Nafaka borçlusunun yeniden evlenmesi veya yeni bir çocuğunun olması, nafakayı kendiliğinden azaltmaz ya da kaldırmaz. Kanun nafakanın kendiliğinden sona erdiği hâlleri sınırlı olarak sayar: alacaklının yeniden evlenmesi ve taraflardan birinin ölümü (TMK m.176/3). Borçlunun yeni ailesi ise ancak aile mahkemesinde açılacak bir azaltma davasında değerlendirilir. Yoksulluk nafakasında ölçüt, tarafların malî durumunun değişmesi ve hakkaniyettir (TMK m.176/4); nafaka zaten borçlunun “malî gücü oranında” belirlenir (TMK m.175). İştirak nafakasında ölçüt, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme gücüdür; durum değişirse hâkim nafakayı yeniden belirler (TMK m.330, 331). Yargıtay yeni evlilik ve yeni çocuğu tek başına otomatik bir indirim sebebi saymamakta, borçlunun malî durumunun gerçekten bozulup bozulmadığına bakmaktadır. Dava sonuçlanıncaya kadar mevcut nafaka ödenmeye devam edilmelidir; aksi hâlde icra takibi ve tazyik hapsi gündeme gelir (İİK m.344).
Güncel durum (25 Ekim 2026). Anayasa Mahkemesi, TMK 175/1’deki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti (04.06.2026, E.2025/156, K.2026/131; RG 30.09.2026, sayı 33386). İptal, kararın yayımından dokuz ay sonra, 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecektir. Karar geriye yürümez; kesinleşmiş nafaka kararları kendiliğinden sona ermez. Süre sınırı öngören yasal düzenlemenin 13. Yargı Paketi içinde yer alması beklenmektedir; ikincil kaynaklara göre teklif 23 Ekim 2026 itibarıyla TBMM’ye sunulmamıştır.
Bu yazının konusu olan TMK 176/4, 182 ve 330-331. maddelerde yürürlükte bir değişiklik yoktur. Bugün açılan bir azaltma davası, yürürlükteki bu hükümlere göre görülür.
Yeni ailenizle birlikte nafaka yükünüzü hukuka uygun biçimde yeniden değerlendirelim
Azaltma davası, delil planı, dava sürerken ödeme ve icra riski: süreler ve dava tarihi önemli olduğundan dosyanızı vakit kaybetmeden değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppİçindekiler
- Kısa cevaplar
- Kanun ne diyor?
- Nafaka kendiliğinden azalmaz
- Yargıtay yeni evliliği nasıl değerlendiriyor?
- Yoksulluk nafakasında azaltma
- İştirak nafakasında çocuklar arasında denge
- Anlaşmalı boşanma protokolündeki nafaka
- Azaltma davası: mahkeme, ispat, karar tarihi
- Dava sürerken ödeme ve icra
- Karşı taraf da yeniden evlendiyse
- Fazla ödenen nafakanın geri istenmesi
- AYM süresiz nafaka kararı: beklemeli miyim?
- Dilekçe örnekleri
- Örnek senaryolar
- Yol haritası
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
Kısa Cevaplar
Tablo: Yeniden evlenen nafaka borçlusu için kısa cevaplar
| Soru | Kısa cevap | Dayanak |
|---|---|---|
| Evlendim; nafaka kendiliğinden azalır mı? | Hayır; dava gerekir | TMK m.176/3-4 |
| Yeni çocuğum oldu; azaltma sebebi mi? | Ödeme gücünü etkiliyorsa değerlendirilir | TMK m.330, 331 |
| Yoksulluk nafakasında ölçüt? | Malî durumun değişmesi veya hakkaniyet | TMK m.176/4 |
| İştirak nafakasında ölçüt? | Çocuğun ihtiyacı, ana-babanın ödeme gücü | TMK m.330 |
| Ödemeyi kesebilir miyim? | Hayır; icra ve tazyik hapsi riski | İİK m.344 |
| Hangi mahkeme? | Aile mahkemesi | 4787 s.K. m.4 |
| Nerede açılır? | Nafaka alacaklısının yerleşim yeri | HMK m.6; TMK m.177 |
| İndirim hangi tarihten? | Uygulamada dava tarihinden | Y2HD, K.2023/3784 (ikincil kaynak) |
| Eski eşim evlendi; ne olur? | Yoksulluk nafakası evlenme tarihinde kendiliğinden biter | TMK m.176/3 |
| Haberim olmadan ödemeye devam ettim? | Sebepsiz zenginleşme olarak geri istenebilir | TBK m.77, 78, 82 |
| AYM kararı ne zaman uygulanır? | 30.06.2027’den itibaren | AYM, K.2026/131 |
Azaltma davasının genel işleyişini nafaka azaltma davası nasıl açılır, değişen koşullara göre uyarlamayı nafaka artırım ve azaltım davası yazılarımızda anlattık.
Kanun Ne Diyor? TMK 175, 176, 182, 186, 330 ve 331
Nafakanın azaltılması, nafakanın türüne göre farklı hükümlere dayanır. Yoksulluk nafakasında temel hüküm TMK 175’tir: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında nafaka isteyebilir; nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz. Maddedeki “süresiz olarak” ibaresi Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş, iptal 30.06.2027’de yürürlüğe girecektir. Nafakanın değiştirilmesi ise TMK 176’dadır: Tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılması veya azaltılması istenebilir (TMK m.176/4).
Çocuk için ödenen iştirak nafakasında velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (TMK m.182). Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır (TMK m.327/1). Nafaka miktarı çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir (TMK m.330); durumların değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır (TMK m.331).
Borçlunun yeni evliliği açısından bir hüküm daha önemlidir: Eşler, birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıklarıyla katılırlar (TMK m.186/3). Bu nedenle mahkeme, yeni hanenin giderlerini değerlendirirken yeni eşin gelirini de göz önüne alabilir.
Tablo: Azaltma davasında dayanak hükümler
| Hüküm | Ne düzenler? | Azaltma açısından önemi |
|---|---|---|
| TMK m.175 | Yoksulluk nafakası, malî güç oranında | Borçlunun bugünkü malî gücü ölçüttür |
| TMK m.176/3 | Kendiliğinden ve mahkeme kararıyla sona erme | Borçlunun evliliği burada sayılmaz |
| TMK m.176/4 | Malî durum değişikliği veya hakkaniyet | Yoksulluk nafakasında azaltmanın dayanağı |
| TMK m.182 | Velayet sahibi olmayan eşin katkısı | Katkı gücü oranındadır |
| TMK m.327/1 | Çocuğun giderleri ana ve babaya ait | Yeni çocuk da bu yükümlülüğün konusudur |
| TMK m.330 | Çocuğun ihtiyacı ve ana-babanın ödeme gücü | İştirak nafakasının ölçütü |
| TMK m.331 | Durum değişince yeniden belirleme | İştirak nafakasında azaltmanın dayanağı |
| TMK m.186/3 | Eşlerin giderlere katılması | Yeni eşin geliri de değerlendirilebilir |
Yeni Evlilik ve Yeni Çocuk Nafakayı Kendiliğinden Azaltmaz
Kanun, irat biçimindeki nafakanın kendiliğinden sona erdiği hâlleri sınırlı olarak sayar: Alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü. Alacaklının evlenmeksizin fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde ise nafaka ancak mahkeme kararıyla kaldırılır (TMK m.176/3). Nafaka borçlusunun yeniden evlenmesi ya da yeni bir çocuk sahibi olması bu hâllerden hiçbirine girmez. Mahkeme kararı yürürlükte kaldıkça borçlu ilamdaki tutarı ödemekle yükümlüdür.
Bu nedenle “artık iki çocuğa bakıyorum” diyerek ödemeyi kesmek veya kendi belirlediği tutarı ödemek hukuken bir savunma değildir. Ödenmeyen her ay birikmiş nafaka alacağı olarak icra takibine konulabilir; nafaka kararlarına uymayan borçlu alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine tabi tutulabilir (İİK m.344). Alacaklıyla daha az ödeme konusunda sözlü anlaşma yapılması da ispat sorunu doğurur; icra mahkemesinde ödeme veya borcun azaltıldığı iddiası ancak kanunda sayılan belgelerle ispatlanabilir (İİK m.33/1).
Tablo: Nafaka ne zaman kendiliğinden, ne zaman kararla değişir?
| Olay | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Alacaklının yeniden evlenmesi | Yoksulluk nafakası kendiliğinden biter | TMK m.176/3 |
| Taraflardan birinin ölümü | Kendiliğinden biter | TMK m.176/3 |
| Alacaklının fiilen evli gibi yaşaması | Mahkeme kararıyla kaldırılır | TMK m.176/3 |
| Borçlunun yeniden evlenmesi | Değişmez; azaltma davası gerekir | TMK m.176/4 |
| Borçlunun yeni çocuğu | Değişmez; azaltma davası gerekir | TMK m.176/4, 331 |
| Ödemenin kesilmesi | İcra takibi ve tazyik hapsi riski | İİK m.344 |
| Sözlü indirim anlaşması | İcra mahkemesinde ispat sorunu | İİK m.33/1 |
Ödemeyi kesmenin sonuçlarını nafaka borcu ve tazyik hapsi yazımızda anlattık.
Yargıtay Yeni Evliliği ve Yeni Çocuğu Nasıl Değerlendiriyor?
Yargıtay uygulamasında borçlunun yeniden evlenmesi ve yeni çocuk sahibi olması tek başına otomatik bir indirim sebebi sayılmamakta; belirleyici olan, bu gelişmenin borçlunun malî durumunu gerçekten bozup bozmadığıdır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, nafaka borçlusunun yeniden evlendiği ve bu evlilikten bir çocuğu olduğu bir dosyada bu durum dikkate alınarak nafakanın azaltılması gerektiği gerekçesiyle ret kararını bozmuştur (25.10.2011, E.2011/11620, K.2011/16461). Buna karşılık Hukuk Genel Kurulu, borçlunun boşanmadan sonra yeniden evlenmiş olmasına rağmen öngörülmeyen bir olumsuzluk ispatlanamadığı için uyarlama isteminin reddini yerinde bulmuştur (27.05.2015, E.2013/3-2273, K.2015/1436). Her iki kararı TBB Dergisi’nde yayımlanan bir incelemeden aktarıyoruz (Ebru Ceylan, 2017, sayı 133; ikincil kaynak).
Hukuk Genel Kurulu’nun daha yeni bir kararında, anlaşmalı boşanma protokolüyle aylık 1.500 ABD doları olarak belirlenen yoksulluk nafakası, borçlunun yeniden evlenip bu evlilikten çocuk sahibi olduğu, aradan yaklaşık on sekiz yıl geçtiği, alacaklının gelir ve mal varlığının arttığı, borçlunun ise malî olarak zayıfladığı bir olayda Türk lirasına uyarlanmıştır (YHGK, 12.02.2025, E.2023/582, K.2025/24; ikincil kaynak, hukukihaber.net). Hukuk Genel Kurulu başka bir kararında da TMK 175’teki “malî gücü oranında” ifadesinden hareketle, yükümlünün kusuru olmaksızın malî gücünü yitirdiği bir olayda nafakanın dava tarihinden itibaren kaldırılmasını onamıştır (14.11.2019, E.2017/3-1013, K.2019/1180).
Tablo: Yeni evlilik ve yeni çocukla ilgili kararlar
| Karar | Olay | Sonuç |
|---|---|---|
| Y3HD, E.2011/11620, K.2011/16461 | Borçlu yeniden evlenmiş, çocuğu olmuş | Azaltma gerekirken ret bozuldu (ikincil kaynak) |
| YHGK, E.2013/3-2273, K.2015/1436 | Borçlu yeniden evlenmiş | Öngörülmeyen olumsuzluk yok; ret onandı (ikincil kaynak) |
| YHGK, E.2023/582, K.2025/24 | Protokol nafakası, yeni evlilik ve çocuk, 18 yıl | TL’ye uyarlama onandı (ikincil kaynak) |
| YHGK, E.2017/3-1013, K.2019/1180 | Borçlunun malî gücü kalmamış | Dava tarihinden kaldırma onandı |
| Y3HD, E.2016/9012, K.2016/13366 | Her iki taraf yeniden evlenmiş, yeni çocuklar var | Babanın geliri net araştırılmalı (ikincil kaynak) |
Öğretide de borçlunun yeni evliliğinin yeni yükümlülükler doğurduğu için TMK 176/4 kapsamında indirim sebebi olabileceği kabul edilmektedir (Remzi Demir, TBB Dergisi, 2020, sayı 147).
Yoksulluk Nafakasında Azaltma: Malî Güç, Yeni Hane ve Hakkaniyet
Yoksulluk nafakası borçlunun malî gücü oranında belirlendiğinden, bu gücün değişmesi kanunun öngördüğü azaltma sebebidir. Mahkeme, boşanma kararının verildiği tarihteki durum ile dava tarihindeki durumu karşılaştırır. Yeni çocuğun bakım giderleri, borçlunun kanundan doğan yeni bir yükümlülüğüdür ve malî gücü azaltır. Yeni eşin ise kendi geliri varsa yeni hanenin giderlerine katılma yükümlülüğü bulunduğundan (TMK m.186/3), yalnızca yeni eşin geçimi gerekçesiyle büyük bir indirim beklemek gerçekçi olmaz.
Hakkaniyet ölçütü iki yönlüdür. Borçlunun geliri boşanmadan bu yana belirgin biçimde artmışsa, yeni çocuğun gideri bu artışla karşılanabiliyor olabilir ve indirim reddedilebilir. Alacaklının durumu da değerlendirilir: Alacaklı çalışmaya başlamışsa Yargıtay, asgari ücret düzeyindeki gelirin yoksulluğu tamamen ortadan kaldırmadığını, ancak indirim sebebi olabileceğini kabul etmektedir (Y3HD, 13.02.2018, E.2018/330, K.2018/993; 09.10.2017, E.2017/11957, K.2017/13613; ikincil kaynak).
Tablo: Yoksulluk nafakasının azaltılmasında lehe ve aleyhe etkenler
| Etken | Azaltma yönünde mi? | Dayanak |
|---|---|---|
| Yeni çocuğun bakım giderleri | Evet; yeni kanuni yükümlülük | TMK m.175, 327 |
| Gelirin azalması veya işsizlik | Evet; malî güç düşer | TMK m.176/4 |
| Yeni eşin düzenli geliri | Azaltma etkisini sınırlar | TMK m.186/3 |
| Borçlunun gelirinin artmış olması | Hayır; indirim reddedilebilir | TMK m.176/4 |
| Alacaklının asgari ücretle çalışması | İndirim olabilir, kaldırma değil | Y3HD, K.2018/993 (ikincil kaynak) |
| Alacaklının mal varlığının artması | Evet; hakkaniyet | YHGK, K.2025/24 (ikincil kaynak) |
Yoksulluk nafakasının şartlarını yoksulluk nafakası TMK 175, alacaklının durumunun düzelmesini eski eşim durumunu düzeltti yazılarımızda ele aldık.
İştirak Nafakasında Çocuklar Arasında Denge (TMK 182, 327, 330, 331)
İştirak nafakasında mesele daha hassastır, çünkü karşı tarafta da bir çocuk vardır. Kanun açısından borçlunun önceki evliliğinden ve yeni evliliğinden olan çocukları arasında fark yoktur; her birinin bakımı ana ve babanın yükümlülüğüdür (TMK m.327/1). Mahkeme bu nedenle borçlunun ödeme gücünü bütün çocukları arasında hakkaniyete uygun biçimde paylaştırmaya çalışır. Yeni çocuğun doğması, borçlunun ödeme gücünü etkiliyorsa TMK 330 ve 331 uyarınca nafakanın yeniden belirlenmesini haklı kılabilir.
Öte yandan ilk çocuğun ihtiyaçları da zamanla değişir: Okul çağına gelen veya ergenlik dönemindeki bir çocuğun giderleri bebeklik dönemine göre genellikle artar. Velayet sahibi ebeveynin ödeme gücü de değerlendirmeye girer (TMK m.330). Uygulamada çocuğun temel ihtiyaçlarını karşılamayacak düzeye inen bir indirim kolay kabul edilmez. Velayet sahibi anne yeniden evlenmişse, üvey baba çocuğun bakım borçlusu değildir; ancak annenin yeni hanesindeki gelir durumu ödeme gücü değerlendirmesinde dikkate alınabilir.
Tablo: İştirak nafakasında değerlendirilen unsurlar
| Unsur | Etkisi | Dayanak |
|---|---|---|
| Yeni çocuğun ihtiyaçları | Borçlunun ödeme gücünü azaltır | TMK m.327, 330 |
| İlk çocuğun yaşı ve okul giderleri | İhtiyacı artırır; indirimi zorlaştırır | TMK m.330 |
| Velayet sahibi ebeveynin geliri | Paylaşımı etkiler | TMK m.330 |
| Annenin yeniden evlenmesi | İştirak nafakası devam eder | TMK m.182, 327 |
| Üvey ebeveyn | Bakım borçlusu değil | TMK m.338 (yalnızca velayette yardım) |
| Durumun değişmesi | Hâkim yeniden belirler veya kaldırır | TMK m.331 |
İştirak nafakasının kapsamını iştirak nafakası neleri kapsar, üvey ebeveynin konumunu üvey baba ve üvey annenin hakları yazılarımızda anlattık.
Anlaşmalı Boşanma Protokolüyle Kabul Edilen Nafaka
Nafaka anlaşmalı boşanma protokolüyle kabul edilmişse de TMK 176/4 ve 331 uygulanır; ancak mahkeme bu durumda dürüstlük kuralını (TMK m.2) ayrıca gözetir. Kişi, kendi kabul ettiği nafakadan kısa süre sonra dönmek istediğinde, değişikliğin gerçekten öngörülemeyen ve kendisinden kaynaklanmayan bir gelişmeye dayandığını göstermelidir. Hukuk Genel Kurulu 2025 tarihli kararında protokolle belirlenen nafakanın uyarlanmasını, TBK 138’deki aşırı ifa güçlüğü ölçütleriyle, yani öngörülemezlik, borçludan kaynaklanmama ve dürüstlük kuralı çerçevesinde değerlendirmiştir (YHGK, K.2025/24; ikincil kaynak).
Yeniden evlenmek ve çocuk sahibi olmak çoğu zaman öngörülebilir gelişmelerdir. Bu nedenle protokol nafakasında yalnızca yeni evliliğe dayanan bir azaltma talebinin başarı şansı düşüktür (YHGK, K.2015/1436; ikincil kaynak). Yeni çocuğun doğumu, gelir kaybı, sağlık sorunu veya alacaklının durumundaki belirgin iyileşme gibi başka değişikliklerle birlikte ileri sürüldüğünde talep güçlenir.
Tablo: Protokol nafakasında azaltma
| Konu | Değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| Protokol nafakası değiştirilebilir mi? | Evet, şartları varsa | TMK m.176/4, 331 |
| Kısa süre sonra dönme | Dürüstlük kuralına aykırı sayılabilir | TMK m.2 |
| Uyarlama ölçütleri | Öngörülemezlik, borçludan kaynaklanmama | TBK m.138; YHGK, K.2025/24 |
| Yalnızca yeni evlilik | Genellikle yetersiz | YHGK, K.2015/1436 (ikincil kaynak) |
| Yeni çocuk ve gelir kaybı birlikte | Talep güçlenir | TMK m.176/4, 330 |
Protokolün değiştirilmesini anlaşmalı boşanma protokolü sonradan değiştirilebilir mi yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Azaltma Davası: Görevli ve Yetkili Mahkeme, İspat ve Kararın Başlangıç Tarihi
Nafakanın azaltılması davası aile mahkemesinde görülür (4787 s.K. m.4); aile mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi bakar. Davalı nafaka alacaklısı olduğundan dava, onun yerleşim yeri mahkemesinde açılır (HMK m.6/1); TMK 177 de boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesinin yetkisini düzenler. İspat yükü davacı borçludadır (HMK m.190): Boşanma kararının verildiği tarihe göre malî durumunun nasıl değiştiğini belgeyle ortaya koymalıdır.
Dava dilekçesinde talep açık yazılmalıdır. Borçlunun malî gücü tamamen ortadan kalkmışsa asli talep olarak kaldırma, terditli talep olarak azaltma istenebilir (HMK m.111). Uygulamada indirim kararları dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere verilmektedir (Y2HD, 05.07.2023, E.2023/5081, K.2023/3784; Y3HD, 16.02.2017, E.2016/12132, K.2017/1466; ikincil kaynak). Hukuk Genel Kurulu da kaldırmanın dava tarihinden itibaren geçerli olmasını onamıştır (YHGK, K.2019/1180). Bu yüzden durum değiştiği anda dava açmak, beklemekten daha avantajlıdır.
Tablo: Azaltma davasının usulü ve delilleri
| Konu | Kural veya delil | Dayanak |
|---|---|---|
| Görevli mahkeme | Aile mahkemesi | 4787 s.K. m.4 |
| Yetkili mahkeme | Nafaka alacaklısının yerleşim yeri | HMK m.6/1; TMK m.177 |
| İspat yükü | Davacı borçlu | HMK m.190 |
| Talep | Asli kaldırma, terditli azaltma | HMK m.111 |
| Yeni evlilik ve çocuk | Nüfus kayıt örneği, doğum belgesi | HMK m.190 |
| Gelir | Bordro, SGK kaydı, vergi kayıtları | TMK m.175, 330 |
| Yeni hane giderleri | Kira sözleşmesi, kreş, sağlık giderleri, yeni eşin gelir belgeleri | TMK m.186/3 |
| Kararın başlangıcı | Uygulamada dava tarihi | Y2HD, K.2023/3784 (ikincil kaynak) |
Dilekçe yapısının genel örneği için nafaka azaltma dilekçesi örneği yazımıza bakabilirsiniz.
Dava Sürerken Ödeme, İcra Takibi ve Tazyik Hapsi
Azaltma davası açılmış olması, mevcut nafaka ilamının icrasını kendiliğinden durdurmaz. Dava sonuçlanıp karar kesinleşinceye kadar ilamdaki tutar borçtur ve ödenmezse alacaklı icra takibi başlatabilir, ödenmeyen nafaka için tazyik hapsi istenebilir (İİK m.344). Bu nedenle en güvenli yol, dava sürerken ödemeyi sürdürmek ve her ödemeyi banka yoluyla, “[ay/yıl] nafaka” açıklamasıyla yapmaktır.
İndirim dava tarihinden itibaren geçerli olursa, dava tarihinden sonra ilamdaki tutar üzerinden yapılan ödemelerin bir kısmı fazla ödenmiş olur. Bu kısım için iade veya ileride doğacak nafaka ile mahsup talebi gündeme gelir. Yargıtay, nafakanın kaldırılması ve fazla ödenen nafakanın iadesi istenen bir dosyada takas-mahsup talebinin incelenmeden hüküm kurulmasını bozma sebebi saymıştır (Y3HD, 07.04.2016, E.2016/1477, K.2016/5415; ikincil kaynak).
Tablo: Dava sürerken ödeme ve icra
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Azaltma davası açıldı | İlam icra edilebilir olmaya devam eder | İİK m.344 |
| Ödeme kesildi | Takip ve tazyik hapsi riski | İİK m.344 |
| Ödeme açıklamalı banka yoluyla | İspat kolaylaşır | TBK m.101 |
| İndirim dava tarihinden kabul edildi | Fazla ödenen kısım için iade veya mahsup | TBK m.77; Y3HD, K.2016/5415 (ikincil kaynak) |
| İcra yoluyla fazla ödeme | İstirdat davası, ödemeden itibaren bir yıl | İİK m.72/6 |
Ödemenin ispatını nafakayı elden ödedim, makbuz yok, sicil etkisini nafaka borcu sicile işler mi yazılarımızda anlattık.
Karşı Taraf da Yeniden Evlendiyse
Bazen yeniden evlenen yalnızca borçlu değildir. Nafaka alacaklısı eski eş de yeniden evlenmişse yoksulluk nafakası, evlenme tarihinde kendiliğinden sona erer (TMK m.176/3). Yargıtay, nafakanın alacaklının nüfus kaydındaki evlenme tarihine kadar ödenmesi gerektiğini kabul etmektedir (Y2HD, 18.12.2019, E.2019/7569, K.2019/12454; 11.09.2019, E.2019/505, K.2019/8573; ikincil kaynak). Kendiliğinden sona eren nafakanın kaldırılması için ayrıca dava açılmasında hukuki yarar bulunmadığı da kabul edilmektedir (Y3HD, 25.05.2015, E.2014/22243, K.2015/9358; Remzi Demir, TBB Dergisi 2020/147’de aktarıldığı şekliyle).
Alacaklının evlendiği nüfus kayıt örneğiyle ispatlanır; icra takibi varsa bu belge icra dairesine sunulur, gerekirse icra mahkemesine başvurulur. Alacaklı resmî nikâh kıymadan biriyle evli gibi yaşıyorsa nafaka kendiliğinden bitmez; mahkeme kararı gerekir. Çocuk için ödenen iştirak nafakası ise annenin veya babanın yeniden evlenmesiyle sona ermez.
Tablo: Alacaklının yeniden evlenmesinin sonuçları
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Yoksulluk nafakası | Evlenme tarihinde kendiliğinden biter | TMK m.176/3 |
| Ayrı kaldırma davası | Hukuki yarar yok | Y3HD, K.2015/9358 (ikincil kaynak) |
| İspat | Nüfus kayıt örneği | HMK m.190 |
| Fiilen evli gibi yaşama | Mahkeme kararıyla kaldırma | TMK m.176/3 |
| İştirak nafakası | Devam eder | TMK m.182, 327 |
Ayrıntılar için boşandığım eşim yeniden evlendi, yoksulluk nafakası alan eş yeniden evlenirse ve eski eşin birlikte yaşaması yazılarımıza bakabilirsiniz.
Alacaklının Evlenmesinden Sonra Ödenen Nafakanın Geri İstenmesi (TBK 77-82, İİK 72/6)
Eski eşinin yeniden evlendiğini bilmeyen borçlu, otomatik ödeme talimatı nedeniyle aylarca nafaka ödemeye devam etmiş olabilir. Haklı bir sebep olmaksızın bir başkasının malvarlığından zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür; sona eren bir sebebe dayanan zenginleşme de bu kapsamdadır (TBK m.77). Ancak borçlu olmadığı bir edimi isteyerek ifa eden kişi, bunu borçlu olduğu yanılgısı içinde ifa ettiğini ispat ederse geri isteyebilir (TBK m.78/1). Evlilikten haberi olduğu hâlde ödemeyi sürdüren borçlunun durumu bu nedenle zayıftır.
Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem, hak sahibinin geri istemeye hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TBK m.82/1). Ödeme icra takibi yoluyla yapılmışsa, borçlu olmadığı parayı ödemek zorunda kalan kişi ödediği tarihten itibaren bir yıl içinde istirdat davası açabilir (İİK m.72/6).
Tablo: Fazla ödenen nafakanın geri istenmesi
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Geri isteme hakkı | Sona eren sebebe dayanan zenginleşme | TBK m.77 |
| Bilerek ödeme | Yanılgı ispatlanmalı | TBK m.78/1 |
| Zamanaşımı | Öğrenmeden 2 yıl, her hâlde 10 yıl | TBK m.82/1 |
| İcra yoluyla ödeme | Ödemeden itibaren 1 yıl içinde istirdat | İİK m.72/6 |
| Karşılıklı alacak | Takas-mahsup talebi incelenmeli | Y3HD, K.2016/5415 (ikincil kaynak) |
İstirdat davası için menfi tespit ve istirdat davası yazımıza bakabilirsiniz.
AYM’nin Süresiz Nafaka Kararı: Beklemeli miyim?
Anayasa Mahkemesi, yerleşik yargısal uygulamanın “süresiz olarak” ibaresini hâkime süre belirleme takdiri tanımayan emredici bir kural gibi yorumladığını tespit etmiş; nafaka borçlusuna ömür boyu süren bir yük getirilmesinin taraflar arasındaki makul dengeyi bozduğu sonucuna vararak ibareyi Anayasa’nın 2, 5 ve 17. maddelerine aykırı bulmuştur (04.06.2026, E.2025/156, K.2026/131; RG 30.09.2026). İptal 30.06.2027’de yürürlüğe girecektir. Karar geriye yürümez; mevcut nafakalar kendiliğinden sona ermez.
İkincil kaynaklara göre hazırlanan taslakta yoksulluk nafakasının evlilik süresine bağlı bir süreyle sınırlanması ve mevcut nafakalar için geçiş hükümleri öngörülmektedir; ancak kesinleşmiş bir metin yoktur. Yeni ailesi nedeniyle malî durumu bugün bozulmuş bir borçlu için beklemek çoğu zaman doğru değildir: İndirim uygulamada dava tarihinden itibaren geçerli olduğundan geciken her ay ilamdaki tutar üzerinden borç doğmaya devam eder.
Tablo: AYM kararı ve azaltma davası
| Soru | Cevap | Dayanak |
|---|---|---|
| Kararın yayımı | 30.09.2026, RG 33386 | AYM, K.2026/131 |
| Yürürlük | 30.06.2027 | Kararın yürürlük hükmü |
| Mevcut nafakalar | Kendiliğinden sona ermez | Anayasa m.153/5 |
| İştirak nafakası | Karardan etkilenmez | TMK m.182, 327 |
| Yeni kanun | Taslak aşamasında | İkincil kaynak |
| Bugün dava | TMK 176/4 ve 331’e göre görülür | TMK m.176/4, 331 |
Ayrıntılar için AYM süresiz nafaka kararı: ne değişti, dokuz aylık geçiş döneminde strateji ve nafakaya süre sınırı nasıl talep edilir yazılarımıza bakabilirsiniz.
Dilekçe Örnekleri
Önemli not. Aşağıdaki dilekçeler basitleştirilmiş ve varsayımsal örneklerdir. Köşeli parantez içindeki bölümleri dosyanıza göre doldurmanız ve belgeleri eklemeniz gerekir. Üçüncü dilekçedeki iade davasında görevli mahkeme (aile veya asliye hukuk) konusunda bulunduğunuz yerdeki uygulamayı kontrol ediniz.
1. Yeniden evlenen ve çocuk sahibi olan borçlu için yoksulluk nafakasının azaltılması dava dilekçesi (TMK 175, 176/4)
2. Yeni çocuğu olan babanın iştirak nafakasının yeniden belirlenmesi dava dilekçesi (TMK 330, 331)
3. Alacaklının yeniden evlenmesinden sonra ödenen yoksulluk nafakasının iadesi dava dilekçesi (TMK 176/3; TBK 77-82)
Örnek Senaryolar
Uyarı. Aşağıdaki senaryolar basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; gerçek kişilere ait değildir.
Senaryo 1: Geliri aynı kalan borçlu. Boşanmadan iki yıl sonra yeniden evlenen ve bir çocuğu olan borçlunun maaşı aynı kalmış, eşi çalışmıyor. Eski eş yoksulluk nafakası alıyor ve hâlâ işsiz.
Senaryo 1: Değerlendirme
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Kendiliğinden azalma | Yok | TMK m.176/3 |
| Azaltma davası | Yeni çocuğun gideri malî gücü düşürüyorsa kısmi indirim olası | TMK m.175, 176/4 |
| Alacaklının durumu | Değişmemiş; indirim sınırlı kalabilir | TMK m.176/4 |
Senaryo 2: İki çocuk arasında denge. On dört yaşındaki çocuğu için iştirak nafakası ödeyen baba yeniden evlenmiş, yeni bir bebeği olmuş ve geliri azalmıştır. Velayet sahibi anne bu arada memur olarak çalışmaya başlamıştır.
Senaryo 2: Değerlendirme
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Babanın ödeme gücü | Azalmış; iki çocuğa bölünür | TMK m.327, 330 |
| Annenin ödeme gücü | Artmış; katılım oranı yeniden belirlenir | TMK m.330 |
| Büyük çocuğun ihtiyaçları | Artmış olabilir; indirim sınırlı kalabilir | TMK m.330, 331 |
Senaryo 3: Eski eş evlenmiş, borçlu bilmiyor. Borçlu, eski eşinin on dört ay önce evlendiğini yeni öğreniyor; otomatik talimatla ödeme yapmaya devam etmiş.
Senaryo 3: Değerlendirme
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Yoksulluk nafakası | Evlenme tarihinde sona ermiş | TMK m.176/3 |
| Kaldırma davası | Gerekmez | Y3HD, K.2015/9358 (ikincil kaynak) |
| Fazla ödenen 14 ay | Öğrenmeden itibaren 2 yıl içinde iade davası | TBK m.77, 78, 82 |
Adım Adım Yol Haritası
- Ödemeyi kesmeyin. İlam yürürlükte; tazyik hapsi riski var.
- Boşanma kararındaki durumu çıkarın. O tarihteki gelir ve giderlerinizi belgeleyin.
- Bugünkü durumu belgeleyin. Evlilik ve doğum kayıtları, bordro, kira, çocuk giderleri, eşinizin geliri.
- Karşı tarafın durumunu araştırın. Çalışmaya başladı mı, evlendi mi, evli gibi mi yaşıyor?
- Nafaka türünü ayırın. Yoksulluk için TMK 176/4, iştirak için TMK 331.
- Davayı gecikmeden açın. İndirim uygulamada dava tarihinden geçerlidir.
- Dava sürerken açıklamalı banka ödemesi yapın. Fazla ödeme olursa iade veya mahsup isteyin.
- AYM sürecini izleyin. 30.06.2027 sonrası ve yeni kanun için ayrıca değerlendirme yapın.
Sık Yapılan Hatalar
Tablo: Yeniden evlenen nafaka borçlusunun sık yaptığı hatalar
| Hata | Sonuç | Doğrusu |
|---|---|---|
| Evlendim diye ödemeyi kesmek | Birikmiş borç, haciz, tazyik hapsi | Dava açıp ödemeyi sürdürmek |
| Kendi belirlediği tutarı ödemek | Eksik kısım borç olarak kalır | Mahkemeden indirim kararı |
| Yalnızca yeni evliliğe dayanmak | Talep zayıf kalır | Malî durumun değiştiğini belgelemek |
| Geliri artmışken indirim istemek | Red riski | Gerçek ödeme gücünü göstermek |
| Davayı geciktirmek | İlamdaki tutar işlemeye devam eder | Durum değişince hemen dava |
| Eski eşin evlenmesi için kaldırma davası açmak | Hukuki yarar yok | Nüfus kaydını icraya sunmak, iade istemek |
| Fazla ödemeyi geri istemekte gecikmek | Zamanaşımı | Öğrenmeden itibaren 2 yıl içinde dava |
Sıkça Sorulan Sorular
Yeniden evlendim; nafakam kendiliğinden azalır mı?
Hayır. Nafaka yalnızca alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden sona erer (TMK m.176/3). Borçlunun evliliği için azaltma davası açılmalıdır.
Yeni çocuğum oldu; bu nafaka indirimi için yeterli mi?
Tek başına otomatik bir sebep değildir; ödeme gücünüzü gerçekten azaltıyorsa değerlendirilir (TMK m.176/4, 330, 331).
Yargıtay yeni evliliği indirim sebebi sayıyor mu?
Malî durumun bozulduğu olaylarda dikkate alınmaktadır (Y3HD, E.2011/11620, K.2011/16461). Yalnızca evlenmenin yetmediği kararlar da vardır (YHGK, E.2013/3-2273, K.2015/1436).
Yeni eşimin geliri dikkate alınır mı?
Alınabilir; eşler birliğin giderlerine güçleri oranında katılır (TMK m.186/3).
Dava sürerken nafakayı ödemeye devam etmeli miyim?
Evet. Dava icrayı kendiliğinden durdurmaz; ödenmeyen nafaka için tazyik hapsi istenebilir (İİK m.344).
İndirim hangi tarihten geçerli olur?
Uygulamada dava tarihinden itibaren (Y2HD, E.2023/5081, K.2023/3784; Y3HD, E.2016/12132, K.2017/1466; ikincil kaynak).
Davayı hangi mahkemede açmalıyım?
Nafaka alacaklısının yerleşim yerindeki aile mahkemesinde (4787 s.K. m.4; HMK m.6/1; TMK m.177).
İştirak nafakası da azaltılabilir mi?
Evet, durum değişmişse hâkim yeniden belirler (TMK m.331); ancak çocuğun temel ihtiyaçları gözetilir.
İlk çocuğum mu, yeni çocuğum mu öncelikli?
Kanun açısından fark yoktur; her ikisinin bakımı da ana ve babanın yükümlülüğüdür (TMK m.327/1).
Anlaşmalı boşanmada kabul ettiğim nafakayı azaltabilir miyim?
Şartları varsa evet; ancak dürüstlük kuralı gözetilir ve yalnızca yeni evlilik genellikle yetmez (TMK m.2; YHGK, K.2025/24).
Eski eşim yeniden evlendi; ne yapmalıyım?
Yoksulluk nafakası evlenme tarihinde kendiliğinden biter (TMK m.176/3). Nüfus kayıt örneğini alın, icra dosyası varsa sunun.
Eski eşimin evlendiğini bilmeden ödemeye devam ettim; geri alabilir miyim?
Yanılgıyla ödendiğini ispat ederseniz sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri isteyebilirsiniz (TBK m.77, 78/1).
Geri isteme süresi ne kadar?
Öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde on yıl (TBK m.82/1). İcra yoluyla ödendiyse istirdat için bir yıl (İİK m.72/6).
Eski eşim evlenmeden biriyle yaşıyor; nafaka biter mi?
Kendiliğinden bitmez; fiilen evli gibi yaşama mahkeme kararıyla kaldırma sebebidir (TMK m.176/3).
AYM kararı nedeniyle beklemeli miyim?
Genellikle hayır. İptal 30.06.2027’de yürürlüğe girer ve geriye yürümez; indirim ise dava tarihinden işler.
Malî gücüm tamamen ortadan kalktıysa nafaka kaldırılabilir mi?
Hukuk Genel Kurulu, malî gücünü kusuru olmaksızın yitiren borçlu için dava tarihinden kaldırmayı onamıştır (YHGK, E.2017/3-1013, K.2019/1180).
Bu yazının kaynakları. TMK m.2, 175, 176, 177, 182, 186, 327, 330, 331, 338; TBK m.77, 78, 79, 82, 101, 138; İİK m.33, 72, 344; HMK m.6, 111, 190; 4787 s.K. m.4; Anayasa m.41, 153; AİHS m.12.
Kararlar: AYM, 04.06.2026, E.2025/156, K.2026/131 (RG 30.09.2026, 33386); YHGK, E.2023/582, K.2025/24; E.2017/3-1013, K.2019/1180; E.2013/3-2273, K.2015/1436; Y2HD, E.2023/5081, K.2023/3784; E.2019/7569, K.2019/12454; E.2019/505, K.2019/8573; Y3HD, E.2011/11620, K.2011/16461; E.2016/9012, K.2016/13366; E.2016/12132, K.2017/1466; E.2016/1477, K.2016/5415; E.2014/22243, K.2015/9358; E.2018/330, K.2018/993; E.2017/11957, K.2017/13613. AYM kararının ayrıntıları ile karar özetleri ve 13. Yargı Paketi’nin durumu ikincil kaynaklardan (mevzuatinyeri.com, avukatmurataydar.com, euronews, ayboga.av.tr, hukukihaber.net, karamercanhukuk.com, oner.av.tr, mihci.av.tr, sunarcoskun.com; TBB Dergisi 2017/133, Ebru Ceylan; TBB Dergisi 2020/147, Remzi Demir) aktarılmıştır.
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi (Hub)Boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımının tüm başlıkları
- Nafaka Azaltma Davası Nasıl Açılır?Şartlar ve süreç
- Nafaka Azaltma Dilekçesi ÖrneğiTMK 176 ve 331
- Nafaka Ödeyen Eş İşsiz KalırsaGelir kaybı ve indirim
- Boşandığım Eşim Yeniden EvlendiNafaka ve velayet
- Yoksulluk Nafakası Alan Eş Yeniden EvlenirseTMK 176/3
- AYM Süresiz Nafaka KararıNe değişti?
- Anlaşmalı Boşanma Protokolü Sonradan Değiştirilebilir mi?Protokol nafakası
- Nafaka Borcu ve Tazyik HapsiİİK 344
Yeni ailenizle birlikte nafaka yükünüzü hukuka uygun biçimde dengeleyelim
Azaltma davası, delil planı, fazla ödenen nafakanın iadesi ve AYM sonrası geçiş dönemi için dosyanızı birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppNafaka kümesindeki diğer rehberler:
Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi · Nafaka hukuku rehberi · Nafaka artırım ve azaltım davası · Eski eşim durumunu düzeltti · Eski eşin birlikte yaşaması · Süresiz nafaka geçiş dönemi · Nafakaya süre sınırı · Nafakanın artırılması