Boşanmada İstinaf Ne Kadar Sürer? Bölge Adliye Mahkemesi Süreci (HMK 341-360)

Kanunda boşanma istinafı için toplam bir süre yoktur; yalnız aşamaların süreleri vardır. İstinaf dilekçesi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde verilir (HMK m.345). Karşı taraf iki hafta içinde cevap verir ve katılma yoluyla istinafa başvurabilir (HMK m.347, 348). Süreler dolunca dosya bölge adliye mahkemesine gönderilir. Daire önce dosya üzerinden ön inceleme yapar (HMK m.352). Ardından ya duruşmasız karar verir, ya da duruşma açarak eksiklikleri tamamlar (HMK m.353, 356). Adalet İstatistiklerine göre 2025’te bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinde bir dosyanın ortalama görülme süresi 371 gündür. Bu sayı bütün hukuk dosyalarını kapsayan bir göstergedir. Süreyi en çok uzatan, kararın kaldırılarak ilk derece mahkemesine geri gönderilmesidir. Yalnız nafaka veya tazminata itiraz edilip boşanma hükmü istinaf dışında bırakılırsa boşanma kesinleşir; istinaf incelemesi fer’i hükümler için sürer.

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Kanun ne diyor?
• Toplam süre var mı?
• Resmî istatistikler
• İlk derece aşaması
• Bölge adliye mahkemesinde inceleme
• Kararlar ve süreye etkisi
• Kararın yazılması ve tebliği
• Kısmi istinaf
• Adli tatil
• İstinaf ve temyiz sınırları
• İstinaf sürerken nafaka ve icra
• Süreyi uzatan ve kısaltan etkenler
• Varsayımsal takvim
• Dilekçe örnekleri
• Örnek senaryolar
• Yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

İstinaf dilekçesinin içeriğini boşanmada istinaf dilekçesi nasıl yazılır, temyiz aşamasını boşanmada temyiz yolu yazılarımızda anlattık.

Kanun Ne Diyor? HMK 341-360’ın Sistematiği

İlk derece mahkemelerinin nihai kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabilir; malvarlığı davalarında kanundaki parasal sınırın altındaki kararlar kesindir (HMK m.341). Boşanma ve velayet hükümleri para ile ölçülemediğinden istinafa açıktır. İstinaf dilekçesinin içeriği m.342’de, verileceği yer m.343’te, harç ve giderler m.344’te, süre m.345’te düzenlenir. Süresi geçmiş veya kesin bir karara ilişkin başvuruyu ilk derece mahkemesi reddeder (m.346). Dilekçe karşı tarafa tebliğ edilir, cevap ve katılma yoluyla istinaf imkânı doğar (m.347, 348).

Bölge adliye mahkemesindeki inceleme m.352 ile başlar: daire dosya üzerinden ön inceleme yapar. Duruşma yapılmadan verilecek kararlar m.353’te, inceleme sınırı m.355’te, duruşma m.356’da, istinafta yapılamayacak işlemler m.357’de, duruşmaya gelinmemesi m.358’de, kararın içeriği ve tebliği m.359’da düzenlenir. İlk derece mahkemesindeki hükümler, niteliğine uygun düştüğü ölçüde istinaf incelemesinde de uygulanır (m.360).

Kanunda İstinaf İçin Toplam Bir Süre Var mı?

Hayır. Kanun bölge adliye mahkemesinin dosyayı ne kadar sürede karara bağlayacağını belirlemez. Taraflar için ise kesin süreler öngörülmüştür: istinaf için iki hafta, cevap için iki hafta, katılma yoluyla başvuruya cevap için iki hafta, harç eksikliğinin tamamlanması için bir hafta, istinafta tahkikat giderinin yatırılması için en az iki hafta. Anayasa davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılmasını yargının görevi sayar (Anayasa m.141/4). Hâkim de yargılamanın makul süre içinde ve düzenli biçimde yürütülmesini sağlamakla yükümlüdür (HMK m.30).

Adalet Bakanlığının hedef süre uygulaması yol göstericidir; hedef sürenin aşılması kararı geçersiz kılmaz. Bu nedenle istinafın ne kadar süreceği; tebligatın hızına, karşı tarafın katılma yoluyla başvurusuna, dairenin iş yüküne, duruşma açılıp açılmamasına ve kararın kaldırılıp kaldırılmamasına bağlıdır.

Resmî İstatistikler: Bölge Adliye Mahkemesinde Ortalama Süre

Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünün Adalet İstatistikleri 2025 yayını, yargı birimlerine göre bir dosyanın ortalama görülme süresini gösterir. Bu yayına göre bölge adliye mahkemeleri hukuk dairelerinde ortalama görülme süresi 2024’te 373 gün, 2025’te 371 gündür. Aynı dönemde aile mahkemelerinde süre 197 ve 204 gün, Yargıtay hukuk dairelerinde ise 205 ve 185 gündür.

Ortalama görülme süresi, devreden, gelen ve karara bağlanan dosya sayılarından hesaplanan bir göstergedir; tek tek dosyaların gerçek süresini göstermez. Bölge adliye mahkemeleri için boşanma dosyalarına özgü ayrı bir süre yayımlanmamıştır. Duruşmasız esastan ret kararları bu ortalamanın altında kalabilir; duruşma açılan veya kaldırma kararıyla ilk dereceye dönen dosyalar ise toplam süreyi belirgin biçimde uzatır.

Kaynak: Adalet İstatistikleri 2025, Tablo 34, 42, 89 ve 95 (değerler sitemizdeki velayet davası ne kadar sürer derlemesinden aktarılmıştır). İlk derece süresi için boşanma davası ne kadar sürer yazımıza bakabilirsiniz.

İlk Derece Mahkemesindeki Aşama: Dilekçe, Harç, Cevap, Katılma (HMK 343-348)

İstinaf dilekçesi kararı veren aile mahkemesine verilir. İstinaf başvuru harcı ve tebliğ giderleri dâhil bütün giderler dilekçeyle birlikte ödenir. Eksiklik sonradan anlaşılırsa kararı veren mahkeme bir haftalık kesin süre verir; süresinde tamamlanmazsa başvurunun yapılmamış sayılmasına karar verilir ve bu karara karşı istinaf yoluna gidilebilir (HMK m.344). Süre geçtikten sonra verilen veya kesin bir karara ilişkin dilekçeyi ilk derece mahkemesi reddeder; bu ret kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m.346).

İstinaf dilekçesi kararı veren mahkemece karşı tarafa tebliğ edilir. Karşı taraf tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap verebilir. Dilekçeler verildikten veya süreler geçtikten sonra mahkeme dosyayı dizi listesine bağlayarak bölge adliye mahkemesine gönderir (HMK m.347). Karşı taraf kendi başvuru süresini geçirmiş olsa bile cevap dilekçesiyle katılma yoluyla istinafa başvurabilir; asıl başvuran buna iki hafta içinde cevap verebilir. Asıl başvurudan feragat edilir veya başvuru esasa girilmeden reddedilirse katılma yoluyla başvuru da reddedilir (HMK m.348).

Bölge Adliye Mahkemesinde Ön İnceleme ve İnceleme (HMK 352-358)

Dosya bölge adliye mahkemesine gelince hukuk dairesi dosya üzerinden ön inceleme yapar. İncelemenin başka bir daireye ait olması, kararın kesin olması, başvurunun süresinde yapılmaması, başvuru şartlarının yerine getirilmemesi veya başvuru sebeplerinin hiç gösterilmemesi hâlinde öncelikle gerekli karar verilir. Ön inceleme heyetçe veya görevlendirilen bir üyece yapılır; karar heyetçe verilir. Eksiklik bulunmayan dosya incelemeye alınır (HMK m.352).

İnceleme istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlıdır; kamu düzenine aykırılık kendiliğinden gözetilir (HMK m.355). m.353’teki hâller dışında inceleme duruşmalı yapılır ve duruşma günü taraflara tebliğ edilir (HMK m.356/1). İstinafta karşılık dava açılamaz, ıslah yapılamaz ve ilk derecede ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar kural olarak dinlenmez (HMK m.357). Duruşmalı işlerde başvurana tahkikat giderini yatırması için en az iki haftalık kesin süre verilir. Gider yatırılmışsa ve taraflar mazeretsiz gelmezse tahkikat yokluklarında yapılır. Gider yatırılmazsa dosyanın mevcut durumuna göre karar verilir; tahkikat yapılmadan karar verilemiyorsa başvuru reddedilir (HMK m.358).

Bölge Adliye Mahkemesi Hangi Kararları Verir? Süreye Etkisi

Bölge adliye mahkemesi bazı hâllerde duruşma yapmadan, esası incelemeksizin kararı kaldırır ve dosyayı kararı veren mahkemeye, kendi yargı çevresinde uygun göreceği başka bir yer mahkemesine ya da görevli ve yetkili mahkemeye gönderir. Bu hâller arasında davaya bakması yasak hâkimin karar vermesi, görev ve yetki kurallarına aykırılık, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ve talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması bulunur. Bu kararlar kesin olarak verilir (HMK m.353/1-a). Kaldırma kararı dosyayı ilk derece mahkemesine döndürdüğü için toplam süreyi en çok uzatan sonuçtur.

Esasa ilişkin karar usul ve kanuna uygunsa başvuru duruşma yapılmadan esastan reddedilir. Yeniden yargılama gerektirmeyen bir kanun uygulaması hatası varsa veya hata yalnız gerekçedeyse daire düzelterek yeniden esas hakkında karar verir. Yargılamadaki eksiklikler duruşma yapılmadan tamamlanabiliyorsa bunlar tamamlanarak karar verilir (HMK m.353/1-b). Bu hâllerin dışında duruşma açılır; duruşma sonunda daire başvuruyu esastan reddeder veya ilk derece kararını kaldırarak yeniden hüküm kurar (HMK m.356).

Başka yer mahkemesine gönderme hakkında hâkimin reddi ve mahkeme değişikliği yazımıza bakabilirsiniz.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Yazılması ve Tebliği (HMK 359)

Bölge adliye mahkemesi kararında dairenin, başkan ve üyelerin, tarafların kimlikleri, iddia ve savunmaların ve ilk derece kararının özeti, istinaf sebepleri, delillerin tartışılması ve hüküm sonucu ile varsa kanun yolu ve süresi bulunur. Gerekçeli kararın yazıldığı tarih de kararda gösterilir (HMK m.359/1). Başvurunun esastan reddedildiği kararlarda daire, istinaf sebeplerini özetleyip ret sebeplerini açıklayarak kararın hukuka uygun olduğunu gösteren bir gerekçeyle yetinebilir (m.359/3; 7251 s.K. ile eklendi).

Temyiz edilemeyen kararlar ilk derece mahkemesi tarafından, temyiz edilebilen kararlar ise bölge adliye mahkemesi tarafından kendiliğinden tebliğe çıkarılır (m.359/4). Boşanma hükmü temyize açık olduğundan bölge adliye mahkemesinin kararı taraflara tebliğ edilir ve iki haftalık temyiz süresi işler (HMK m.361). Temyiz edilmezse dosya ilk derece mahkemesine döner ve kesinleşme şerhini o verir (HMK m.302/5). UYAP’ta kararın görüntülenmesi tebliğ yerine geçmez.

Kararın yazılma süresi ve tebliği için gerekçeli karar ne zaman yazılır, kesinleşme için kesinleşme şerhi nasıl alınır yazılarımıza bakabilirsiniz.

İstinafı Kısmi Tutmak: Boşanma Hükmünü Erken Kesinleştirmek

İstinaf incelemesi uzun sürebilir; ancak tarafların asıl önceliği çoğu zaman boşanmanın bir an önce kesinleşmesidir. Boşanma hükmü istinaf edilmezse bu bölüm kesinleşir ve evlilik sona erer. Hukuk Genel Kurulu, ilk derece kararının boşanma bölümü istinaf edilmediği için kesinleştiğini, bölge adliye mahkemesinin boşanma hakkında yeniden karar veremeyeceğini ve yalnız tazminat ve nafaka talepleri bakımından hüküm kurması gerektiğini kabul etmiştir (17.09.2025, E.2024/2-128, K.2025/521; ikincil kaynak). Aynı kararda kusur belirlemesinin gerekçede yer aldığı ve hüküm fıkrasından ayrılabildiği belirtilmiştir.

Bu imkândan yararlanmak için istinaf dilekçesinde boşanma hükmüne itiraz edilmediği açıkça yazılmalıdır. Karşı tarafın katılma yoluyla boşanma hükmünü istinaf etme imkânı bulunduğundan, kısmi kesinleşme şerhi istenirken onun cevap süresinin de dolması beklenmelidir (HMK m.348). Kısmi kesinleşmeyle nüfus kaydı düzeltilir ve kadının bekleme süresi başlar; nafaka ve tazminat uyuşmazlığı ise istinafta sürer.

Kısmi kesinleşmenin sonuçları için boşanma kesinleşmeden neler yapılamaz yazımıza bakabilirsiniz.

Adli Tatil ve İstinaf Süreleri (HMK 102-104)

Adli tatil her yıl 20 Temmuz’da başlar ve 31 Ağustos’ta sona erer (HMK m.102). Her çeşit nafaka davaları ile soybağı, velayet ve vesayete ilişkin işler gibi m.103’te sayılan işler tatilde de görülür. Boşanma davası bu listede yer almaz. Adli tatile tabi işlerde kanunun belirlediği bir sürenin bitimi tatile rastlarsa, süre tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır (HMK m.104). Bu kural 2026 için son günü 7 Eylül 2026’ya taşır.

Boşanma davasıyla birlikte nafaka ve velayet hükümleri de kurulduğunda sürenin uzayıp uzamadığı konusunda tereddüt yaşanabilir. Hak kaybı riskini önlemek için uzamaya güvenmeden, istinaf dilekçesini normal süresi içinde vermek güvenli yoldur. Bölge adliye mahkemesi dairelerinin tatil dönemindeki çalışma düzeni de incelemenin süresini etkileyebilir.

Ayrıntılar için adli tatil 2026 ve süreler yazımıza ve istinaf ve temyiz süre hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.

Hangi Kararlar İstinafa ve Temyize Açık? (HMK 341, 362)

Boşanma, velayet ve kişisel ilişki hükümleri para ile ölçülemediğinden hem istinafa hem temyize açıktır. Parasal fer’i hükümlerde ise kesinlik sınırları gözetilir. Sitemizin 2026 parasal sınırlar derlemesine göre 2026 yılı için istinaf kesinlik sınırı 50.000 TL, temyiz sınırı 682.000 TL’dir; Yargıtayda duruşma için sınır 1.023.000 TL’dir (yeniden değerleme oranı %25,49). Parasal sınırda davanın açıldığı tarih esas alınır. Geçici hukuki koruma kararlarına karşı temyiz yolu kapalıdır.

Bu nedenle küçük tutarlı bir nafaka veya tazminat hükmü bölge adliye mahkemesinde kesinleşebilirken boşanma ve velayet hükümleri Yargıtaya götürülebilir. Hangi hükmün temyize açık olduğu konusunda tereddüt varsa kararda gösterilen kanun yolu ve süresine göre hareket edilmeli ve ayrıca hukuki destek alınmalıdır.

Ayrıntılar için temyiz sınırı 2026 ve boşanmada temyiz yolu yazılarımıza bakabilirsiniz.

İstinaf Sürerken Nafaka, Velayet ve İcra (HMK 350)

İstinaf yoluna başvurma kararın icrasını kural olarak durdurmaz; nafaka kararlarında ise icranın geri bırakılmasına karar verilemez (HMK m.350/1). Buna karşılık kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m.350/2). Bu nedenle boşanma hükmü, velayet ve buna bağlı çocuk teslimi istinaf incelemesi sürerken icra edilemez; nüfus kaydı da kesinleşmeyi bekler.

Dava sırasında hükmedilen tedbir nafakası boşanma kesinleşinceye kadar devam eder. Boşanmayla birlikte hükmedilen yoksulluk nafakası ve boşanmaya bağlı tazminatlar ise boşanma hükmünün kesinleşmesine bağlıdır. İstinafın uzaması bu nedenle hem nafakayı ödeyen hem de alan taraf için doğrudan sonuç doğurur. Boşanma hükmü istinaf dışında bırakılarak erken kesinleştirilirse yoksulluk nafakasının başlangıcı da öne gelir.

Tedbir nafakasının sona ermesi için tedbir nafakası yoksulluk nafakasına döner mi yazımıza bakabilirsiniz.

İstinaf Sürecini Uzatan ve Kısaltan Etkenler

İstinafın süresini büyük ölçüde dosyanın kendisi belirler. Tebligatın gecikmesi, harç eksikliği, karşı tarafın katılma yoluyla başvurusu, duruşma açılması, tahkikat giderinin yatırılmaması, adli tatil ve özellikle kaldırma kararı süreyi uzatır. Buna karşılık istinaf sebeplerinin somut ve her hüküm için ayrı gösterilmesi, boşanma hükmünün gereksiz yere istinafa taşınmaması, harç ve giderlerin eksiksiz yatırılması ve taraflar uzlaşmışsa başvurudan feragat edilmesi süreci kısaltır (HMK m.349/2).

Çocukla ilgili hükümlerde gecikme çocuğun yararını doğrudan etkiler. Bu tür dosyalarda daireye dilekçe vererek incelemenin öncelikle yapılmasını istemek mümkündür; kanunda bunun için özel bir usul yoktur, talep Anayasa m.141/4 ve HMK m.30’a dayanır. Yargılama makul süreyi aşarsa dava sürerken de İnsan Hakları Tazminat Komisyonuna başvurulabilir (6384 s.K. m.5/A).

Makul süre müracaatı için makul sürede yargılanma hakkı ve Tazminat Komisyonu, ilk derecede uzayan dava için eşim davayı uzatıyor yazılarımıza bakabilirsiniz.

Varsayımsal Bir İstinaf Takvimi

Aşağıdaki takvim basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; kanuni süreleri sırasıyla göstermek içindir. Bölge adliye mahkemesindeki bekleme süresi için kanunda bir süre bulunmadığından o aşama yalnız resmî ortalamaya atıfla gösterilmiştir. Tebligatın gecikmesi, adli tatil veya kaldırma kararı takvimi uzatır.

Dilekçe Örnekleri

1. Velayet hükmüne karşı istinaf dilekçesi: eksikliğin bölge adliye mahkemesince tamamlanması talebi (HMK 353/1-b-3, 356)

2. İstinafa cevap ve katılma yoluyla istinaf dilekçesi (HMK 347, 348)

3. Bölge adliye mahkemesine öncelikli inceleme talebi (Anayasa 141/4; HMK 30)

Örnek Senaryolar

Senaryo 1: Yalnız manevi tazminata istinaf. Kadın, boşanmaya itiraz etmediğini yazarak yalnız manevi tazminat miktarına istinaf ediyor. Erkek cevap süresinde katılma yoluyla başvurmuyor.

Senaryo 2: Kaldırma kararı. Bölge adliye mahkemesi, idrak çağındaki çocuk dinlenmediği için velayet hükmünü kaldırıp dosyayı aile mahkemesine geri gönderiyor.

Senaryo 3: Eksik harç. Erkek istinaf dilekçesini son gün veriyor ama tebligat giderini eksik yatırıyor. Mahkeme bir haftalık kesin süre veriyor; erkek ödemeyi yapmıyor.

Adım Adım Yol Haritası

1. Tebliğ tarihini kesinleştirin. UYAP’ta görmek tebliğ değildir.
2. Neyi istinaf edeceğinize karar verin. Boşanmaya itiraz yoksa açıkça yazın.
3. Harç ve giderleri eksiksiz yatırın. Bir haftalık kesin süreyi beklemeyin.
4. Karşı tarafın dilekçesine iki hafta içinde cevap verin. Gerekirse katılma yoluyla başvurun.
5. Dosyanın gönderilmesini izleyin. Bölge adliye mahkemesindeki esas numarasını öğrenin.
6. Duruşma açılırsa tahkikat giderini süresinde yatırın. En az iki haftalık kesin süre.
7. Çocuklu dosyada öncelik isteyin. Anayasa m.141/4, HMK m.30.
8. BAM kararının tebliğinden itibaren iki haftayı izleyin. Temyiz veya kesinleşme.

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanmada istinaf ne kadar sürer?

Kanunda toplam süre yoktur. 2025’te bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinde ortalama görülme süresi 371 gündür (Adalet İstatistikleri 2025; tüm hukuk dosyaları).

İstinaf süresi ne zaman başlar?

Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta; her taraf için ayrı işler (HMK m.345).

Karşı taraf istinaf etti; ne kadar sürede cevap vermeliyim?

İstinaf dilekçesinin size tebliğinden itibaren iki hafta içinde (HMK m.347/2).

Kendi istinaf süremi kaçırdım; başka yol var mı?

Karşı taraf istinaf ettiyse cevap dilekçenizle katılma yoluyla istinafa başvurabilirsiniz (HMK m.348).

Dosya bölge adliye mahkemesine ne zaman gider?

Dilekçeler verildikten veya cevap süreleri geçtikten sonra (HMK m.347/3).

Bölge adliye mahkemesinde duruşma yapılır mı?

Kural duruşmalı incelemedir; m.353’teki hâllerde duruşmasız karar verilir (HMK m.353, 356).

Bölge adliye mahkemesinde yeni delil sunabilir miyim?

Kural olarak hayır; ilk derecede ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenmez (HMK m.357).

Kaldırma kararı ne demek?

Kararın esas incelenmeden kaldırılıp dosyanın ilk derece mahkemesine geri gönderilmesidir; bu karar kesindir ve süreyi en çok uzatır (HMK m.353/1-a).

Sadece nafakaya itiraz edersem boşanma kesinleşir mi?

Evet. İstinaf edilmeyen boşanma hükmü kesinleşir (YHGK, E.2024/2-128, K.2025/521; ikincil kaynak).

İstinaf harcını eksik yatırdım; ne olur?

Mahkeme bir haftalık kesin süre verir; tamamlanmazsa başvuru yapılmamış sayılır (HMK m.344).

Adli tatilde istinaf süresi uzar mı?

Boşanma davası adli tatile tabidir; tatile rastlayan süre tatilin bitiminden itibaren bir hafta uzar. Güvenli yol uzamaya güvenmemektir (HMK m.104).

Bölge adliye mahkemesi kararından sonra ne olur?

Karar tebliğ edilir ve iki haftalık temyiz süresi işler (HMK m.359/4, 361).

Nafaka hükmü Yargıtaya götürülebilir mi?

Parasal kalemlerde temyiz sınırı aranır; 2026 davaları için 682.000 TL (sitemizin 2026 parasal sınırlar derlemesi).

İstinaf sürerken nafaka ödenir mi?

İstinaf icrayı durdurmaz ve nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemez (HMK m.350/1).

Dosyanın öncelikle incelenmesini isteyebilir miyim?

Evet, dilekçeyle isteyebilirsiniz; kanunda özel bir usul yoktur ve karar dairenin takdirindedir (Anayasa m.141/4; HMK m.30).

İstinaf çok uzadı; ne yapabilirim?

Dava sürerken İnsan Hakları Tazminat Komisyonuna makul süre müracaatı yapılabilir (6384 s.K. m.5/A).