Hayır. Nafaka borcu ve bu borç nedeniyle verilen tazyik hapsi adli sicile işlenmez. Adli Sicil Kanunu, disiplin veya tazyik hapsine ilişkin kararların adli sicile kaydedilmeyeceğini açıkça düzenler (5352 s.K. m.5/1-b); infaz yönetmeliği de bu kararların tekerrüre esas olmayacağını ve adli sicil kayıtlarına işlenmeyeceğini belirtir. Bu nedenle tazyik hapsi, 657 sayılı Kanunun 48. maddesindeki memur olma şartlarına engel değildir. Buna karşılık iki risk vardır: Borçlarını kasten ödemeyerek hakkında yasal yollara başvurulmasına neden olan memur kınama cezası alabilir (657 s.K. m.125/B-k). Aile hukukundan doğan bakım yükümlülüğünü yerine getirmeme ayrıca TCK 233 kapsamında suç oluşturabilir ve bu suçtan kesinleşen mahkûmiyet adli sicile kaydedilir. Ücrete haciz gelmesi ise kanunda iş sözleşmesinin haklı fesih sebepleri arasında sayılmamıştır.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Güncel durum (25 Ekim 2026). Adli Sicil Kanununun 5. maddesi ile 657 sayılı Kanunun 48 ve 125. maddelerinde konuyu değiştiren yeni bir düzenleme tespit etmedik. 7593 sayılı Kanunla (RG 18.08.2026, 33344) TCK 233/1’deki ceza “üç aydan iki yıla kadar” hapis olarak artırılmıştır; bu tarihten önceki fiillere lehe olan önceki hüküm uygulanır (TCK m.7/2). İkincil kaynaklara göre 12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun İİK 344’e dokunmamıştır. Ceza artışının ayrıntıları için aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali suçu yazımıza bakabilirsiniz.
Nafaka borcu kariyerinizi etkiliyor mu? Birlikte değerlendirelim
Disiplin soruşturması savunması, kınama cezasına itiraz, TCK 233 şikâyeti veya maaş haczi nedeniyle işten çıkarma: dosyanıza uygun yolu belirleyelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppİçindekiler
- Kısa cevaplar
- Adli sicile neler kaydedilir?
- Tazyik hapsi neden sicile işlemez?
- İcra takibi ve güvenlik soruşturması
- TCK 233 mahkûmiyeti ve HAGB
- Memuriyete giriş: 657 m.48
- Memura disiplin: 657 m.125/B-k
- Disiplin süreci, savunma ve itiraz
- İşçi: maaş haczi ve işten çıkarma
- Kayıtların silinmesi
- Borçlu ne yapmalı?
- Dilekçe örnekleri
- Örnek senaryolar
- Yol haritası
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
Kısa Cevaplar
Tablo: Nafaka borcunun sicile, memuriyete ve işe etkisi hakkında kısa cevaplar
| Soru | Kısa cevap | Dayanak |
|---|---|---|
| Nafaka borcu sicile işler mi? | Hayır; borç bir suç değildir | 5352 s.K. m.4 |
| Tazyik hapsi sabıka kaydı oluşturur mu? | Hayır | 5352 s.K. m.5/1-b |
| Tazyik hapsi tekerrüre esas olur mu? | Hayır | İnfaz Yönetmeliği m.145/4 |
| Tazyik hapsi memur olmaya engel mi? | Hayır | 657 s.K. m.48/A-5 |
| Memur nafakayı ödemezse disiplin cezası alır mı? | Kasten ödemezse kınama | 657 s.K. m.125/B-k |
| TCK 233 mahkûmiyeti sicile işler mi? | Evet, kesinleşirse | 5352 s.K. m.4 |
| TCK 233’te HAGB verilirse? | Ayrı sisteme kaydedilir; yalnız yargı mercileri görür | 5352 s.K. m.6; CMK m.231 |
| Bir yıl veya üzeri TCK 233 cezası? | Memuriyete engel olabilir | 657 s.K. m.48/A-5 |
| Maaşa haciz gelmesi işten çıkarma sebebi mi? | Haklı fesih sebebi olarak sayılmamış | 4857 s.K. m.25 |
| Kınama cezası sicilden silinir mi? | Beş yıl sonra başvuruyla | 657 s.K. m.133 (ikincil kaynak) |
| Eşin borcu benim kaydımı etkiler mi? | Hayır; yakının kaydı istenemez | 5352 s.K. m.10/2 |
Nafaka borcunun icra yoluyla tahsilini nafaka borcunu ödememe ve tazyik hapsi, yurt dışına çıkışa etkisini nafaka borcu yüzünden yurt dışına çıkış yasağı konur mu yazılarımızda ele aldık.
Adli Sicile Neler Kaydedilir? 5352 Sayılı Kanun m.4 ve m.5
Adli Sicil Kanunu, amacını kesinleşmiş ceza ve güvenlik tedbirlerine mahkûmiyete ilişkin bilgilerin toplanması ve saklanması olarak tanımlar (5352 s.K. m.1). Kanunun 4. maddesine göre Türk mahkemeleri tarafından verilmiş ve kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri adli sicile kaydedilir; hapis cezası, ertelenen hapis cezasının denetim süresi, adli para cezası ve hak yoksunluklarına ilişkin kararlar bu kapsamdadır.
Kanunun 5. maddesi ise bazı kararları bilinçli olarak sicilin dışında tutar: Türk mahkemeleri tarafından verilmiş olsa bile disiplin suçlarına ve sırf askerî suçlara ilişkin mahkûmiyet hükümleri, “Disiplin veya tazyik hapsine ilişkin kararlar” ve idari para cezasına ilişkin kararlar adli sicile kaydedilmez (5352 s.K. m.5/1). Nafaka borcunun kendisi bir mahkûmiyet olmadığı gibi, ödenmemesi hâlinde İİK 344 uyarınca verilen tazyik hapsi de bu açık hüküm nedeniyle sicile girmez.
Bir karışıklığa dikkat çekmek gerekir. Kanunun 4. maddesinde “adlî para cezasının tazyik hapsi suretiyle” infazından da söz edilir. Bu ibare, bir suçtan verilen adli para cezasının ödenmemesi hâlindeki infazla ilgilidir; nafaka nedeniyle İİK 344’e göre verilen tazyik hapsiyle karıştırılmamalıdır.
Tablo: Adli sicile kaydedilen ve kaydedilmeyen kararlar
| Karar | Sicile kayıt | Dayanak |
|---|---|---|
| Kesinleşmiş hapis cezası mahkûmiyeti | Kaydedilir | 5352 s.K. m.4/1-a |
| Kesinleşmiş adli para cezası mahkûmiyeti | Kaydedilir | 5352 s.K. m.4/1-c |
| Disiplin veya tazyik hapsi kararı | Kaydedilmez | 5352 s.K. m.5/1-b |
| İdari para cezası | Kaydedilmez | 5352 s.K. m.5/1-c |
| Hükmün açıklanmasının geri bırakılması | Ayrı sisteme; yalnız yargı mercilerine verilir | 5352 s.K. m.6 |
| İcra takibi ve haciz | Sicile ilişkin bir kayıt değil | 5352 s.K. m.1, 4 |
Kişiler kendi adli sicil ve arşiv kayıtlarını güvenli kimlik doğrulama araçlarıyla sorgulayabilir; kamu kurumları da mevzuatın öngördüğü hâllerde sorgulama yapabilir (5352 s.K. m.13/2). Bir kişi hakkında karar verilirken kanunda açıkça belirtilmedikçe yakınının adli sicil ve arşiv kayıtları istenemez (5352 s.K. m.10/2).
Tazyik Hapsi Neden Sicile İşlemez? İİK 344 ve İnfaz Yönetmeliği
Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir; hapsin tatbikine başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse borçlu tahliye edilir (İİK m.344/1). Anayasa Mahkemesi bu yaptırımı incelerken “Kuralda düzenlenen tazyik hapsi, suç karşılığı uygulanan bir ceza değildir.” demiştir (AYM, 25.12.2014, E.2014/71, K.2014/200).
Bu nitelik infaz mevzuatına da yansımıştır. Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğe göre “Disiplin hapsi ve tazyik hapsi kararları, tekerrüre esas olmaz, koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz ve adli sicil kayıtlarına işlenmez.” (Yönetmelik m.145/4; RG 29.03.2020, 31083). Aynı Yönetmelik, tazyik hapsi kararlarının bu kararlara mahsus deftere kaydedileceğini ve kurumda ayrı kayıt tutulacağını düzenler (m.145/2-a, 145/3). Hükümlünün istemiyle infazın ertelenmesine ilişkin hükümler de tazyik hapsine mahkûm olanlar hakkında uygulanmaz (m.43/6-c).
Tablo: Tazyik hapsi ile hapis cezası arasındaki fark
| Konu | Tazyik hapsi (İİK 344) | Hapis cezası |
|---|---|---|
| Niteliği | Ödemeye zorlama aracı | Suç karşılığı ceza |
| Adli sicil | İşlenmez (5352 m.5/1-b) | İşlenir (5352 m.4) |
| Tekerrür | Esas olmaz (Yönetmelik m.145/4) | Esas olabilir |
| Koşullu salıverilme | Uygulanmaz | Uygulanır |
| Ödemenin etkisi | Tahliye; dava ve yaptırım düşer (İİK m.344, 354) | Cezayı kendiliğinden kaldırmaz |
| Memuriyete etkisi | Engel değil | Şartlarına göre engel olabilir (657 m.48) |
Tazyik hapsinin şartlarını ve süreleri nafaka şikâyetinde 3 aylık süre yazımızda, birikmiş nafakanın durumunu birikmiş nafakada tazyik hapsi yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
İcra Takibi Kaydı, Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması
Nafaka için başlatılan icra takibi UYAP’ta bir icra dosyası olarak görünür; bu bir adli sicil kaydı değildir. Takibin tarafları dosyayı izleyebilir, işveren ise yalnızca kendisine gönderilen haciz yazısı kapsamında bilgi sahibi olur. İşverenin bu bilgiyi kesinti yapma amacı dışında kullanmaması gerekir.
Kamu görevine girişte ve bazı görevlere atanmada 7315 sayılı Kanun uyarınca güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılır. İkincil kaynaklara göre arşiv araştırması; adli sicil, aranma ve tahdit kayıtları, kesinleşmiş mahkeme kararları, kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları ile hakkında yürütülen soruşturma ve kovuşturmaların tespitini kapsar; kişi hakkında icra takibi bulunması ise tek başına olumsuz sonuç gerekçesi yapılmamalıdır. İcra ceza mahkemesinde görülen İİK 344 dosyasının bu araştırmada nasıl değerlendirileceğine ilişkin açık bir düzenleme bulunmamaktadır; böyle bir durumda tazyik hapsinin suç karşılığı ceza olmadığı ve adli sicile işlenmediği hatırlatılmalıdır.
Tablo: Nafaka borcunun hangi kayıtlarda görünebileceği
| Kayıt | Nafaka borcu görünür mü? | Not |
|---|---|---|
| Adli sicil (sabıka) kaydı | Hayır | 5352 s.K. m.4, 5 |
| Adli sicil arşiv kaydı | Hayır; sicile girmeyen karar arşive de geçmez | 5352 s.K. m.9 |
| UYAP icra dosyası | Evet; takip dosyası olarak | Tarafların erişimine açık |
| İşveren haciz yazısı | Evet; yalnız kesinti amacıyla | İİK m.89 |
| Arşiv araştırması | İcra takibi tek başına sonuç doğurmamalı | 7315 s.K. (ikincil kaynak) |
| TCK 233 soruşturması | Soruşturma ve kovuşturma kayıtlarında | Ceza yargılaması kuralları |
Olumsuz sonuçlanan bir güvenlik soruşturmasına karşı izlenecek yolu güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması iptal davası dilekçesi yazılarımızda anlattık.
TCK 233 Mahkûmiyeti, HAGB ve Adli Sicil
Nafaka için sicil riski icra hukukundan değil, ceza hukukundan doğar. Aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişi şikâyet üzerine cezalandırılır; 7593 sayılı Kanunla bu suçun cezası “üç aydan iki yıla kadar” hapis olarak artırılmıştır (TCK m.233/1; RG 18.08.2026). Bu suçtan verilen ve kesinleşen mahkûmiyet, diğer mahkûmiyetler gibi adli sicile kaydedilir (5352 s.K. m.4/1-a). İİK 344’teki tazyik hapsi ile TCK 233 arasındaki fark, sicil bakımından da belirleyicidir.
Mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verirse durum değişir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder (CMK m.231/5). Bu karar adli sicile değil, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet başsavcılığı tarafından istenmesi hâlinde verilmek üzere ayrı bir sisteme kaydedilir (5352 s.K. m.6/1). Denetim süresi yükümlülüklere uygun geçirilirse açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak düşme kararı verilir (CMK m.231/10).
Kasten işlenen bir suçtan hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak TCK 53’teki hak yoksunlukları da gündeme gelebilir. Bu sonuçların velayet ve kişisel ilişki üzerindeki etkisini sabıka kaydı velayeti etkiler mi yazımızda inceledik.
Tablo: TCK 233 dosyasının olası sonuçları ve sicile etkisi
| Sonuç | Adli sicil | Dayanak |
|---|---|---|
| Kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat | Kayıt yok | 5352 s.K. m.4 |
| Şikâyetten vazgeçme | Dava düşer | TCK m.73 |
| Hükmün açıklanmasının geri bırakılması | Ayrı sistem; yalnız yargı mercileri | 5352 s.K. m.6; CMK m.231 |
| Kesinleşmiş mahkûmiyet | Kaydedilir | 5352 s.K. m.4/1-a |
| Bir yıl veya daha fazla hapis | Memuriyete engel olabilir | 657 s.K. m.48/A-5 |
| 18.08.2026 öncesi fiil | Lehe olan önceki hüküm | TCK m.7/2 |
Memuriyete Giriş: 657 Sayılı Kanun m.48/A-5
Devlet memurluğuna alınacaklarda aranan genel şartlardan biri, 657 sayılı Kanunun 48. maddesinin (A) bendinin 5 numaralı alt bendinde düzenlenmiştir. Buna göre aday, “Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile”, “kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile” devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene karşı suçlar ile “zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma” gibi sayılan suçlardan mahkûm olmamalıdır.
Bu hüküm karşısında tazyik hapsi memuriyete engel değildir; çünkü tazyik hapsi bir suçtan verilmiş hapis cezası değildir. Nafaka borcunun bulunması veya hakkında icra takibi yapılmış olması da 48. maddede sayılan şartlardan değildir. TCK 233 bakımından ise verilen cezanın süresi belirleyicidir: Bu suç maddede sayılan katalog suçlardan değildir; ancak kasten işlenen bir suç olduğundan bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûmiyet memuriyete engel olabilir. Devlet Personel Başkanlığının bir görüşüne göre katalog dışındaki bir suçtan bir yıldan az hapis cezası memuriyete engel değildir (ikincil kaynak).
48. maddedeki şartları taşımadıkları sonradan anlaşılanların veya bu şartları sonradan kaybedenlerin memurluğu sona erer (657 s.K. m.98/b). Bu nedenle görevdeki bir memur için de TCK 233 dosyasının sonucu önemlidir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ise hukuki sonuç doğurmadığından (CMK m.231/5) mahkûmiyet olarak değerlendirilmez.
Tablo: Nafaka ile bağlantılı durumların memuriyete girişe etkisi
| Durum | Memuriyete engel mi? | Dayanak |
|---|---|---|
| Nafaka borcu bulunması | Hayır | 657 s.K. m.48 |
| Hakkında nafaka icrası olması | Hayır | 657 s.K. m.48 |
| Tazyik hapsi yatmış olmak | Hayır | 5352 s.K. m.5/1-b; AYM, K.2014/200 |
| TCK 233’ten bir yıldan az hapis | Kural olarak hayır | 657 s.K. m.48/A-5 (DPB görüşü, ikincil) |
| TCK 233’ten bir yıl veya daha fazla hapis | Engel olabilir | 657 s.K. m.48/A-5 |
| TCK 233’te HAGB | Mahkûmiyet sayılmaz | CMK m.231/5 |
Görevdeki Memur Nafakayı Ödemezse: 657 m.125/B-k Kınama
Görevdeki memur bakımından asıl risk disiplin hukukundadır. 657 sayılı Kanunun 125. maddesinin (B) bendi kınama cezasını düzenler ve (k) alt bendinde şu fiili sayar: “Borçlarını kasten ödemeyerek hakkında yasal yollara başvurulmasına neden olmak”. Nafaka ilamından doğan borç da bir borçtur; ödenmemesi üzerine başlatılan icra takibi ve İİK 344 şikâyeti de yasal yoldur.
Ancak bu disiplin suçunun merkezinde “kasten” ödememe vardır. Ödeme gücü bulunduğu hâlde ödemeyen memur ile işsiz kalan eşini, hastalığını veya gelir kaybını gerekçe göstererek nafakanın azaltılması davası açmış memur aynı durumda değildir. Disiplin amiri, borcun neden ödenmediğini, memurun ödeme gücünü ve borcu kapatmaya yönelik girişimlerini araştırmalıdır. İkincil kaynaklara göre bir idare mahkemesi, icra takiplerinin kaynağının memuriyetten önceki borçlar olduğu bir dosyada, memuriyet öncesi fiilin disiplin hukuku bakımından cezalandırılamayacağını kabul etmiş ve ilişik kesme işlemini iptal etmiştir (Van 3. İdare Mahkemesi, 27.06.2019).
Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş bir fiil veya hâlin, cezanın özlük dosyasından silinmesi için öngörülen süre içinde tekerrüründe bir derece ağır ceza uygulanır (657 s.K. m.125, son fıkralar; ikincil kaynak). Bu nedenle nafakayı tekrar tekrar ödemeyen memur kınamadan aylıktan kesmeye kadar uzanan bir yaptırımla karşılaşabilir. Aday memurlar bakımından adaylık sırasında aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alınması ilişik kesme sonucunu doğurabileceğinden risk daha yüksektir (ikincil kaynak).
Tablo: 657 m.125/B-k disiplin suçunun unsurları
| Unsur | Nafaka bakımından anlamı | Savunmada sorulacak soru |
|---|---|---|
| Borç | Nafaka ilamından doğan işleyen veya birikmiş borç | Borç memuriyet sırasında mı doğdu? |
| Kasten ödememe | Ödeme gücü varken ödememek | Ödeme gücü var mıydı? |
| Yasal yollara başvurulması | İcra takibi, haciz, İİK 344 şikâyeti | Takip memuriyet döneminde mi? |
| Nedensellik | Takibin ödememeden kaynaklanması | Borç sonradan ödendi mi? |
| Tekerrür | Bir derece ağır ceza | Önceki ceza silinmiş mi? |
Memur maaşına konulan nafaka haczinin sınırlarını memur eşle boşanma ve maaş haczi yazımızda anlattık.
Disiplin Süreci: Zamanaşımı, Savunma Hakkı ve İtiraz
Disiplin cezası verme yetkisi süreye bağlıdır. Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında fiilin öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde disiplin soruşturmasına başlanılmaması, her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde ceza verilmemesi hâlinde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar (657 s.K. m.127). Danıştay, son günün hafta sonuna veya resmî tatile denk gelmesi hâlinde sürenin ilk iş gününün mesai bitimine kadar uzadığını kabul etmiştir (ikincil kaynak, 2026 tarihli haber).
Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez ve savunma için verilecek süre yedi günden az olamaz (657 s.K. m.130). Disiplin amirlerince verilen uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilebilir; itiraz süresi kararın tebliğinden itibaren yedi gündür (657 s.K. m.135; ikincil kaynak). İtiraz sonucu verilen karara karşı ise idari yargı yoluna başvurulabilir; idari davalarda dava açma süresi kural olarak altmış gündür (İYUK m.7).
Tablo: Memur disiplin sürecinde süreler
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Soruşturmaya başlama | Öğrenmeden itibaren bir ay | 657 s.K. m.127 |
| Ceza verme | Fiilden itibaren en geç iki yıl | 657 s.K. m.127 |
| Savunma süresi | Yedi günden az olamaz | 657 s.K. m.130 |
| Kınama cezasına itiraz | Tebliğden itibaren yedi gün | 657 s.K. m.135 (ikincil kaynak) |
| İdari dava | Kural olarak altmış gün | İYUK m.7 |
| Özlük dosyasından silinme | Kınamada beş yıl sonra başvuru | 657 s.K. m.133 (ikincil kaynak) |
Disiplin zamanaşımını hesaplamak için memur disiplin cezası zamanaşımı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Özel Sektör Çalışanı: Maaş Haczi ve İşten Çıkarma
Nafaka borcu nedeniyle maaşa haciz konulması, işverenin haciz yazısına uyarak kesinti yapmasını gerektirir. Yargıtay, işleyen nafakanın tamamı üzerinden maaşa haciz konulmasında yasaya aykırılık bulunmadığını, birikmiş nafaka için ise İİK 83’teki genel kuralın uygulanacağını ve haczedilecek miktarın maaşın dörtte birinden az olamayacağını belirtmiştir (8. HD, 30.09.2014, E.2014/19264, K.2014/17556).
Ücrete haciz gelmesi, 4857 sayılı İş Kanununun 25. maddesinde işverene haklı nedenle derhal fesih imkânı veren hâller arasında sayılmamıştır. İş güvencesi kapsamındaki işçinin sözleşmesini feshetmek isteyen işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır (4857 s.K. m.18/1) ve feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverene aittir (m.20/2). Maaşa nafaka haczi gelmesi tek başına bu niteliği taşıyan bir sebep olarak kanunda öngörülmemiştir.
Geçerli sebep olmadan işten çıkarılan işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak, anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açmak zorundadır (4857 s.K. m.20/1). Feshin geçersizliğine karar verilirse işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa en az dört, en çok sekiz aylık ücret tutarında tazminat ve dört aya kadar boşta geçen süre ücreti öder (m.21).
Tablo: Nafaka haczi ve iş ilişkisi
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İşverenin yükümlülüğü | Haciz yazısına göre kesinti ve icra dosyasına ödeme | İİK m.89 |
| İşleyen nafaka için haciz | Aylık nafakanın tamamı üzerinden | Y8HD, E.2014/19264 |
| Birikmiş nafaka için haciz | Genel kural; dörtte birden az olamaz | İİK m.83 |
| Haklı fesih | Maaş haczi sayılmamış | 4857 s.K. m.25 |
| Geçerli fesih | Sebep ve ispat işverende | 4857 s.K. m.18, 20/2 |
| İşe iade | Bir ay içinde arabuluculuk; sonra iki hafta içinde dava | 4857 s.K. m.20/1 |
Maaş haczinin oranlarını maaş ve ücret haczi ve haczedilemeyen mal ve haklar yazılarımızda ayrıntılı olarak anlattık.
Kayıtların Silinmesi: Adli Sicil, Arşiv ve Disiplin Sicili
Tazyik hapsi adli sicile hiç girmediğinden silinmesi için bir başvuru gerekmez. TCK 233’ten kesinleşmiş bir mahkûmiyet varsa farklı kurallar işler: Adli sicildeki bilgiler cezanın infazının tamamlanması, mahkûmiyeti bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikâyetten vazgeçme, ceza zamanaşımının dolması veya genel af hâlinde silinerek arşiv kaydına alınır (5352 s.K. m.9/1). Arşiv bilgileri ise kanunda sayılan özel hak yoksunlukları dışındaki mahkûmiyetlerde, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl geçmesiyle tamamen silinir (5352 s.K. m.12/1-c).
Memurun kınama cezası ise adli sicilde değil, özlük dosyasında yer alır. İkincil kaynaklara göre uyarma ve kınama cezaları uygulandıkları tarihten itibaren beş yıl, diğer cezalar on yıl geçtikten sonra memurun başvurusu ve bu süre içindeki davranışları dikkate alınarak özlük dosyasından silinebilir (657 s.K. m.133).
Tablo: Kayıt türlerine göre silinme
| Kayıt | Silinme | Dayanak |
|---|---|---|
| Tazyik hapsi | Sicile hiç işlenmez | 5352 s.K. m.5/1-b |
| TCK 233 mahkûmiyeti (adli sicil) | İnfaz, vazgeçme, zamanaşımı veya af ile arşive | 5352 s.K. m.9 |
| TCK 233 mahkûmiyeti (arşiv) | Kural olarak beş yıl sonra tamamen | 5352 s.K. m.12/1-c |
| HAGB kaydı | Denetim süresi iyi hâlle geçerse düşme kararı | CMK m.231/10 |
| Kınama cezası | Beş yıl sonra başvuruyla özlük dosyasından | 657 s.K. m.133 (ikincil kaynak) |
Silinme sürelerini adli sicil silinme hesaplama aracımızla hesaplayabilir, başvuru için adli sicil ve arşiv kaydı silme dilekçesi örneğimizi kullanabilirsiniz.
Nafaka Borçlusu Kariyerini Korumak İçin Ne Yapmalı?
Nafaka borcunun sicil ve kariyer üzerindeki etkisini sınırlamanın yolu, borcu görmezden gelmek değil, hukuki araçları zamanında kullanmaktır. Gelir azaldıysa nafakanın değiştirilmesi istenmelidir: Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde irat biçimindeki nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir (TMK m.176/4); iştirak nafakasında da durumların değişmesi hâlinde hâkim nafakayı yeniden belirler veya kaldırır (TMK m.331). Bu dava açılmışsa tazyik hapsinin uygulanması dava sonuna bırakılabilir (İİK m.344/2).
Memur için ödeme gücünü ve borcu kapatma çabasını belgelemek, 125/B-k kapsamındaki “kasten” unsurunun tartışılmasında belirleyicidir. İcra dairesinde taksit taahhüdü verilebilir; ancak taahhüdün ihlali de ayrıca tazyik hapsine konu olabileceğinden (İİK m.340) gerçekçi bir ödeme planı yapılmalıdır. TCK 233 şikâyeti söz konusuysa, suç şikâyete bağlı olduğundan şikâyetten vazgeçme ve uzlaşma imkânları da değerlendirilmelidir.
Tablo: Borçlunun durumuna göre yapılabilecekler
| Durum | Yapılabilecek | Dayanak |
|---|---|---|
| Gelir azaldı | Nafakanın azaltılması davası | TMK m.176/4, 331 |
| Tazyik hapsi şikâyeti var | Uygulamanın dava sonuna bırakılmasını istemek | İİK m.344/2 |
| Ödeme güçlüğü | Gerçekçi taksit taahhüdü | İİK m.340 riski |
| Disiplin soruşturması | Kast yokluğunu belgeleyen savunma | 657 s.K. m.125/B-k, 130 |
| Kınama cezası verildi | Yedi gün içinde itiraz | 657 s.K. m.135 |
| TCK 233 şikâyeti | Ödeme ve şikâyetten vazgeçme görüşmesi | TCK m.73, 233 |
| Maaş haczi nedeniyle işten çıkarıldı | Arabuluculuk ve işe iade | 4857 s.K. m.20 |
Ödeme güçlüğündeki seçenekleri nafakayı ödeyemiyorum, taahhüt ihlalini icrada taksitle ödeme ve taahhüdü ihlal yazılarımızda topladık.
Dilekçe Örnekleri
Önemli not. Aşağıdaki dilekçeler basitleştirilmiş ve varsayımsal örneklerdir. Köşeli parantez içindeki bölümleri dosyanıza göre doldurmanız, ödeme dökümü, icra dosyası ve gelir belgelerini eklemeniz gerekir.
1. Memurun 657 m.125/B-k soruşturmasında savunma dilekçesi
2. Kınama cezasına itiraz dilekçesi (657 m.135)
3. Maaşına nafaka haczi geldiği için işten çıkarılan işçinin işe iade dava dilekçesi (4857 m.18, 20, 21)
Örnek Senaryolar
Uyarı. Aşağıdaki senaryolar basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; gerçek kişilere ait değildir.
Senaryo 1: Memur hakkında nafaka icrası. Öğretmen olarak çalışan baba, iştirak nafakasını üç ay ödememiş; hakkında icra takibi başlatılmış ve kurumuna haciz yazısı gelmiştir. Kurum disiplin soruşturması açmıştır.
Senaryo 1: Değerlendirme
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Disiplin riski | Kasten ödememe ispatlanırsa kınama | 657 s.K. m.125/B-k |
| Savunma | Ödeme gücü, azaltma davası, ödeme | 657 s.K. m.130 |
| Adli sicil | Etkilenmez | 5352 s.K. m.5 |
| Tekrar hâlinde | Bir derece ağır ceza | 657 s.K. m.125 |
Senaryo 2: Tazyik hapsi yatmış KPSS adayı. Aday, iki yıl önce nafaka borcu nedeniyle on beş gün tazyik hapsinde kalmış, borcu ödeyerek tahliye edilmiştir. Şimdi memur olarak atanmayı beklemektedir.
Senaryo 2: Değerlendirme
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Adli sicil kaydı | Yok | 5352 s.K. m.5/1-b |
| Memur olma şartı | Engel değil | 657 s.K. m.48/A-5 |
| Tekerrür | Esas olmaz | Yönetmelik m.145/4 |
| Arşiv araştırması | İcra kaydı tek başına olumsuz sonuç gerekçesi olmamalı | 7315 s.K. (ikincil kaynak) |
Senaryo 3: Maaş haczi sonrası işten çıkarılan işçi. Özel sektörde çalışan borçlunun maaşına nafaka haczi gelmiş, işveren “sürekli haciz yazısı geliyor” diyerek sözleşmeyi feshetmiştir. İşyerinde elli işçi çalışmaktadır.
Senaryo 3: Değerlendirme
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Haklı fesih | Maaş haczi sayılmamış | 4857 s.K. m.25 |
| Geçerli fesih | İspat yükü işverende | 4857 s.K. m.18, 20/2 |
| Yol | Bir ay içinde arabuluculuk, sonra işe iade davası | 4857 s.K. m.20/1 |
| Kesinti yükümlülüğü | İşverende | İİK m.89 |
Adım Adım Yol Haritası
- Kaydınızı kontrol edin. Adli sicil kaydınızı e-Devlet üzerinden sorgulayın (5352 s.K. m.13/2).
- Borcun türünü ayırın. İşleyen ve birikmiş nafaka, tazyik hapsi ve TCK 233 farklıdır.
- Gelir değiştiyse dava açın. TMK 176/4 veya 331; İİK 344/2.
- Ödemeleri belgeleyin. Disiplin savunmasında kast unsuru için kritiktir.
- Savunma süresini kaçırmayın. En az yedi gün (657 s.K. m.130).
- Kınamaya yedi gün içinde itiraz edin. 657 s.K. m.135.
- TCK 233 şikâyetinde uzlaşma ve ödeme imkânını değerlendirin. Mahkûmiyet sicile işler.
- İşten çıkarıldıysanız bir ay içinde arabulucuya başvurun. 4857 s.K. m.20/1.
Sık Yapılan Hatalar
Tablo: Nafaka borcu ve sicil konusunda sık yapılan hatalar
| Hata | Sonuç | Doğrusu |
|---|---|---|
| Tazyik hapsini sabıka sanmak | Gereksiz kariyer kaygısı | 5352 s.K. m.5/1-b |
| TCK 233 şikâyetini önemsememek | Mahkûmiyet sicile işler | Savunma, uzlaşma, ödeme |
| Memur olarak nafakayı kendiliğinden kesmek | Kınama riski | Azaltma davası |
| Savunmada kast unsurunu tartışmamak | Ceza kolaylaşır | Ödeme gücünü belgelemek |
| Kınamaya itiraz süresini kaçırmak | Ceza kesinleşir | Yedi gün içinde itiraz |
| Maaş haczi nedeniyle fesihte beklemek | Arabuluculuk süresi kaçar | Bir ay içinde başvuru |
| Taksit taahhüdünü gerçekçi yapmamak | İİK 340 riski | Ödenebilir plan |
Sıkça Sorulan Sorular
Nafaka borcu adli sicile (sabıkaya) işler mi?
Hayır. Adli sicile kesinleşmiş ceza mahkûmiyetleri kaydedilir (5352 s.K. m.4); nafaka borcu bir mahkûmiyet değildir.
Nafaka nedeniyle tazyik hapsi yattım; sabıkam oldu mu?
Hayır. Disiplin veya tazyik hapsine ilişkin kararlar adli sicile kaydedilmez (5352 s.K. m.5/1-b; İnfaz Yönetmeliği m.145/4).
Tazyik hapsi tekerrüre esas olur mu?
Hayır. Disiplin hapsi ve tazyik hapsi kararları tekerrüre esas olmaz ve koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz (Yönetmelik m.145/4).
Tazyik hapsi memur olmaya engel mi?
Hayır. Tazyik hapsi bir suçtan verilen hapis cezası değildir (AYM, E.2014/71, K.2014/200); 657 s.K. m.48/A-5’teki engel kapsamına girmez.
Nafaka borcu olan memur olabilir mi?
Evet. Nafaka borcu veya hakkında icra takibi bulunması 657 sayılı Kanunun 48. maddesinde sayılan şartlardan değildir.
Nafakayı ödemeyen memura disiplin cezası verilir mi?
Borcunu kasten ödemeyerek hakkında yasal yollara başvurulmasına neden olan memura kınama cezası verilebilir (657 s.K. m.125/B-k).
Ödeme gücüm yoksa yine kınama alır mıyım?
Kınama için ödememenin kasten olması gerekir. Gelir kaybı, azaltma davası ve yapılan ödemeler savunmada belgelenmelidir.
Kınama cezasına nasıl itiraz edilir?
Tebliğden itibaren yedi gün içinde disiplin kuruluna itiraz edilir (657 s.K. m.135); sonrasında idari yargı yolu açıktır.
TCK 233’ten ceza alırsam sicilime işler mi?
Evet. Kesinleşen mahkûmiyet adli sicile kaydedilir (5352 s.K. m.4). Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ise ayrı sisteme kaydedilir (m.6).
TCK 233 mahkûmiyeti memuriyete engel mi?
Kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûmiyet memuriyete engel olabilir (657 s.K. m.48/A-5).
TCK 233’ün cezası nedir?
7593 sayılı Kanunla 18.08.2026’dan itibaren şikâyet üzerine üç aydan iki yıla kadar hapis cezasıdır (TCK m.233/1); önceki fiillere lehe hüküm uygulanır.
Maaşıma haciz geldi diye işten çıkarılabilir miyim?
Ücrete haciz gelmesi 4857 sayılı Kanunun 25. maddesindeki haklı nedenlerden değildir; geçerli fesih için sebep ve ispat yükü işverendedir (m.18, 20/2).
İşten çıkarıldım, ne kadar sürem var?
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalısınız; anlaşma olmazsa iki hafta içinde dava açılır (4857 s.K. m.20/1).
Kınama cezası sicilimden silinir mi?
İkincil kaynaklara göre uyarma ve kınama cezaları beş yıl sonra başvuruyla özlük dosyasından silinebilir (657 s.K. m.133).
Eski eşimin nafaka borcu benim kaydımı etkiler mi?
Hayır. Kanunda açıkça belirtilmedikçe bir kişi hakkında karar verilirken yakınının adli sicil ve arşiv kayıtları istenemez (5352 s.K. m.10/2).
Adli sicil kaydımı nasıl kontrol ederim?
Gerçek kişiler kendi adli sicil ve arşiv kayıtlarını güvenli kimlik doğrulama araçlarıyla sorgulayabilir (5352 s.K. m.13/2).
Bu yazının kaynakları. 5352 s.K. m.1, 4, 5, 6, 9, 10, 12, 13; Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik m.43, 145 (RG 29.03.2020, 31083); İİK m.83, 89, 340, 344, 354; TCK m.7, 53, 73, 233; 7593 s.K. m.3 (RG 18.08.2026, 33344); CMK m.231; 657 s.K. m.48, 98, 125, 127, 130, 133, 135; 7315 s.K.; 4857 s.K. m.18, 20, 21, 25; İYUK m.7; TMK m.176, 331.
Kararlar: AYM, E.2014/71, K.2014/200 (RG 21.05.2015, 29362); Yargıtay 8. HD, E.2014/19264, K.2014/17556; Van 3. İdare Mahkemesi, 27.06.2019 (ikincil kaynak). 657 m.125 son fıkraları, 133 ve 135 ile Devlet Personel Başkanlığı görüşü ve 7315 sayılı Kanunun kapsamına ilişkin bilgiler ikincil kaynaklardan (kadimhukuk.com.tr, memurlar.net, birgun.net) aktarılmıştır; 5352 sayılı Kanun ve İnfaz Yönetmeliği metinleri Adalet Bakanlığı yayınlarından alınmıştır.
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi (Hub)Boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımının tüm başlıkları
- Nafaka Borcunu Ödememe ve Tazyik HapsiİİK 344
- Aile Hukukundan Kaynaklanan Yükümlülüğün İhlali SuçuTCK 233
- Nafaka Borcu Yüzünden Yurt Dışına Çıkış Yasağı Konur mu?Anayasa 23
- Sabıka Kaydı Velayeti Etkiler mi?TCK 53, 5352
- Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)CMK 231
- Adli Sicil Kaydı Nasıl Silinir?5352 m.9, 12
- Memur Eşle Boşanma ve Maaş Haczi657, İİK 83
- Nafakayı ÖdeyemiyorumAzaltma ve İİK 344/2
Sicilinizi ve kariyerinizi koruyarak nafaka sürecini yönetelim
Disiplin savunması, kınamaya itiraz, TCK 233 şikâyeti, nafakanın azaltılması veya işe iade davası için dosyanızı birlikte hazırlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppNafaka kümesindeki diğer rehberler:
Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi · Nafaka hukuku rehberi · Nafaka ödememe şikâyet dilekçesi · Nafaka şikâyetinde 3 aylık süre · Nafaka ödenmiyorsa ne yapılır · Tazyik hapsine üst sınır tartışması · Nafaka borcu ve yurt dışı çıkış yasağı · Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Boşandıktan Sonra Eski Eşin Hakaret ve İftiraları: Manevi Tazminat (TBK 58, 72; TMK 24-25; TCK 125, 128, 267)
- ▸ Boşanma Davası Açtım, Eşim Hakkımda Asılsız Suç Duyurusunda Bulundu: İftira (TCK 267; HMK 165; TMK 166)
- ▸ Evlilik İçinde Cinsel Saldırı: Eşe Karşı Suç, Şikâyet ve Boşanma (TCK 102/2, 73; CMK 253; 6284; TMK 162)
- ▸ Eşimden Şikâyetçi Oldum, Geri Çekebilir miyim? Eşe Karşı Yaralamada Şikâyet ve Uzlaşma (TCK 86, 73; CMK 253)
Bu konuda hukuki destek almak için