Boşanma Kararının Kesinleşmesi ve Nüfusa Tescili (HMK m.345-367, 5490 s.K. m.55)

Boşanma davası mahkemede sonuçlansa da hukuki sonuçlarının doğması için kararın kesinleşmesi şarttır. Kesinleşmeyen boşanma kararına rağmen taraflar hâlâ evli sayılır; bu durum mal rejimi, nafaka, velayet ve yeniden evlilik gibi konularda ciddi pratik sonuçlar doğurur. Bu yazıda boşanma kararının kesinleşme süreci, nüfusa tescil işlemi ve hukuki sonuçları açıklanmaktadır.

Kesinleşme ve Tescilin Mevzuat Haritası

Kesinleşme tek bir anlık olay gibi görünse de sonuçları usul hukuku, aile hukuku, nüfus hukuku ve milletlerarası özel hukuk hükümlerine dağılmıştır. Aşağıdaki tablo hangi sorunun hangi hükümle cevaplandığını bir arada gösterir.

1) Kesinleşme Nedir ve Neden Önemlidir

Mahkeme kararı, kanun yolu süreleri geçtikten veya kanun yollarının tükendikten sonra kesinleşir. Boşanma davasında taraflar gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde istinafa (HMK m.345), bölge adliye mahkemesi kararının tebliğinden itibaren 2 hafta içinde temyize (HMK m.361) başvurabilir. Kanun yolu süreleri geçirilmezse ya da kanun yolu kararı da kesinleşirse boşanma kararı kesinleşir.

Kesinleşme tarihi çok kritiktir; çünkü pek çok hukuki sonuç bu tarihe bağlıdır. Kişiler hukuku ve aile hukukuna ilişkin hükümler kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m.350/2, m.367/2): velayet düzenlemesi kesinleşmeyle yürürlüğe girer, boşanmayla birlikte hükmedilen yoksulluk ve iştirak nafakası kesinleşmeden itibaren işler ve tarafların yeniden evlenebilmesi için kesinleşme zorunludur (TMK m.130). Buna karşılık mal rejimi kesinleşme tarihinde değil, dava tarihinde sona erer (TMK m.225/2); kesinleşme ise tasfiyeye hükmedilebilmesinin şartıdır.

2) İstinaf ve Temyiz Süreleri

Boşanma kararının kesinleşmesi için kanun yolu sürelerinin beklenmesi ya da kanun yoluna başvuranın bu yolu tüketmesi gerekir. İstinaf (Bölge Adliye Mahkemesi) için süre 2 haftadır; hükmün taraflara tebliğinden itibaren işlemeye başlar. İstinaf aşamasında verilen karar için temyiz süresi de 2 haftadır. Temyiz aşamasında Yargıtay kararı da kesinleşme için son aşamadır.

Taraflardan biri kanun yoluna başvurmuşsa diğer taraf, başvurunun kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap verebilir ve kendi süresi geçmiş olsa bile katılma yoluyla istinafa başvurabilir (HMK m.347-348). Boşanmanın velayet, nafaka veya tazminat gibi fer’i konularında itiraz, boşanmanın kendisini geciktirmeyebilir; kısmi kesinleşme de mümkündür. Bu karmaşık durumlar için avukat takibi önerilir.

Kesinleşme Takvimi: Adım Adım Süreler

Kesinleşmenin ne zaman gerçekleşeceği, dosyanın hangi kanun yolu aşamalarından geçtiğine bağlıdır. Sürelerin büyük çoğunluğu tebliğe bağlı olduğundan, tebliğ tarihlerinin takibi kesinleşme tarihinin doğru hesaplanmasının anahtarıdır.

Uygulamada en sık karşılaşılan hata, kesinleşmeyi kısa kararın açıklandığı tarihten hesaplamaktır. Oysa istinaf süresi gerekçeli kararın tebliğiyle başlar ve iki tarafa farklı tarihlerde tebliğ yapılmışsa kesinleşme, son tebliğe göre hesaplanan sürenin bitimine kalır. Bu takvimin dava süresine etkisi için boşanma davası ne kadar sürer ve boşanma kararı ne zaman kesinleşir yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kısmi Kesinleşme: Boşanma Kesinleşsin, Tartışma Sürsün

Kanun yoluna yalnızca nafaka, tazminat veya velayet gibi fer’î hükümler yönünden başvurulmuş, boşanmanın kendisine hiçbir taraf itiraz etmemişse, boşanma hükmü bakımından kısmi kesinleşme şerhi istenebilir. Bu durumda taraflar resmen boşanmış sayılır; nüfus kaydı güncellenir ve yeniden evlenme yolu açılır. Fer’î hükümlere ilişkin kanun yolu incelemesi ise ayrıca devam eder.

Kısmi kesinleşmenin iki önemli sonucu vardır. Birincisi, tedbir nafakası boşanma hükmünün kesinleşmesiyle sona erer; kararda yoksulluk veya iştirak nafakasına hükmedilmişse bunlar kesinleşmeden itibaren işler. İkincisi, boşanmanın eki niteliğindeki tazminat, boşanma hükmü kesinleşmeden icraya konulamaz; boşanma hükmü kesinleştikten sonra ise fer’î hükümler, kendileri kesinleşmemiş olsa da takibe konulabilir hâle gelir (YHGK 22.10.2008, E.2008/12-656, K.2008/638). Dikkat: karşı taraf katılma yoluyla istinafla boşanma hükmüne de itiraz edebileceğinden (HMK m.348), kısmi kesinleşme şerhi en erken bu ihtimal ortadan kalktıktan sonra istenmelidir.

3) Nüfusa Tescil İşlemi

Boşanma kararı kesinleştikten sonra nüfus kaydına işlenir. Mahkeme yazı işleri müdürlüğü, kesinleşen kararı kesinleşme tarihinden itibaren on gün içinde nüfus müdürlüğüne bildirmekle görevlidir (5490 s.K. m.55); kayıt işlenmemişse taraf da kesinleşme şerhli karar örneğiyle (kesinleşme tarihini gösteren onaylı örnek) nüfus müdürlüğüne başvurabilir. Tescil üzerine nüfus kaydından evlilik şerhi silinir ve medeni hal “boşanmış” olarak güncellenir.

Tescil için ayrıca dava açılması gerekmez. Yabancı ülkede verilen boşanma kararlarının Türk nüfusuna işletilmesi için ise mahkemeden tanıma kararı alınması ya da şartları varsa nüfus müdürlüğü veya konsolosluk aracılığıyla idari tanıma (5490 s.K. m.27/A) gerekir. Tescil yapılmadığı sürece resmi belgeler (kimlik kartı, pasaport, ikametgah belgesi) medeni hali “evli” olarak göstermeye devam eder; bu durum günlük yaşamda sorunlara yol açabilir.

4) Mal Rejiminin Tasfiyesi

Boşanmada edinilmiş mallara katılma rejimi (ya da sözleşmeyle seçilen başka bir mal rejimi) dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225/2); hangi malların tasfiyeye gireceği bu tarihteki duruma göre belirlenir (TMK m.228/1). Kesinleşme tarihi ise hesap başlangıcı değil, tasfiyeye hükmedilebilmesinin şartıdır: mal rejimi davası boşanma davası sürerken açılabilir, ancak boşanma kararı kesinleşmeden hüküm kurulamaz (YHGK 27.06.2012, E.2012/8-268, K.2012/420). Katılma alacağı ve değer artış payı davası için süre bir yıl değildir; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre bu alacaklar boşanmanın fer’isi olmadığından TMK m.178 uygulanmaz ve kesinleşmeden itibaren on yıllık genel zamanaşımı (TBK m.146) işler (YHGK 05.10.2016, E.2016/8-1061, K.2016/959). Zamanaşımı hak düşürücü süre değildir; karşı tarafça ileri sürülmesi gerekir.

Dava tarihinden sonra yapılan mülk devri, banka hesabının boşaltılması ya da şirket hissesi satışı, mal rejimi dava tarihinde sona erdiğinden tasfiye hesabını kural olarak değiştirmez; ancak tahsil güçlüğü doğurabileceğinden ihtiyati tedbir gibi önlemler erken değerlendirilmelidir. Bu nedenle kesinleşme sürecinde ve hemen ardından bir mal rejimi avukatıyla çalışmak, haklarınızın korunması açısından kritik önemdedir.

5) Nafaka, Velayet ve Diğer Hukuki Sonuçlar

Boşanma kararında yer alan velayet hükmü ile boşanmanın eki niteliğindeki nafaka ve tazminat hükümleri, boşanma hükmünün kesinleşmesiyle icra edilebilir hâle gelir (HMK m.350/2; YHGK 22.10.2008, E.2008/12-656, K.2008/638). Velayet sahibi ebeveyn çocuğun teslimini isteyebilir; nafaka ve tazminat alacağı icra takibine konu olabilir. Tedbir nafakası (TMK m.169) dava süresince ödenir ve boşanma hükmünün kesinleşmesiyle sona erer; kararda hükmedilmişse çocuk için iştirak nafakası, eş için yoksulluk nafakası kesinleşmeden itibaren işlemeye başlar. Bu bir “dönüşüm” değildir: kararda yoksulluk nafakasına hükmedilmemişse eşe ödenen tedbir nafakası kesinleşmeyle tamamen sona erer.

Boşanma kararıyla birlikte eski eşe ilişkin mirasçılık hakkı da sona erer. Boşanan eşler birbirinin yasal mirasçısı olamaz (TMK m.181/1); sigortacılık ve emeklilik haklarında da değişiklikler gündeme gelebilir. Yeniden evlenmek isteyen kişi, önceki evliliğinin sona erdiğini ispat etmek zorundadır (TMK m.130); evli kişinin yaptığı evlenme mutlak butlanla batıldır (TMK m.145/1) ve ikinci evlilik suç oluşturur (TCK m.230/1).

6) Yabancı Mahkeme Kararı ve Tanıma-Tenfiz

Yabancı ülkede gerçekleştirilen boşanmaların Türk hukuku açısından sonuç doğurması için mahkemeden tanıma veya tenfiz kararı alınması ya da şartları varsa idari tanıma yoluna (5490 s.K. m.27/A) başvurulması gerekir. Tanıma, yabancı mahkeme kararının Türkiye’de hukuki sonuç doğurması için alınan karardır; tenfiz ise bu kararın icra edilmesine izin veren ek bir adımdır. Yabancı boşanma kararları, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun çerçevesinde değerlendirilir.

Boşanma kararlarının tanınması aile hukukuna ilişkin olduğundan dava aile mahkemesinde görülür; yetkili mahkeme, aleyhine tanıma istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sakin olduğu yer, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemesidir (MÖHUK m.51). Başarıyla sonuçlanırsa yabancı boşanma kararı Türk nüfusuna işletilir. Türk konsoloslukları boşanma kararı veremez; yurt dışında yaşayan vatandaşların idari tanıma başvurularını alır.

Kesinleşmeye Bağlı Sonuçlar: Doğru Tarihler

Boşanmanın sonuçlarının hepsi kesinleşme tarihine bağlı değildir. Bazı sonuçlar dava tarihine, bazıları kesinleşmeye, bazıları ise kesinleşmeden itibaren işleyen bir süreye bağlıdır. Bu tarihlerin karıştırılması en çok mal rejimi ve zamanaşımı konularında hak kaybına yol açar.

Tablonun en çok gözden kaçan satırı ilk üç satırdır: mal rejimi dava tarihinde sona erer, tasfiyeye boşanma kesinleştikten sonra hükmedilir ve tasfiye alacağı için süre bir yıl değil on yıldır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, katılma alacağının boşanmanın fer’isi olmadığını, bu nedenle TMK m.178’deki bir yıllık sürenin değil TBK m.146’daki on yıllık genel zamanaşımının uygulanacağını kabul etmiştir (YHGK 05.10.2016, E.2016/8-1061, K.2016/959; aynı yönde YHGK 17.04.2013, E.2013/8-375, K.2013/520). Ayrıntı: mal paylaşımı davasında zamanaşımı.

Nüfusa Tescil: Kim Bildirir, Ne Zaman, Nasıl Kontrol Edilir?

Boşanmanın nüfus kaydına işlenmesi için tarafların ayrıca dava açması gerekmez. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.55 uyarınca mahkeme yazı işleri müdürleri, aile kütüklerinde tescil gerektiren kararları kesinleşme tarihinden itibaren on gün içinde o yerin nüfus müdürlüğüne bildirmekle görevlidir. Bildirim üzerine nüfus müdürlüğü kaydı günceller; kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden alır (TMK m.173/1) ve medeni hâl “boşanmış” olarak işlenir.

Kesinleşmeden sonra makul süre geçtiği hâlde kayıt güncellenmemişse, e-Devlet üzerinden nüfus kayıt örneği alınarak durum kontrol edilmeli; kayıt işlenmemişse mahkemeden bildirimin yapılıp yapılmadığı sorulmalı ya da kesinleşme şerhli karar örneğiyle nüfus müdürlüğüne başvurulmalıdır. Boşandığı kocasının soyadını kullanmaya devam etmek isteyen kadın, menfaatini ve kocaya zarar vermeyeceğini ispat ederek hâkimden izin isteyebilir (TMK m.173/2); bu talep çoğunlukla boşanma davası içinde ileri sürülür. Kimlik, pasaport ve diğer kayıtların güncellenmesi için boşanma sonrası kimlik, pasaport ve nüfus güncelleme ve boşanmadan sonra çocuğun nüfus kaydı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kadın İçin 300 Günlük Bekleme Süresi (TMK m.132)

Kesinleşme, erkek için yeniden evlenmenin önündeki son engeli kaldırır; kadın için ise ayrıca bekleme süresi vardır. TMK m.132’ye göre evlilik sona ermişse kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe evlenemez. Kadın bu süre içinde doğurursa süre kendiliğinden biter. Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığı anlaşılırsa veya evliliği sona eren eşler yeniden birbiriyle evlenmek isterse mahkeme bu süreyi kaldırır.

Uygulamada bekleme süresinin kaldırılması, gebe olunmadığını gösteren sağlık raporuyla aile mahkemesinden istenir. Sürenin başlangıcı boşanma kararının kesinleştiği tarihtir; kısmi kesinleşme şerhi alınmışsa boşanma yönünden kesinleşme tarihi esas alınır.

Yurt Dışında Boşanma: Mahkeme Yolu ve İdari Yol

Yabancı bir ülkede verilen boşanma kararı Türkiye’de kendiliğinden sonuç doğurmaz; nüfus kaydına işlenmesi için iki yol vardır.

İdari tanıma (5490 s.K. m.27/A). Yabancı ülkelerin adli veya idari makamlarınca verilen ve kesinleşmiş boşanma kararları, şartları varsa dava açılmadan nüfus müdürlüğü veya konsolosluk aracılığıyla tescil edilebilir. Kural olarak eşlerin birlikte başvurması gerekir; ayrı başvurularda iki başvuru arasındaki süre doksan günü geçmemelidir. Karar kamu düzenine açıkça aykırı olmamalıdır. Nafaka, velayet ve tazminat gibi fer’î hükümler bu yolla tenfiz edilemez. Ayrıntı: yabancı boşanma kararının idari yoldan tanınması.

Mahkeme yolu (MÖHUK m.50-59). İdari yolun şartları yoksa veya fer’î hükümlerin de Türkiye’de sonuç doğurması isteniyorsa dava açılır. Yalnızca boşanmanın Türkiye’de kesin hüküm etkisi doğurması isteniyorsa tanıma yeterlidir (MÖHUK m.58); nafaka veya tazminat gibi icrası istenen hükümler için tenfiz gerekir (MÖHUK m.50, m.54). Aile hukukuna ilişkin olduğundan dava aile mahkemesinde görülür; yetkili mahkeme, aleyhine tanıma istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sakin olduğu yer, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemesidir (MÖHUK m.51). Türk konsoloslukları boşanma kararı veremez; yurt dışındaki vatandaşlar için yalnızca idari tanıma başvurusunu alır. Dilekçe için yabancı boşanma kararının tanınması dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

Örnek Durumlar

Aşağıdaki örnekler, yukarıdaki kuralların nasıl işlediğini göstermek için kurgulanmıştır.

Örnek 1 — Yalnızca nafakaya itiraz. Boşanma kararına hiçbir taraf itiraz etmemiş, yalnızca kadın eş yoksulluk nafakasının miktarı yönünden istinafa gitmiştir. Erkek eşin katılma yoluyla istinaf ihtimali de ortadan kalktıktan sonra boşanma yönünden kısmi kesinleşme şerhi istenebilir; nüfus kaydı güncellenir, nafaka tartışması bölge adliye mahkemesinde sürer.

Örnek 2 — “Bir yılı kaçırdım” yanılgısı. Boşanması iki yıl önce kesinleşen kişi, mal paylaşımı davası açma süresini kaçırdığını düşünmektedir. Katılma alacağı için süre kesinleşmeden itibaren on yıldır (YHGK 05.10.2016, E.2016/8-1061, K.2016/959); dava hâlâ açılabilir. Buna karşılık boşanma davasında hiç istenmemiş bir maddi tazminat talebi, TMK m.178 uyarınca bir yıllık zamanaşımına takılabilir.

Örnek 3 — Kesinleşmeden ölüm. Boşanma kararı verilmiş, temyiz incelemesi sürerken davacı eş ölmüştür. Kural olarak sağ kalan eş yasal mirasçıdır; ancak ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam eder ve sağ kalan eşin kusurunu ispat ederse, sağ kalan eş mirasçı olamaz (TMK m.181/2). Ayrıntı: eşin ölümü hâlinde boşanma davasının mirasçılarla devamı.

Örnek 4 — Almanya’da boşanma. Almanya’da boşanan ve kararı kesinleşen eşler, birlikte konsolosluğa başvurarak idari tanıma yoluyla nüfus kaydını güncelletebilir. Eşlerden biri başvuruya katılmıyorsa veya Alman kararındaki nafaka hükmünün Türkiye’de icrası isteniyorsa, aile mahkemesinde tanıma ve tenfiz davası açılması gerekir.

7) Pratik Öneriler

Boşanma kararının kesinleşmesi sürecinde dikkat edilmesi gerekenler: (i) kanun yolu sürelerini takip edin ve hukuki danışmanlık alarak stratejik karar verin; (ii) kesinleşme tarihini not alın — boşanmada istenmeyen nafaka ve tazminat talepleri için bir yıllık zamanaşımı (TMK m.178), katılma alacağı için on yıllık zamanaşımı (TBK m.146) buradan başlar; (iii) kesinleşme şerhini alarak nüfus müdürlüğüne başvurun; (iv) nafaka ve velayet kararlarının icrasını başlatın; (v) yeniden evlenmeyi planlıyorsanız kesinleşmeden başvuru yapılamayacağını, kadın için ayrıca 300 günlük bekleme süresi bulunduğunu (TMK m.132) bilin.

Kesinleşmeden Önce ve Sonra: Ne Yapılabilir?

Boşanma kararının verilmesi ile kesinleşmesi arasındaki dönem, hukuken hâlâ evlilik dönemidir. Bu dönemde yapılamayacak işlemler, çoğu kişinin farkında olmadığı hak kayıplarına yol açar.

Üçüncü satır özellikle önemlidir: karar verilmiş ancak kesinleşmemişken taraflardan biri ölürse, diğeri kural olarak hâlâ yasal mirasçıdır. İstisnası TMK m.181/2’dir: ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam eder ve sağ kalan eşin kusurunu ispat ederse, sağ kalan eş mirasçı olamaz. Bu nedenle kesinleşme işlemlerinin geciktirilmemesi, mirasa ilişkin beklenmedik sonuçların önüne geçer. Ayrıntı için boşanma kesinleşmeden neler yapılamaz rehberimize bakınız.

Kesinleşme ve Tescil Adımları

Kesinleşme kendiliğinden gerçekleşse de, tescil ve sonraki işlemler için belirli adımların atılması gerekir.

Yedinci adım en çok ihmal edilenidir: nüfus kaydının güncellenmesi diğer kurumların kayıtlarını otomatik olarak değiştirmez. Banka, sigorta ve tapu kayıtlarındaki bilgiler ayrıca bildirilmelidir; aksi hâlde tebligat ve işlem sorunları yaşanır. Boşanma sonrası kayıt güncellemeleri için boşanma sonrası kimlik, pasaport ve nüfus güncelleme sayfamıza bakabilirsiniz.

Özetle: Kesinleşme, Boşanmanın Gerçek Anıdır

Boşanma kararının verilmesi ile hukuken boşanmış olmak aynı şey değildir. Karar kesinleşene kadar evlilik devam eder: yeniden evlenilemez, soyadı değişmez ve taraflar birbirinin yasal mirasçısı olmaya devam eder. Kesinleşmeyle birlikte boşanmada istenmeyen tazminat ve nafaka talepleri için bir yıllık zamanaşımı işlemeye başlar (TMK m.178), tedbir nafakası sona erer ve kararda hükmedilmişse yoksulluk ile iştirak nafakası işler; mal rejimi tasfiyesine hükmedilebilir ve katılma alacağı için on yıllık zamanaşımı başlar. Kesinleşme şerhli karar örneği tüm sonraki işlemlerin dayanağıdır; nüfus kaydının güncellenmesi ise banka, SGK ve tapu gibi diğer kurumların kayıtlarını otomatik olarak değiştirmez.

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanma kararı ne zaman kesinleşir?

Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık istinaf süresi (HMK m.345) içinde başvurulmazsa ya da tüm kanun yolları tüketilirse karar kesinleşir. Taraflar istinaf veya temyize başvurursa kesinleşme bu yollar sonuçlanana kadar gecikir.

Kesinleşmeden önce yeniden evlenebilir miyim?

Hayır. Yeniden evlenmek isteyen kişi önceki evliliğinin sona erdiğini ispat etmek zorundadır (TMK m.130); kesinleşmeden yapılan evlenme mutlak butlanla batıldır (TMK m.145/1). Kadın için ayrıca evliliğin sona ermesinden itibaren 300 günlük bekleme süresi vardır; doğumla biter veya gebe olunmadığı anlaşılırsa mahkemece kaldırılır (TMK m.132).

Nüfusa tescil nasıl yapılır?

Kesinleşen karar, mahkeme yazı işleri müdürlüğünce kesinleşmeden itibaren on gün içinde nüfus müdürlüğüne bildirilir (5490 s.K. m.55) ve kayıt güncellenir; medeni hâl “boşanmış” olarak işlenir. Kayıt işlenmemişse kesinleşme şerhli karar örneğiyle nüfus müdürlüğüne başvurulabilir.

Mal rejimi tasfiyesi için süre nedir?

Katılma alacağı ve değer artış payı gibi mal rejiminden doğan alacaklar, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bu alacaklar boşanmanın fer’isi olmadığından TMK m.178’deki bir yıllık sürenin uygulanmayacağını kabul etmiştir (YHGK 05.10.2016, E.2016/8-1061, K.2016/959).

Nafaka kesinleşme beklenmeden icra edilir mi?

Ayrım yapmak gerekir. Boşanmayla birlikte hükmedilen yoksulluk ve iştirak nafakası boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren işler; velayet hükmü de kesinleşmeden yerine getirilemez (HMK m.350/2). Dava süresince verilen tedbir nafakası ise kesinleşme beklenmeden takibe konulabilir (YHGK 22.10.2008, E.2008/12-656, K.2008/638). Bağımsız nafaka ilamları da kesinleşmeden icraya konulabilir ve bu kararlarda icranın geri bırakılmasına karar verilemez (HMK m.350/1; Yargıtay 8. HD 12.01.2015, E.2014/3017, K.2015/114).

Yabancı ülkede alınan boşanma kararı Türkiye’de geçerli mi?

Kendiliğinden sonuç doğurmaz. Şartları varsa eşler nüfus müdürlüğü veya konsolosluk aracılığıyla idari tanıma yoluna başvurabilir (5490 s.K. m.27/A). Bu yol işletilemiyorsa veya nafaka gibi fer’î hükümlerin de tanınması isteniyorsa aile mahkemesinde 5718 sayılı Kanun uyarınca tanıma veya tenfiz davası açılır (MÖHUK m.50-59). Karar sonrasında nüfusa tescil yapılır.

Boşanmayla mirasçılık hakkı ortadan kalkar mı?

Evet. Boşanan eşler birbirinin yasal mirasçısı olamaz ve aksi tasarruftan anlaşılmadıkça boşanmadan önce yapılmış ölüme bağlı tasarruflarla sağlanan haklarını kaybeder (TMK m.181/1). Dava sürerken eşlerden biri ölürse, mirasçılardan biri davaya devam eder ve diğer eşin kusuru ispatlanırsa aynı sonuç doğar (TMK m.181/2).

Kısmi kesinleşme şerhi nedir, ne zaman istenir?

Kanun yoluna yalnızca nafaka, tazminat veya velayet gibi fer’î hükümler yönünden gidilmiş ve boşanmanın kendisine itiraz edilmemişse, boşanma yönünden kesinleşme şerhi istenebilir. Karşı taraf katılma yoluyla istinafla boşanmaya da itiraz edebileceğinden (HMK m.348), şerh bu ihtimal ortadan kalktıktan sonra istenmelidir.

Mal rejimi hangi tarihte sona erer?

Boşanmada mal rejimi kesinleşme tarihinde değil, boşanma davasının açıldığı tarihten geçerli olarak sona erer (TMK m.225/2). Mal rejimi davasında hüküm kurulabilmesi için ise boşanma kararının kesinleşmesi gerekir (YHGK 27.06.2012, E.2012/8-268, K.2012/420).

TMK 178’deki bir yıllık süre hangi talepleri kapsar?

Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava haklarını, örneğin boşanma davasında istenmemiş maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası taleplerini kapsar. Süre kesinleşmeden itibaren bir yıldır ve zamanaşımı niteliğindedir. Mal rejiminden doğan alacaklar bu süreye tabi değildir.

Kesinleşmeden önce feragat ederek süreci hızlandırabilir miyim?

Evet, ancak gerekçeli karar size tebliğ edildikten sonra. Taraflar ilamın tebliğinden önce istinaf yoluna başvurma hakkından feragat edemez (HMK m.349/1). İki taraf da tebliğden sonra feragat ederse kesinleşme beklenmeden şerh alınabilir.

Kadın için bekleme süresi nasıl kaldırılır?

TMK m.132’ye göre kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak 300 gün geçmedikçe evlenemez; doğurmakla süre biter. Gebe olunmadığı anlaşılırsa veya eski eşlerle yeniden evlenilecekse mahkeme süreyi kaldırır; uygulamada sağlık raporuyla aile mahkemesine başvurulur.

Nüfusta boşanma görünmüyorsa ne yapmalıyım?

Mahkeme kesinleşen kararı on gün içinde nüfus müdürlüğüne bildirmekle görevlidir (5490 s.K. m.55). Kayıt güncellenmemişse mahkemeden bildirimin yapılıp yapılmadığı sorulmalı ya da kesinleşme şerhli karar örneğiyle nüfus müdürlüğüne başvurulmalıdır.

Konsoloslukta boşanabilir miyim?

Hayır. Türk hukukunda boşanma ancak mahkeme kararıyla olur. Konsolosluklar boşanma kararı vermez; yurt dışında verilmiş ve kesinleşmiş boşanma kararlarının idari yoldan tanınması için başvuru alır (5490 s.K. m.27/A).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman görüş esas alınmalıdır.