25 Ekim 2026

Tedbir Nafakası Karar Sonrası Kendiliğinden Yoksulluk Nafakasına Döner mi? (TMK 169, 175, 178; İİK 344)

Hayır, tedbir nafakası kendiliğinden yoksulluk nafakasına dönüşmez. Tedbir nafakası, boşanma davası sürerken hâkimin TMK 169 uyarınca aldığı geçici bir önlemdir ve boşanma hükmünün kesinleşmesiyle kendiliğinden sona erer. Eş için kesinleşmeden sonra nafaka ödenmesi, ancak boşanma kararında yoksulluk nafakasına hükmedilmişse mümkündür; bunun için talep ve TMK 175’in şartları (yoksulluğa düşme ve daha ağır kusurlu olmama) gerekir. Kararda “tedbir nafakasının kesinleşmeden sonra yoksulluk nafakası olarak devamına” denmişse, Hukuk Genel Kurulu’na göre tedbir nafakası kesinleşmeyle yoksulluk nafakasına dönüşür (YHGK, E.2019/12-501, K.2022/1346). Çocuk için durum farklıdır: İştirak nafakası kamu düzenine ilişkindir ve tedbir nafakası kesinleşmeyle iştirak nafakası olarak devam eder (YHGK, E.2022/2-657, K.2023/672). İcra bakımından ise hiçbir dönüşüm kendiliğinden işlemez: kesinleşmeden sonraki aylar için yeni bir talep ve icra emri gerekir; aksi hâlde tazyik hapsi istenemez.

Güncel durum (25 Ekim 2026). TMK 169, 175, 176, 178 ve 182 ile İİK 344’te tedbir nafakasının sona ermesini veya yoksulluk nafakasına geçişi değiştiren bir düzenleme yoktur. Anayasa Mahkemesi TMK 175/1’deki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir (04.06.2026, E.2025/156, K.2026/131; RG 30.09.2026); iptal 30.06.2027’de yürürlüğe girecektir. Bu karar yoksulluk nafakasının süresine ilişkindir; tedbir nafakasını ve iştirak nafakasını etkilemez. Süre sınırı öngören yasal düzenleme henüz kanunlaşmamıştır.

Boşanma kesinleşirken nafakanızın kesintiye uğramaması için talepleri doğru kuralım

Tedbir ve yoksulluk nafakası talebi, kesinleşmeden sonra icra emri, TMK 178 süresi ve tazyik hapsi: dosyanızı vakit kaybetmeden değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp

İçindekiler

Kısa Cevaplar

Tablo: Tedbir nafakasının akıbeti hakkında kısa cevaplar

SoruKısa cevapDayanak
Tedbir nafakası ne zaman biter?Boşanma hükmünün kesinleşmesiyleTMK m.169; Y2HD, K.2018/2829
Kendiliğinden yoksulluk nafakasına döner mi?Hayır; hükümde yoksulluk nafakası olmalıTMK m.175
Hükümde “yoksulluk olarak devamına” varsa?Kesinleşmeyle dönüşürYHGK, K.2022/1346
Çocuk için tedbir nafakası?Kesinleşmeyle iştirak nafakası olarak devam ederYHGK, K.2023/672
Yoksulluk nafakası talepsiz verilir mi?Hayır; talebe bağlıdırTMK m.175; HMK m.26
Kusur tedbir nafakasını etkiler mi?HayırYHGK, K.2019/627
Ağır kusurlu eşe yoksulluk nafakası?VerilmezTMK m.175; Y2HD, K.2022/6407
Kesinleşmeden sonra icra?Yeni talep ve icra emri gerekirY8HD, K.2013/1624
Yeni icra emri yoksa tazyik hapsi?İstenemezY12HD, K.2021/11691 (ikincil kaynak)
Boşanmada istenmediyse?Kesinleşmeden itibaren 1 yıl içinde ayrı davaTMK m.178
Dava reddedilirse?Yoksulluk nafakası yok; tedbir ret kesinleşinceye kadarY2HD, K.2022/6769

Tedbir nafakasının genel işleyişini tedbir nafakası: dava sürerken istenen geçici nafaka, yoksulluk nafakasının şartlarını yoksulluk nafakası TMK 175 yazılarımızda anlattık.

Tedbir Nafakasının Hukuki Niteliği: TMK 169 ve Geçici Önlem

Kanuna göre boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan ve özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169). Tedbir nafakası bu geçici önlemlerin en yaygın olanıdır. Dayanağı, boşanma kesinleşinceye kadar evlilik birliğinin hukuken sürmesi ve eşlerin birbirine karşı destek yükümlülüğünün devam etmesidir.

Bu niteliğin üç sonucu vardır. Birincisi, hâkim tedbir nafakasını talep olmasa da kendiliğinden takdir eder; uygulamada nafaka dava tarihinden itibaren işletilir. İkincisi, tarafların kusur durumu tedbir nafakasının takdirinde etkili değildir (YHGK, 30.05.2019, E.2017/2-2287, K.2019/627; ikincil kaynak). Üçüncüsü, tedbir nafakası “davanın devamı süresince” verilen geçici bir önlem olduğundan, dava sona erdiğinde varlık sebebi de ortadan kalkar.

Tedbir nafakası çoğunlukla ara kararla belirlenir. TMK 169’a dayanan geçici önlem HMK’daki ihtiyati tedbir değildir; bu nedenle ara karara karşı itiraz veya değiştirme talebi kararı veren aile mahkemesine yapılır ve yerleşik uygulamaya göre karar esas hükümle birlikte kanun yoluna taşınır. Bazı mahkemeler ise tedbir nafakasını nihai hükümde de tekrar ederek “karar kesinleşinceye kadar devamına” şeklinde ayrıca hüküm kurar. Bu iki biçim, aşağıda göreceğimiz gibi icra yolunu da etkiler.

Tablo: Tedbir nafakasının temel özellikleri

ÖzellikAçıklamaDayanak
NiteliğiGeçici önlem; ara kararla veya hükümle verilirTMK m.169
TalepGerekmez; hâkim kendiliğinden alırTMK m.169
KusurTakdirde etkili değilYHGK, K.2019/627 (ikincil kaynak)
BaşlangıçUygulamada dava tarihiYargıtay uygulaması
BitişDava sona erip hüküm kesinleşinceTMK m.169
Lehine verilenlerEş ve ortak çocuklarTMK m.169

Başlangıç tarihi tartışmasını tedbir nafakasının başlangıç tarihi, kusurun rolünü tedbir nafakası ve kusurun rolü yazılarımızda ele aldık.

Tedbir Nafakası ile Yoksulluk Nafakası Arasındaki Farklar (TMK 169 ve 175)

Dönüşüm sorusunun cevabı, iki nafakanın birbirinden tamamen farklı kurumlar olmasından kaynaklanır. Yoksulluk nafakasının dayanağı TMK 175’tir: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında nafaka isteyebilir; nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz. Tedbir nafakası evlilik devam ederken geçimi sağlar; yoksulluk nafakası ise evlilik sona erdikten sonra boşanmanın yol açtığı yoksulluğu gidermeye yöneliktir. Biri kusurdan bağımsızdır, diğeri kusur karşılaştırması yapılmadan verilemez.

Ölçütler farklı olduğundan tutarlar da farklı olabilir. Tedbir nafakasında evlilik sürerken alışılmış yaşam düzeyi ve eşlerin katkı yükümlülüğü esas alınır; yoksulluk nafakasında ise boşanmanın yol açtığı yoksulluğun giderilmesi ve borçlunun malî gücü ölçüttür. Bu nedenle hâkim yoksulluk nafakasını tedbir nafakasından daha düşük veya daha yüksek belirleyebilir; “aynı tutarla devamına” hükmü ancak mahkeme bunu uygun görürse kurulur. Yoksulluk nafakasında ileriye dönük yıllık artış da istenebilir (TMK m.176/5).

Tablo: Tedbir nafakası ve yoksulluk nafakası

ÖlçütTedbir nafakasıYoksulluk nafakası
DayanakTMK m.169TMK m.175
Kimin için?Eş ve çocuklarYalnızca eski eş
TalepGerekmez (kendiliğinden)Gerekir (“isteyebilir”)
KusurAranmazTalep eden daha ağır kusurlu olmamalı
Temel şartEvlilik sürerken geçim ihtiyacıBoşanma yüzünden yoksulluğa düşme
SüreDava tarihinden kesinleşmeye kadarKesinleşmeden sona erme sebebine kadar
DeğiştirilmesiDava sürerken aynı mahkemedenAyrı artırım veya azaltım davası (TMK m.176/4)
Sona ermeHükmün kesinleşmesiTMK m.176/3’teki hâller
AYM kararıEtkilenmez“Süresiz” ibaresi 30.06.2027’de kalkar

Yoksulluk nafakasında çalışan eşin durumunu çalışan eş yoksulluk nafakası alabilir mi yazımızda anlattık.

Tedbir Nafakası Ne Zaman Biter?

Tedbir nafakası davanın devamı süresince verildiğinden, davayı sona erdiren her sebep tedbir nafakasını da sona erdirir. En sık görülen hâl boşanma kararının kesinleşmesidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, tedbir nafakasının boşanma hükmünün kesinleşmesiyle kendiliğinden ortadan kalkacağını belirtmiştir (01.03.2018, E.2016/12252, K.2018/2829; ikincil kaynak). Yargıtay 8. Hukuk Dairesi de boşanma kararından önce verilen tedbir nafakasının boşanma ilamının kesinleşmesiyle son bulduğunu ve bu tarihten sonra hükümle belirlenen iştirak nafakasının işlemeye başladığını kabul etmiştir (18.02.2013, E.2012/14143, K.2013/1624; ikincil kaynak).

Boşanma davası reddedilirse tedbir nafakası ret kararı kesinleşinceye kadar devam eder. Dava sürerken taraflardan biri ölürse veya dava feragatle sona ererse geçici önlemin dayanağı ortadan kalkar. Dava devam ederken koşullar değişirse, örneğin taraflar yeniden birlikte yaşamaya başlarsa, mahkemeden tedbir nafakasının kaldırılması veya değiştirilmesi istenebilir.

Tablo: Tedbir nafakasını sona erdiren hâller

HâlSonuçDayanak
Boşanma hükmünün kesinleşmesiKendiliğinden sona ererY2HD, K.2018/2829 (ikincil kaynak)
Boşanma davasının reddiRet kararı kesinleşinceye kadar sürerTMK m.169
Taraflardan birinin ölümüSona ererTMK m.169
Davadan feragatDava sona erdiğinden biterHMK m.307 vd.
Dava sürerken koşulların değişmesiMahkemece kaldırılabilir veya değiştirilebilirTMK m.169

Kesinleşmenin ne zaman gerçekleştiğini boşanma kesinleşmeden neler yapılamaz yazımızda anlattık.

Hüküm Ne Diyorsa O: “Kesinleşmeden Sonra Yoksulluk Nafakası Olarak Devamına” Formülü

Uygulamada boşanma kararları nafaka konusunda üç farklı biçimde kurulur ve sonuç, hüküm fıkrasının diline göre değişir. Birincisinde mahkeme, tedbir nafakasının karar kesinleşinceye kadar devamına, kesinleşmeden sonra ise yoksulluk nafakası olarak devamına karar verir. Hukuk Genel Kurulu, böyle bir hükmün bulunduğu dosyada tedbir nafakasının boşanma kararının kesinleşmesiyle yoksulluk nafakasına dönüştüğünü kabul etmiştir (YHGK, 20.10.2022, E.2019/12-501, K.2022/1346). Burada dönüşümün kaynağı kanun değil, mahkeme hükmüdür.

İkincisinde hüküm fıkrasında tedbir nafakası ve yoksulluk nafakası farklı tutarlarla ayrı ayrı belirlenir; kesinleşmeyle tedbir nafakası biter, yoksulluk nafakası başlar. Üçüncüsünde ise yoksulluk nafakasına hiç hükmedilmez; ya talep yoktur ya da şartlar oluşmamıştır. Örneğin Yargıtay, ağır kusurlu bulunan kadın yararına TMK 175’in koşulları oluşmadığından yoksulluk nafakasına hükmedilmesini bozmuş; aynı dosyada kadın lehine tedbir nafakası ise ayrıca değerlendirilmiştir (Y2HD, 29.06.2022, E.2022/6066, K.2022/6407). Bu durumda kesinleşmeyle birlikte eş için hiçbir nafaka kalmaz.

Tablo: Hüküm fıkrasına göre kesinleşmeden sonraki durum

Hüküm fıkrasıKesinleşmeden sonraDayanak
Tedbir, kesinleşince yoksulluk olarak devamAynı tutarda yoksulluk nafakasıYHGK, K.2022/1346
Tedbir ve yoksulluk ayrı tutarlardaTedbir biter; yoksulluk tutarı başlarTMK m.169, 175
Yalnızca tedbir; yoksulluk talebi yokEş için nafaka sona ererTMK m.175; HMK m.26
Yoksulluk talebi reddedildiEş için nafaka sona ererTMK m.175
Talep eden ağır kusurluYoksulluk nafakası verilmezY2HD, K.2022/6407

Yoksulluk Nafakası Talebe Bağlıdır; İştirak Nafakası Değildir

TMK 175 yoksulluğa düşecek tarafın nafaka “isteyebileceğini” öngörür. Hâkim, taleple bağlıdır ve talepten fazlasına veya başka bir şeye karar veremez (HMK m.26). Bu nedenle yoksulluk nafakası, iştirak nafakasından farklı olarak hâkim tarafından kendiliğinden verilmez. Tedbir nafakasının kendiliğinden verilmiş olması, yoksulluk nafakasının da kendiliğinden verileceği anlamına gelmez.

Çocuk yönünden ise kural farklıdır. Hukuk Genel Kurulu, iştirak nafakasının kamu düzenine ilişkin olduğunu ve hâkimin talep olmasa da bunu gündeme alabileceğini kabul etmiştir; ancak aynı kararda talep edilmeyen ayrı bir öğrenim gideri alacağına hükmedilmesi taleple bağlılık ilkesine aykırı bulunmuştur (YHGK, 19.09.2019, E.2017/2-1894, K.2019/918). Yoksulluk nafakası talebini dava veya cevap dilekçesinde açıkça ileri sürmek en güvenli yoldur; sonradan yapılan talepler iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağına takılabilir (HMK m.141).

Tablo: Talep şartı

NafakaTalep gerekir mi?Dayanak
Tedbir nafakasıHayırTMK m.169
Yoksulluk nafakasıEvetTMK m.175; HMK m.26
İştirak nafakasıHayır; kamu düzenine ilişkinTMK m.182; YHGK, K.2019/918
Talepten fazla tutarYoksulluk nafakasında verilemezHMK m.26
Talebin zamanıDilekçeler aşamasındaHMK m.141

Talep dilekçesi yapısı için tedbir nafakası talep dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

Çocuk İçin: Tedbir Nafakasından İştirak Nafakasına Geçiş (TMK 182)

Çocuk lehine verilen tedbir nafakası açısından geçiş daha kesintisizdir. Hukuk Genel Kurulu, boşanma davası sürerken çocuk yararına ödenen tedbir nafakasının boşanma kararı kesinleşince iştirak nafakasına dönüştüğünü ve iştirak nafakasının kural olarak boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren işlediğini belirtmiştir (YHGK, 21.06.2023, E.2022/2-657, K.2023/672; ikincil kaynak). Velayet kendisine verilmeyen eş çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (TMK m.182).

Bu dönüşüm, borçlunun kesinleşmeden sonra ödemeyi kesebileceği anlamına gelmez; hükümde belirlenen iştirak nafakası kesinleşme tarihinden itibaren borçtur. Ancak icra dosyasında bu geçişin ayrıca işlenmesi gerekir; aşağıda ayrıntılı açıklıyoruz.

Tablo: Çocuk için tedbir ve iştirak nafakası

KonuKuralDayanak
Dava sürerkenTedbir nafakasıTMK m.169
Kesinleşmeden itibarenİştirak nafakasıYHGK, K.2023/672 (ikincil kaynak)
BaşlangıçVelayet kararının değil, boşanma kararının kesinleşmesiYHGK, K.2023/672
TalepGerekmezYHGK, K.2019/918
Ödeme ölçüsüGücü oranında katılımTMK m.182

İştirak nafakasının kapsamını iştirak nafakası neleri kapsar yazımızda anlattık.

İstinaf ve Temyiz Sürerken: Tedbir Nafakası Devam Eder

İlk derece mahkemesinin boşanma kararı vermesi tedbir nafakasını bitirmez; karar istinaf veya temyiz aşamasındayken evlilik hukuken devam ettiğinden tedbir nafakası da sürer. Aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m.350/2, 367/2). Hukuk Genel Kurulu da aile ve şahsın hukukuyla ilgili hükümlerin kesinleşmedikçe takibe konu edilemeyeceğini kabul etmiştir (YHGK, 28.02.2001, E.2001/12-206, K.2001/217; ikincil kaynak). Bu nedenle boşanmanın eki niteliğindeki yoksulluk ve iştirak nafakası, boşanma kararı kesinleşmeden icraya konulamaz; bu ara dönemde alacaklıyı tedbir nafakası korur.

Bazen taraflar boşanma hükmüne değil yalnızca nafaka, tazminat veya kusur gibi fer’i hükümlere karşı kanun yoluna başvurur. Bu durumda boşanma hükmü kesinleşir ve tedbir nafakası sona erer. Öğretide, boşanma kararı kesinleşmişse yoksulluk ve iştirak nafakasının icrası için ayrıca nafaka hükmünün kesinleşmesinin beklenmediği belirtilmektedir (Av. Zeliha Büşra Tanır, hukukihaber.net). Kesinleşme tarihini kesinleşme şerhli karar örneğinden takip etmek gerekir.

Kesinleşme tarihi, kararın taraflara tebliğinden sonra kanun yolu sürelerinin geçmesine veya kanun yolu incelemesinin tamamlanmasına göre belirlenir; kendiliğinden bilinmez. Taraf veya vekili, kararı veren mahkemeden kesinleşme şerhi verilmesini isteyebilir. Tedbir nafakasının hangi güne kadar borç olduğu, yoksulluk ve iştirak nafakasının hangi günden itibaren işlediği bu tarihe göre hesaplanır; icra dosyasındaki hesap da bu tarihe göre yapılmalıdır.

Tablo: Kanun yolu aşamasında nafakalar

AşamaEş içinÇocuk için
İlk derece kararı verildiTedbir nafakası sürerTedbir nafakası sürer
Boşanma hükmü istinafta veya temyizdeTedbir nafakası sürerTedbir nafakası sürer
Yalnızca fer’i hükümler temyizdeBoşanma kesinleşir; tedbir biterİştirak nafakasına geçilir
Boşanma hükmü kesinleştiHükümde varsa yoksulluk nafakasıİştirak nafakası
Yerine getirmeKesinleşme şartıHMK m.350/2, 367/2

Kesinleşme ve nüfusa tescil için boşanma kararının kesinleşmesi ve nüfusa tescili yazımıza bakabilirsiniz.

İcra Takibi ve Tazyik Hapsi: Dönüşüm İcra Dosyasında Kendiliğinden İşlemez

Tedbir nafakasının takip yolu, nasıl verildiğine göre değişir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, tedbir nafakasına ilişkin ara kararın ne ilam ne de İİK 38 kapsamında ilam niteliğinde belge olduğunu, bu nedenle ilamlı takibe konu edilemeyeceğini belirtmiştir (23.01.2019, E.2018/5079, K.2019/810; ikincil kaynak). Aynı Daire başka bir kararında ara kararla verilen tedbir nafakası için ilamsız takip yapılabileceğini kabul etmiştir (05.11.2015, E.2015/16171, K.2015/26831; ikincil kaynak).

Asıl önemli nokta kesinleşmeden sonraki dönemdir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, tedbir nafakasının boşanma ilamının kesinleşmesiyle son bulduğunu; yeni ilamla hükmedilen iştirak nafakasının tahsilinin ancak bu ilamın ayrıca takibe konulmasıyla veya aynı dosyada talepte bulunulup icra emri tebliğ edilmesiyle mümkün olduğunu belirtmiştir (18.02.2013, E.2012/14143, K.2013/1624; ikincil kaynak). Yargıtay, çocuklar lehine verilen tedbir nafakasının kesinleşmeyle iştirak nafakasına dönüştüğü bir olayda, bu ilama dayalı yeni bir talep ve icra emri bulunmadığı için tazyik hapsi kararını kanun yararına bozmuştur (Y12HD, 21.12.2021, E.2021/10935, K.2021/11691; ikincil kaynak).

Tablo: Tedbir nafakası ve sonrası için icra yolu

DurumTakip yoluDayanak
Ara kararla tedbir nafakasıİlamlı takip yapılamazY12HD, K.2019/810 (ikincil kaynak)
Ara kararla tedbir nafakasıİlamsız takip yapılabilirY12HD, K.2015/26831 (ikincil kaynak)
Kesinleşmeden sonraki aylarTedbir dosyasından istenemezY8HD, K.2013/1624 (ikincil kaynak)
Yoksulluk veya iştirak nafakasıYeni takip veya aynı dosyada talep ve icra emriY8HD, K.2013/1624
Yeni icra emri yokken şikâyetTazyik hapsi verilemezY12HD, K.2021/11691 (ikincil kaynak)
Ödenmeyen nafakaAlacaklının şikâyetiyle üç aya kadar tazyik hapsiİİK m.344

Tazyik hapsi şikâyetinin yapısını nafaka ödememe şikâyet dilekçesi, borçlu açısından sonuçlarını nafaka borcu ve tazyik hapsi yazılarımızda anlattık.

Boşanma Davası Reddedilirse: Yoksulluk Nafakası Olmaz, TMK 197 Gündeme Gelir

Boşanma davası reddedilirse evlilik devam eder; yoksulluk nafakasının konusu oluşmaz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, yoksulluk nafakasının kanunun emredici düzenlemesiyle boşanmanın fer’i olarak belirlendiğini ve boşanma talebi reddedilen dosyada yoksulluk nafakasına hükmedilmesinin doğru olmadığını belirtmiştir (05.07.2022, E.2022/4796, K.2022/6769). Tedbir nafakası ise ret kararı kesinleşinceye kadar sürer.

Ret kararı kesinleştikten sonra eşler ayrı yaşamaya devam ediyorsa, ayrı yaşamada haklı olan eş TMK 197 uyarınca diğer eşin parasal katkısına ilişkin önlem alınmasını isteyebilir. Bu, yeni bir taleple açılan ayrı bir yargılamadır; tedbir nafakası buna da kendiliğinden dönüşmez.

Tablo: Boşanma davasının reddi ve nafaka

KonuSonuçDayanak
Tedbir nafakasıRet kararı kesinleşinceye kadar sürerTMK m.169
Yoksulluk nafakasıHükmedilemezTMK m.175; Y2HD, K.2022/6769
Ret kesinleşinceTedbir nafakası biterTMK m.169
Ayrı yaşama devam ediyorsaParasal katkı için ayrı talepTMK m.197

Ayrı yaşama nafakasını boşanmadan nafaka alınabilir mi ve evden ayrılırsam terk sayılır mı yazılarımızda anlattık.

Boşanma Davasında Yoksulluk Nafakası İstenmemişse: TMK 178’deki Bir Yıllık Süre

Boşanma davasında yoksulluk nafakası istenmemişse tedbir nafakası kesinleşmeyle sona erer ve eş için ödeme kesilir. Bu durumda yoksulluk nafakası ayrı bir davayla istenebilir; ancak evlilik birliğinin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden başlayarak bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.178). TMK 177, boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesinin yetkisini düzenler.

Ayrı davada da TMK 175’in bütün şartları aranır: Talep eden boşanma yüzünden yoksulluğa düşmüş olmalı ve kusuru daha ağır olmamalıdır. Ayrı açılan davada nafakanın başlangıç tarihini mahkeme belirler; kesinleşme ile dava tarihi arasındaki dönemin karşılıksız kalma riski vardır. Anlaşmalı boşanmada protokolde yoksulluk nafakası düzenlenmemiş veya bundan feragat edilmişse sonradan nafaka istemek ciddi bir ret riski taşır.

Tablo: Sonradan yoksulluk nafakası talebi

KonuKuralDayanak
SüreKesinleşmeden itibaren 1 yılTMK m.178
YetkiNafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesiTMK m.177
GörevAile mahkemesi4787 s.K. m.4
ŞartlarYoksulluğa düşme, daha ağır kusurlu olmamaTMK m.175
Anlaşmalı boşanmada feragatSonradan talep ret riski taşırTMK m.166/3
RiskKesinleşme ile dava arası dönemUygulama

Feragat ve protokol sorunlarını anlaşmalı boşanmada nafakadan feragat yazımızda ele aldık.

Borçlu Açısından: Kesinleşmeden Sonra Ne Ödemeli?

Borçlu için ilk iş, kesinleşme şerhli kararı alıp hüküm fıkrasını okumaktır. Hükümde yoksulluk nafakası varsa, kesinleşme tarihinden itibaren o tutar borçtur; alacaklı yeni bir icra emri göndermemiş olsa bile borç doğmaya devam eder ve birikmiş nafaka olarak sonradan istenebilir. Hükümde yoksulluk nafakası yoksa eş için ödeme kesinleşme tarihinde sona erer; çocuk için iştirak nafakası ise devam eder.

Kesinleşmeden sonra yoksulluk nafakası bulunmadığı hâlde otomatik ödeme talimatıyla tedbir nafakası ödemeye devam eden borçlu, yanılgıyla ödediğini ispat ederse fazla ödemeyi sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri isteyebilir (TBK m.77, 78/1); istem, geri isteme hakkının öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde on yıl içinde ileri sürülmelidir (TBK m.82/1). Ödeme icra yoluyla yapılmışsa istirdat davası için ödemeden itibaren bir yıllık süre vardır (İİK m.72/6).

Tablo: Kesinleşmeden sonra borçlunun yapacakları

DurumYapılacakDayanak
Hükümde yoksulluk nafakası varKesinleşmeden itibaren yoksulluk tutarını ödeTMK m.175
Hükümde yoksulluk nafakası yokEş için ödemeyi durdur, iştiraki sürdürTMK m.169, 182
Tutarlar farklıKesinleşmeden itibaren yeni tutarHüküm fıkrası
Fazla ödeme yapıldıSebepsiz zenginleşme olarak geri isteTBK m.77, 78, 82
İcra yoluyla fazla ödemeBir yıl içinde istirdatİİK m.72/6
Ödeme kanıtıAçıklamalı banka ödemesiTBK m.101

Geri isteme konusunu yeniden evlendim, çocuğum oldu: nafaka azaltılır mı ve menfi tespit ve istirdat davası yazılarımızda ayrıca anlattık.

AYM’nin Süresiz Nafaka Kararının Bu Konuya Etkisi

Anayasa Mahkemesinin TMK 175/1’deki “süresiz olarak” ibaresini iptal eden kararı (04.06.2026, E.2025/156, K.2026/131; RG 30.09.2026) yalnızca yoksulluk nafakasının süresine ilişkindir ve 30.06.2027’de yürürlüğe girecektir. Tedbir nafakası zaten davanın süresiyle sınırlı geçici bir önlem olduğundan bu karardan etkilenmez; iştirak nafakası da karar kapsamında değildir. Yeni düzenleme yürürlüğe girdikten sonra verilecek boşanma kararlarında yoksulluk nafakasının süresinin de hükümde belirlenmesi beklenmektedir; kesinleşmiş kararlar ise kendiliğinden sona ermez.

Tablo: AYM kararı ve nafaka türleri

NafakaEtkisiDayanak
Tedbir nafakasıEtkilenmezTMK m.169
Yoksulluk nafakası“Süresiz” ibaresi 30.06.2027’de kalkarAYM, K.2026/131
İştirak nafakasıEtkilenmezTMK m.182
Kesinleşmiş kararlarKendiliğinden sona ermezAnayasa m.153/5

Ayrıntılar için AYM süresiz nafaka kararı: ne değişti yazımıza bakabilirsiniz.

Dilekçe Örnekleri

Önemli not. Aşağıdaki dilekçeler basitleştirilmiş ve varsayımsal örneklerdir. Köşeli parantez içindeki bölümleri dosyanıza göre doldurmanız, kesinleşme şerhli karar örneğini ve ödeme belgelerini eklemeniz gerekir.

1. Kesinleşmeden sonra yoksulluk ve iştirak nafakası için icra emri tebliği talebi (alacaklı)

[ŞEHİR] [SAYI]. İCRA DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜNE DOSYA NO: [Yıl/esas] ALACAKLI: [Ad soyad, T.C. kimlik no, adres] (kendi adına ve müşterek çocuk [ad] adına) VEKİLİ: [Avukat adı, adres] BORÇLU: [Ad soyad, adres] KONU: Boşanma kararının kesinleşmesinden sonraki dönem için yoksulluk ve iştirak nafakası yönünden borçluya icra emri tebliğ edilmesi istemidir. AÇIKLAMALAR 1. TMK 169. maddesi yönünden: Dosyamızda takip konusu yapılan tedbir nafakası, [Mahkeme, esas ve karar no] sayılı boşanma kararının [tarih]te kesinleşmesiyle sona ermiştir. Bu tarihe kadar işleyen tedbir nafakası alacağımız saklıdır. 2. TMK 175 ve 182. maddeleri yönünden: Aynı kararla, tedbir nafakasının kesinleşmeden sonra aylık [tutar] TL yoksulluk nafakası olarak devamına ve müşterek çocuk için aylık [tutar] TL iştirak nafakasına hükmedilmiştir. Hukuk Genel Kurulu da bu şekilde kurulan hükümde tedbir nafakasının kesinleşmeyle yoksulluk nafakasına dönüştüğünü kabul etmiştir (E.2019/12-501, K.2022/1346). 3. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi kararı yönünden: Kesinleşmeden sonraki nafakaların tahsili, aynı dosyada talepte bulunulması ve borçluya icra emri tebliğ edilmesiyle mümkündür (E.2012/14143, K.2013/1624). Bu nedenle kesinleşme şerhli karar örneğini dosyaya sunuyoruz. EKLER: Kesinleşme şerhli boşanma kararı örneği; nüfus kayıt örneği. HUKUKİ NEDENLER: TMK m.169, 175, 182; İİK m.32, 344 ve ilgili mevzuat. SONUÇ VE İSTEM: [Tarih] kesinleşme tarihinden itibaren işleyen aylık [tutar] TL yoksulluk nafakası ve aylık [tutar] TL iştirak nafakası yönünden borçluya icra emri tebliğ edilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [Tarih] — [Alacaklı vekili, imza]

2. Boşanma davasında istenmeyen yoksulluk nafakası için TMK 178 süresinde dava dilekçesi

[ŞEHİR] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE DAVACI: [Ad soyad, T.C. kimlik no, adres] VEKİLİ: [Avukat adı, adres] DAVALI: [Ad soyad, adres] KONU: Davacı yararına aylık [tutar] TL yoksulluk nafakasına hükmedilmesi istemidir. AÇIKLAMALAR 1. TMK 178. maddesi yönünden: Taraflar [Mahkeme, esas ve karar no] sayılı çekişmeli boşanma kararıyla boşanmış, karar [tarih]te kesinleşmiştir. Dava bir yıllık süre içinde açılmıştır. Boşanma davasında yoksulluk nafakasının istenmemiş olması bu haktan feragat anlamına gelmez; taraflar arasında bir protokol de bulunmamaktadır. 2. TMK 175. maddesi yönünden: Davacı evlilik boyunca ev hanımı olarak yaşamış, düzenli bir geliri ve mal varlığı yoktur. Boşanma davası süresince aldığı aylık [tutar] TL tedbir nafakası kesinleşmeyle sona ermiş, davacı boşanma nedeniyle yoksulluğa düşmüştür. 3. Kusur yönünden: Boşanma kararının gerekçesinde davalı [ağır / tam] kusurlu bulunmuştur. Davacının kusuru davalıdan daha ağır olmadığından TMK 175’in kusur şartı gerçekleşmiştir. 4. Malî güç yönünden: Davalı [işyeri]nde aylık net [tutar] TL gelirle çalışmaktadır. Talep edilen tutar davalının malî gücüyle orantılıdır. 5. TMK 176/5. maddesi yönünden: Nafakanın her yıl ÜFE oranında artırılmasına karar verilmesi, ileride yeni davalar açılmasını önleyecektir. DELİLLER: Boşanma kararı ve kesinleşme şerhi; tedbir nafakası kararı; SGK kayıtları; tapu ve araç kayıtları; davalının gelir belgeleri; sosyal ve ekonomik durum araştırması; tanık; her türlü yasal delil. HUKUKİ NEDENLER: TMK m.175, 176, 177, 178; HMK m.190 ve ilgili mevzuat. SONUÇ VE İSTEM: Davacı yararına dava tarihinden itibaren aylık [tutar] TL yoksulluk nafakasına, nafakanın her yıl ÜFE oranında artırılmasına, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [Tarih] — [Davacı vekili, imza]

3. Kesinleşmeden sonraki aylar için tedbir nafakasına dayalı tazyik hapsi şikâyetine karşı beyan dilekçesi (İİK 344)

[ŞEHİR] NÖBETÇİ İCRA CEZA MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE DOSYA NO: [Yıl/esas] ŞİKÂYET OLUNAN (BORÇLU): [Ad soyad, T.C. kimlik no, adres] VEKİLİ: [Avukat adı, adres] ŞİKÂYETÇİ (ALACAKLI): [Ad soyad, adres] KONU: Şikâyetin reddi istemidir. AÇIKLAMALAR 1. TMK 169. maddesi yönünden: Takibe dayanak tedbir nafakası, [Mahkeme, esas ve karar no] sayılı boşanma kararının [tarih]te kesinleşmesiyle kendiliğinden sona ermiştir. Şikâyete konu edilen [ay/yıl] ile [ay/yıl] arasındaki aylar kesinleşmeden sonraki döneme aittir ve bu aylar için tedbir nafakası istenemez (Yargıtay 8. HD, E.2012/14143, K.2013/1624). 2. İİK 344. maddesi yönünden: Kesinleşmeden sonraki dönem için alacaklı, boşanma ilamına dayanarak dosyada yeni bir talepte bulunmamış ve borçluya yeni bir icra emri tebliğ edilmemiştir. Yargıtay, aynı durumda verilen tazyik hapsi kararını kanun yararına bozmuştur (E.2021/10935, K.2021/11691). Borçlunun yerine getirmekle yükümlü kılındığı ve ödemediği bir nafaka emri bulunmadığından şikâyetin şartları oluşmamıştır. 3. Kesinleşmeden önceki dönem yönünden: Borçlu, kesinleşme tarihine kadar tedbir nafakasını eksiksiz ödemiştir. Ekli banka dekontları bu ödemeleri gün ve tutar olarak göstermektedir. DELİLLER: İcra dosyası; kesinleşme şerhli boşanma kararı; banka dekontları; her türlü yasal delil. HUKUKİ NEDENLER: TMK m.169; İİK m.344 ve ilgili mevzuat. SONUÇ VE İSTEM: Şikâyetin reddine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [Tarih] — [Şikâyet olunan vekili, imza]

Örnek Senaryolar

Uyarı. Aşağıdaki senaryolar basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; gerçek kişilere ait değildir.

Senaryo 1: Hükümde dönüşüm var, icra emri yok. Boşanma kararında tedbir nafakasının kesinleşmeden sonra yoksulluk nafakası olarak devamına karar verilmiş. Borçlu kesinleşmeden sonra ödemeyi kesmiş; alacaklı eski tedbir dosyasından tazyik hapsi istemiş.

Senaryo 1: Değerlendirme

KonuSonuçDayanak
Yoksulluk nafakası borcuVar; kesinleşmeden itibaren işlerYHGK, K.2022/1346
Tazyik hapsiYeni talep ve icra emri olmadan verilemezY12HD, K.2021/11691 (ikincil kaynak)
Alacaklının yapacağıDosyada talep ve icra emri tebliğiY8HD, K.2013/1624

Senaryo 2: Yoksulluk nafakası istenmemiş. Çekişmeli boşanmada kadın yalnızca tedbir nafakası almış, yoksulluk nafakası talep etmemiş. Karar kesinleşince ödemeler durmuş; kadın sekiz ay sonra avukata başvuruyor.

Senaryo 2: Değerlendirme

KonuSonuçDayanak
Tedbir nafakasıKesinleşmeyle sona erdiTMK m.169
Ayrı davaKesinleşmeden itibaren bir yıl dolmadan açılmalıTMK m.178
Ara dönemKarşılıksız kalma riskiUygulama

Senaryo 3: Yalnızca fer’i hükümler temyizde. Erkek boşanma hükmüne değil yalnızca kusur ve tazminata itiraz etmiş; boşanma hükmü kesinleşmiş. İki çocuk için tedbir nafakası ödeniyor.

Senaryo 3: Değerlendirme

KonuSonuçDayanak
Boşanma hükmüKesinleşti; tedbir nafakası sona erdiTMK m.169
Çocuklarİştirak nafakası kesinleşmeden itibarenYHGK, K.2023/672 (ikincil kaynak)
Yoksulluk nafakası icrasıAyrıca kesinleşme beklenmediği görüşüÖğreti (ikincil kaynak)

Adım Adım Yol Haritası

  1. Dava dilekçesinde talepleri ayırın. Tedbir nafakası ile yoksulluk nafakasını ayrı ayrı ve açıkça isteyin.
  2. Dönüşüm formülünü isteyin. “Kesinleşmeden sonra yoksulluk nafakası olarak devamına” talebini yazın.
  3. Kararı okuyun. Hüküm fıkrasında yoksulluk ve iştirak nafakası var mı, tutarları ne?
  4. Kesinleşme tarihini öğrenin. Kesinleşme şerhli karar örneğini alın.
  5. İcra dosyasını güncelleyin. Alacaklıysanız kesinleşmeden sonraki dönem için talep ve icra emri isteyin.
  6. Borçluysanız ödemeyi hükme göre ayarlayın. Otomatik talimatı yeni tutara veya duruma göre değiştirin.
  7. Yoksulluk nafakası istenmemişse süreyi kaçırmayın. Kesinleşmeden itibaren bir yıl içinde dava açın.
  8. AYM sürecini izleyin. 30.06.2027 sonrası yeni kararlar için süreli nafaka gündeme gelecektir.

Sık Yapılan Hatalar

Tablo: Tedbir nafakasından sonraki dönemde sık yapılan hatalar

HataSonuçDoğrusu
Tedbir nafakası kendiliğinden devam eder sanmakKesinleşmeyle ödeme kesilirYoksulluk nafakasını ayrıca istemek
Yoksulluk talebini sonradan ileri sürmekGenişletme yasağı riskiDilekçeler aşamasında istemek
Eski dosyadan kesinleşme sonrası ayları istemekTazyik hapsi verilmezTalep ve yeni icra emri
Hükümde yoksulluk varken ödemeyi kesmekBirikmiş borç ve takipKesinleşmeden itibaren ödemek
Hükümde yoksulluk yokken ödemeye devam etmekFazla ödemeTalimatı güncellemek, gerekirse iade istemek
TMK 178 süresini kaçırmakZamanaşımı itirazıKesinleşmeden itibaren bir yıl içinde dava
Ret kararında yoksulluk nafakası beklemekHükmedilmezGerekirse TMK 197 talebi

Sıkça Sorulan Sorular

Tedbir nafakası boşanma kesinleşince kendiliğinden yoksulluk nafakasına döner mi?

Hayır. Tedbir nafakası kesinleşmeyle sona erer; eş için nafaka ancak hükümde yoksulluk nafakasına karar verilmişse devam eder (TMK m.169, 175).

Kararda “kesinleşmeden sonra yoksulluk nafakası olarak devamına” yazıyor; ne olur?

Hukuk Genel Kurulu bu durumda tedbir nafakasının kesinleşmeyle yoksulluk nafakasına dönüştüğünü kabul etmiştir (YHGK, E.2019/12-501, K.2022/1346).

Çocuk için ödenen tedbir nafakası ne olur?

Kesinleşmeyle iştirak nafakası olarak devam eder; iştirak nafakası kesinleşme tarihinden işler (YHGK, E.2022/2-657, K.2023/672).

Tedbir nafakası tam olarak hangi gün biter?

Boşanma hükmünün kesinleştiği gün. Kesinleşme tarihi, kesinleşme şerhli karar örneğinde yazar.

Karar istinaftayken tedbir nafakası ödenir mi?

Evet. Boşanma hükmü kesinleşinceye kadar evlilik sürer ve tedbir nafakası devam eder (HMK m.350/2, 367/2).

Kusurlu eş tedbir nafakası alabilir mi?

Evet. Kusur tedbir nafakasının takdirinde etkili değildir (YHGK, E.2017/2-2287, K.2019/627). Yoksulluk nafakasında ise daha ağır kusurlu olmamak şarttır.

Yoksulluk nafakasını hâkim kendiliğinden verir mi?

Hayır. TMK 175 talebe bağlıdır ve hâkim taleple bağlıdır (HMK m.26). İştirak nafakası ise kamu düzenine ilişkindir (YHGK, K.2019/918).

Boşanma davasında yoksulluk nafakası istemedim; sonradan isteyebilir miyim?

Kesinleşmeden itibaren bir yıl içinde ayrı davayla isteyebilirsiniz (TMK m.178). Anlaşmalı boşanmada feragat varsa ret riski yüksektir.

Boşanma davası reddedildi; yoksulluk nafakası alabilir miyim?

Hayır; yoksulluk nafakası boşanmanın fer’idir (Y2HD, E.2022/4796, K.2022/6769). Ayrı yaşamada haklıysanız TMK 197 uyarınca katkı isteyebilirsiniz.

Eski icra dosyasından kesinleşme sonrası ayları isteyebilir miyim?

Tedbir nafakası olarak istenemez. Kesinleşme şerhli kararla aynı dosyada talepte bulunup borçluya icra emri tebliğ ettirmeniz gerekir (Y8HD, K.2013/1624).

Yeni icra emri olmadan tazyik hapsi istenebilir mi?

Kesinleşmeden sonraki aylar için hayır; Yargıtay bu durumdaki tazyik hapsi kararını kanun yararına bozmuştur (E.2021/10935, K.2021/11691).

Ara kararla verilen tedbir nafakası ilamlı takibe konulabilir mi?

Hayır; ara karar ilam veya ilam niteliğinde belge değildir (Y12HD, K.2019/810). İlamsız takip yapılabilir (Y12HD, K.2015/26831).

Tedbir ve yoksulluk nafakası tutarları farklıysa hangisini öderim?

Kesinleşmeye kadar tedbir, kesinleşmeden itibaren hükümdeki yoksulluk nafakası tutarını.

Kesinleşmeden sonra yanlışlıkla tedbir nafakası ödemeye devam ettim; geri alabilir miyim?

Hükümde yoksulluk nafakası yoksa ve yanılgıyla ödediyseniz sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri isteyebilirsiniz (TBK m.77, 78, 82).

AYM kararı tedbir nafakasını etkiler mi?

Hayır. Karar yalnızca yoksulluk nafakasının süresizliğine ilişkindir ve 30.06.2027’de yürürlüğe girer.

Yoksulluk nafakası davası nerede açılır?

Aile mahkemesinde; TMK 177 nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesinin yetkisini düzenler.

Bu yazının kaynakları. TMK m.166, 169, 175, 176, 177, 178, 182, 197; HMK m.26, 141, 307, 350, 367; İİK m.32, 38, 72, 344; TBK m.77, 78, 82, 101; 4787 s.K. m.4; Anayasa m.153.

Kararlar: AYM, 04.06.2026, E.2025/156, K.2026/131 (RG 30.09.2026); YHGK, E.2019/12-501, K.2022/1346; E.2022/2-657, K.2023/672; E.2017/2-1894, K.2019/918; E.2017/2-2287, K.2019/627; E.2001/12-206, K.2001/217; Y2HD, E.2022/4796, K.2022/6769; E.2022/6066, K.2022/6407; E.2016/12252, K.2018/2829; Y8HD, E.2012/14143, K.2013/1624; Y12HD, E.2021/10935, K.2021/11691; E.2018/5079, K.2019/810; E.2015/16171, K.2015/26831. Karar metinleri ve özetleri ikincil kaynaklardan (karamercanhukuk.com, kiratlihukuk.com, icrahukuku.com.tr, hukas.com.tr, mihci.av.tr, avtayfunyildirim.com, hukukihaber.net, memurlar.net) aktarılmıştır.

📚 İlgili Rehberler

Kesinleşme anında nafakanızı kaybetmemek veya fazla ödememek için birlikte planlayalım

Tedbir ve yoksulluk nafakası talepleri, icra emri, tazyik hapsi şikâyeti ve TMK 178 davası için dosyanızı değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp
Post by Av. Fatma Öztürk