalara dayanan bir başvuru şikâyet hakkının kullanılmasıdır (Yargıtay 8. CD 08.05.2023, E.2021/13923, K.2023/2964). İftira suçu resen soruşturulur ve dava zamanaşımı mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar (TCK m.267/8). Boşanma davası bakımından belirleyici soru, suç duyurusunun davadan önce mi sonra mı yapıldığıdır. Yargıtay’a göre her dava açıldığı tarihteki koşullara tabidir; dava tarihinden sonra gerçekleşen olaylar ıslah yoluyla dahi eldeki davada kusur olarak yüklenemez, ancak açılacak yeni bir boşanma davasında dikkate alınabilir (YHGK 15.11.2022, E.2020/362, K.2022/1514). Davadan önce yapılmış asılsız bir suçlama ise evlilik birliğini temelinden sarsan kusurlu davranış olarak ileri sürülebilir (TMK m.166/1). Boşanma davasının ceza dosyasının sonucunu beklemesi zorunlu değildir; mahkeme, sonucun diğer davaya bağlı olduğu hâllerde yargılamayı bekletebilir (HMK m.165) ve ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74).

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• İftira suçu nedir? (TCK m.267)
• Şikâyet hakkı ile iftira arasındaki sınır
• Hakkınızda soruşturma başladıysa ilk adımlar
• Boşanma davasına etkisi: suç duyurusu davadan önce mi sonra mı?
• Boşanma davası ceza dosyasını bekler mi? (HMK m.165)
• Çocukla ilgili suçlamalar, velayet ve kişisel ilişki
• İftira şikâyeti: ne zaman ve nasıl?
• Tazminat: TMK m.174 mü, TBK m.58 mi?
• Örnek senaryolar
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Boşanma davası açtıktan sonra hakkınızda bir suç duyurusu yapılması sık karşılaşılan bir durumdur. Aşağıdaki tablo temel kuralları özetler; ayrıntılar ilgili bölümlerdedir.

İftira Suçu Nedir? (TCK m.267)

İftira suçunun düzenlenme amacı, yargı makamlarının yanıltılarak bir kişinin haksız yere soruşturma veya kovuşturmaya maruz kalmasını önlemektir. Kanuna göre yetkili makamlara ihbar veya şikâyette bulunarak ya da basın ve yayın yoluyla, işlemediğini bildiği hâlde, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat eden kişi bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (TCK m.267/1). Suçun oluşması için isnadın yetkili bir makama (savcılık, kolluk, mahkeme veya idari yaptırım uygulayabilecek kurum) yapılması, isnat edilen fiilin hukuka aykırı olması ve failin mağdurun bu fiili işlemediğini bilmesi gerekir.

İftira suçu resen soruşturulur; mağdurun şikâyetine bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında yer almaz. İftira edenin iftirasından dönmesi hâlinde ise dönmenin zamanına göre cezada indirim yapılır: Mağdur hakkında soruşturma başlamadan önce dönülürse cezanın beşte dördü, kovuşturma başlamadan önce dönülürse dörtte üçü indirilir (TCK m.269/1-2). Bu nedenle eşinizin “şikâyetimi geri çekiyorum” demesi ile “iddiam gerçek dışıydı” demesi farklı sonuçlar doğurur. İftira suçunun bütün unsurlarını ve etkin pişmanlık oranlarını iftira suçu nedir, cezası ve şikâyetten farkı yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

İftirayı yakın suçlardan ayırmak da önemlidir. İşlenmediğini bildiği bir suçu belirli bir kişiyi göstermeden işlenmiş gibi ihbar eden veya böyle bir suçun delillerini uyduran kişi suç uydurma suçunu işler (TCK m.271). Soruşturma başlatma amacı taşımayan, örneğin yalnızca akrabalara veya sosyal medyada söylenen suçlamalar ise kural olarak iftiradan çok hakaret (TCK m.125) kapsamında değerlendirilir. Eşinizin tanık olarak gösterdiği kişilerin bilerek gerçeğe aykırı beyanda bulunması hâlinde yalan tanıklık (TCK m.272) gündeme gelebilir; bu konuyu yalan tanıklık suçu yazımızda ele aldık.

Şikâyet Hakkı ile İftira Arasındaki Sınır

Boşanma sürecinde eşlerin birbirleri hakkında savcılığa başvurması her zaman iftira değildir. Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde iddia ve savunma hakkına sahiptir (Anayasa m.36). Vatandaşlar kendileriyle ilgili şikâyetleri hakkında yetkili makamlara başvurabilir (Anayasa m.74). Kanun koyucu, gerçekten şiddete, tehdide veya başka bir suça maruz kalan kişilerin makamlara başvurmaktan çekinmemesini ister. İftiranın ayırt edici unsuru bu nedenle isnadın sonuçsuz kalması değil, isnat edenin fiilin işlenmediğini bilmesidir.

Bu kararlardan çıkan ölçüt şudur: Şikâyetçi gerçekten yaşandığına inandığı bir olayı bildirmişse, olay sonradan ispatlanamasa bile iftira oluşmaz. Buna karşılık hiçbir somut olguya dayanmayan, duyuma veya kurguya dayanan bir isnadın, karşı tarafa zarar vermek ya da boşanma davasında üstünlük sağlamak amacıyla gerçekmiş gibi makamlara bildirilmesi iftira niteliği taşıyabilir. Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 2024 tarihli kararına ilişkin bilgiler ikincil bir kaynakta yer alan özete dayanmaktadır; kararın tam metnine tarafımızca ulaşılamamıştır.

Boşanma dilekçelerinde yer alan ağır iddialar bakımından ayrıca iddia ve savunma dokunulmazlığı vardır: Yargı mercileri veya idari makamlar nezdinde yapılan yazılı veya sözlü başvuru, iddia ve savunmalar kapsamında, kişilerle ilgili olarak somut isnatlarda ya da olumsuz değerlendirmelerde bulunulması hâlinde ceza verilmez; ancak bunun için isnat ve değerlendirmelerin gerçek ve somut vakıalara dayanması ve uyuşmazlıkla bağlantılı olması gerekir (TCK m.128). Bu koruma hakaret suçuna ilişkindir; bilerek gerçeğe aykırı bir suç isnadı ile soruşturma başlatılmasını sağlamak ise iftira bakımından ayrıca değerlendirilir. Hakaret suçunun eşler arasındaki uygulamasını eşim bana hakaret ediyor yazımızda anlattık.

Hakkınızda Soruşturma Başladıysa İlk Adımlar

Asılsız bir suç duyurusunun ilk sonucu genellikle ifadeye çağrılmaktır. Bu aşamada yapılan hatalar hem ceza dosyasını hem boşanma davasını etkileyebilir. Şüpheli sıfatıyla ifade verirken susma hakkınız, müdafi yardımından yararlanma hakkınız ve şüpheden kurtulmanız için somut delillerin toplanmasını isteme hakkınız vardır; bu haklar ifade alınmadan önce size hatırlatılmalıdır (CMK m.147/1).

Boşanma süreçlerinde en sık görülen durumlardan biri, eşin şiddet iddiasıyla 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı alması ve aynı anda savcılığa şikâyette bulunmasıdır. Koruyucu ve önleyici tedbir kararı verilmesi için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz (6284 s.K. m.8/3); bu nedenle tedbir kararı iddianın doğru olduğunu göstermez. Ancak tedbir kararına haksız olduğunu düşünseniz bile uymanız gerekir; aykırılık hâlinde zorlama hapsi uygulanır (6284 s.K. m.13). Doğru yol, süresi içinde itiraz etmektir. İtiraz süresi ve kazanma yolları için 6284 tedbir kararına itiraz, erkeklerin bu Kanundaki konumu için 6284 sayılı Kanun sadece kadınları mı korur yazılarımıza bakabilirsiniz.

Bu aşamada yapılabilecek en büyük hata misillemedir: Eşinize ya da tanıklarına mesajla tehdit içerikli veya aşağılayıcı sözler yazmak, onun evine gitmek veya sosyal medyada karşı suçlama yapmak, hem yeni bir ceza dosyası açılmasına hem de boşanma davasında kusurunuzun ağırlaşmasına yol açabilir. Hakkınızda soruşturma yürütülürken lekelenmeme hakkınızın ve soruşturmanın gizliliğinin nasıl korunacağını lekelenmeme hakkı ve asılsız ihbarlar yazımızda anlattık.

Boşanma Davasına Etkisi: Suç Duyurusu Davadan Önce mi Sonra mı?

Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa eşlerden her biri boşanma davası açabilir (TMK m.166/1). Eşler birliğin mutluluğunu elbirliğiyle sağlamak, birbirine sadakat göstermek ve yardımcı olmakla yükümlüdür (TMK m.185). Eşin, diğer eşi haksız yere suçlu durumuna düşürmeye yönelik asılsız bir suç duyurusu bu yükümlülüklerle bağdaşmaz. Ancak bu davranışın açtığınız boşanma davasında kusur olarak dikkate alınıp alınmayacağı, öncelikle suç duyurusunun tarihine bağlıdır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 18.11.2015 tarihli, E.2015/5079, K.2015/21791 sayılı kararında “davadan sonra oluşan olaylar boşanma kararında esas alınamaz, ancak yeni bir davanın konusu olur” ilkesini açıkça ifade etmiştir. Aynı Daire 22.10.2018 tarihli, E.2017/198, K.2018/11592 sayılı kararında her davanın açıldığı tarihteki koşullara tabi olduğunu ve dava tarihinden sonra meydana gelen olayların, ıslah yoluyla dahi eldeki davada taraflara kusur olarak yüklenemeyeceğini belirtmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da 15.11.2022 tarihli, E.2020/362, K.2022/1514 sayılı kararında dava tarihinden sonra gerçekleşen bir vakıanın ıslah yoluyla dilekçeye eklenemeyeceğini, bu olgunun açılacak yeni bir boşanma davasında dikkate alınabileceğini oy çokluğuyla kabul etmiştir.

Bu ilke, “boşanma davası açtım, eşim ondan sonra hakkımda suç duyurusunda bulundu” durumunda doğrudan uygulanır. Dava açıldıktan sonra yapılan asılsız suç duyurusu, açtığınız davada eşinize ek bir kusur olarak yüklenemez. Bu olayı kusur olarak ileri sürmek istiyorsanız yeni bir boşanma davası açılması ve davaların birleştirilmesinin istenmesi gündeme gelir. Bu yolun gerekli olup olmadığı, ilk davadaki delillerinizin gücüne bağlıdır: İlk davanızda eşinizin kusuru zaten ispatlanabiliyorsa ek davaya gerek olmayabilir. Aynı kural sadakatsizlik gibi dava sonrası diğer olaylar için de geçerlidir; bu konuyu boşanma davası sürerken sadakat yükümlülüğü yazımızda anlattık.

Bu kararlar önemli bir noktayı gösterir: Bir ihbarın sonuçsuz kalması, hatta ihbar edilen eşin tutuklanıp sonradan beraat etmesi, boşanma davasında ihbar eden eşin kusurunun kendiliğinden kabul edileceği anlamına gelmez. Hukuk Genel Kurulunun 2020 tarihli kararında çoğunluk, davalının kusurunun ispatlanmadığı sonucuna varmış; karşı oy yazan üye ise davacının tutuklanmasına yol açan ihbarı davalıya atfedilebilecek önemli bir kusur olarak değerlendirmiştir. Bu nedenle boşanma davasında yalnızca takipsizlik veya beraat kararını sunmak yeterli olmayabilir; suçlamanın gerçek dışı olduğunu ve eşinizin bunu bildiğini gösteren somut delillerin (mesajlar, tanıklar, olay saatine ilişkin kayıtlar) dosyaya konulması gerekir. Boşanma davasında ispat yükü ve delillerin değerlendirilmesi için aile içi şiddette ceza davası ve boşanma yazımıza bakabilirsiniz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2011 tarihli kararına ilişkin bilgiler bir avukatlık bürosunun yazısındaki özete dayanmaktadır; kararın tam metnine tarafımızca ulaşılamamıştır.

Boşanma Davası Ceza Dosyasını Bekler mi? (HMK m.165)

Hakkınızda ceza soruşturması veya kovuşturması devam ederken boşanma davasının bu dosyanın sonucunu beklemesi zorunlu değildir. Bir davada hüküm verilmesi kısmen veya tamamen başka bir davanın sonucuna ya da bir idari makamın tespitine bağlıysa mahkeme yargılamayı bekletebilir; bu bir takdir yetkisidir (HMK m.165/1). Davanın incelenmesi başka bir davanın veya idari makamın çözümüne bağlıysa mahkeme ilgili tarafa başvurması için uygun bir süre verir; süresinde başvuru yapılmazsa taraf bu iddiasından vazgeçmiş sayılır ve esas hakkında karar verilir (HMK m.165/2).

Hâkim, kusurun olup olmadığına karar verirken ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hâkimi tarafından verilen beraat kararıyla da bağlı değildir; ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ilişkin kararı da hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74). Bu nedenle eşinizin size yönelttiği suçlamada beraat etmeniz boşanma davasını kendiliğinden kazandırmaz; aynı şekilde eşinizin iftira nedeniyle cezalandırılmaması da onun boşanma davasında kusursuz olduğu anlamına gelmez.

Uygulamada bekletici mesele talebi stratejik bir tercihtir. Eşinizin size yönelttiği suçlama dava tarihinden önceki bir olaya ilişkinse ve bu olay boşanma davasında da kusur iddiasının temelini oluşturuyorsa, ceza dosyasındaki tespitler önem kazanır. Buna karşılık suç duyurusu dava açıldıktan sonra yapılmışsa ve yalnızca bu olaya dayanılıyorsa, yukarıda anlatılan ilke nedeniyle eldeki boşanma davası bakımından bekletmenin yararı sınırlı olabilir. Ceza dosyasının celbi istenerek ifade tutanakları, raporlar ve kovuşturmaya yer olmadığı kararı boşanma dosyasına delil olarak getirilebilir. Ceza kararının hukuk hâkimini ne ölçüde bağladığını ceza mahkemesi kararı hukuk hâkimini bağlar mı, bekletmenin artı ve eksilerini bekletici mesele yazılarımızda anlattık. Hukuk Genel Kuruluna ait 2018/1362 sayılı karar bir avukatlık bürosunun mevzuat sayfasındaki listeden aktarılmıştır; karar tarihi bu kaynakta yer almamaktadır.

Çocukla İlgili Suçlamalar, Velayet ve Kişisel İlişki

Boşanma süreçlerinde en ağır suçlamalar çoğu zaman çocukla ilgilidir. Bu konuda iki değer aynı anda korunmalıdır: Bir yandan çocuğa yönelik gerçek bir şiddet veya istismar şüphesinin derhâl yetkili makamlara bildirilmesi zorunludur ve iyi niyetle yapılan bir bildirim, sonradan ispatlanamasa bile iftira oluşturmaz. Öte yandan bilerek gerçeğe aykırı bir suçlama, hem suçlanan ebeveyne hem de çocuğun kendisine ağır zarar verir.

Soruşturma sürerken mahkeme, çocuğun güvenliğini önceleyerek kişisel ilişkiyi geçici olarak sınırlandırabilir veya gözetim altında görüşme gibi ara çözümlere başvurabilir. Böyle bir durumda yapılacak en doğru şey, kararlara uymak, sosyal inceleme ve uzman görüşmelerine katılmak ve soruşturmanın sonucunu belgelemektir. Suçlamanın asılsız olduğu kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararıyla ortaya çıktığında, kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi TMK m.183 kapsamında istenebilir.

Velayet değerlendirmesi kusur esasına değil çocuğun üstün yararına dayandığından, dava tarihinden sonraki olayların kusur olarak yüklenememesi kuralı velayet bakımından aynı şekilde işlemez; mahkeme çocuğun güncel durumunu sosyal inceleme raporları ve diğer delillerle araştırır. Bir ebeveynin bilerek gerçeğe aykırı suçlamalarla çocuğu diğer ebeveynden uzaklaştırmaya çalışması, TMK m.324’teki yükümlülüğe aykırılık olarak velayet ve kişisel ilişki değerlendirmesinde ileri sürülebilir. Bu konuda numarası ve tam metni tarafımızca doğrulanmış bir Yargıtay kararına bu yazıda yer verilmemiştir. Velayet ölçütlerini velayet davası nasıl kazanılır, görüşmenin engellenmesini ise çocukla kişisel ilişki engelleniyor yazılarımızda anlattık.

İftira Şikâyeti: Ne Zaman ve Nasıl?

Hakkınızdaki suçlamanın gerçek dışı olduğunu ve eşinizin bunu bildiğini düşünüyorsanız iftira suçundan şikâyette bulunabilirsiniz. İftira resen soruşturulan bir suç olduğundan teknik olarak bir “suç duyurusu” niteliğindedir; şikâyet süresi yoktur. Önemli olan zamanlamadır: İftira suçunda dava zamanaşımı, mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar (TCK m.267/8). Temel hâlde cezanın üst sınırı dört yıl olduğundan dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e).

Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresi hak düşürücü niteliktedir; kaynaklarda yürürlükteki metin farklı biçimlerde aktarıldığından, kararın tebliğinden itibaren iki haftayı geçirmeden itiraz etmek en güvenli yoldur. Şikâyet ve itiraz sürecinin ayrıntıları için şikâyet, soruşturma ve katılan hakları yazımıza bakabilirsiniz.

Dikkat edilmesi gereken bir nokta da misilleme şikâyetidir. Hakkınızdaki dosya kapandıktan sonra elinizde somut bir veri olmadan “iftira attı” diyerek şikâyette bulunmak, aynı ölçütlerin bu kez sizin aleyhinize işletilmesine yol açabilir. İftira şikâyeti, isnadın bilerek yapıldığını gösteren olgulara dayanmalıdır. Hakkınızda asılsız suç duyurusu yapıldığında karşı dava ve şikâyet seçeneklerini hakkımda asılsız suç duyurusu yapıldı yazımızda ayrıca ele aldık.

Tazminat: TMK m.174 mü, TBK m.58 mi?

Asılsız bir suç duyurusu kişilik haklarına ağır bir saldırıdır. Bu saldırının tazmininde izlenecek yol, olayın boşanma davası ile ilişkisine göre değişir. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir (TMK m.174/2). Bu tazminat, boşanmaya sebep olan olaylara bağlı olduğundan dava tarihinden önceki suç duyurusu bakımından boşanma davasında istenebilir.

Haksız şikâyet nedeniyle tazminat davasında da beraat veya takipsizlik kararı tek başına yeterli değildir; şikâyetin hiçbir gerçek olguya dayanmadığını, husumet veya baskı amacıyla yapıldığını gösteren deliller gerekir. Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir (TBK m.58/1). Evlilik devam ederken eşler arasında genel hükümlere dayanan bir tazminat davasının açılması ve görevli mahkemenin belirlenmesi, talebin dayanağına göre ayrıca değerlendirilmelidir. Haksız şikâyete karşı tazminat davasının bütün ayrıntılarını haksız şikâyete uğradım: tazminat davası yazımızda anlattık.

Örnek Senaryolar

Aşağıdaki senaryolar gerçek dosyalar değil, kuralların nasıl uygulandığını göstermek için hazırlanmış basitleştirilmiş örneklerdir. Her olayın sonucu delillere ve hâkimin değerlendirmesine göre değişebilir.

Bu örnekler, aynı “asılsız suç duyurusu” olgusunun tarihine, delillerine ve sonuçlarına göre farklı hukuki yollara açıldığını göstermektedir.

Adım Adım Yol Haritası

1. Sakin kalın ve misilleme yapmayın. Eşinize veya tanıklarına mesaj, ziyaret ya da sosyal medya paylaşımı yoluyla tepki göstermeyin.
2. İfadeye avukatla gidin. Susma hakkınızı ve lehe delil toplanmasını isteme hakkınızı kullanın (CMK m.147/1).
3. Delillerinizi hemen toplayın. Olay tarihine ilişkin konum, yazışma, kamera ve tanık bilgilerini kaybolmadan güvenceye alın; hukuka aykırı yoldan delil toplamayın.
4. Tedbir kararı varsa uyun ve itiraz edin. 6284 kararlarına iki hafta içinde itiraz edilebilir (6284 s.K. m.9).
5. Boşanma dosyasına bilgi verin. Suç duyurusunun dava tarihinden önce mi sonra mı yapıldığını avukatınızla birlikte belirleyin; gerekirse ceza dosyasının celbini isteyin.
6. Ek dava ihtiyacını değerlendirin. Dava sonrası olay kusur olarak ileri sürülmek isteniyorsa yeni bir boşanma davası ve birleştirme gündeme gelir.
7. Takipsizlik veya beraatin kesinleşmesini belgeleyin. Kesinleşme şerhi iftira şikâyeti ve tazminat için temel belgedir.
8. İftira şikâyeti ve tazminatı birlikte planlayın. Bilme unsurunu gösteren somut delillerle şikâyette bulunun; tazminat yolunu olayın tarihine göre seçin.

Sık Yapılan Hatalar

1. Her takipsizliği iftira saymak. İftira için eşinizin olayın yaşanmadığını bildiğinin gösterilmesi gerekir.
2. Dava sonrası suç duyurusunu eldeki davada kusur olarak ileri sürmeye çalışmak. Yargıtay’a göre bu olaylar ıslahla dahi eklenemez; yeni dava gerekir.
3. İfadeye hazırlıksız gitmek. Tutarsız beyanlar hem ceza dosyasında hem boşanma davasında aleyhinize kullanılabilir.
4. Tedbir kararını haksız diye ihlal etmek. Karar haksız olsa bile ihlal zorlama hapsine yol açar.
5. Misilleme şikâyeti yapmak. Somut veri olmadan yapılan karşı suçlama sizin aleyhinize dönebilir.
6. Beraatin boşanmayı kendiliğinden kazandıracağını düşünmek. Hukuk hâkimi beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74).
7. Çocuğu sürece dahil etmek. Çocuğa diğer ebeveyn hakkında olumsuz telkinlerde bulunmak velayet değerlendirmesinde aleyhinize sonuç doğurabilir.
8. Delili hukuka aykırı yoldan toplamak. Gizli kayıt ve izinsiz erişimle elde edilen deliller dikkate alınmayabilir; bu konuyu boşanmada hukuka aykırı deliller yazımızda anlattık.

Sıkça Sorulan Sorular

Eşimin hakkımdaki asılsız suç duyurusu iftira mıdır?

Eşiniz, fiili işlemediğinizi bildiği hâlde hakkınızda soruşturma başlatılmasını sağlamak için yetkili makamlara isnatta bulunduysa iftira suçu oluşur ve bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası öngörülür (TCK m.267/1). Eşiniz gerçekten yaşandığına inandığı bir olayı bildirdiyse, olay ispatlanamasa bile iftira oluşmayabilir.

Hakkımda takipsizlik kararı verildi; bu otomatik olarak iftira mı?

Hayır. Takipsizlik veya beraat, iddianın ispatlanamadığını gösterir; şikâyetçinin bilerek gerçeğe aykırı isnatta bulunduğunu tek başına göstermez. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, maddi vakıalara dayanan başvuruyu şikâyet hakkının kullanılması saymıştır (08.05.2023, E.2021/13923, K.2023/2964).

Eşim sahte mesaj veya fotoğraf sunduysa ne olur?

Fiilin maddi eser ve delillerinin uydurularak iftirada bulunulması hâlinde ceza yarı oranında artırılır (TCK m.267/2). Sahte olduğunu düşündüğünüz delil için bilirkişi incelemesi istenmelidir.

Asılsız ihbar yüzünden gözaltına alındım; bunun ayrı bir sonucu var mı?

Yüklenen fiili işlemediğinden dolayı hakkında beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilen kişinin gözaltına alınması veya tutuklanması hâlinde, iftira eden kişi ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçuna ilişkin hükümlere göre dolaylı fail olarak sorumlu tutulur (TCK m.267/4). Ayrıca Devletten tazminat yolu açılabilir (CMK m.141/1-e).

İftira şikâyeti için süre var mı?

İftira resen soruşturulur; şikâyet süresi yoktur. Dava zamanaşımı ise mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar (TCK m.267/8). Temel hâlde zamanaşımı süresi sekiz yıldır (TCK m.66/1-e).

Eşim şikâyetini geri çekerse iftira davası düşer mi?

Hayır. İftira resen soruşturulan bir suçtur; şikâyetten vazgeçme iftira soruşturmasını sona erdirmez. Eşinizin iftirasından dönmesi ise etkin pişmanlık hükümlerine göre cezasında indirim sağlar (TCK m.269).

Boşanma davası açtıktan sonra yapılan suç duyurusu davamda kusur sayılır mı?

Hayır. Yargıtay’a göre her dava açıldığı tarihteki koşullara tabidir; dava tarihinden sonra meydana gelen olaylar ıslah yoluyla dahi eldeki davada kusur olarak yüklenemez (Y2HD 22.10.2018, E.2017/198, K.2018/11592). Bu olay açılacak yeni bir boşanma davasında dikkate alınabilir (YHGK 15.11.2022, E.2020/362, K.2022/1514).

Davadan önce yapılmış asılsız suçlama boşanmada kusur mu?

Evet, kusurlu davranış olarak ileri sürülebilir (TMK m.166/1). Ancak suçlamanın gerçek dışı olduğunu ve eşinizin bunu bildiğini gösteren somut deliller sunulmalıdır. Hukuk Genel Kurulu, ihbar edilen eşin tutuklanıp sonradan beraat ettiği bir dosyada dahi ihbar eden eşin kusurunun ispatlanmadığını oy çokluğuyla kabul etmiştir (YHGK 16.07.2020, E.2017/2-2838, K.2020/584).

Boşanma davası ceza davasının bitmesini bekler mi?

Zorunlu değildir. Bir davada hüküm verilmesi başka bir davanın sonucuna bağlıysa mahkeme yargılamayı bekletebilir (HMK m.165/1). Hukuk hâkimi ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74).

Beraat edersem boşanma davasını kazanır mıyım?

Kendiliğinden kazanmazsınız. Beraat kararı hukuk hâkimini bağlamaz; boşanma davasında kusur durumu bütün delillerle ayrıca değerlendirilir. Beraat kararı ve gerekçesi ise önemli bir delil olarak sunulabilir.

Boşanma dilekçesinde hakkımda yazılan suçlamalar iftira mı?

Boşanma dilekçesindeki iddialar kural olarak soruşturma başlatma amacı taşımadığından iftiradan çok hakaret ve iddia-savunma dokunulmazlığı çerçevesinde değerlendirilir. Yargı mercileri önündeki iddialarda somut isnatlar gerçek ve somut vakıalara dayanıyor ve uyuşmazlıkla bağlantılıysa ceza verilmez (TCK m.128).

Eşim asılsız beyanla uzaklaştırma kararı aldırdı; ne yapmalıyım?

Koruyucu ve önleyici tedbir kararı için delil veya belge aranmaz (6284 s.K. m.8/3). Karara uymanız gerekir; aksi hâlde zorlama hapsi uygulanır (m.13). Tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilirsiniz (m.9).

Çocuğa yönelik asılsız suçlama velayeti etkiler mi?

Velayet ve kişisel ilişki çocuğun üstün yararına göre düzenlenir (TMK m.182). Ana ve babadan her biri, çocuğun diğer tarafla ilişkisini zedeleyen davranışlardan kaçınmakla yükümlüdür (TMK m.324). Bilerek gerçeğe aykırı suçlamalarla çocuğun diğer ebeveynden uzaklaştırılması bu yükümlülüğe aykırılık olarak ileri sürülebilir; durum değişirse hâkim gerekli önlemleri alır (TMK m.183).

Eşimden tazminat isteyebilir miyim?

Davadan önceki asılsız suçlama boşanmaya sebep olan olaylardan sayılırsa, kişilik hakkınız saldırıya uğradığı için boşanma davasında manevi tazminat isteyebilirsiniz (TMK m.174/2). Dava sonrası olaylar için yeni bir boşanma davası veya genel hükümlere göre tazminat (TBK m.58) gündeme gelir.

Eşimin tanıkları yalan söylüyorsa ne olur?

Bilerek gerçeğe aykırı tanıklık yapılması yalan tanıklık suçunu (TCK m.272) oluşturabilir. Tanık beyanlarındaki çelişkiler ve tanığın olayı bizzat görüp görmediği hem ceza dosyasında hem boşanma davasında ayrıca değerlendirilir.

İftira suçunda uzlaştırma veya önödeme var mı?

Hayır. İftira suçu uzlaştırma ve önödeme kapsamında değildir; resen soruşturulur ve kovuşturulur.