Anlaşmalı boşanma protokolü, hâkim onayıyla mahkeme kararının parçası hâline gelir ve bağlayıcı olur. Ancak hepsi eşit derecede kesin değildir: nafaka ve velayet koşullar değişirse yeniden düzenlenebilir; mal paylaşımı ve tazminat feragati ise kural olarak bağlayıcıdır.
Aile hukukunda verilen her karar yıllarca etkisini sürdürür. Dosyanıza özel destek alın.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp… AİLE MAHKEMESİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad] (T.C. [—]), [Adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
DAVALI: [Ad Soyad], [Adres]
KONU: … Aile Mahkemesi’nin …/…/20… tarih, 20…/……… E. – 20…/……… K. sayılı anlaşmalı boşanma kararı ile onaylanan protokolde yer alan [nafaka / velayet / kişisel ilişki] düzenlemesinin, değişen koşullar nedeniyle yeniden düzenlenmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1. Taraflar, … Aile Mahkemesi’nin yukarıda numarası yazılı kararıyla TMK m.166/3 uyarınca anlaşmalı olarak boşanmışlardır. Boşanma protokolü hâkim tarafından onaylanarak kararın eki hâline getirilmiştir. Karar …/…/20… tarihinde kesinleşmiştir.
2. Protokolün … numaralı maddesinde, [müşterek çocuk için aylık … TL iştirak nafakası / velayetin davalıya verilmesi / kişisel ilişki düzenlemesi] kararlaştırılmıştır.
3. PROTOKOL TARİHİNDEN SONRA KOŞULLAR ESASLI BİÇİMDE DEĞİŞMİŞTİR:
[Dosyanıza uygun olanları somut delillerle anlatınız]
• Çocuğun ihtiyaçları artmıştır: Çocuk protokol tarihinde … yaşında iken bugün … yaşındadır; [ilkokuldan ortaokula / ortaokuldan liseye] geçmiştir. Aylık eğitim, sağlık ve bakım giderleri … TL‘ye yükselmiştir. (Ekte: okul kaydı, faturalar, makbuzlar.)
• Paranın alım gücü düşmüştür: Protokol tarihinden bu yana TÜİK verilerine göre önemli oranda fiyat artışı yaşanmış; kararlaştırılan nafaka alım gücünü büyük ölçüde yitirmiştir. (Ekte: TÜİK endeks verileri.)
• Müvekkilin geliri azalmıştır: Müvekkil …/…/20… tarihinde işten çıkarılmış / geliri ciddi biçimde düşmüştür. (Ekte: SGK işten ayrılış bildirgesi, bordro.)
• Velayet sahibinin durumu değişmiştir: [Çocuğun ihmali / eğitim durumunda bozulma / kişisel ilişkinin engellenmesi]. (Ekte: okul kayıtları, ADM tutanakları, uzman raporu.)
4. TMK m.176/4 [ve iştirak nafakası bakımından m.331] uyarınca; tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir. TMK m.183 uyarınca ise velayet, yeni olguların zorunlu kılması hâlinde yeniden düzenlenebilir. Protokolde kararlaştırılmış olması, bu hükümlerin uygulanmasına engel değildir.
HUKUKİ SEBEPLER: TMK m.4, m.166/3, m.176/4, m.182, m.183, m.324, m.328, m.331; HMK ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Boşanma ilamı ve onaylı protokol, TÜİK endeks verileri, okul kayıtları, gider fatura ve makbuzları, sağlık belgeleri, SGK ve gelir kayıtları, tapu ve araç sorgusu, ADM tutanakları, uzman incelemesi, sosyal ve ekonomik durum araştırması, tanık ve her türlü yasal delil.
SONUÇ ve TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1) Davanın KABULÜ ile, protokolün … maddesinde kararlaştırılan [nafakanın dava tarihinden geçerli olmak üzere aylık … TL‘ye ARTIRILMASINA / AZALTILMASINA / velayetin DEĞİŞTİRİLMESİNE / kişisel ilişkinin YENİDEN DÜZENLENMESİNE],
2) [Nafaka için:] Nafakanın her yıl ÜFE/TÜFE oranında kendiliğinden artırılmasına,
3) Yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.
Tarih: …/…/20…
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad] — İmza
Neler Değişir, Neler Değişmez?
| Protokol maddesi | Sonradan değişir mi? | Dayanak |
|---|---|---|
| İştirak nafakası (çocuk) | ✅ EVET — artırılabilir/azaltılabilir. Çocuğun hakkı olduğundan feragat dahi geçersizdir. | TMK m.176/4, m.331 |
| Yoksulluk nafakası | ✅ EVET — koşullar değişirse artırılabilir/azaltılabilir; kanuni sebeplerle kaldırılabilir. | TMK m.176/3-4 |
| Velayet | ✅ EVET — çocuğun üstün yararı gerektirirse her zaman. | TMK m.183 |
| Kişisel ilişki | ✅ EVET — çocuğun yaşı ve ihtiyaçlarına göre yeniden düzenlenebilir. | TMK m.182, m.323 |
| Mal paylaşımı | ❌ KURAL OLARAK HAYIR — bağlayıcıdır. Ancak irade sakatlığı (hile, ikrah, yanılma) hâlleri ayrıca değerlendirilir. | Sözleşmeye bağlılık ilkesi |
| Maddi/manevi tazminat feragati | ❌ KURAL OLARAK HAYIR — kendi hakkınızdan feragat geçerlidir. | TMK m.174 |
💡 Ayrımın mantığı: Çocuğu ilgilendiren konular (velayet, iştirak nafakası, kişisel ilişki) kamu düzenine ilişkindir ve her zaman yeniden değerlendirilebilir. Eşler arası mali düzenlemeler ise sözleşme özgürlüğü alanındadır ve kural olarak bağlayıcıdır.
🚨 Çocuk İçin Nafakadan Feragat GEÇERSİZDİR
İştirak nafakası çocuğun hakkıdır, ebeveynin değil. Anne veya baba, çocuk adına bu haktan feragat edemez.
Neden? İştirak nafakası kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle hâkim, anlaşmalı boşanmada dahi re’sen değerlendirme yapar ve protokoldeki feragat kaydını dikkate almaz.
Pratik sonuç: “Nafaka istemiyorum” diyerek protokol imzalayan taraf, sonradan çocuk adına nafaka davası açabilir. Karşı taraf “protokolde feragat etti” savunmasında bulunamaz.
⚠️ Ancak dikkat: Eş, kendi yoksulluk nafakasından feragat edebilir — bu geçerli ve bağlayıcıdır. Ayrım nettir:
- Kendi hakkından feragat → geçerli (yoksulluk nafakası, tazminat)
- Çocuğun hakkından feragat → geçersiz (iştirak nafakası)
Protokolde Kabul Ettiğiniz Nafakayı Azaltmak Neden Zor?
Yargıtay uygulamasına göre; sırf boşanmayı sağlayabilmek için, bilerek ve isteyerek mali gücünün üzerinde bir yükümlülüğü protokolle üstlenen kişinin, sonradan bu yükümlülüğün kaldırılması ya da azaltılması yönünde talepte bulunması; dürüstlük kuralı (TMK m.2) ve sözleşmeye bağlılık ilkeleriyle bağdaşmaz.
Yani: “Yeter ki boşanayım” diyerek ödeyemeyeceğiniz bir nafakayı kabul ettiyseniz, mahkeme bunu sizin bilinçli tercihiniz sayar ve azaltma talebinizi kolayca kabul etmez.
Ancak: Protokolden sonra gerçekten öngörülemeyen ve esaslı bir değişiklik olmuşsa — ağır hastalık, iş kazası, iflas, çalışma gücünün yitirilmesi gibi — azaltma talep edilebilir. Buradaki eşik, normal azaltma davalarındakinden daha yüksektir.
💡 Ders: Protokolü imzalamadan önce mutlaka avukatınıza danışın. Boşanma anındaki duygusal baskıyla imzalanan bir protokol, yıllarca sizi bağlar.
Protokol Hazırlarken 5 Kritik Nokta
- Nafakaya otomatik artış maddesi koyun. “Nafaka her yıl ÜFE/TÜFE oranında kendiliğinden artırılacaktır.” Bu tek cümle, hem alacaklıyı yıllarca dava açmaktan kurtarır hem de borçlu için öngörülebilirlik sağlar.
- Kişisel ilişkiyi çok somut yazın. “Uygun zamanlarda görüşülür” gibi ifadeler her hafta yeni kavga demektir. Gün, saat, teslim yeri, bayram ve tatil düzenini tek tek yazın.
- Mal paylaşımını net ve eksiksiz yazın. Bu bölüm kural olarak geri dönülemez. Tüm taşınmazlar, araçlar, banka hesapları, şirket payları tek tek sayılmalı; “başkaca talebim yoktur” ifadesinin sonuçları iyi anlaşılmalıdır.
- “Nafaka istemiyorum” derken hangi nafakayı kastettiğinizi netleştirin. Kendi yoksulluk nafakanızdan feragat geçerlidir; çocuğun iştirak nafakasından feragat geçersizdir.
- Hâkim protokolü değiştirebilir. TMK m.166/3 uyarınca hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir. Bu değişiklik taraflarca kabul edilirse boşanmaya hükmolunur. Kabul edilmezse dava çekişmeliye döner.
Görevli mahkeme: Değişiklik talepleri Aile Mahkemesi‘nde açılır. Nafaka davalarında yetkili mahkeme, TMK m.177 uyarınca nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir.
📖 İlgili Rehberler
Sık Sorulan Sorular
Anlaşmalı boşanma protokolü sonradan değiştirilebilir mi?
Kısmen. Velayet, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası ve kişisel ilişki koşullar değişirse yeniden düzenlenebilir. Mal paylaşımı ve tazminat feragati ise kural olarak bağlayıcıdır.
Protokolde çocuk için nafakadan feragat ettim, geçerli mi?
Hayır. İştirak nafakası çocuğun hakkıdır ve kamu düzenine ilişkindir; ebeveyn çocuk adına feragat edemez. Protokoldeki bu kayıt geçersizdir ve sonradan çocuk adına nafaka talep edilebilir.
Kendi nafakamdan feragat ettim, geri alabilir miyim?
Kural olarak hayır. Yoksulluk nafakası kendi hakkınız olduğundan, feragat geçerli ve bağlayıcıdır.
Protokolde kabul ettiğim yüksek nafakayı azaltabilir miyim?
Zordur. Yargıtay uygulamasına göre, boşanmayı sağlamak için bilerek mali gücünün üzerinde yükümlülük üstlenen kişinin sonradan azaltma talebi dürüstlük kuralıyla bağdaşmaz. Ancak öngörülemeyen esaslı değişiklikler (ağır hastalık, iflas) değerlendirilebilir.
Mal paylaşımı protokolde belirlendi, dava açabilir miyim?
Kural olarak hayır; protokoldeki mal paylaşımı bağlayıcıdır. Ancak irade sakatlığı (hile, ikrah, yanılma) iddiaları ayrıca değerlendirilir. Somut durumunuzu avukatınızla görüşün.
Hâkim protokolü değiştirebilir mi?
Evet. TMK m.166/3 uyarınca hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir. Bu değişiklik taraflarca kabul edilirse boşanmaya hükmolunur; kabul edilmezse dava çekişmeliye döner.
Ankara aile ve boşanma avukatı kadromuz; velayet, nafaka ve mal paylaşımı süreçlerinde yanınızda.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — mevzuat.gov.tr
- Yargıtay Karar Arama — karararama.yargitay.gov.tr
Bu sayfada anılan kanun maddelerinin güncel metnine ve içtihatlara yukarıdaki resmî kaynaklardan ulaşabilirsiniz. Mevzuat değişebildiğinden, işlem yapmadan önce güncel hâlin teyit edilmesi önerilir.
