Evlilik, eşlerden birine diğerinin rızası olmadan cinsel ilişkide bulunma hakkı vermez. Türk Ceza Kanunu, vücuda organ veya sair bir cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilen cinsel saldırının eşe karşı işlenmesini açıkça suç olarak düzenlemiştir: Bu suçun cezası on iki yıldan az olmamak üzere hapis cezasıdır ve fiilin eşe karşı işlenmesi hâlinde soruşturma ve kovuşturmanın yapılması mağdurun şikâyetine bağlıdır (TCK m.102/2). Şikâyet, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m.73/1). Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, şikâyete bağlı olsa bile uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/3). Eşe karşı “basit” cinsel saldırının (TCK m.102/1) suç oluşturup oluşturmadığı ise uygulamada tartışmalıdır: Yargıtay’ın eski kararlarında bu hâlin eşe karşı suç olarak düzenlenmediği kabul edilmiş, 2023 tarihli bir kararda ise eşe karşı işlenebileceği kabul edilmiştir. Mağdur, vekili yoksa baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK m.234) ve suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuş mağdur kural olarak bir defa ve uzman eşliğinde dinlenir (CMK m.236). Boşanma bakımından, eşe karşı cinsel şiddet, pek kötü davranış veya ağır derecede onur kırıcı davranış sebebiyle boşanmaya (TMK m.162) ya da evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayanan boşanmaya (TMK m.166/1) dayanak olabilir; TMK m.162’ye dayanan dava sebebi öğrenmeden itibaren altı ay ve her hâlde beş yıl içinde açılmalıdır. Tehlike devam ediyorsa 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma ve diğer koruma tedbirleri derhâl istenebilir; acil durumda 112, şiddet ve destek için ALO 183 aranabilir veya KADES uygulaması kullanılabilir.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Güncel durum (23 Ekim 2026). TCK m.102, 18.06.2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanunla bugünkü hâlini almıştır. Eşe karşı nitelikli cinsel saldırının şikâyete bağlı olması kuralı bu metinde yer almaktadır. Eşe karşı basit cinsel saldırı (TCK m.102/1) konusunda ise Yargıtay uygulaması yerleşik değildir: Akademik bir incelemeye göre 2023 öncesi kararlar bu hâlin eşe karşı işlenemeyeceği yönündeyken, Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 09.02.2023 tarihli kararı bu görüşten ayrılmıştır.
Eşe karşı cinsel şiddeti boşanma davası bakımından doğrudan konu alan ve tarafımızca tam metni doğrulanabilen numaralı bir Yargıtay hukuk dairesi kararına bu yazının hazırlandığı tarihte ulaşamadık; boşanmaya ilişkin değerlendirmeler TMK m.162 ve m.166’nın metnine dayanmaktadır. Bu yazı, yayımlandığı tarihte yürürlükte olan metinlere göre hazırlanmıştır.
Gizlilik içinde, kendi hızınızda haklarınızı değerlendirelim
Şikâyet süresi, koruma kararı, adli süreç ve boşanma davasını sizin güvenliğinizi önceleyerek birlikte planlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15. Acil durumda 112’yi arayın.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppİçindekiler
- Kısa cevaplar
- İlk adımlar: güvenlik ve destek
- Evlilik içinde cinsel saldırı suç mu? (TCK m.102)
- Eşe karşı basit cinsel saldırı tartışması
- Şikâyet, süre, vazgeçme ve uzlaştırma yasağı
- Ayrı yaşarken, dava sürerken veya boşandıktan sonra
- Ceza süreci: ifade, muayene, avukat ve deliller
- 6284 kapsamında koruma tedbirleri
- Boşanma: TMK m.162 ve m.166/1
- Tazminat, nafaka, velayet ve konut
- Örnek senaryolar
- Adım adım yol haritası
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
Kısa Cevaplar
Evlilik içinde yaşanan cinsel saldırı, hem ceza hukukunu hem aile hukukunu ilgilendirir. Aşağıdaki tablo temel kuralları özetlemektedir; ayrıntılar ilgili bölümlerdedir. Bu yazıda “mağdur” ifadesi kadın ve erkek eşi birlikte kapsar.
Tablo: Evlilik içinde cinsel saldırıya ilişkin kısa cevaplar
| Soru | Kısa cevap | Dayanak |
|---|---|---|
| Eşime karşı da cinsel saldırı suçu işlenebilir mi? | Evet; vücuda organ veya cisim sokulması suretiyle cinsel saldırı eşe karşı da suçtur | TCK m.102/2 |
| Cezası nedir? | On iki yıldan az olmamak üzere hapis | TCK m.102/2 |
| Şikâyet gerekir mi? | Eşe karşı işlendiğinde soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlıdır | TCK m.102/2 |
| Şikâyet süresi ne kadar? | Fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay | TCK m.73/1 |
| Uzlaştırma yapılır mı? | Hayır; cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoktur | CMK m.253/3 |
| Basit cinsel saldırı eşe karşı suç mu? | Tartışmalıdır; Yargıtay kararları farklı yönlerdedir | Y14CD 2014/1689; Y9CD 2023/510 |
| Avukat görevlendirilir mi? | Vekiliniz yoksa barodan avukat isteyebilirsiniz | CMK m.234 |
| Boşanma sebebi mi? | Pek kötü veya onur kırıcı davranış ya da genel sebep olarak | TMK m.162, m.166/1 |
| Boşanma davası için süre var mı? | TMK m.162’de altı ay ve beş yıl; genel sebepte özel süre yok | TMK m.162 |
| Hemen koruma alabilir miyim? | Evet; uzaklaştırma ve yaklaşmama tedbirleri istenebilir | 6284 s.K. m.5/1-b, c |
İlk Adımlar: Güvenlik ve Destek
Evlilik içinde cinsel saldırıya uğradıysanız, yaşadığınız şeyin adını koymak ve ne yapacağınıza karar vermek zaman alabilir. Hukuk, bu kararı sizin vermenize imkân tanır; eşe karşı nitelikli cinsel saldırıda soruşturmanın başlaması sizin şikâyetinize bağlıdır. Ancak bu karar sürecinde güvenliğiniz her şeyden önce gelir. Hayati tehlike varsa 112 Acil Çağrı Merkezi aranabilir; ALO 183 Aile ve Sosyal Hizmetler Şiddetle Mücadele Hattı psikolojik ve hukuki destek için ulaşılabilir bir hattır; KADES uygulaması ile tehlike anında konum bilgisi emniyet güçlerine iletilebilir.
Tablo: İlk saatlerde ve günlerde dikkate alınabilecek adımlar
| Adım | Neden önemli? | Not |
|---|---|---|
| Güvenli bir yere geçmek | Saldırının tekrarlanma riskini azaltır | Gerekirse kolluktan veya 112’den yardım isteyin |
| Sağlık kuruluşuna başvurmak | Hem sağlığınız hem delillerin korunması için önemlidir | Erken başvuru, adli muayenede bulguların tespitini kolaylaştırır |
| Kıyafetleri ve eşyaları saklamak | Delil niteliği taşıyabilir | Mümkünse yıkamadan ayrı bir poşette saklayın |
| Yaşananları not almak | Tarih, saat ve olay sırası şikâyet ve dava için önemlidir | Notlarınızı güvenli bir yerde tutun |
| Destek almak | Psikolojik ve hukuki destek karar sürecini kolaylaştırır | ALO 183, baro, şiddet önleme ve izleme merkezleri |
| Şikâyet süresini bilmek | Eşe karşı nitelikli hâlde şikâyet süresi altı aydır | TCK m.73/1 |
Şikâyette bulunup bulunmama kararınız ne olursa olsun, sağlık kuruluşuna başvurmanız ve yaşadıklarınızı kayıt altına almanız seçeneklerinizi açık tutar. Cinsel saldırı mağdurlarının hakları ve sürecin tamamı için cinsel saldırıya uğradım: haklarım, süreç ve mağdurun korunması rehberimize bakabilirsiniz. Bu yazı, özellikle failin eşiniz olduğu durumlara özgü kurallara odaklanmaktadır.
Evlilik İçinde Cinsel Saldırı Suç mu? (TCK m.102)
Evet. Türk Ceza Kanunu, cinsel saldırı suçunu düzenlerken eşe karşı işlenen nitelikli hâli ayrıca anmıştır. Cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlal eden kişi, mağdurun şikâyeti üzerine beş yıldan on yıla kadar hapis cezasıyla; bu davranışın sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.102/1). Fiilin vücuda organ veya sair bir cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilmesi durumunda on iki yıldan az olmamak üzere hapis cezasına hükmolunur; bu fiilin eşe karşı işlenmesi hâlinde soruşturma ve kovuşturmanın yapılması mağdurun şikâyetine bağlıdır (TCK m.102/2).
Tablo: Cinsel saldırı suçu ve eşe karşı işlenmesi
| Hâl | Ceza | Eşe karşı işlenirse |
|---|---|---|
| Basit cinsel saldırı | Beş yıldan on yıla kadar hapis; şikâyete bağlı | Suç oluşturup oluşturmadığı tartışmalıdır (aşağıya bakınız) |
| Sarkıntılık düzeyinde | İki yıldan beş yıla kadar hapis; şikâyete bağlı | Aynı tartışma geçerlidir |
| Vücuda organ veya cisim sokulması | On iki yıldan az olmamak üzere hapis | Suçtur; soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlıdır (TCK m.102/2) |
| Kendini savunamayacak durumdaki kişiye karşı | Ceza yarı oranında artırılır | TCK m.102/3-a; uyku, bilinç kaybı gibi hâller |
| Silahla veya birden fazla kişiyle | Ceza yarı oranında artırılır | TCK m.102/3-d |
| Cebir ve şiddet ağır yaralanmaya yol açarsa | Kasten yaralamanın hükümleri ayrıca uygulanır | TCK m.102/4 |
| Bitkisel hayat veya ölüm | Ağırlaştırılmış müebbet hapis | TCK m.102/5 |
Kanunun eşe karşı işlenen nitelikli cinsel saldırıyı açıkça düzenlemesi, evliliğin cinsel ilişkiye “sürekli rıza” anlamına gelmediğini gösterir. Rıza, her ilişki için ayrı ve özgür iradeyle verilmesi gereken bir onaydır; evlilik birliği bu rızanın yerini tutmaz. Kararı aktaran bir hukuk bürosu yayınına göre Yargıtay 4. Ceza Dairesi, eşe zorla cinsel ilişkide bulunulmasını TCK m.102/2 kapsamında değerlendirmiş; şikâyetten geçerli biçimde vazgeçilmesi hâlinde ise yargılamaya devam edilemeyeceğini ve eylemin kötü muamele gibi başka bir suç olarak nitelendirilemeyeceğini kabul etmiştir (Y4CD 21.01.2020, E.2015/27514, K.2020/1406).
Cinsel saldırı sırasında uygulanan şiddet ayrıca yaralamaya yol açmışsa, eşe karşı kasten yaralama ayrı bir suç olarak gündeme gelir. Eşe karşı kasten yaralamanın şikâyete bağlı olmadığını ve şikâyetten vazgeçmenin bu suç bakımından nasıl sonuç doğurduğunu eşimden şikâyetçi oldum, geri çekebilir miyim yazımızda anlattık. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçların genel çerçevesi için cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (TCK 102-105) yazımıza bakabilirsiniz.
Eşe Karşı Basit Cinsel Saldırı Tartışması
Kanun, eşe karşı işlenmeyi yalnızca TCK m.102/2’deki nitelikli hâl bakımından ayrıca anmıştır. Bu nedenle, organ veya cisim sokma unsuru bulunmayan cinsel davranışların (örneğin rıza dışı dokunma veya öpme) eşe karşı işlenmesi hâlinde suç oluşup oluşmadığı tartışılmaktadır.
Tablo: Eşe karşı basit cinsel saldırıya ilişkin görüşler
| Görüş | Dayanak | Kaynak |
|---|---|---|
| Basit hâlin eşe karşı işlenmesi suç olarak düzenlenmemiştir | Kanunun yalnızca nitelikli hâlin eşe karşı işlenmesini şikâyete bağlaması | Y14CD 13.02.2014, E.2012/4276, K.2014/1689 |
| Basit hâl de eşe karşı işlenebilir | TCK m.102/1’in mağdurun eş olup olmamasına göre ayrım yapmaması | Y9CD 09.02.2023, E.2021/5067, K.2023/510 (akademik bir incelemede aktarıldığı şekliyle) |
| Doktrindeki eleştiri | Rıza cinsel saldırının belirleyici unsurudur; evlilik rızanın yerini tutmaz | Prof. Dr. Ersan Şen (2015); Doç. Dr. A. Batuhan Baytaz (2025) |
Yargıtay 14. Ceza Dairesi 2014 tarihli kararında, rızası dışında eşini çekip sarılan ve öpen sanık hakkında verilen mahkûmiyet hükmünü, basit hâlin eşe karşı işlenmesinin kanunda suç olarak düzenlenmediği gerekçesiyle bozmuştur (Y14CD 13.02.2014, E.2012/4276, K.2014/1689). Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisinde 2025 yılında yayımlanan bir incelemeye göre, 2023 öncesindeki kararlar ağırlıklı olarak bu yöndeyken Yargıtay 9. Ceza Dairesi 09.02.2023 tarihli kararında (E.2021/5067, K.2023/510) basit hâlin eşe karşı da işlenebileceğini kabul etmiştir. Bu nedenle bugün bu konuda yerleşik bir içtihattan söz etmek güçtür.
Bu tartışmanın uygulamadaki önemi büyüktür: Ceza Genel Kuruluna ait olduğu bildirilen bir kararda, organ veya cisim sokma unsurunun varsayılamayacağı ve ispatlanamaması hâlinde eylemin TCK m.102/1 kapsamında değerlendirileceği belirtilmiştir (CGK 22.12.2022, E.2022/314, K.2022/828; kararı aktaran bir hukuk bürosu yayınına göre). Eşe karşı bir olayda nitelikli hâlin ispatlanamaması, eylemin tartışmalı olan basit hâle dönüşmesine yol açabilir. Bu nedenle erken sağlık başvurusu ve delillerin korunması, eşe karşı cinsel saldırı dosyalarında özellikle önemlidir. Buna karşılık rıza dışı cinsel davranış, ceza hukukundaki tartışmadan bağımsız olarak boşanma davasında ağır bir kusur olarak ileri sürülebilir.
Şikâyet, Süre, Vazgeçme ve Uzlaştırma Yasağı
Eşe karşı nitelikli cinsel saldırıda soruşturma ve kovuşturmanın yapılması mağdurun şikâyetine bağlıdır (TCK m.102/2). Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikâyette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz; bu süre, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar (TCK m.73/1-2). Failin eşiniz olduğu durumlarda faili baştan bildiğiniz için altı aylık süre kural olarak fiilin gerçekleştiği günden işlemeye başlar.
Tablo: Eşe karşı nitelikli cinsel saldırıda şikâyete ilişkin kurallar
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Şikâyet şartı | Soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlıdır | TCK m.102/2 |
| Şikâyet süresi | Fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay | TCK m.73/1-2 |
| Şikâyet yeri | Cumhuriyet başsavcılığı veya kolluk | CMK m.158 |
| Uzlaştırma | Şikâyete bağlı olsa bile yapılamaz | CMK m.253/3 |
| Şikâyetten vazgeçme | Kanunda aksi yazılı olmadıkça davayı düşürür; hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme infazı engellemez | TCK m.73/4 |
| Vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık | Vazgeçme o sanık bakımından sonuç doğurmaz | TCK m.73/6 |
| Şahsi haklar | Vazgeçerken ayrıca açıklanmadıkça tazminat hakkı saklıdır | TCK m.73/7 |
Uzlaştırma yasağı önemlidir: Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/3). Bu nedenle failin veya aile büyüklerinin “uzlaşalım” baskısı hukuken bir uzlaştırma süreci değildir. Mağdurun şikâyetten vazgeçmeye zorlanması ise ayrı suçlar oluşturabilir ve derhâl savcılığa bildirilmelidir.
Şikâyetten vazgeçme kararını vermeden önce sonuçlarını iyi değerlendirmek gerekir. Vazgeçme ceza davasını düşürse de boşanma davasındaki haklarınızı kendiliğinden ortadan kaldırmaz; ancak barışma ve birlikte yaşamaya devam etme, boşanma davasında affetme savunmasına dayanak yapılabilir. Barışmanın koruma kararı ve boşanma bakımından sonuçlarını uzaklaştırma kararı varken barıştık yazımızda ele aldık.
Ayrı Yaşarken, Dava Sürerken veya Boşandıktan Sonra
TCK m.102/2’deki şikâyet şartı, fiilin “eşe karşı” işlenmesine bağlanmıştır. Evlilik ancak boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erdiğinden, eşlerin fiilen ayrı yaşaması veya boşanma davasının açılmış olması bu sıfatı ortadan kaldırmaz. Buna karşılık boşanma kesinleştikten sonra taraflar artık eş değildir; bu tarihten sonra işlenen nitelikli cinsel saldırı bakımından kanunun eşe özgü şikâyet kuralı uygulanmaz ve nitelikli hâl genel kurala göre kendiliğinden soruşturulur.
Tablo: İlişkinin durumuna göre şikâyet kuralı
| İlişkinin durumu | Nitelikli cinsel saldırıda takip | Not |
|---|---|---|
| Evlilik devam ederken ve birlikte yaşanırken | Şikâyete bağlı | TCK m.102/2 |
| Fiilen ayrı yaşanırken | Şikâyete bağlı; evlilik sürmektedir | TCK m.102/2 |
| Boşanma davası sürerken | Şikâyete bağlı; evlilik kesinleşmeye kadar sürer | TCK m.102/2 |
| Boşanma kesinleştikten sonra | Eşe özgü şikâyet kuralı uygulanmaz; kendiliğinden soruşturulur | TCK m.102/2’nin lafzı |
| Resmî nikâh bulunmayan birliktelik | “Eş” sıfatının bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilir | Somut olaya göre |
Dava süresince veya ayrı yaşarken yaşanan bir saldırı, hem ceza şikâyeti hem de görülmekte olan boşanma davası bakımından önem taşır. Dava açıldıktan sonra gerçekleşen olayların görülmekte olan davada nasıl ileri sürüleceği usul kurallarına göre değerlendirilir; bu tür bir olayda koruma kararı ve ceza şikâyeti yollarının ayrıca ve beklemeden kullanılması gerekir.
Ceza Süreci: İfade, Muayene, Avukat ve Deliller
Ceza Muhakemesi Kanunu, cinsel saldırı mağdurları için özel güvenceler öngörür. Mağdur, vekili bulunmaması hâlinde hem soruşturma hem kovuşturma evresinde baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteme hakkına sahiptir (CMK m.234/1-a-3, b-5). İşlenen suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuş mağdur, maddi gerçeğin ortaya çıkması için zorunlu olan hâller dışında soruşturma ve kovuşturmada tanık olarak bir defa dinlenebilir (CMK m.236/2); dinlenme sırasında psikoloji, psikiyatri, tıp veya eğitim alanında uzman bir kişi bulundurulur (CMK m.236/3). Beyanın özel ortamda alınması veya şüpheliyle yüz yüze gelinmemesi gerektiğine karar verilirse ifade uzmanlar aracılığıyla alınır (CMK m.236/4).
Tablo: Ceza sürecinde mağdurun başlıca hakları ve güvenceler
| Hak veya güvence | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Avukat görevlendirilmesi | Vekili yoksa baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteme | CMK m.234/1-a-3, b-5 |
| Bir defa dinlenme | Psikolojisi bozulmuş mağdurun kural olarak bir defa dinlenmesi | CMK m.236/2 |
| Uzman bulundurulması | Dinlenme sırasında uzman bir kişinin hazır bulunması | CMK m.236/3 |
| Özel ortam ve yüz yüze gelmeme | Gerekirse ifadenin uzmanlar aracılığıyla alınması | CMK m.236/4 |
| Davaya katılma | Kovuşturma evresinde kamu davasına katılma ve kanun yollarına başvurma | CMK m.234/1-b |
| Delil toplanmasını isteme | Soruşturma evresinde delillerin toplanmasını talep etme | CMK m.234/1-a |
İspat bakımından cinsel saldırı davalarında mağdurun beyanı merkezî öneme sahiptir; ancak mahkemeler bu beyanı tutarlılığı, olay sonrası davranışlar, tanık anlatımları, iletişim kayıtları ve tıbbi bulgularla birlikte değerlendirir. Tıbbi bulgu bulunmaması tek başına olayın yaşanmadığı anlamına gelmez; ancak erken yapılan adli muayene, özellikle nitelikli hâlin ispatında önemli bir delil olabilir. Olaydan sonra eşinize veya yakınlarınıza gönderdiğiniz mesajlar, sağlık kuruluşu kayıtları ve psikolojik destek kayıtları da delil niteliği taşıyabilir.
Delil toplarken hukuka uygunluk ilkesine dikkat edin. Hukuka aykırı olarak elde edilen deliller mahkemece dikkate alınamaz (HMK m.189/2); bu kural ceza yargılamasında da benzer biçimde uygulanır. Hukuka aykırı delil konusunu boşanmada hukuka aykırı deliller yazımızda anlattık. Başvuru ve mağdur hakları için cinsel saldırı suçu: mağdur hakları ve başvuru yazımıza da bakabilirsiniz.
6284 Kapsamında Koruma Tedbirleri
Cinsel şiddet, 6284 sayılı Kanundaki şiddet tanımının açıkça kapsamındadır: Kanun şiddeti, kişinin fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar görmesiyle veya acı çekmesiyle sonuçlanan ya da sonuçlanması muhtemel her türlü tutum ve davranış olarak tanımlar (6284 s.K. m.2/1-d). Koruma tedbirleri için ceza şikâyetinde bulunmuş olmanız şart değildir; 6284 kapsamındaki koruma talebi, ceza soruşturmasından bağımsız olarak değerlendirilir.
Tablo: Cinsel şiddet hâlinde istenebilecek başlıca koruma tedbirleri
| Tedbir | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Davranış yasağı | Şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmama | 6284 s.K. m.5/1-a |
| Uzaklaştırma ve konutun tahsisi | Şiddet uygulayanın müşterek konuttan derhâl uzaklaştırılması ve konutun korunan kişiye tahsisi | 6284 s.K. m.5/1-b |
| Yaklaşmama | Korunan kişiye, konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmama | 6284 s.K. m.5/1-c |
| Kişisel ilişkinin düzenlenmesi | Çocuklarla kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılması, sınırlanması veya kaldırılması | 6284 s.K. m.5/1-ç |
| Barınma ve geçici maddi yardım | Mülki amir tarafından verilecek koruyucu tedbirler | 6284 s.K. m.3/1-a, b |
| Süre | İlk defasında en çok altı ay; gerekirse değiştirilebilir veya kaldırılabilir | 6284 s.K. m.8/2 |
Tedbir kararına aykırı davranılması zorlama hapsi sonucunu doğurur (6284 s.K. m.13). Koruma kararının nasıl alınacağını uzaklaştırma kararı nasıl alınır yazımızda anlattık. Şiddetin tehdit veya eve kapatma biçiminde sürdüğü durumlar için eşim beni tehdit ediyor ve eşim beni evde kilitliyor yazılarımıza bakabilirsiniz.
Boşanma: TMK m.162 ve m.166/1
Eşe karşı cinsel şiddet, boşanma bakımından iki farklı dayanağa konu olabilir. Eşlerden biri diğerinin hayatına kastederse, ona pek kötü davranırsa veya ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunursa diğer eş boşanma davası açabilir (TMK m.162/1). Bu özel boşanma sebebinde ayrıca evlilik birliğinin temelinden sarsıldığının ispatı aranmaz. Rıza dışı cinsel ilişki, kişinin vücut bütünlüğüne ve onuruna yönelik ağır bir saldırı olduğundan, “pek kötü davranış” ve “ağır derecede onur kırıcı davranış” kavramlarının açık bir örneği olarak değerlendirilebilir.
Tablo: Cinsel şiddet hâlinde boşanma yolları
| Konu | TMK m.162 (özel sebep) | TMK m.166/1 (genel sebep) |
|---|---|---|
| İspat edilmesi gereken | Pek kötü davranış veya ağır derecede onur kırıcı davranış | Kusurlu davranışlar ve evliliğin temelinden sarsılması |
| Dava süresi | Öğrenmeden itibaren altı ay, her hâlde beş yıl | Özel süre yok |
| Affetme | Affeden eşin dava hakkı yoktur | Affedilen olay kusur olarak yüklenemez |
| Mali sonuçlar | Kusura göre tazminat ve nafaka | Kusura göre tazminat ve nafaka |
TMK m.162’ye dayanan dava hakkı, boşanma sebebini öğrenmeden itibaren altı ay ve her hâlde bu sebebin doğumunun üzerinden beş yıl geçmekle düşer; affeden tarafın dava hakkı yoktur (TMK m.162/2-3). Mağdur eş açısından olay yaşandığı anda öğrenilmiş sayılacağından altı aylık süre kural olarak olay tarihinden işler. Bu süre geçmişse aynı olaylar, affedilmemiş olmaları koşuluyla genel boşanma sebebinde kusur olarak ileri sürülebilir (TMK m.166/1). Uygulamada iki sebebe birlikte dayanmak yaygındır. TMK m.162’nin genel çerçevesini eşim bir kez tokat attı: tek seferlik şiddet boşanma sebebi mi yazımızda anlattık.
Ceza davası ile boşanma davası birbirinden bağımsızdır. Boşanma davası, ceza davasının sonucunu beklemek zorunda değildir ve ceza şikâyetinden vazgeçilmiş olması boşanma davası açmanıza engel değildir. Hukuk hâkimi, ceza hâkiminin verdiği beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74/1). Bununla birlikte ceza dosyasındaki ifadeler, sağlık raporları ve tanık anlatımları boşanma davasında delil olarak kullanılabilir. Eşin cinsel ilişkiden kaçınması veya eşi doğal olmayan yollardan ilişkiye zorlaması gibi cinsel hayata ilişkin diğer kusurları cinsel ilişkiden kaçınma boşanma sebebi mi yazımızda ele aldık.
Tazminat, Nafaka, Velayet ve Konut
Cinsel şiddet ispatlandığında, şiddet uygulayan eş boşanmada ağır kusurlu sayılır ve bu durum boşanmanın mali sonuçlarını doğrudan etkiler. Kusursuz veya daha az kusurlu taraf maddi tazminat, kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf manevi tazminat isteyebilir (TMK m.174). Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla yoksulluk nafakası isteyebilir (TMK m.175).
Tablo: Cinsel şiddetin boşanmanın sonuçlarına etkisi
| Konu | Etki | Dayanak |
|---|---|---|
| Manevi tazminat | Kişilik hakkına yönelik ağır saldırı; tazminat miktarında belirleyici | TMK m.174/2 |
| Maddi tazminat | Kusursuz veya daha az kusurlu eşin menfaat kaybı | TMK m.174/1 |
| Yoksulluk nafakası | Şiddet uygulayan eşin kusuru daha ağır olduğundan mağdur eşin talebi güçlenir | TMK m.175 |
| Tedbir nafakası | Dava süresince kusur aranmaksızın | TMK m.169 |
| Velayet | Çocuğun üstün yararı; şiddet ortamı velayet ve kişisel ilişkide dikkate alınır | TMK m.182; 6284 s.K. m.5/1-ç |
| Aile konutu | Dava süresince konutun mağdura tahsisi istenebilir | TMK m.169; 6284 s.K. m.5/1-b |
| Zamanaşımı | Boşanmadan doğan tazminat ve nafaka talepleri kesinleşmeden itibaren bir yıl | TMK m.178 |
Ceza mahkemesinde verilecek bir mahkûmiyet kararı ve ceza dosyasındaki deliller, tazminat miktarının belirlenmesinde de önemli rol oynar. Şikâyetten vazgeçilmiş olsa bile, vazgeçerken şahsi haklarınızdan da vazgeçtiğinizi ayrıca açıklamadıysanız tazminat hakkınız saklıdır (TCK m.73/7). Kadının boşanmadaki haklarının tamamı için boşanmada kadının hakları, velayet ölçütleri için velayet davası nasıl kazanılır yazılarımıza bakabilirsiniz.
Örnek Senaryolar
Aşağıdaki senaryolar gerçek dosyalar değil, kuralların nasıl uygulandığını göstermek için hazırlanmış basitleştirilmiş örneklerdir.
Tablo: Basitleştirilmiş senaryolar
| Senaryo | Olası değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| Eşiniz, karşı çıkmanıza rağmen sizinle zorla cinsel ilişkiye girdi; iki ay sonra şikâyette bulunmayı düşünüyorsunuz. | Nitelikli cinsel saldırı; şikâyet süresi olaydan itibaren altı aydır ve henüz dolmamıştır. | TCK m.102/2, m.73/1 |
| Eşiniz uyuduğunuz sırada rızanız olmadan cinsel davranışta bulundu. | Kendini savunamayacak durumdaki kişiye karşı işlendiği için ceza artırımı gündeme gelebilir. | TCK m.102/3-a |
| Şikâyette bulundunuz; aile büyükleri “uzlaşın” diye baskı yapıyor. | Bu suçlarda uzlaştırma yoktur; baskı ayrı suç oluşturabilir. | CMK m.253/3 |
| Şikâyetinizi geri çektiniz ama boşanmak istiyorsunuz. | Ceza davası düşer; boşanma davası açabilirsiniz. Tazminat hakkınız, ayrıca vazgeçmediyseniz saklıdır. | TCK m.73/4, m.73/7; TMK m.162, m.166/1 |
| Olaydan sekiz ay sonra boşanma davası açmak istiyorsunuz. | TMK m.162’nin altı aylık süresi geçmiş olabilir; olay, affedilmemişse genel sebepte ileri sürülebilir. | TMK m.162, m.166/1 |
| Eşiniz tehditlerini sürdürüyor ve aynı evde yaşıyorsunuz. | Uzaklaştırma ve konutun size tahsisi istenebilir. | 6284 s.K. m.5/1-a, b |
Bu örnekler, aynı olayın şikâyet süresine, delillere ve sizin tercihlerinize göre farklı hukuki yollara açılabileceğini göstermektedir.
Adım Adım Yol Haritası
- Güvenliğinizi sağlayın. Hayati tehlike varsa 112’yi arayın; KADES uygulamasını kullanabilirsiniz.
- Sağlık kuruluşuna başvurun. Erken başvuru hem sağlığınız hem delillerin korunması için önemlidir.
- Destek alın. ALO 183 hattına, baroya veya şiddet önleme ve izleme merkezine başvurabilirsiniz.
- Şikâyet süresini takvime yazın. Eşe karşı nitelikli hâlde süre altı aydır (TCK m.73/1).
- Avukat talep edin. Vekiliniz yoksa barodan avukat görevlendirilmesini isteyebilirsiniz (CMK m.234).
- Koruma kararı isteyin. Uzaklaştırma, yaklaşmama ve konutun tahsisi talep edilebilir (6284 s.K. m.5/1).
- Boşanma süresini kaçırmayın. TMK m.162 için altı ay ve beş yıl; genel sebebe birlikte dayanmayı değerlendirin.
- Mali taleplerinizi belirtin. Manevi ve maddi tazminat, nafaka, velayet ve konut taleplerinizi dilekçede yazın.
Sık Yapılan Hatalar
- Evlilikte cinsel saldırı olmayacağını düşünmek. Kanun eşe karşı nitelikli cinsel saldırıyı açıkça suç saymıştır.
- Altı aylık şikâyet süresini kaçırmak. Süre, faili bildiğiniz için kural olarak olay tarihinden işler.
- Uzlaşma baskısına boyun eğmek. Bu suçlarda uzlaştırma yoktur.
- Sağlık başvurusunu ertelemek. Delillerin kaybolması nitelikli hâlin ispatını zorlaştırabilir.
- Şikâyetten vazgeçerken şahsi haklardan da vazgeçmek. Bu, tazminat hakkınızı ortadan kaldırabilir.
- Boşanma davasını ceza davasının sonucuna bağlamak. İki dava bağımsızdır; TMK m.162’nin süresi işlemeye devam eder.
- Koruma kararı istemeden aynı evde kalmaya devam etmek. Tehlike sürüyorsa 6284 kapsamında derhâl koruma istenebilir.
- Delili hukuka aykırı yoldan toplamak. Mahkemece dikkate alınmayabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Evlilik içinde cinsel saldırı suç mu?
Evet. Vücuda organ veya sair bir cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilen cinsel saldırı eşe karşı da suçtur; ceza on iki yıldan az olmamak üzere hapistir ve eşe karşı işlenmesi hâlinde soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır (TCK m.102/2).
Şikâyet süresi ne kadar?
Yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz; süre fiili ve failin kim olduğunu öğrenmeden itibaren başlar (TCK m.73/1-2). Fail eşiniz olduğu için süre kural olarak olay tarihinden işler.
Eşime karşı uzlaştırma yapılır mı?
Hayır. Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/3).
Şikâyetimi geri çekebilir miyim?
Şikâyete bağlı suçlarda vazgeçme kanunda aksi yazılı olmadıkça davayı düşürür; hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme infazı engellemez (TCK m.73/4). Vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık bakımından vazgeçme sonuç doğurmaz (TCK m.73/6).
Rıza dışı dokunma veya öpme eşe karşı suç mu?
Tartışmalıdır. Yargıtay 14. Ceza Dairesi 2014 tarihli kararında basit hâlin eşe karşı işlenmesinin suç olarak düzenlenmediğini kabul etmiş (E.2012/4276, K.2014/1689); akademik bir incelemeye göre Yargıtay 9. Ceza Dairesi 2023 tarihli kararında basit hâlin eşe karşı da işlenebileceğini kabul etmiştir (E.2021/5067, K.2023/510). Bu davranış boşanmada kusur olarak ileri sürülebilir.
Uyurken veya bilinçsizken yapılan cinsel davranış ne olur?
Beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır (TCK m.102/3-a).
Barodan avukat isteyebilir miyim?
Evet. Cinsel saldırı mağduru, vekili bulunmaması hâlinde soruşturma ve kovuşturma evrelerinde baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK m.234/1-a-3, b-5).
İfademi defalarca vermek zorunda mıyım?
Suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuş mağdur, zorunlu hâller dışında bir defa dinlenebilir; dinlenme sırasında uzman bulundurulur ve gerekirse ifade özel ortamda uzmanlar aracılığıyla alınır (CMK m.236/2-4).
Tıbbi bulgu yoksa suç ispatlanamaz mı?
Tıbbi bulgunun bulunmaması tek başına olayın yaşanmadığı anlamına gelmez; mahkemeler mağdur beyanını diğer delillerle birlikte değerlendirir. Ancak erken adli muayene, nitelikli hâlin ispatında önemli bir delildir.
Koruma kararı almak için şikâyet şart mı?
Hayır. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma talebi ceza şikâyetinden bağımsızdır. Hâkim, şiddet uygulayanın müşterek konuttan uzaklaştırılmasına ve konutun korunan kişiye tahsisine karar verebilir (6284 s.K. m.5/1-b).
Eşimin cinsel şiddeti boşanma sebebi mi?
Evet. Pek kötü davranış veya ağır derecede onur kırıcı davranış sebebiyle boşanma davası açılabilir (TMK m.162); evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayanan genel sebebe de dayanılabilir (TMK m.166/1).
Boşanma davasını ne zamana kadar açmalıyım?
TMK m.162’ye dayanan dava hakkı, sebebi öğrenmeden itibaren altı ay ve her hâlde beş yıl geçmekle düşer; affeden tarafın dava hakkı yoktur (TMK m.162). Genel sebepte özel süre yoktur.
Şikâyetimi geri çektim; boşanma davası açabilir miyim?
Evet. Ceza davası ile boşanma davası bağımsızdır. Ancak barışma ve birlikte yaşamaya devam etme, boşanma davasında affetme savunmasına dayanak yapılabilir.
Ceza davasında beraat çıkarsa boşanmayı kaybeder miyim?
Kendiliğinden kaybetmezsiniz. Hukuk hâkimi, ceza hâkiminin verdiği beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74/1); boşanma davasında deliller ayrıca değerlendirilir.
Manevi tazminat alabilir miyim?
Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat isteyebilir (TMK m.174/2). Bu talep boşanmanın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde zamanaşımına uğrar (TMK m.178).
Erkek eş de bu korumalardan yararlanır mı?
Evet. TCK m.102 ve 6284 sayılı Kanun mağdurun cinsiyetine göre ayrım yapmaz; erkek eş de aynı haklara sahiptir.
Bu yazının kaynakları. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73, 102 (6545 sayılı Kanunla değişik); 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.158, 234, 236, 253; 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun m.2, 3, 5, 8, 13; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.162, 166, 169, 174, 175, 178, 182; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.74; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.189; Yargıtay 14. Ceza Dairesinin 13.02.2014 tarihli, E.2012/4276, K.2014/1689; Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 09.02.2023 tarihli, E.2021/5067, K.2023/510; Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 21.01.2020 tarihli, E.2015/27514, K.2020/1406 ve Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 22.12.2022 tarihli, E.2022/314, K.2022/828 sayılı kararları; Doç. Dr. A. Batuhan Baytaz, “Kanun Madde Gerekçelerinin Normların Yorumlanmasındaki Rolü ve Cinsel Saldırı Suçunun Eşe Karşı İşlenmesi”, SDÜHFD, C.15, S.1, 2025; Prof. Dr. Ersan Şen, “Evlilik Birliğinde Basit Cinsel Saldırı Suçu” (2015); Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı duyurusu (ALO 183, KADES, 112).
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi (Hub)Boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımının tüm başlıkları
- Cinsel Saldırıya Uğradım: Haklarım ve Süreç
- Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar (TCK 102-105)
- Cinsel Saldırı Suçu: Mağdur Hakları ve Başvuru
- Cinsel İlişkiden Kaçınma Boşanma Sebebi mi?
- Eşim Bir Kez Tokat Attı (TMK 162)
- Eşimden Şikâyetçi Oldum, Geri Çekebilir miyim?
- Uzaklaştırma Kararı Varken Barıştık
- Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır?
- Eşim Beni Tehdit Ediyor
- Eşim Beni Evde Kilitliyor
Kararı siz verin; yanınızda olalım
Şikâyet, koruma kararı, ceza süreci ve boşanma davasında haklarınızı gizlilik içinde değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15. Acil durumda 112, destek için ALO 183.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppAile içi şiddet ve koruma kümesindeki diğer rehberler:
Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi · Cinsel saldırı mağdurunun hakları · Tek seferlik şiddet · Şikâyetten vazgeçme · Uzaklaştırma kararı · Tehdit · Cinsel hayat ve boşanma
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Boşanma Davası Açtım, Eşim Hakkımda Asılsız Suç Duyurusunda Bulundu: İftira (TCK 267; HMK 165; TMK 166)
- ▸ Eşimden Şikâyetçi Oldum, Geri Çekebilir miyim? Eşe Karşı Yaralamada Şikâyet ve Uzlaşma (TCK 86, 73; CMK 253)
- ▸ Fon Soruşturmasında Eşimin, Annemin veya Çocuğumun Malvarlığı Donduruldu 2026: Yönetici Yakınlarına Banka, Tapu ve Noter Kısıtı (21 Eylül Müzekkereleri) — Hukuki Dayanak, Zorunlu Ödeme İzni, İtiraz ve Kaldırma Yolları (Anayasa m.13, 35, 38; CMK m.127, 128, 131, 268; TMK m.223)
- ▸ İkinci Baskı Altın Nedir? 2026 — Darphane Dışında Basılan Çeyrek, Yarım ve Cumhuriyet Altını Sahte mi Sayılır, Kuyumcu Bozdururken Düşük Fiyat Verirse Ne Yapmalı? (TCK 197-198, 54/4, TKHK 8-12, TBK 36)
Bu konuda hukuki destek almak için