Boşanma Davasında Karşı Dava Dilekçesi Örneği (2026): HMK 119, 127, 132-136 ve TMK 166, 174, 175

Boşanma davasında karşı dava, davalı eşin kendi boşanma talebini ve buna bağlı tazminat, nafaka ve velayet isteklerini aynı dosyada ileri sürmesini sağlar. Karşı dava cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde ayrı bir dilekçeyle açılır (HMK m.133/1). Cevap süresi dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır; süre içinde istenirse bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir (HMK m.127). Süresinden sonra açılan karşı dava asıl davadan ayrılır (HMK m.133/2). Karşı dava bağımsız bir dava olduğundan dava dilekçesine ilişkin kurallar ona da uygulanır (HMK m.135): dilekçede vakıalar sıra numarasıyla yazılmalı, her vakıanın delili gösterilmeli ve talep sonucu açıkça belirtilmelidir (HMK m.119). Karşı dava ayrı harca tabidir; 2026 için başvurma harcı ve maktu karar ve ilam harcı 732,00 TL’dir. Asıl dava herhangi bir sebeple sona erse de karşı dava görülmeye devam eder (HMK m.134). Aşağıda üç dilekçe örneği bulunuyor.

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Kanun ne diyor?
• Karşı dava gerekli mi?
• Süre ve ek süre
• Dilekçenin zorunlu unsurları
• Başlık, taraflar ve konu
• Vakıaların yazımı
• Boşanma sebebi ve terdit
• Sonuç ve istem
• Deliller ve hukuki sebepler
• Harç ve gider avansı (2026)
• Karşı davaya cevap
• Kusur ve hüküm
• Asıl dava sona ererse
• Anlaşmalı boşanmaya geçiş
• Dilekçe örnekleri
• Örnek senaryolar
• Yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Karşı davanın şartları ve stratejik yönü için boşanmada karşı dava nasıl açılır, yalnız savunma yapacaksanız boşanma cevap dilekçesi örneği yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kanun Ne Diyor? HMK 132-135

Karşı dava Hukuk Muhakemeleri Kanununun dört maddesinde düzenlenir. Karşı dava açılabilmesi için asıl davanın açılmış ve hâlen görülmekte olması, karşı davadaki talep ile asıl davadaki talep arasında takas veya mahsup ilişkisinin ya da bağlantının bulunması şarttır (HMK m.132/1). Bu şartlar yoksa mahkeme talep üzerine veya kendiliğinden karşı davanın ayrılmasına, gerekiyorsa dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesine karar verir (m.132/2). Karşı davaya karşı dava açılamaz (m.132/3).

Karşı dava cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde ayrı bir dilekçe verilerek açılır; süresinden sonra açılırsa mahkeme davaların ayrılmasına karar verir (HMK m.133). Asıl davanın herhangi bir sebeple sona ermesi karşı davanın görülüp karara bağlanmasına engel olmaz (m.134). Kanunun dava ile ilgili hükümleri, aksine özel düzenleme bulunmayan hâllerde karşı dava hakkında da uygulanır (m.135). Bağlantının ölçüsü de kanunda gösterilmiştir: davalar aynı veya birbirine benzer sebeplerden doğuyorsa ya da biri hakkında verilecek hüküm diğerini etkileyecek nitelikteyse bağlantı var sayılır (HMK m.166/4). Aynı evlilikten doğan karşılıklı boşanma talepleri bu ölçüyü her zaman karşılar; özellikle kusur belirlemesi iki davayı birlikte etkiler.

Bu maddelerin ayrıntılı şerhi için boşanmada karşı dava nasıl açılır yazımıza bakabilirsiniz.

Karşı Dava Gerekli mi? Cevap Dilekçesinde Talepte Bulunmaktan Farkı

Karşı davanın asıl işlevi, davalıya kendi boşanma talebini kazandırmasıdır. Hâkim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez (HMK m.26). Yargıtay, davalı kadının karşı davasında yalnız tazminat ve nafaka istediği, boşanma talebinde bulunmadığı bir dosyada karşı dava üzerine boşanma kararı verilmesini usule aykırı bulmuştur (Y2HD, 07.12.2015, E.2015/9027, K.2015/23432; ikincil kaynak). Davalı eş de boşanmak istiyorsa, bu isteğini karşı dava olarak açıkça ileri sürmelidir. Aksi hâlde asıl dava reddedilirse veya davacı davasından feragat ederse dosyada boşanma talebi kalmaz.

Boşanmak istemeyen davalı için karşı dava zorunlu değildir. Davacının kusuru daha ağırsa davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır; bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa yine boşanmaya karar verilebilir (TMK m.166/2). Davalı, boşanma ihtimaline karşı maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası taleplerini cevap dilekçesinde de ileri sürebilir; bu talepler boşanmanın eki niteliğindedir. Ancak tazminat ve nafaka için ayrı bir karşı dava açılmış ve asıl dava reddedilmişse, bu talepler istenebilir olmaktan çıkar (Y2HD, 20.06.2023, E.2023/578, K.2023/3403; ikincil kaynak).

Dava açıldıktan sonraki ilk günlerde yapılacaklar için boşanma davası açıldı: davalı eşin ilk iki haftası yazımıza bakabilirsiniz.

Süre: İki Hafta, Ek Süre ve Süre Kaçırılırsa

Karşı dava için kanunun gösterdiği süre esasa cevap süresidir (HMK m.133/1). Cevap dilekçesi verme süresi dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Cevap dilekçesinin bu süre içinde hazırlanmasının çok zor veya imkânsız olduğu hâllerde, yine bu süre içinde mahkemeye başvuran davalıya, cevap süresinin bitiminden itibaren işlemek üzere bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir (HMK m.127). Ek süre verilmişse karşı dava da bu süre içinde açılabilir. Ek süre talebinin iki haftalık süre dolmadan yapılması gerekir.

Süresinden sonra açılan karşı dava reddedilmez; mahkeme davaların ayrılmasına karar verir (HMK m.133/2). Yargıtay, geç açılan karşı boşanma davasının ayrılmasının kusur, nafaka ve velayet gibi iç içe geçmiş konularda usul ekonomisine aykırı olacağını belirtmiş (Y2HD, 30.03.2017, E.2015/25672, K.2017/3638), ayrılan dosyanın HMK m.166 uyarınca birleştirilmesi gerektiğini kabul etmiştir (Y2HD, 13.03.2017, E.2017/135, K.2017/2704; ikincil kaynak). Bugün birleştirme, aynı yargı çevresindeki aynı düzey ve sıfattaki mahkemelerde açılmış bağlantılı davalar için davanın her aşamasında talep üzerine veya kendiliğinden, ilk davanın açıldığı mahkemede yapılabilir (HMK m.166/1; 7589 s.K. ile değişik).

Birleştirmenin yeni kuralları için boşanma davasında mahkeme değişikliği, aile hukukundaki bütün süreler için aile hukukunda süreler tablosu yazılarımıza bakabilirsiniz.

Karşı Dava Dilekçesinin Zorunlu Unsurları (HMK 119, 129, 135)

Dava hükümleri karşı davaya da uygulandığından (HMK m.135), karşı dava dilekçesi dava dilekçesinin unsurlarını taşımalıdır. Dava dilekçesinde mahkemenin adı; tarafların ad, soyad ve adresleri; davacının T.C. kimlik numarası; varsa kanuni temsilci ve vekilin bilgileri; davanın konusu; iddianın dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri; her vakıanın hangi delille ispat edileceği; dayanılan hukuki sebepler; açık bir talep sonucu ve imza bulunur (HMK m.119/1).

Taraf bilgileri, kimlik numarası, vekil bilgisi, talep sonucu veya imza eksikse hâkim bu eksikliğin tamamlanması için bir haftalık kesin süre verir; süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m.119/2). Karşı dava cevap dilekçesiyle birlikte açılıyorsa aynı metin cevap dilekçesinin unsurlarını da içermelidir: savunmanın dayandığı vakıalar, bunların delilleri, hukuki sebepler ve açık talep sonucu (HMK m.129). Pratikte en sağlıklı yol, tek dilekçede önce asıl davaya cevabı, sonra karşı davayı ayrı bölümler hâlinde yazmak ve sonuç kısmında iki dava için ayrı talepler göstermektir.

Davacı tarafın dilekçe yapısı için boşanma dava dilekçesi örneği yazımıza bakabilirsiniz.

Başlık, Taraf Sıfatları ve Konu: Karşı Dava İradesi Açık Olmalı

Karşı dava dilekçesi, asıl davanın görüldüğü mahkemeye ve asıl davanın esas numarasıyla verilir. Taraflar çift sıfatla gösterilir: davalı eş “davalı-karşı davacı”, davacı eş “davacı-karşı davalı” olur. Konu kısmında hem asıl davaya cevap verildiği hem de karşı dava açıldığı açıkça yazılmalı; boşanma, tazminat, nafaka ve velayet talepleri tek tek sayılmalıdır. Dava dilekçesinin tebliğ tarihi ve varsa ek süre kararı dilekçede gösterilirse sürenin hesabı kolaylaşır.

Karşı dava iradesinin açık olması sonuç doğurur. Yargıtay, itirazları içeren bir cevap dilekçesinin karşı dava dilekçesi sayılamayacağını, harcın sonradan yatırılmasının da bu dilekçeyi karşı davaya dönüştürmeyeceğini; bu durumda boşanma ve ziynet talepleri hakkında karar verilemeyeceğini kabul etmiştir (Y2HD, 05.03.2018, E.2016/13087, K.2018/2962; ikincil kaynak). Bu nedenle başlıkta “cevap ve karşı dava dilekçesi” ifadesi kullanılmalı, sonuç kısmında karşı dava talepleri ayrı bir bentte yazılmalı ve harç dilekçeyle birlikte yatırılmalıdır.

Açıklamalar: Vakıalar Nasıl Yazılır?

Karşı davanın gücü açıklamalar bölümündedir. Kanun vakıaların sıra numarası altında açık özetlerini ister (HMK m.119/1-e); taraflar dayandıkları vakıaları ve bu vakıaların hangi delille ispat edileceğini açıkça belirtmelidir (HMK m.194). Boşanma davasında hâkim, davanın dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz; tarafların ikrarları hâkimi bağlamaz ve hâkim delilleri serbestçe takdir eder (TMK m.184/1, 3, 4). Bu yüzden “davacı ilgisizdi, evi ihmal etti” gibi genel ifadeler yerine olayın tarihi, yeri, nasıl geliştiği ve hangi delille ispat edileceği yazılmalıdır.

Cevap ve karşı dava tek dilekçede verildiğinde aynı olaylar iki işlev görür: hem davacının kusur iddialarını çürütür hem de karşı davanın dayanağını oluşturur. Bunları iki kez anlatmak yerine, cevap bölümünde ayrıntılı yazıp karşı dava bölümünde sıra numarasıyla atıf yapmak okunurluğu artırır. Her lehe husus ayrı bir bentte, dayandığı kanun maddesi başta gösterilerek yazılırsa hâkim dilekçeyi bir okumada kavrar. Karşı tarafın ileri sürebileceği itirazlar ayrı bir başlık açılmadan, ilgili bendin içinde cevaplanmalıdır.

Kusurun nasıl belirlendiği için boşanmada kusur nasıl belirlenir yazımıza bakabilirsiniz.

Karşı Davada Hangi Boşanma Sebebine Dayanılır? Terditli Talep

Karşı dava, asıl davadan farklı bir boşanma sebebine dayanabilir. Asıl dava evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına (TMK m.166/1) dayanırken karşı dava zina (TMK m.161), hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK m.162) ya da terk (TMK m.164) sebebine dayandırılabilir. Zina ve TMK m.162 sebeplerinde dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde olayın üzerinden beş yıl geçmekle düşer; affeden eşin dava hakkı yoktur (TMK m.161/2-3, 162/2-3). Karşı davanın açıldığı tarih bu süreler bakımından ayrıca kontrol edilmelidir.

Özel sebebin ispatından emin olunamıyorsa talep terditli kurulabilir: asıl olarak zinaya, bu kabul görmezse evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayanılır. Davacı, aynı davalıya karşı birden fazla talebini aralarında aslilik-ferîlik ilişkisi kurarak aynı dilekçede ileri sürebilir; mahkeme asli talebi esastan reddetmedikçe fer’î talebi inceleyemez (HMK m.111/1-2). Sebep seçimi mali sonuçları da etkiler: boşanma zina veya hayata kast sebeplerine dayanıyorsa, mal rejiminin tasfiyesinde kusurlu eşin artık değere katılma payı hakkaniyete uygun olarak azaltılabilir veya kaldırılabilir (TMK m.236/2).

Sebeplerin tamamı için boşanma sebepleri, zina için boşanmada zina sebebi, pek kötü davranış için hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış yazılarımıza bakabilirsiniz.

Sonuç ve İstem: Talebe Bağlı ve Re’sen Bakılan Konular

Sonuç ve istem bölümü, hâkimin neye karar vereceğini belirler. Boşanma talebi, maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası talebe bağlıdır. Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat; boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf kusurlu diğer taraftan manevi tazminat isteyebilir (TMK m.174/1-2). Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer taraftan mali gücü oranında nafaka isteyebilir (TMK m.175). Bu talepler dilekçede yazılmazsa lehe hükmedilmez.

Bazı konularda hâkim talep olmasa da karar verir. Boşanma davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince eşlerin barınmasına, geçimine, mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır (TMK m.169). Boşanmaya karar verilirken velayet ve çocukla kişisel ilişki de düzenlenir (TMK m.182). Yine de çocuk için iştirak nafakasını, kendiniz için tedbir nafakasını ve velayet tercihinizi gerekçesiyle yazmak, mahkemenin değerlendirmesini kolaylaştırır. Talepler ilk dilekçede eksiksiz yazılmalıdır; dilekçede hiç yer almayan yeni bir talep kısmen ıslah yoluyla davaya eklenemez (YİBBGK, 08.05.2026, E.2021/8, K.2026/1). Boşanma davasında istenmeyen tazminat ve nafaka için ayrı dava, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır (TMK m.178).

Tazminatın şartları için boşanmada manevi tazminat, dava süresince nafaka için tedbir nafakası, süresiz nafaka kararının etkisi için AYM süresiz nafaka kararı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Deliller ve Hukuki Sebepler

Karşı dava dilekçesinde her vakıanın hangi delille ispat edileceği gösterilmelidir (HMK m.119/1-f, 194). Boşanma dosyalarında tanık beyanları, mesaj ve yazışmalar, darp raporu, koruma kararı ve şikâyet dosyası, telefon görüşme kayıtları, banka ve SGK kayıtları, nüfus kaydı ve sosyal inceleme raporu sık kullanılan delillerdir. Kurumlardan getirtilecek kayıtlar için kurum, numara veya hesap ve tarih aralığı açıkça yazılmalıdır. Ön inceleme duruşmasına davette yapılan ihtara rağmen dilekçede gösterdiği belgeleri sunmayan veya getirtilmeleri için gerekli açıklamayı yapmayan taraf o delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılır (HMK m.139, 140/5).

Hukuki sebepler bölümünde dayanılan TMK ve HMK maddeleri yazılır. Hâkim Türk hukukunu re’sen uygular (HMK m.33); yanlış madde gösterilmesi davayı düşürmez. Ancak terditli talepte veya özel boşanma sebebinde hangi maddeye dayanıldığının açıkça yazılması gerekir; çünkü hak düşürücü süreler ve mal rejimi sonuçları sebebe göre değişir.

Kayıtların mahkemeden istenmesi için boşanmada HTS, otel, kamera ve banka kayıtları, ispat yolları için zina nasıl ispatlanır yazılarımıza bakabilirsiniz.

Harç ve Gider Avansı (2026)

Karşı dava bağımsız bir dava olduğundan ayrı harca tabidir (HMK m.135 gerekçesi; Y3HD, E.2014/14637, K.2015/12009; ikincil kaynak). 2026 yılı için asliye ve aile mahkemelerinde başvurma harcı 732,00 TL, maktu karar ve ilam harcı 732,00 TL’dir; avukatın onayladığı vekâletname suretinden 104,00 TL suret harcı alınır (492 s. Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife; ikincil kaynak). Davacı, yargılama harçlarıyla birlikte Adalet Bakanlığının gider avansı tarifesinde belirlenen tutarı dava açarken yatırmak zorundadır; avans yetersiz kalırsa tamamlanması için iki haftalık kesin süre verilir (HMK m.120). Bu kural karşı davacı için de geçerlidir.

Boşanmayla birlikte istenen tazminat ve nafaka, boşanmanın eki sayıldığından uygulamada ayrıca nispi harca bağlanmaz. Buna karşılık boşanma istenmeden yalnız tazminat ve nafaka için bağımsız bir karşı dava açılırsa Yargıtay nispi harç yatırılmasını aramış ve eksik harcın tamamlanması için Harçlar Kanununun 30-32. maddeleri uyarınca süre verilmesi gerektiğini belirtmiştir (Y2HD, 07.12.2015, E.2015/9027, K.2015/23432; ikincil kaynak). Eksik harç tamamlanmadıkça sonraki işlemler yapılmaz; Hukuk Genel Kurulu verilen sürede harç tamamlanmazsa dosyanın HMK m.150 uyarınca işlemden kaldırılması, süresinde yenilenmezse davanın açılmamış sayılması gerektiğini kabul etmiştir (YHGK, E.2018/749, K.2020/995; ikincil kaynak).

Harcın ayrıntılı hesabı için boşanmada maktu ve nispi harç hesabı yazımıza bakabilirsiniz.

Karşı Davaya Cevap ve Dilekçeler Teatisi

Karşı davaya dava hükümleri uygulandığından (HMK m.135), asıl davacı karşı davaya, dilekçenin kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap verir; koşulları varsa ek süre isteyebilir (HMK m.127). Davacı aynı tebliğden itibaren iki hafta içinde asıl davada cevaba cevap dilekçesi de verebilir (HMK m.136/1). İki süre aynı tebliğle başladığından uygulamada asıl davacı tek bir “cevaba cevap ve karşı davaya cevap dilekçesi” verir. Ardından davalı-karşı davacı, asıl davada ikinci cevabını ve karşı davada cevaba cevabını sunar; son olarak asıl davacı karşı davada ikinci cevap dilekçesini verir.

Taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle iddia veya savunmalarını serbestçe genişletebilir veya değiştirebilir; dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra iddia veya savunma genişletilemez ya da değiştirilemez (HMK m.141/1). Islah ve karşı tarafın açık muvafakati hükümleri saklıdır (m.141/2). Asıl davacı, karşı davaya karşı yeni bir karşı dava açamaz (HMK m.132/3). Yargıtay, açılmış böyle bir davanın ayrılması gerektiğini belirtmekle birlikte, somut olayda birlikte görülmesini usul ekonomisine uygun bulmuştur (Y2HD, 09.04.2018, E.2016/15900, K.2018/4691; ikincil kaynak).

Dilekçeler aşamasından sonraki ön inceleme için boşanmada ön inceleme duruşması yazımıza bakabilirsiniz.

İki Dava Birlikte Görülürken Kusur ve Hüküm

Asıl dava ve karşı dava birlikte görüldüğünde mahkeme iki eşin kusurunu karşılaştırır. Tazminat ve nafaka bu karşılaştırmaya bağlıdır: maddi tazminat kusursuz veya daha az kusurlu tarafa (TMK m.174/1), yoksulluk nafakası kusuru daha ağır olmayan tarafa (TMK m.175) tanınır. Davacının kusuru daha ağırsa davalının itiraz hakkı ve bunun sınırı TMK m.166/2’de düzenlenmiştir. Karşı dava bağımsız bir dava olduğundan hüküm fıkrasında karşı dava talepleri hakkında da ayrıca karar verilmesi gerekir (HMK m.135 gerekçesi).

Kusur belirlemesi kanun yolunda da önemlidir. Hukuk Genel Kurulu, boşanmanın kabulüne ilişkin hükme karşı istinafa başvurulmayıp yalnız kusur belirlemesine itiraz edildiğinde boşanma hükmünün kesinleştiğini, kusur belirlemesinin ise bağımsız olarak kanun yoluna konu edilebileceğini kabul etmiştir (YHGK, 17.09.2025, E.2024/2-128, K.2025/521). İki dava da reddedilirse ve ret kararı kesinleştikten sonra bir yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamamışsa, eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir (TMK m.166/4; 7532 s.K. ile değişik).

Eşit kusurun sonuçları için eşit kusurda tazminat ve nafaka, ret kararından sonraki yol için reddedilen boşanma sonrası fiili ayrılık yazılarımıza bakabilirsiniz.

Asıl Dava Sona Ererse veya Taraflar Duruşmaya Gelmezse

Karşı davanın en önemli güvencesi HMK m.134’tür: asıl davanın herhangi bir sebeple sona ermesi karşı davanın görülüp karara bağlanmasına engel olmaz. Davacı davasından feragat ederse asıl dava sona erer; feragat kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur (HMK m.311) ve feragat eden taraf, aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir (HMK m.312/1). Karşı dava ise kendi yolunda devam eder. Karşı dava açmamış davalı bu durumda boşanma kararı alamaz; boşanmak istiyorsa yeni bir dava açmak zorunda kalır.

Duruşmaya gelmeme de iki dava bakımından ayrıca değerlendirilir. Usulüne uygun davet edilen taraflardan hiçbiri gelmezse dosya işlemden kaldırılır; taraflardan biri gelir diğeri gelmezse gelen tarafın talebiyle yargılamaya gelmeyenin yokluğunda devam edilebilir veya dosya işlemden kaldırılabilir (HMK m.150/1-2). İşlemden kaldırılan dosya üç ay içinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır; yenilenen dava bir defadan fazla takipsiz bırakılamaz (m.150/5-6). Karşı davacı, duruşmaya gelerek kendi davasına devam edilmesini istemelidir.

Feragatin sonuçları için boşanma davasından vazgeçme, duruşmaya katılmamanın sonuçları için boşanma duruşmasına katılmama yazılarımıza bakabilirsiniz.

Karşı Davadan Anlaşmalı Boşanmaya Geçiş

Karşılıklı davalar açılmış olması tarafların sonradan anlaşmasına engel değildir. Evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu durumda boşanma kararı verilebilmesi için hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkındaki düzenlemeyi uygun bulması gerekir; hâkim gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir (TMK m.166/3). Boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz (TMK m.184/5).

Anlaşma sağlandığında taraflardan biri diğerinin davasını kabul eder; kendi davası için de feragat veya protokolde düzenlenen başka bir yol izlenir. Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurduğundan ve feragat eden taraf yargılama giderlerine mahkûm edildiğinden (HMK m.311, 312), protokolde yargılama giderleri ve vekâlet ücreti konusunun da açıkça düzenlenmesi yararlıdır.

Protokol örneği için anlaşmalı boşanma protokolü örneği yazımıza bakabilirsiniz.

Dilekçe Örnekleri

1. Cevap ve karşı dava dilekçesi (HMK 127, 129, 132-135; TMK 166, 169, 174, 175, 182)

2. Ek süre içinde ayrı dilekçeyle karşı dava: zina, olmazsa evlilik birliğinin sarsılması (HMK 111, 127, 133/1; TMK 161, 166)

3. Cevaba cevap ve karşı davaya cevap dilekçesi (HMK 127, 135, 136, 141; TMK 174, 175, 182)

Örnek Senaryolar

Senaryo 1: Süre kaçtı. Davalı eş, dava dilekçesinin tebliğinden yirmi gün sonra ve ek süre istemeden karşı dava açıyor.

Senaryo 2: Davacı vazgeçti. Asıl davacı üçüncü duruşmada davasından feragat ediyor. Davalı eş süresinde karşı dava açmıştı.

Senaryo 3: Karşı dava yazılmadı. Davalı eş “itirazlarımız” başlıklı bir cevap dilekçesi veriyor, sonunda boşanma ve ziynet istiyor; harcı da sonradan yatırıyor.

Adım Adım Yol Haritası

1. Tebliğ tarihini not edin. İki haftalık süre o gün başlar.
2. Gerekirse süre dolmadan ek süre isteyin. Bir defa, en çok bir ay.
3. Boşanmak isteyip istemediğinize karar verin. İstiyorsanız karşı dava açın.
4. Boşanma sebebini seçin. Özel sebepse süreyi kontrol edin; gerekirse terdit kurun.
5. Vakıaları tarih, yer ve delille yazın. Her lehe husus ayrı bentte.
6. Bütün talepleri sonuç kısmına yazın. Boşanma, tazminat, nafaka, velayet.
7. Harcı ve gider avansını yatırın. Makbuzu dosyaya ekleyin.
8. Karşı davaya gelen cevabı izleyin. İki hafta içinde cevaba cevabınızı verin.

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanma davasında karşı dava ne zaman açılır?

Cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde ayrı dilekçeyle açılır (HMK m.133/1). Süre tebliğden itibaren iki haftadır.

Karşı dava için ek süre alınabilir mi?

Evet. Süre dolmadan başvurulursa bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir; karşı dava bu süre içinde de açılabilir (HMK m.127).

Süre kaçarsa ne olur?

Karşı dava reddedilmez, asıl davadan ayrılır (HMK m.133/2). Birleştirme talep edilebilir (HMK m.166/1).

Karşı dava ayrı dilekçeyle açılabilir mi?

Evet, esasa cevap süresi içinde ayrı bir dilekçeyle açılabilir (HMK m.133/1).

Karşı dava dilekçesinde neler bulunmalı?

Dava dilekçesinin unsurları: taraflar, konu, sıra numaralı vakıalar, deliller, hukuki sebepler ve açık talep sonucu (HMK m.119, 135).

Karşı dava açmadan boşanma kararı verilebilir mi?

Davalının boşanma talebi yoksa onun talebiyle boşanma kararı verilemez; hâkim talep sonucuyla bağlıdır (HMK m.26).

Tazminat ve nafaka için karşı dava şart mı?

Hayır. Boşanmanın eki olan tazminat ve yoksulluk nafakası cevap dilekçesinde de istenebilir (TMK m.174, 175).

Karşı davanın harcı ne kadar? (2026)

Başvurma harcı ve maktu karar ve ilam harcı 732,00 TL’dir; gider avansı ayrıca yatırılır (Harçlar K. tarifesi; HMK m.120).

Harç yatırılmazsa ne olur?

Harç tamamlanmadıkça sonraki işlemler yapılmaz; mahkeme süre verir, tamamlanmazsa işlemden kaldırma ve açılmamış sayılma gündeme gelir.

Asıl dava biterse karşı dava ne olur?

Asıl davanın herhangi bir sebeple sona ermesi karşı davanın görülmesine engel değildir (HMK m.134).

Karşı davaya karşı dava açılabilir mi?

Hayır (HMK m.132/3).

Karşı davaya cevap süresi nedir?

Tebliğden itibaren iki haftadır (HMK m.127, 135); uygulamada cevaba cevap dilekçesiyle birlikte verilir (HMK m.136).

Karşı davada farklı bir boşanma sebebine dayanılabilir mi?

Evet; örneğin asıl dava TMK m.166/1’e, karşı dava zinaya (TMK m.161) dayanabilir. Özel sebeplerde altı ay ve beş yıllık süreler vardır.

Dilekçede unuttuğum talebi sonradan ekleyebilir miyim?

Dilekçede hiç yer almayan yeni talep kısmen ıslahla eklenemez (YİBBGK, K.2026/1). Tazminat ve nafaka için kesinleşmeden itibaren bir yıl içinde ayrı dava açılabilir (TMK m.178).

İki dava birlikte görülünce kusur nasıl belirlenir?

Mahkeme iki eşin kusurunu karşılaştırır; tazminat ve nafaka bu karşılaştırmaya göre belirlenir (TMK m.174, 175).

Karşılıklı davalar anlaşmalı boşanmaya dönüşebilir mi?

Evet; evlilik en az bir yıl sürmüşse bir eşin diğerinin davasını kabulü ve hâkimin onayladığı düzenlemeyle mümkündür (TMK m.166/3).